💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (28): Thiên 36–37 Quỷ kết, Tâm mục viên cơ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (28): Thiên 36–37 Quỷ kết, Tâm mục viên cơ

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển thượng · Thiên 36–37
管氏指蒙 卷之上 · 詭結第三十六 · 心目圓機第三十七
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Bài này gộp hai thiên liền nhau của Quản Thị Chỉ Mông. Thiên 36 Quỷ kết (詭結), "kết giả", tập hợp ba thuyết về những chỗ trông như có huyệt mà không phải: có núi không có nước, có hình không có thế, trong dừng ngoài chạy; và bốn loại huyệt theo thân long (kỵ long trên đỉnh, tông long đầu, nhưng long lưng chừng, thừa long chân) khi thiếu điều kiện thì thành giả. Thiên 37 Tâm mục viên cơ (心目圓機), "lòng và mắt tròn đầy linh hoạt", là một trong những thiên tổng kết đẹp nhất của quyển thượng: táng là nhận chân khí; long dừng nhờ núi, được phò nhờ nước; thế xa hình sâu là kho khí; và một loạt chín điều "không có" mà huyệt thật phải tránh. Bài gồm nguyên văn, bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Thiên Quỷ kết nói kết giả có nhiều thuyết nhưng cùng một đường: có núi mà không nước, có hình mà không thế, trong dừng mà ngoài chạy, trước đến mà sau quay lưng; hoặc nước khô trước cửa, xương gò không dừng, cành lá đến mà khí mạch toả đi, trong bằng mà ngoài không tròn. Bốn huyệt theo thân long (kỵ long đỉnh, tông long đầu, nhưng long lưng, thừa long chân) có hình mà không có ứng thì chưa trọn; không hình không nước thì không phải kết mà là dòng khô. Thiên Tâm mục viên cơ dạy: táng là nhận chân khí; long dừng nhờ núi, phò nhờ nước; đi theo thế, dừng theo hình. Thế xa hình sâu là kho khí; thế gấp hình tản là khí suy. Huyệt thật không có: qua vai mà không tụ, mũi thủng môi lở, giấu đầu tản lưng, ngay eo bám sườn, sau khuỷu nước chia ngược, trước mắt nước nghiêng chảy. Nước tụ là chỗ dựa, núi xa là chủ; thuỷ giới bằng sông lớn mới kết đất vương hầu.

Thầy Vũ Giới giảng: "Kết giả nguy hơn đất xấu, vì đất xấu ai cũng thấy, còn kết giả thì đẹp. Chỉ Mông dạy một câu để thử: có hình thì phải có thế, có núi thì phải có nước, trong dừng thì ngoài phải ôm. Thiếu một vế là giả."

Tranh Cổ mộc bình viễn của Quách Hy
Tranh cây cổ thụ và cảnh bình viễn của Quách Hy đời Bắc Tống: thế xa trải ra, hình sâu ở gần. (Public domain)

Thiên 36: Kết giả – có núi không nước, có hình không thế – 有山而無水,有形而無勢

Nguyên văn – 原文

詭結之說,不勝其異。為……氏之說,則曰:有山而無水,有形而無勢,內停而外馳,前趨而後背。為嬴氏之說,則(曰):門……乾流,而岡骨不住;枝葉來山,而氣脈分布;內平而外不圓,後來而前不顧。二者之說,皆同軌而異度。

Dịch: Thuyết về kết giả nhiều không kể xiết. Theo thuyết của họ …, thì nói: có núi mà không có nước, có hình mà không có thế, trong dừng mà ngoài chạy, trước đến mà sau quay lưng. Theo thuyết của họ Doanh, thì: trước cửa nước khô, mà xương gò không dừng; cành lá có núi đến, mà khí mạch toả tản; trong bằng mà ngoài không tròn, sau đến mà trước không ngoái lại. Hai thuyết ấy cùng một đường mà khác thước đo.

Giảng: Hai thuyết cổ về kết giả, gom lại thành tám dấu hiệu:

  1. Có núi không có nước: núi đẹp nhưng không có nước giới, khí không biết dừng ở đâu.
  2. Có hình không có thế: một gò tròn đẹp nhưng không có long đến, không có thế lớn chống lưng.
  3. Trong dừng ngoài chạy: gò nhỏ dừng, nhưng núi ngoài đều chạy đi.
  4. Trước đến sau quay lưng: núi phía trước chầu, núi phía sau thì quay lưng.
  5. Nước trước cửa khô: minh đường không có nước tụ.
  6. Xương gò không dừng: mạch đá dưới đất vẫn chạy tiếp.
  7. Cành lá đến mà khí toả: nhiều nhánh nhỏ đến nhưng tản ra, không gom.
  8. Trong bằng ngoài không tròn; sau đến trước không ngoái: lòng huyệt bằng nhưng vòng ngoài hở; long đến mà không có thế hồi đầu.

"Cùng một đường mà khác thước đo": hai thuyết dùng chữ khác nhau nhưng cùng một nguyên lý: kết thật phải đủ cả trong lẫn ngoài, cả hình lẫn thế, cả núi lẫn nước.

Điện tế lớn ở khu lăng mộ, ảnh cũ thế kỷ 19
Điện tế lớn ở khu lăng mộ, ảnh cũ thế kỷ 19: chỗ kết thật phải đủ thế, hình, khí. (Ảnh: John Thomson, Public domain)

Bốn huyệt theo thân long khi thành giả – 絕頂騎龍 · 半腰仍龍 · 沒脚承龍

Nguyên văn – 原文

曹叔之說,則又不然:絕頂騎龍而鉗瀏(音劉,水清),貌直懸當頭;宗龍而鼻吹婁穿(或作牛鼻婁穿);半腰仍龍而八字披瀉;沒脚承龍而失勢單寒。是皆有形之可穴,而無應(應也),若四之可完;若無形無水,則不為結之詭,為流之乾也。

Dịch: Thuyết của Tào Thúc lại khác: kỵ long trên đỉnh tuyệt mà (hai càng) nước trong chảy đi, dáng thẳng treo ở đầu; tông long (ở đầu long) mà mũi thổi thủng lỗ (một bản: mũi trâu thủng lỗ); nhưng long lưng chừng mà nước chữ bát xoã chảy; thừa long chìm chân mà mất thế, đơn lạnh. Những chỗ ấy đều có hình có thể làm huyệt, mà không có ứng; như bốn (điều kiện) mới trọn. Nếu không hình không nước, thì không phải là kết giả, mà là dòng khô vậy.

Giảng: Thuyết thứ ba (Tào Thúc) nối với bốn phép toạ huyệt ở thiên 30 (tông, kỵ, nhưng, thừa long). Mỗi loại có một kiểu hỏng riêng:

  • Kỵ long trên đỉnh: huyệt trên đỉnh cao, nếu hai bên nước trong chảy tuột đi, dáng thẳng như treo, thì khí không giữ được.
  • Tông long (huyệt ở đầu long): nếu đầu long có khe thủng như lỗ mũi trâu, gió thổi xuyên, thì khí tiết.
  • Nhưng long lưng chừng: huyệt giữa sườn, nếu nước chữ bát xoã ra (chia mà không hợp), thì khí theo nước đi.
  • Thừa long chìm chân: huyệt ở chân long sát đất bằng, nếu mất thế, đơn độc, lạnh lẽo, thì không đủ khí.

Câu kết phân biệt hai cấp: kết giả là có hình có thể làm huyệt nhưng thiếu ứng; còn không hình không nước thì chẳng đáng gọi là kết giả, chỉ là "dòng khô", đất chết.

Sơ đồ kết giả thiếu một vế
Sơ đồ: kết giả là chỗ thiếu một vế, nhìn như thật mà không thật. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Thiên 37: Táng là nhận chân khí – 葬者承貴鍾之真氣也

Nguyên văn – 原文

心目圓機第三十七。葬者,承貴鍾之真氣也。取少陰少陽于未奇未偶之先,以順五行相替之理。其止以山,其輔以水;由正而行,得輔而止。其行也由勢而來,其止也以形而委。勢向方而形入路,水以為防;山奮揀(執也)而水崇……

Dịch: Táng là nhận lấy chân khí quý báu chung đúc. Lấy thiếu âm thiếu dương ở trước lúc chưa thành lẻ, chưa thành chẵn, để thuận cái lý thay nhau của ngũ hành. Nó dừng là nhờ núi, nó được phò là nhờ nước; theo chính mà đi, được phò thì dừng. Nó đi là theo thế mà đến; nó dừng là theo hình mà buông. Thế hướng về một phương, hình vào đường, lấy nước làm đê; núi vươn lên nắm giữ, nước dâng (vòng)…

Giảng: Câu mở là định nghĩa ngắn gọn nhất về táng: nhận chân khí. Không phải chôn cất cho xong, mà là đặt thân cốt vào đúng chỗ khí quý tụ lại.

"Thiếu âm thiếu dương trước lúc chưa lẻ chưa chẵn" là ý Dịch học: khí lúc mới sinh, chưa phân hẳn âm dương, là khí non trẻ có sức sinh trưởng nhất. Huyệt tốt lấy khí ở trạng thái ấy.

Hai câu then chốt về đi và dừng:

  • Dừng nhờ núi, phò nhờ nước: long dừng khi có núi chắn trước (án), và được nước bao hai bên giữ lại.
  • Đi theo thế, dừng theo hình: muốn biết long đi đâu, xem thế (dãy núi lớn); muốn biết long dừng đâu, xem hình (gò, huyệt tinh).

Đây là sự phân công rõ ràng giữa thế (xa, lớn, chỉ hướng) và hình (gần, nhỏ, chỉ chỗ), đã được bàn ở các thiên trước, nay nói gọn lại thành nguyên tắc.

Thung lũng Cửu Trại Câu
Cửu Trại Câu: thung sâu giữa núi xa, kho chứa khí của cả vùng. (Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0)

Thế xa hình sâu là kho khí – 勢遠形深者,氣之府也

Nguyên văn – 原文

是以勢遠形深者,氣之府也;勢促形散者,氣之衰也。……故營營于擇福而禍益媒,茫茫于擇術而識益詭。惟頹然委順,循然盡己,擇福……其心田,擇術必參其經旨;居之而不矜不守,扣之而不竭不匱。……推本必由于五行,言天必由于五土。

Dịch: Vì thế, thế xa hình sâu là kho của khí; thế gấp hình tản là sự suy của khí. … Cho nên lăng xăng chọn phúc thì hoạ càng được mai mối; mờ mịt chọn thầy thì hiểu biết càng quái lạ. Chỉ có buông mình thuận theo, theo đó làm hết phần mình; chọn phúc thì (xét) ruộng lòng, chọn thầy thì ắt phải đối chiếu với ý kinh; ở mà không kiêu không giữ khư khư, gõ vào mà không cạn không thiếu. … Suy gốc ắt từ ngũ hành, nói trời ắt từ năm loại đất.

Giảng: Câu "thế xa hình sâu là kho khí" là một trong những tiêu chuẩn đơn giản mà mạnh nhất của Chỉ Mông. Ngược lại, thế gấp (long đến ngắn, dồn dập) và hình tản (huyệt không gom) là khí suy.

Đoạn giữa quay về đạo đức, nối với thiên 28, 29: người lăng xăng chọn phúc thì càng gặp hoạ; người mù mờ chọn thầy thì càng gặp thầy quái. Lời khuyên: thuận theo, làm hết phần mình; chọn phúc ở "ruộng lòng" (心田, tức tu tâm); chọn thầy thì đối chiếu với kinh điển. Câu "gõ vào mà không cạn" tả người thầy thật: hỏi tới đâu cũng có lý để trả lời.

Sơ đồ thế xa hình sâu là kho khí
Sơ đồ: thế xa hình sâu là kho chứa khí. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Chín điều huyệt thật không có – 無分而過肩之不聚

Nguyên văn – 原文

故曰:探天造,索天機,明天目,聰天耳,洞山水之關節,得墳兆之表裏。無分而過肩之不聚,無穿鼻崩唇之不理,無藏頭散背之不端,無當腰附肋之不……,無肘後逆分(一作流)而勢不鍾,無目前傾流而形不峙,無分尾之崇首,無覆尾之水尾……

Dịch: Cho nên nói: dò cái trời tạo, tìm cái máy trời, sáng mắt trời, thính tai trời, thấu suốt then chốt của núi nước, nắm được trong ngoài của mộ phần. Không có (chỗ) chia mà qua vai không tụ; không có mũi thủng môi lở không ngay; không có giấu đầu tản lưng không đoan chính; không có ngay eo bám sườn không …; không có sau khuỷu tay nước chia ngược (một bản: chảy) mà thế không chung đúc; không có trước mắt nước nghiêng chảy mà hình không đứng vững; không có đầu cao của đuôi chia; không có đuôi nước của đuôi úp…

Giảng: Bốn vế "dò trời tạo, tìm máy trời, sáng mắt trời, thính tai trời" là tên của thiên: tâm mục viên cơ, lòng và mắt phải tròn đầy, linh hoạt, như mắt tai của trời. Rồi sách đưa ra một bảng kiểm "không có…":

  • Qua vai không tụ: long đi qua vai núi mà không có chỗ dừng.
  • Mũi thủng, môi lở: đầu huyệt có khe thủng, môi huyệt (thần) bị sạt lở.
  • Giấu đầu, tản lưng: huyệt tinh không lộ đầu, lưng núi toả tản.
  • Ngay eo, bám sườn: đặt huyệt ở eo long, sườn long chỗ khí đang đi qua.
  • Sau khuỷu nước chia ngược: nước phía sau long chảy ngược, thế không tụ.
  • Trước mắt nước nghiêng chảy: minh đường dốc, nước trút đi.
  • Đuôi chia mà đầu cao; đuôi úp mà nước đuôi…: hình đuôi long không gom.

Đây là một bảng kiểm thực địa rất hữu ích, nên in ra mang theo khi đi xem đất.

Sống núi tây bắc Minya Konka
Sống núi Minya Konka: sống chạy dài mà không dừng, thế đẹp mà chưa kết. (Ảnh: Kogo, CC BY-SA 3.0)

Nước tụ là chỗ dựa, núi xa là chủ – 水以聚為憑,山以遠為主

Nguyên văn – 原文

是以水……纏于方鎮,正為金櫃之聚;必界于江河,斯結王侯之壘。此水以聚為憑,山以遠為主。騰驤(騰踔也),如驥比之馬,必橫水府而可容;蜿蜒似常山之蛇,不崇氣庫而何(一作取)?

Dịch: Vì thế nước … vòng quanh phương trấn, chính là chỗ tụ của tủ vàng; ắt lấy sông lớn làm giới, thì mới kết thành luỹ của vương hầu. Ấy là nước lấy tụ làm chỗ dựa, núi lấy xa làm chủ. (Long) phi nhảy như ngựa ký sánh đôi, ắt có phủ nước nằm ngang mới chứa được; uốn lượn như rắn núi Thường Sơn, không làm cao kho khí thì lấy gì?

Giảng: Đoạn kết nói về đất lớn: muốn kết đất vương hầu, phải có sông lớn làm giới. Nước vòng quanh như "tủ vàng" giữ của. Câu tổng kết "nước lấy tụ làm chỗ dựa, núi lấy xa làm chủ" gói lại toàn bộ thuyết hình thế: nước quý ở tụ, núi quý ở xa (nguồn dài).

Hai hình ảnh cuối: long hùng mạnh như ngựa ký phi nhảy thì cần một "phủ nước" nằm ngang chặn lại mới dừng được; long uốn lượn như rắn Thường Sơn (con rắn trong binh pháp Tôn Tử, đánh đầu thì đuôi cứu, đánh đuôi thì đầu cứu) thì phải có chỗ nổi cao làm "kho khí".

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc hai thiên này với ba ý.

Thứ nhất, kết giả nguy hơn đất xấu. Liên Hoa dạy học trò luôn kiểm tra theo cặp: có hình thì xem thế, có núi thì xem nước, trong dừng thì xem ngoài, trước chầu thì xem sau. Thiếu một vế là chưa được. Với nhà ở, "kết giả" là những căn nhà đẹp, sân vườn đẹp nhưng nằm trên trục đường đâm thẳng, hoặc ở cuối dốc nước dồn, hoặc ở chỗ gió lùa hai đầu.

Thứ hai, thế xa hình sâu. Khi chọn đất, Liên Hoa ưu tiên khu có nền tảng dài (khu dân cư lâu đời, đường phố hình thành tự nhiên) và lòng sâu (lô đất có chiều sâu, nhà lùi vào trong, có sân trước). Khu mới san lấp, đường ngắn, lô nông là "thế gấp hình tản".

Thứ ba, chọn phúc ở ruộng lòng. Chỉ Mông lặp lại ý này ở nhiều thiên: lăng xăng tìm đất phúc thì hoạ càng tới. Liên Hoa khuyên thân chủ: làm phong thuỷ là để sống thuận, sống an; phúc lớn nhất vẫn là tu tâm, làm thiện.

Thác nhỏ trên Lư Sơn
Thác nhỏ trên Lư Sơn: nước đổ gấp, chỗ ấy khí không dừng. (Ảnh: Alex Ansley, CC BY-SA 2.0)
Lăng Thiệu Trị ở Huế
Lăng Thiệu Trị ở Huế: lăng nằm giữa vòng núi xa, hình sâu ôm khí. (Ảnh: Lưu Ly, Public domain)

Tóm lại – 總結: Kết giả có núi không nước, có hình không thế, trong dừng ngoài chạy, trước đến sau quay lưng; nước cửa khô, xương gò không dừng, cành đến khí tản, trong bằng ngoài không tròn. Bốn huyệt theo thân long khi thiếu ứng thì thành giả: kỵ long nước tuột, tông long mũi thủng, nhưng long nước chữ bát xoã, thừa long mất thế đơn lạnh; không hình không nước chỉ là dòng khô. Táng là nhận chân khí; long dừng nhờ núi, phò nhờ nước; đi theo thế, dừng theo hình. Thế xa hình sâu là kho khí, thế gấp hình tản là khí suy. Chọn phúc ở ruộng lòng, chọn thầy theo kinh. Huyệt thật không có qua vai không tụ, mũi thủng môi lở, giấu đầu tản lưng, ngay eo bám sườn, nước sau chia ngược, nước trước nghiêng chảy. Nước lấy tụ làm chỗ dựa, núi lấy xa làm chủ; sông lớn làm giới mới kết đất vương hầu.

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (27): Thiên 34–35 Ngũ hành ngũ thú, Phương viên tương thắng.

Bài sau: Thiên 38 – Thích danh: giải tên gọi các bộ phận của cuộc đất 釋名第三十八.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển thượng, thiên Quỷ kết đệ tam thập lục (詭結第三十六) và Tâm mục viên cơ đệ tam thập thất (心目圓機第三十七), chính văn và lời chú. Liên hệ: Tôn Tử binh pháp, thiên Cửu địa (rắn Thường Sơn). Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt. Hiệu đính: tên họ của thuyết kết giả thứ nhất bị mờ; vài vế trong bảng "không có…" và câu "五帝五祀…" đọc chưa chắc nên lược.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Nhận kết giả, kiểm tra cặp hình thế, núi nước, trong ngoài, và dùng bảng "chín điều không có" khi điểm huyệt là bài thực địa phải đi cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Kết giả (quỷ kết) là gì? – 詭結

Là chỗ trông như có huyệt mà không phải: có núi không nước, có hình không thế, trong dừng ngoài chạy, trước đến sau quay lưng.

Huyệt kỵ long, tông long, nhưng long, thừa long hỏng khi nào? – 四龍之詭

Kỵ long hỏng khi nước hai bên tuột đi; tông long khi đầu có khe thủng như mũi trâu; nhưng long khi nước chữ bát xoã ra; thừa long khi mất thế, đơn độc, lạnh.

"Dừng nhờ núi, phò nhờ nước" nghĩa là gì? – 其止以山,其輔以水

Long dừng lại khi có núi chắn trước, và được nước bao hai bên giữ lại; đi theo thế lớn, dừng ở hình nhỏ.

Làm sao biết một chỗ là kho khí? – 氣之府

Theo sách: thế xa (long đến từ xa, nguồn dài) và hình sâu (huyệt có lòng, có tàng) là kho khí; thế gấp hình tản là khí suy.

Đất vương hầu cần gì? – 王侯之壘

Cần nước vòng quanh như tủ vàng và lấy sông lớn làm giới; nước lấy tụ làm chỗ dựa, núi lấy xa làm chủ.

Từ khoá: ["quỷ kết" · "詭結" · "kết giả phong thuỷ" · "tâm mục viên cơ" · "quản thị chỉ mông" · "thế xa hình sâu"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…