Quản Thị Chỉ Mông · Quyển hạ · Thiên 48–49
管氏指蒙 卷之下 · 水城第四十八 · 陽明造作第四十九
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).
Bài này gộp hai thiên kế tiếp nhau của Quản Thị Chỉ Mông. Thiên 48 Thuỷ thành (水城) bàn về "thành nước": nước bao quanh huyệt, quanh nhà như bức thành, và những dáng nước tốt, xấu. Thiên 49 Dương minh tạo tác (陽明造作) bàn về việc dựng nhà cửa (dương cơ): người xưa định hướng xây dựng bằng sao Định (sao Thất, Doanh Thất) và bóng mặt trời, đúng như Kinh Thi chép "Định chi phương trung, tác vu Sở cung"; còn hàng trăm tên hung sát, ngày kỵ mà thầy thuật đặt ra để doạ người thì sách bác thẳng. Hai thiên đi cùng nhau vì cùng một ý: nước và hướng phải xét bằng thực địa và thiên văn thật, không bằng lời doạ. Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Thiên Thuỷ thành dạy: xét chỗ chứa huyệt thì nước là kẻ giúp của núi; xét vận khí thì núi là kẻ phò của nước. Núi theo nước mà đi, nước giới hạn thì núi dừng; nước theo núi mà chuyển, núi chặn thì nước tụ. Núi nước hợp nhau như quy củ làm ra vuông tròn, như nhà có cửa ngõ. Nước không được tràn lan, không được độc đọng; tránh các dáng nước xấu như đổ thẳng như nước tràn mái ngói, rẽ hai như hai cánh tay, xối trên lưng ếch, chảy hai bên ức gà. Nước tốt như đàn nằm ngang, hốt nằm, trăng non, cầu vồng; nước đến bằng như trải chiếu, đi thì phải có khoá. Thiên Dương minh tạo tác dạy dựng nhà theo sao Định (Doanh Thất) và bóng mặt trời, mỗi tháng sao hiện ở phương nào thì phương ấy lợi xây dựng; còn các thuyết thiên tinh, cửu cung, trăm tên hung sát "kỵ đông phạm tây" chỉ làm người mê, như chuyện Triệu Hưng không kỵ gì mà ba đời làm quan, Trần Bá Kính kỵ đủ thứ vẫn mắc hình.
Thầy Vũ Giới giảng: "Nước là mạch máu của đất. Ở nhà hay ở mộ, việc đầu tiên tôi làm là đi theo dòng nước: nước đến từ đâu, ôm chỗ nào, đi ra chỗ nào, có khoá không. Còn ngày kỵ, sao xấu thì người xưa đã nói rồi: kỵ đông thì phạm tây, kỵ bắc thì phạm nam, lúc nào mới tốt?"

Thiên 48: nước là kẻ giúp của núi – 水者山之佐
Nguyên văn – 原文
以容穴言之,水者山之佐;以應運言之,山者水之輔。山隨水行,水界山住;水隨山轉,山防水聚。山水相得,如方圓之中規矩;山水相濟,如堂室之有門戶。
Dịch: Nói về chỗ chứa huyệt thì nước là kẻ giúp của núi; nói về chỗ ứng vận thì núi là kẻ phò của nước. Núi theo nước mà đi, nước giới hạn thì núi dừng; nước theo núi mà chuyển, núi chặn thì nước tụ. Núi nước hợp nhau, như vuông tròn đúng với quy củ; núi nước giúp nhau, như nhà và phòng có cửa ngõ.
Giảng: Mấy câu mở đầu này là một trong những định nghĩa gọn nhất về quan hệ sơn thuỷ trong sách cổ. Có hai góc nhìn:
- Góc "dung huyệt" (容穴), tức chỗ đất chứa được huyệt: núi là chủ, vì long mạch đi trong núi; nước chỉ là "tá", người giúp, làm ranh giới cho long dừng lại.
- Góc "ứng vận" (應運), tức sự hưng suy theo thời: nước là chủ, vì nước động, mang khí đến và đi, quyết định sự phát nhanh hay chậm; núi chỉ là "phụ", người phò.
Câu "sơn tuỳ thuỷ hành, thuỷ giới sơn trụ" (山隨水行,水界山住) đã thành khẩu quyết: long đi thì có nước kèm hai bên, long dừng là nơi nước giao lại chặn ngang. Tìm chỗ long dừng thì tìm chỗ hai dòng nước hợp. Câu "thuỷ tuỳ sơn chuyển, sơn phòng thuỷ tụ" nói chiều ngược lại: nước uốn theo chân núi, và nơi có núi chặn thì nước mới tụ thành hồ, thành minh đường. Hình ảnh "nhà có cửa ngõ" rất đắt: núi là tường, nước là cửa; tường kín mà không có cửa thì khí không vào được, cửa mở toang mà không có tường thì khí không giữ được.

Nước không được tràn, không được độc: các dáng nước xấu – 水不可淫不可蠱
Nguyên văn – 原文
徒知山之不可偏、不可頗,罕知水之不可淫、不可蠱。無佩紉之腰溺,無偏斜之而去,無隔胸之建瓴,無分臂之掐尾,無蛙背之披淋,無雞胸之兩下。
Dịch: Người ta chỉ biết núi không được lệch, không được nghiêng, ít ai biết nước không được tràn lan, không được độc đọng. Đừng có nước thắt ngang lưng như dây đeo ngọc; đừng có nước chảy lệch mà đi mất; đừng có nước cách ngực mà đổ thẳng như nước tràn mái ngói; đừng có nước rẽ hai như hai cánh tay mà quặp đuôi; đừng có nước xối trên lưng ếch; đừng có nước chảy xuống hai bên ức gà.

Giảng: Hai chữ quan trọng là "dâm" (淫) và "cổ" (蠱). "Dâm" ở đây là tràn quá mức: nước lớn, chảy xiết, ngập tràn, không có chừng mực. "Cổ" là độc, là nước tù đọng, hôi thối, sinh trùng (chữ cổ vốn là con trùng trong bát). Nước tốt là nước vừa phải, chảy chậm, trong sạch; hai điều này khớp với lời Lý Thuần Phong ở thiên 4: "nước không tràn".
Sáu dáng nước xấu sách kể ra đều là hình ảnh thực địa:
- Thắt ngang lưng (腰溺): nước cắt ngang thân long, như sợi dây thắt eo. Long bị cắt, khí không đến được huyệt.
- Chảy lệch mà đi (偏斜而去): nước không ôm, chỉ lướt qua một bên rồi bỏ đi.
- Đổ như nước mái ngói (建瓴): nước từ trên cao đổ thẳng xuống trước ngực huyệt. "Kiến linh" là lật bình nước trên mái nhà, chỉ thế nước dốc gấp.
- Rẽ hai cánh tay (分臂): nước chia hai ngả trước huyệt, mỗi ngả chạy một phía, khí tán.
- Xối lưng ếch (蛙背披淋): huyệt nằm trên chỗ gồ như lưng con ếch, nước mưa xối xuống bốn phía, không đọng lại được chút nào.
- Hai bên ức gà (雞胸兩下): chỗ đất nhô nhọn như ức gà, nước chia hai bên chảy xuống. Đây là đất "phân thuỷ", long chưa dừng.
Chữ đọc được trong bản khắc ở vài chỗ (như 腰溺, 掐尾) còn mờ; ý chung thì rõ: nước phải ôm, phải chậm, phải tụ, mọi dáng nước cắt, xối, chia, đổ thẳng đều là xấu.
Dáng nước tốt và "thiên thanh, địa trọc" – 橫琴臥笏,天清地濁
Nguyên văn – 原文
橫琴臥笏,精神有類于裾襟;新月長虹,氣象不同于反弩。六相西朝而不空其右,六替東行而不虛其左。來如展席之平,去似鋪簾之鎖。又況來不論于地濁,去必擇于天清。
袁曰:八幹八卦謂之天清,八枝謂之地濁。
曰朝宗者,取合川歸海之義;曰入廟者,推配神通運之靈。……分于內外,隨形擬穴,應當復其……
李曰:……擬穴之法,先于落頭認其……,然後復推其向背,望其落頭……如預認處,乃其真耳。
Dịch: Nước như đàn cầm đặt ngang, như cái hốt đặt nằm, thần thái giống vạt áo ôm trước người; nước như trăng non, như cầu vồng dài, khí tượng khác hẳn cây nỏ quay ngược. Sáu dòng "tương" chầu về tây mà không bỏ trống bên phải; sáu dòng "thế" chảy về đông mà không để hở bên trái. Nước đến bằng phẳng như trải chiếu; nước đi như rèm buông có khoá. Huống chi nước đến thì không cần bàn ở "địa trọc", nước đi thì phải chọn ở "thiên thanh".
Viên Thiên Cương chú: Tám can và tám quẻ gọi là "thiên thanh"; tám chi gọi là "địa trọc".
Gọi là "triều tông" là lấy nghĩa trăm sông hợp lại về biển; gọi là "nhập miếu" là suy ra cái linh của sự phối thần, thông vận. … phải phân trong ngoài, theo hình mà định huyệt, nên xét lại…
Lý Thuần Phong chú: Phép định huyệt, trước hết ở chỗ long rơi đầu (lạc đầu) mà nhận…, rồi xét lại hướng và lưng; trông chỗ lạc đầu đúng như chỗ đã nhận trước thì mới là thật.

Giảng: Sau dáng xấu là dáng tốt. Đàn cầm nằm ngang, hốt nằm (橫琴臥笏) là nước chảy ngang trước huyệt, thẳng thớm, êm, như cây đàn đặt trên bàn. Vạt áo (裾襟) là nước ôm vòng trước mặt như vạt áo khép lại. Trăng non, cầu vồng (新月長虹) là nước uốn cong ôm vào huyệt, phía lõm hướng về huyệt; ngược lại nỏ quay ngược (反弩) là nước cong mà phía lưng quay vào huyệt, như cây cung giương ra ngoài, đó là "phản cung thuỷ" mà các sách sau rất kỵ.
Hai câu "lai như triển tịch chi bình, khứ tự phô liêm chi toả" (nước đến như trải chiếu, nước đi như rèm có khoá) là nguyên tắc thuỷ khẩu: nước đến thì rộng, bằng, chậm; nước đi thì phải có núi, gò khoá lại, chảy ra quanh co, không thấy chỗ đi.
Câu "lai bất luận vu địa trọc, khứ tất trạch vu thiên thanh" cho thấy ngay ở thiên này đã có lý khí của thuỷ khẩu: theo lời chú họ Viên, tám can (甲乙丙丁庚辛壬癸) cùng tám quẻ là "thiên thanh", mười hai chi là "địa trọc" (sách ghi "tám chi"). Nước đến từ đâu không cần câu nệ, nhưng nước đi phải ra ở phương can, quẻ (thiên thanh), không nên ra ở phương chi. Đây là mầm của phép "thuỷ xuất can, không xuất chi" mà phái Tam Hợp về sau phát triển. Hai chữ "triều tông" và "nhập miếu" cũng là thuật ngữ mà các sách Tam Hợp dùng mãi: nước chầu về như trăm sông về biển, và nước vào "miếu" (cung vị tốt) thì thông vận.
Lời chú của Lý Thuần Phong nói phép định huyệt theo nước: nhận chỗ long rơi đầu trước, rồi xét hướng lưng, so lại với chỗ đã nhận; hai lần nhận trùng nhau mới là huyệt thật. Ở đây vài chữ trong bản khắc mờ, bài chỉ dịch phần đọc rõ.
Thiên 49: dựng nhà theo phương chính của dương minh – 陽明造作
Nguyên văn – 原文
配祀黃鍾者,必達黃鍾之氣;經理陽明者,當正陽明之方。雖尋龍而一律,其在律則不同。揆日而作室,定之方中而作宮,乃聲詩之至訓,豈蠻經之可箋。
……縱玉犬以金烏,三吉五凶,既無端而說;數九宮八卦,遂翻變以為星。
(注)黃鍾方道,自論五行二氣;陽明方道,卻是推星;至于八卦九章,自是數。三者自不相干,亦無道理相合。圖術五鬼,各撰蠻經,統而言之,謂之天星……以求售之訣也。
Dịch: Phối tế theo Hoàng Chung thì phải đạt cái khí của Hoàng Chung; sắp đặt việc dương minh (nhà ở của người sống) thì phải đặt đúng phương của dương minh. Tuy tìm long thì cùng một luật, nhưng trong luật lại có chỗ khác nhau. Đo bóng mặt trời mà dựng nhà, nhìn sao Định lên giữa trời mà dựng cung, đó là lời dạy chí lý trong thi ca, đâu phải thứ "man kinh" có thể chú giải.
…Mặc sức gán Ngọc Khuyển với Kim Ô, ba cát năm hung, nói ra không có đầu mối; đếm cửu cung bát quái rồi lật đi lật lại thành sao.
(Chú) Phương đạo Hoàng Chung là bàn ngũ hành, hai khí (âm dương); phương đạo Dương minh là suy theo sao; còn tám quẻ, chín chương thì tự là số. Ba thứ ấy vốn không dính nhau, cũng không có lý gì để ghép. Bọn đồ thuật, ngũ quỷ, mỗi kẻ soạn một "man kinh", gộp lại gọi là "thiên tinh"… làm mẹo để bán nghề.

Giảng: "Dương minh" (陽明) ở đây là nhà ở của người sống, đối với "âm trạch" là mộ. Thiên mở bằng sự phân biệt: tìm long thì âm dương trạch chung một luật, nhưng định phương hướng xây dựng thì mỗi việc một phép. Âm trạch đi với khí Hoàng Chung (luật âm thanh, khí tiết); dương trạch đi với "phương chính" của trời.
Câu then chốt là "quỹ nhật nhi tác thất, Định chi phương trung nhi tác cung", lấy từ bài Định chi phương trung (定之方中) trong Kinh Thi, Dung Phong: "Định chi phương trung, tác vu Sở cung; quỹ chi dĩ nhật, tác vu Sở thất". Vệ Văn Công dựng lại nước ở đất Sở Khâu, chờ sao Định lên giữa trời (tháng mười) thì khởi công, và dùng bóng mặt trời đo phương chính. Chỉ Mông gọi đó là phép chuẩn, rồi so với các "man kinh" (sách mọi rợ) của thầy thuật: Ngọc Khuyển, Kim Ô, tam cát ngũ hung, cửu cung bát quái lật thành sao. Lời chú nói thẳng: ba hệ thống (Hoàng Chung ngũ hành, sao trời, số cửu cung) vốn không liên quan, ghép vào nhau là bịa đặt để bán nghề.
Sao Định và mười hai tháng lợi xây dựng – 定星十二月利方
Nguyên văn – 原文
(注)定星乃天廟星,室宿是也。晦菴詩傳註曰:定,北方之宿,營室星也。此星昏而正中,夏正十月也。袁曰:詩云定之方中,作于楚宮;揆之以日,作于楚室。謂營室星逐日宵中之方,利于造作,然必以日影揆度,始得方隅之正。
蕭曰:定星乃天庫星,即室星也。仲冬見于午,而丙午丁方利造作;季冬見于巳,而巽巳丙方利造作;孟春見于辰,而乙辰巽方利造作;仲春見于震,而甲卯乙方利造作;季春見于寅,而艮寅甲方利造作;孟夏見于丑,而癸丑艮方利造作;仲夏見于子,而壬子癸方利造作;季夏見于亥,而乾亥壬方利造作;孟秋見于戌,而辛戌乾方利造作;仲秋見于兌,而庚酉辛方利造作;季秋見于申,而坤申庚利造作;孟冬見于未,而丁未坤利造作。
Dịch: (Chú) Sao Định là sao Thiên Miếu, tức sao Thất (室宿). Chu Hy (Hối Am) trong Thi truyện chú: "Định là sao phương bắc, tức sao Doanh Thất. Sao này lúc chập tối lên chính giữa trời, vào tháng mười lịch nhà Hạ." Viên Thiên Cương chú: Kinh Thi nói "sao Định lên giữa trời thì dựng cung ở Sở; đo bằng bóng mặt trời thì dựng nhà ở Sở", nghĩa là phương mà sao Doanh Thất lên giữa trời ban đêm theo ngày tháng thì lợi cho việc xây dựng, nhưng phải dùng bóng mặt trời đo lại mới được phương chính.
Tiêu Cát chú: Sao Định là sao Thiên Khố, tức sao Thất. Tháng mười một hiện ở Ngọ, thì phương Bính Ngọ Đinh lợi xây dựng; tháng chạp hiện ở Tỵ, thì phương Tốn Tỵ Bính lợi; tháng giêng hiện ở Thìn, thì phương Ất Thìn Tốn lợi; tháng hai hiện ở Chấn, thì phương Giáp Mão Ất lợi; tháng ba hiện ở Dần, thì phương Cấn Dần Giáp lợi; tháng tư hiện ở Sửu, thì phương Quý Sửu Cấn lợi; tháng năm hiện ở Tý, thì phương Nhâm Tý Quý lợi; tháng sáu hiện ở Hợi, thì phương Càn Hợi Nhâm lợi; tháng bảy hiện ở Tuất, thì phương Tân Tuất Càn lợi; tháng tám hiện ở Đoài, thì phương Canh Dậu Tân lợi; tháng chín hiện ở Thân, thì phương Khôn Thân Canh lợi; tháng mười hiện ở Mùi, thì phương Đinh Mùi Khôn lợi.

Giảng: Đây là phần "kỹ thuật" của thiên. Sao Định, tức sao Thất (Doanh Thất), nằm trong vùng trời mà thiên văn phương Tây gọi là "hình vuông lớn Pegasus". Vào tháng mười âm lịch, lúc chập tối sao này lên chính giữa trời phương nam: trời đã khô, mùa màng đã gặt, là lúc người xưa khởi công xây dựng. Tên gọi "Doanh Thất" (營室) có nghĩa đen là "dựng nhà".
Lời chú của Tiêu Cát lập thành bảng: mỗi tháng sao Định hiện ở một cung trên vòng hai mươi bốn sơn, lùi một cung so với tháng trước (thiên đạo tả toàn), và phương có sao chính là phương lợi để động thổ, xây dựng trong tháng ấy. Lời chú của Viên Thiên Cương ở trang trước còn nhắc một sai lệch: sử gia lấy tháng mười một lợi phương Bính Ngọ Đinh là "sai một thần", nên đem sách Nhĩ Nhã ra đối chiếu. Điều quan trọng không nằm ở con số, mà ở phương pháp: lợi phương được suy từ vị trí thật của một ngôi sao thật, rồi kiểm lại bằng bóng mặt trời, chứ không phải từ một bảng thần sát bịa ra.

Bác thuyết cửu cung, trăm tên hung sát – 擇而不忌,忌而不擇
Nguyên văn – 原文
(注)東漢張衡變九章為九宮,名一白、二黑、三碧、四綠、五黃、六白、七赤、八白、九紫,分三元六甲,此欲以數作方,即非星辰纏度。其釋云:擇而不忌,忌而不擇。圖術虛空旋撰忌諱,使人左牽右礙,且以吉凶悔吝動在他門……千殺萬梗,撰出名字,欺詐酬謝。且如月建一名,動有二三十號,總十二名而計之,三百餘號,其義何在?忌東則犯西,忌北則犯南,何時叶吉?非特愚人,直自愚耳。
Dịch: (Chú) Trương Hành đời Đông Hán đổi chín chương thành chín cung, gọi là Nhất Bạch, Nhị Hắc, Tam Bích, Tứ Lục, Ngũ Hoàng, Lục Bạch, Thất Xích, Bát Bạch, Cửu Tử, chia ra tam nguyên lục giáp; đó là muốn lấy số để làm phương, không phải độ số của sao trời. Lời giải của nó nói: "đã chọn thì không kỵ, đã kỵ thì không chọn." Bọn đồ thuật tự bịa ra kiêng kỵ từ chỗ trống không, khiến người bị kéo bên trái, vướng bên phải, lại đem cát hung hối lận đặt vào tay người khác… nghìn sát, vạn chướng, đặt ra tên gọi để lừa lấy tiền tạ. Như nguyệt kiến chỉ một tên, mà động một chút đã có hai ba mươi hiệu; tính chung mười hai tháng thì hơn ba trăm hiệu, nghĩa lý ở đâu? Kỵ đông thì phạm tây, kỵ bắc thì phạm nam, lúc nào mới hợp với tốt? Không chỉ làm người khác ngu, mà chính mình cũng ngu.
Giảng: Đây là đoạn phê phán mạnh nhất. Điều đáng chú ý là lời chú gọi thẳng tên hệ thống cửu tinh (Nhất Bạch đến Cửu Tử) và tam nguyên, rồi nói nó "lấy số làm phương", không phải sao thật. Người học Huyền Không đọc đoạn này sẽ thấy ngay: thời của Chỉ Mông (và những người chú về sau) đã có tranh luận giữa phép dùng sao thật, bóng mặt trời, với phép dùng số cửu cung. Phong Thuỷ Liên Hoa không lấy đoạn này để phủ nhận cửu tinh, nhưng giữ lấy tinh thần của nó: một hệ thống phải có gốc rõ ràng, không được ghép tuỳ tiện, và không được dùng để doạ người.
Câu "kỵ đông thì phạm tây, kỵ bắc thì phạm nam, lúc nào mới tốt?" là lời mỉa rất hay. Khi một năm có hàng trăm tên hung sát rải khắp các phương, thì chẳng còn ngày nào, phương nào sạch; người tin hết sẽ không làm được gì, và chỉ còn biết trả tiền cho thầy "hoá giải".
Mệnh ở trời, chuyện Triệu Hưng và Trần Bá Kính – 趙興陳伯敬
Nguyên văn – 原文
死生有命,富貴在天,則身黃身黑,年殺月殺,古人知之而不全;流財退財,蠶命蠶官,古人推之而不失……
孔子曰:富與貴,是人之所欲也;貧與賤,是人之所惡也。矧圖術張之,習俗移之,婆婦情之,慈母懼之,雖明理達義之剛介,亦將安守而不從。是以晨星見而東作興……家道昌而群畜衍,何為馬井牛黃?是以趙興遠妖禁,而三世為司隸;伯敬避歸忌,而一旦坐連刑。……妄造星名,果不足以為憑。
(注)司馬政禁原蠶者,蓋國家養馬與養蠶同盛衰。趙興,章帝時人;陳伯敬,桓帝時人,出門畏禁,則解鞍而止;還遇歸忌,則寄宿客房,後亦坐情事連刑。
Dịch: Sống chết có mệnh, giàu sang tại trời; thì những thứ như thân hoàng, thân hắc, niên sát, nguyệt sát, người xưa biết mà không dùng hết; lưu tài, thoái tài, tằm mệnh, tằm quan, người xưa suy mà không sai…
Khổng Tử nói: giàu và sang là điều người ta muốn; nghèo và hèn là điều người ta ghét. Huống chi bọn đồ thuật thổi phồng lên, tục lệ đẩy theo, đàn bà tin theo, mẹ hiền sợ hãi, thì dù là người cứng cỏi hiểu lý đạt nghĩa cũng khó giữ mình mà không theo. Cho nên sao mai hiện thì việc cày bừa mùa xuân bắt đầu… nhà cửa thịnh thì súc vật sinh sôi, cần gì "mã tỉnh", "ngưu hoàng"? Vì vậy Triệu Hưng xa lánh những điều cấm kỵ yêu quái mà ba đời làm Tư lệ; Bá Kính tránh ngày quy kỵ mà một sớm mắc hình liên luỵ… Bịa đặt tên sao, quả thật không đủ để làm bằng.
(Chú) Quan Tư mã có lệnh cấm nuôi tằm lứa hai, vì việc nuôi ngựa và nuôi tằm của nhà nước cùng thịnh suy (cùng ứng một sao). Triệu Hưng là người thời Chương Đế; Trần Bá Kính là người thời Hoàn Đế, ra cửa gặp ngày cấm thì tháo yên ngựa mà thôi đi, trở về gặp ngày quy kỵ thì ngủ nhờ nhà khách; sau cũng vì việc riêng mà mắc hình liên luỵ.

Giảng: Hai nhân vật được dẫn từ sử nhà Hậu Hán. Triệu Hưng làm Tư lệ hiệu uý, không kiêng kỵ gì, sửa nhà, dọn nhà bất kể ngày giờ, mà con cháu ba đời đều làm Tư lệ. Trần Bá Kính thì cẩn thận từng bước: ra đường gặp ngày kỵ là quay về, đi xa về gặp ngày "quy kỵ" thì không dám vào nhà; rốt cuộc vẫn bị liên luỵ mà chết. Sử gia đời Hán đã dùng hai chuyện này để nói rằng kiêng kỵ chẳng ích gì, và Chỉ Mông chép lại vào sách địa lý.
Câu "sống chết có mệnh, giàu sang tại trời" không phải lời buông xuôi. Nó nối với thiên 47: đất tốt còn phải hợp thời mệnh của người. Người làm phong thuỷ chân chính lo phần đất, phần hướng, phần thời gian xây cất cho đúng với thiên văn và thực địa; còn phần mệnh thì không thể bịa thần sát ra mà doạ.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc hai thiên này với ba ý.
Thứ nhất, thuỷ thành là nửa của phong thuỷ. "Nước là kẻ giúp của núi khi chứa huyệt, núi là kẻ phò của nước khi ứng vận": câu này giải thích vì sao Liên Hoa khi xem nhà luôn vẽ đường nước (sông, kênh, đường đi, mái dốc thoát nước) trước khi đặt la kinh. Ở đô thị, đường phố là "nước"; một con đường ôm vòng trước nhà như trăng non là thuỷ thành tốt, một con đường đâm thẳng vào nhà là "kiến linh" đổ thẳng.
Thứ hai, thuỷ khẩu đi ra ở can, quẻ. Câu "nước đi phải chọn ở thiên thanh" và lời chú về tám can, tám quẻ là một trong những ghi chép sớm của lý khí thuỷ khẩu Tam Hợp. Liên Hoa dùng nó như một lớp kiểm tra: sau khi hình thế đã ổn, xem nước ra ở phương nào trên vòng hai mươi bốn sơn.
Thứ ba, chọn thời điểm xây dựng theo trời thật, không theo thần sát bịa. Bảng sao Định mười hai tháng cho thấy người xưa chọn phương động thổ bằng một ngôi sao quan sát được. Liên Hoa chọn ngày giờ khởi công dựa trên lịch pháp, khí tiết, thời tiết thi công và mệnh chủ nhà, và từ chối việc đem hàng trăm hung sát ra để doạ gia chủ.

Tóm lại – 總結: Thiên Thuỷ thành: nước giúp núi khi chứa huyệt, núi phò nước khi ứng vận; núi theo nước đi, nước chặn thì núi dừng; núi nước hợp nhau như nhà có cửa. Nước không được tràn, không được độc; tránh nước thắt eo, chảy lệch, đổ thẳng, rẽ hai, xối lưng ếch, chia ức gà; chuộng nước như đàn nằm, hốt nằm, vạt áo, trăng non, cầu vồng; nước đến bằng như chiếu, nước đi có khoá, đi ra ở thiên thanh (can, quẻ). Thiên Dương minh tạo tác: dựng nhà theo sao Định (Doanh Thất) và bóng mặt trời như Kinh Thi dạy, mỗi tháng sao ở phương nào thì phương ấy lợi xây dựng; bác bỏ các thuyết ghép bừa và hàng trăm tên hung sát, "kỵ đông phạm tây"; chuyện Triệu Hưng và Trần Bá Kính là bằng chứng.
Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (36): Thiên 47 Vọng thế tầm hình, trông thế tìm hình.
Bài sau: Thiên 50 – Trạch nhật thích vi: giải chỗ vi diệu của phép chọn ngày 擇日釋微第五十.
Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển hạ, thiên Thuỷ thành đệ tứ thập bát (水城第四十八) và Dương minh tạo tác đệ tứ thập cửu (陽明造作第四十九), chính văn và lời chú đề Viên Thiên Cương, Lý Thuần Phong, Tiêu Cát. Các câu dẫn: Kinh Thi, Dung Phong, bài Định chi phương trung, và Thi tập truyện của Chu Hy; Luận Ngữ, thiên Lý Nhân; chuyện Triệu Hưng, Trần Bá Kính theo sử nhà Hậu Hán. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt. Hiệu đính: các chữ 腰溺, 掐尾, 鋪簾 trong bản khắc còn mờ, giữ theo nét đọc được; câu "仲冬見于午" của lời chú họ Tiêu chép theo bản khắc, lời chú họ Viên cho là lệch một thần so với sử. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Mục Lục Quản Thị Chỉ Mông: 66 bài của 100 thiên, theo dõi các bài đã đăng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng nhà, hướng thuỷ khẩu trên vòng hai mươi bốn sơn.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa, xét long, thuỷ, hướng và mệnh người dùng.
Bài liên quan – 相關文章
- Quản Thị Chỉ Mông, Thiên 4: Tướng thổ độ địa, phép xem đất
- Táng Thư, Nội thiên (1): Táng giả thừa sinh khí, đồng khí cảm ứng
- Thẩm Thị Huyền Không Học
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc dòng nước, nhận thuỷ thành, định thuỷ khẩu và chọn thời điểm khởi công là kỹ năng phải luyện trên thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Thuỷ thành" là gì? – 水城
Là dòng nước bao quanh huyệt, quanh nhà như bức thành giữ khí. Nước tốt thì ôm, chậm, trong; nước xấu thì cắt, xối, đổ thẳng, chia hai.
"Sơn tuỳ thuỷ hành, thuỷ giới sơn trụ" nghĩa là gì? – 山隨水行,水界山住
Núi theo nước mà đi, nơi nước giao lại chặn ngang thì long dừng. Muốn tìm chỗ long kết, hãy tìm chỗ hai dòng nước hợp lại.
"Thiên thanh" và "địa trọc" là gì? – 天清地濁
Theo lời chú trong sách, tám can và tám quẻ là thiên thanh, các chi là địa trọc. Nước đi ra nên ở phương thiên thanh, đây là mầm của lý khí thuỷ khẩu phái Tam Hợp.
Sao Định là sao nào, liên quan gì đến xây nhà? – 定星
Là sao Thất (Doanh Thất). Tháng mười âm lịch sao lên giữa trời lúc chập tối, người xưa lấy đó làm mùa xây dựng; lời chú lập bảng mỗi tháng sao ở phương nào thì phương ấy lợi động thổ.
Sách có bác bỏ hoàn toàn việc chọn ngày không? – 擇日
Không. Sách bác bỏ các thần sát bịa đặt, ghép bừa, dùng để doạ người; còn việc chọn thời điểm theo sao thật, bóng mặt trời và mùa màng thì sách coi là phép chính.








