Quy Hậu Lục · Tòng Hậu Lục
歸厚錄 · 從厚錄 (地理正宗 卷四)
Tác giả: khuyết danh · chú: Lãnh Khiêm (冷謙, đầu đời Minh) · khảo chính, phụ ký: Tưởng Quốc (蔣國, hiệu Vân Am)
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Chương Lai Tình (來情章) là chương thứ mười hai của Quy Hậu Lục (歸厚錄), sách chuyên bàn phép thuỷ long bình dương trong bộ Địa Lý Chính Tông. Hai chương trước, Định Quái và Thẩm Vận, đã nói gần hết chuyện suy vượng hưng phế của mạch đất. Nhưng Lãnh Khiêm nhắc: vận ứng hay không là ở quẻ thật, mà quẻ thật hay giả lại ở "lai tình", tức tình của nước đến và nước đi. Chương này dạy đọc hướng nước của nước cán và nước chi, đọc khúc gãy, xiên thẳng, dài ngắn, và cả cái "hoàn khí" của nước đi. Bài gồm nguyên văn chữ Hán, bản dịch, lời chú của Lãnh Khiêm và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Chương Lai Tình dạy rằng quẻ và vận chỉ thật khi đọc đúng nước đến, nước đi. Nước cán (sông lớn chảy thông) thì chảy đến là đến, chảy đi là đi. Nước chi (nhánh cụt, dừng lại) thì ngược lại: cửa nhánh là chỗ nước đến, chỗ nhánh dừng là chỗ khí dừng, táng ở cuối nhánh phát nhanh và lâu. Nước đến từ phương nào thì long là quẻ đối diện: đến từ Ly là long Khảm, đến từ Chấn là mạch Đoài; mỗi khúc gãy là một tiết long. Phải xét khúc chiết, xiên thẳng, dài ngắn, dời đổi để biết đất một khí hay kiêm hai, ba, bốn khí, rồi chia tam nguyên mà ứng. Nước đi cũng có hoàn khí, đón nước đến là khí dừng, đón nước đi là khí về.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ở núi nhìn nước biết đường rồng đi, ở đồng bằng nhìn nước là thấy chính con rồng." Nhánh rạch cụt sau vườn mà người ta chê là cuối nguồn, có khi lại là chỗ khí dừng thở, phát nhanh hơn bờ sông lớn.
Chương Lai Tình nói gì? – 來情章大意
"Lai tình" là tình của nước đến. Chữ "tình" ở đây không chỉ hướng chảy mà cả dáng dấp: cong hay thẳng, dài hay ngắn, gãy mấy khúc, dừng ở đâu. Lãnh Khiêm mở lời chú bằng một câu đặt nặng: cục khí của chỗ lập huyệt không địch được lai khí của đường nước mà huyệt cưỡi; biết dụng của lai khí thì cục khí không đáng bàn nữa. Chương Cục Khí trước đó chưa nói đến lai tình, nên ở đây đặc biệt nêu ra.

Chương có bốn ý lớn. Ý đầu: quẻ vận thật ở lai tình; nước cán dễ phân đến đi, nước chi có chỗ dừng thì khó, phải lấy cửa nhánh làm đến. Ý hai: nước đến từ phương nào thì long thuộc quẻ đối diện, tám quẻ đều về nhà mình. Ý ba: xét khúc chiết, xiên thẳng, dài ngắn, dời đổi để định một khí hay kiêm khí, rồi chia nguyên ứng thời. Ý bốn: nước đi cũng có hoàn khí, nước chi táng giữa chừng thì đoạn cuối cũng như nước đi.
Quẻ vận thật ở lai tình – 卦運眞機 周厥來情
Nguyên văn – 原文
卦運眞機。周厥來情。來情枝幹。以類分行。幹水來去。注目易分。枝水有止。來去難明。枝之入口。吐納滋生。執此言來。其來有藉。穴若乘之。脈氣可憑。若指爲去。倒置不寧。
Dịch: Cơ thật của quẻ và vận nằm khắp ở lai tình. Lai tình có chi có cán, theo loại mà chia đường. Nước cán đến đi, nhìn là dễ phân; nước chi có chỗ dừng, đến đi khó rõ. Cửa vào của nhánh là chỗ nhả nạp, nuôi sinh. Lấy đó mà nói là đến thì cái đến có chỗ nương; huyệt nếu cưỡi nó thì mạch khí đáng tin. Nếu cho đó là đi thì đảo ngược, không yên.
Giảng: Lãnh Khiêm giải: người nay chỉ biết phương nước chảy đến là đến, phương nước chảy đi là đi, đem cách ấy áp chung cho cả chi lẫn cán thì sai. Chảy đến là đến, chảy đi là đi chỉ đúng với nước cán thông suốt. Còn nước chi dừng lại không thông, như ngòi lạch cụt, thì ngược lại: từ chỗ dừng nhìn ra cửa nhánh là đến, từ cửa nhìn vào chỗ dừng là đi.

Ông giải thích bằng phép so với núi: đường mạch của nước không khác núi. Núi lấy chỗ cán rơi xuống làm đến, chỗ cành tận làm dừng. Nước từ sông, suối chảy ra một nhánh nhỏ thì lấy cửa chảy ra làm đến, chỗ nước tận làm dừng. Vì vậy nước chi táng ở chỗ tận. Người đời cho đó là "đầu nguồn cuối nước", có ra không vào, có đi không đến; họ không biết đó là có vào không ra, có đến không đi, đúng chỗ chân khí dừng thở, nên phát phúc dễ nhất mà lâu năm nhất.


Nước đến từ Ly thì long Khảm – 幹水來離 坎龍欣入
Nguyên văn – 原文
幹水來離。坎龍欣入。幹水來震。兌脈不失。八卦之門。各歸本室。枝之來位。依此爲律。
Dịch: Nước cán đến từ Ly, long Khảm vui mà vào; nước cán đến từ Chấn, mạch Đoài không mất. Cửa của tám quẻ, mỗi quẻ về nhà mình. Phương đến của nước chi cũng theo đó làm luật.
Giảng: Đây là quy tắc đọc quẻ của nước đến. Lãnh Khiêm nói: phàm đường nước cán đến từ phương Khảm thì là long Ly; đến từ phương Ly thì là long Khảm; tám quẻ đều luận như vậy. Lý do: nước đến từ phía nào thì khí chạy về phía ngược lại, như con rồng từ đầu nguồn bơi xuống; nơi huyệt nhận là thân rồng thuộc quẻ đối diện với hướng nước tới.

Ông thêm cách đếm tiết: trên đường Ly có một khúc gãy thì là một tiết long Khảm; có hai khúc gãy thì là hai tiết long Khảm. Ở núi người ta đếm tiết bằng các đốt thắt eo; ở bình dương đếm bằng các khúc gãy của nước. Nước chi cũng theo đúng luật này để định phương đến.

Khúc chiết, xiên thẳng, dài ngắn, dời đổi – 循其曲折 觀其斜直
Nguyên văn – 原文
循其曲折。觀其斜直。度其修短。溯其移易。一氣兼氣。因方定質。分元辨位。應時效績。
Dịch: Lần theo khúc chiết, xem chỗ xiên chỗ thẳng, đo chỗ dài chỗ ngắn, ngược theo chỗ dời đổi. Một khí hay kiêm khí, theo phương mà định chất. Chia nguyên, phân ngôi, ứng thời mà có kết quả.
Giảng: Lãnh Khiêm giải từng chữ. "Xem xiên thẳng": như nước từ phương Ly đến, thẳng đến Ly mà dừng, là khí Khảm thật. Nếu từ Ly đến thẳng rồi xiên qua bên trái, thẳng về phương Cấn mà dừng, thì là long Khảm phát chân, long Khôn nhập thủ; nếu xiên qua bên phải, về phương Càn mà dừng, thì là long Khảm phát chân, long Tốn nhập thủ. "Đo dài ngắn": đường nước Ly dài, đường Khôn ngắn thì khí Khảm dài, khí Cấn ngắn; ngược lại đường Ly ngắn, đường Khôn dài thì khí Khảm ngắn, khí Cấn dài.

"Ngược theo dời đổi": có nước vào cửa từ phương Khôn, đi đến phương Tốn chuyển một lần rồi kết huyệt, thì là ngoài Cấn trong Càn. Có nước vào từ Khôn, đến Tốn chuyển một lần, lại đến Cấn chuyển một lần rồi kết huyệt, thì là trong Khôn, ngoài Càn Cấn. Cục biến như thế không chỉ một kiểu; mạch khí nước chi cũng suy y như vậy. Cho nên đất có loại một khí, có loại kiêm hai khí, có loại kiêm ba bốn khí. Lấy phương vị nước đi mà định hình chất của long, rồi chia ngôi long theo thượng, trung, hạ nguyên, ứng thời mà lấy hiệu nghiệm, mãi không sai.
Đây chính là chỗ chương Định Quái gọi là "kiêm cung" và chương Thẩm Vận gọi là "nhất suy nhất vượng" được giải bằng hình dòng nước: mỗi đoạn nước mang một quẻ, đoạn dài khí nặng, đoạn ngắn khí nhẹ, đoạn trong gần huyệt là nội, đoạn ngoài là ngoại.
Nước đi cũng có hoàn khí – 幹水去地 亦有還氣
Nguyên văn – 原文
幹水去地。亦有還氣。還氣注蔭。與來不異。枝水中停。其旋立至。候止候還。審來審去。入妙通微。始全卦義。
Dịch: Chỗ nước cán đi cũng có khí quay về. Khí quay về rót xuống che chở, không khác nước đến. Nước chi dừng giữa chừng thì cái xoay lại đến ngay. Chờ chỗ dừng, chờ chỗ về; xét đến, xét đi; vào chỗ diệu, thông chỗ vi, mới trọn nghĩa của quẻ.
Giảng: Lãnh Khiêm nói: nước cán sau khi kết khí lập huyệt ắt có nước đi; nước đi ấy chảy đi mà cũng có hoàn khí. Ông đưa ba ví dụ. Nước từ Tốn đến, đi về Khôn, huyệt hướng Nam, thì là trái Cấn phải Càn. Nước từ Tốn đến, đi về Càn, huyệt hướng Tốn, thì là trước Càn sau Tốn. Nước từ Tốn đến, đi về Đoài, huyệt hướng Nam, thì là trái Chấn phải Càn. Đến đi cùng trên ngôi một nguyên thì nguyên ấy phát lớn; đến đi trên ngôi hai nguyên thì hai nguyên chia nhau suy vượng, ứng rõ ràng không sai.

Với nước chi, nếu không táng ở chỗ tận mà táng ở giữa, thì đoạn từ huyệt đến cuối nhánh cũng luận như nước đi, như hoàn khí. Ví dụ nước Khôn uốn khúc đi, đến phương Cấn thì dừng; dừng giữa chừng lập huyệt, làm hướng Tốn, thì là cục trái Cấn phải Khôn. Lãnh Khiêm tổng kết: huyệt đón nước đến là chỗ khí dừng, đón nước đi là chỗ khí về; xét cái đến thì biết khí dừng, xét cái đi thì biết khí về. Phải tinh tường biến hoá đến chỗ diệu, chỗ vi, rồi nghĩa tám quẻ mới phân biệt không sót, suy vượng tam nguyên mới chiếu rõ từng sợi tơ. Khi hạ huyệt cưỡi khí lại phải cân chủ khách mạnh yếu mà châm chước.

Lời chú của Lãnh Khiêm – 冷謙註
Dưới đây là nguyên văn đầy đủ lời chú để người học đối chiếu.

冷謙曰。前二篇既言定卦審運。地脈衰旺興廢之消。幾乎盡矣。不知運之趨應。在乎卦眞。而卦之眞僞。在乎來情。來情者。水之來去也。水之來去。卽地脈之來去。故卦運非此不眞。而論脈理者。所首重也。立穴所乘之局氣。不敵所乘水路之來氣。知來氣之作用。則局氣又不足言矣。前局氣章內。尚未言及來情。故又特舉而明之。蓋幹水有幹水之來去。枝水有枝水之來去。幹水之來去易知。而枝水之來去難知。今人但知水流來之方爲來。流去之方爲去。以此概論枝幹則謬矣。流來爲來。流去爲去。通行幹水則然。若夫洪瀆停止不通之枝水。則反以止處望出口爲來。出口望止處爲去。蓋水之行脈。與山無二。山以幹之落處爲來。以枝之盡處爲止。水自江河溪澗。流出小枝。則以流出之口爲來。而水之盡處爲止。故枝水葬於盡處。世人以爲源頭水尾。有出無入。有去無來之地。而不知有入無出。有來無去。眞氣止息之地。所以發福最易。而歷年亦久也。凡幹水路來自坎方。卽爲離龍。來自離方。卽爲坎龍。八卦皆如此論。又如離上一曲折。卽爲一節坎龍。有二曲折。卽爲二節坎龍也。觀其斜直者。如從離方來。直至離方止。則爲眞坎氣。若從離方直來。又斜過左邊。向艮方直止。卽爲坎龍發足。坤龍入首。斜過右邊。向乾方直止。卽爲坎龍發足。巽龍入首。度其修短者。離路水長。坤路水短。卽爲坎氣長。艮氣短。若離路水短。坤路水長。又爲坎氣短。艮氣長。溯其移易者。有從坤方入口。又行至巽方一轉。而後結穴。則爲外艮內乾。有從坤方入口。行至巽方一轉。又行至艮方一轉。而後結穴。則爲內坤外乾艮也。如此變局。實不一端。枝水脈氣。與此同推。故地有一氣者。有兼二氣者。有兼三四氣者。以其水行方位。定龍之形質。以此分上中下三元龍位。應時取效。永無差忒。幹水結氣立穴之後。必有去水。此去水流去。亦有還氣。如水從巽方來。又從坤方去。向南立穴。則爲左艮右乾。如從巽方來。又從乾方去。向巽立穴。則爲前乾後巽。如從巽方來。又從兌方去。向南立穴。則爲左震右乾。一元位上來去。一元大發。兩元位上來去。兩元衰旺。分應歷歷不爽。枝水如不葬盡處。葬於中間。則到底一節。亦同去水。同還氣論。如坤水曲折而去。至艮方而止。就中停立穴。作爲巽向。是爲左艮右坤之局也。蓋穴迎來水爲氣之止。迎去水爲氣之還。審其來。卽知氣止。審其去。卽知氣還。夫論脈氣止還之法。必須精詳變化。入妙通微。而后八卦之義。辨別無遺。而三元衰旺之分。絲毫悉照也。下穴乘氣。又當權其賓主強弱。以爲酌用。
Dịch tóm ý: Hai chương trước đã nói gần hết suy vượng hưng phế của mạch đất, nhưng vận ứng ở quẻ thật, quẻ thật ở lai tình, tức nước đến đi, cũng là mạch đất đến đi. Cục khí chỗ huyệt không địch được lai khí của đường nước; chương Cục Khí chưa nói nên ở đây nêu riêng. Nước cán chảy đến là đến, chảy đi là đi; nước chi dừng không thông thì từ chỗ dừng nhìn ra cửa là đến. Mạch nước như núi: núi lấy chỗ cán rơi là đến, chỗ cành tận là dừng; nước lấy cửa nhánh là đến, chỗ tận là dừng, táng ở đó phát dễ mà lâu. Nước cán đến từ Khảm là long Ly, đến từ Ly là long Khảm; mỗi khúc gãy là một tiết. Xiên thẳng định long phát chân và nhập thủ; dài ngắn định khí nặng nhẹ; dời đổi định trong ngoài; đất có một khí, kiêm hai, ba, bốn khí, chia tam nguyên mà ứng. Nước đi cũng có hoàn khí: từ Tốn đến đi Khôn, hướng Nam, là trái Cấn phải Càn; đến đi cùng một nguyên thì nguyên ấy phát lớn, khác nguyên thì chia nhau suy vượng. Nước chi táng giữa thì đoạn cuối luận như nước đi. Đón nước đến là khí dừng, đón nước đi là khí về; khi hạ huyệt phải cân chủ khách mạnh yếu.
| Loại nước | Phương "đến" | Chỗ khí dừng | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Nước cán (thông suốt) | phía nước chảy tới | chỗ nước quặt ôm | chảy đến là đến, chảy đi là đi |
| Nước chi (cụt, dừng) | cửa nhánh nối với cán | chỗ tận cùng của nhánh | táng ở chỗ tận phát dễ và lâu |
| Nước đến từ Ly | Nam | long Khảm | mỗi khúc gãy là một tiết |
| Nước đi | chỗ nước ra | hoàn khí | đón nước đi là khí về |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ở miền Tây Nam Bộ, đâu đâu cũng thấy cảnh chương Lai Tình tả: con sông lớn chảy thông, từ đó chẻ ra kênh, từ kênh chẻ ra rạch, rạch chạy vào vườn rồi cụt. Nhiều gia đình chê đất cuối rạch là "cùng đường", thích mua đất mặt sông lớn. Theo sách, mặt sông lớn là nước cán, khí đi qua nhiều mà dừng ít; cuối rạch cụt mới là nơi khí dừng thở, phát nhanh và lâu, với điều kiện rạch có nước sống, không tù đọng hôi thối. Hình Pháp Liên Hoa khi xem đất kiểu này luôn đi dọc con rạch từ cửa vào đến chỗ cụt, ghi phương của cửa, các khúc gãy, đoạn dài đoạn ngắn, rồi mới đứng tại huyệt định quẻ. Phần định nguyên vận cho từng đoạn nước phải xét theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục; chương này cho ta phép đọc: cửa nhánh là đến, chỗ tận là dừng, mỗi khúc gãy một tiết, nước đi vẫn có khí về.

Tóm lại – 總結: Chương Lai Tình dạy rằng quẻ và vận chỉ thật khi đọc đúng nước đến, nước đi. Nước cán chảy đến là đến; nước chi thì cửa nhánh là đến, chỗ tận là khí dừng, táng ở đó phát dễ và lâu. Nước đến từ phương nào thì long thuộc quẻ đối diện, mỗi khúc gãy một tiết. Xiên thẳng, dài ngắn, dời đổi cho biết đất một khí hay kiêm khí và chia tam nguyên mà ứng. Nước đi cũng có hoàn khí; đón nước đến là khí dừng, đón nước đi là khí về.
Bài trước: Chương Thẩm Vận 審運章 – tam nguyên cửu vận, suy vượng. Bài sau: Chương Cự Tẩm 巨浸章 – hồ đầm, ao chuôm.
Nguồn: Quy Hậu Lục (歸厚錄), chương Lai Tình, khuyết danh, Lãnh Khiêm chú, Tưởng Quốc khảo chính, trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗) quyển bốn, Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng), trang 139–141. Hiệu đính: 其來有藉 chữ cuối in mờ, nghĩa đọc theo văn mạch là có chỗ nương; trang 141 bản in đậm mực, lời chú đoạn cuối đọc theo văn mạch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo phương cửa nhánh, các khúc gãy và chỗ nước đi.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Quy Hậu Lục 歸厚錄: giới thiệu sách thủy long bình dương
- Chương Thẩm Vận 審運章: tam nguyên cửu vận, suy vượng
- Chương Cục Khí 局氣章: cung thần, chiếu thần, chủ và khách
- Thuỷ Long Kinh: lấy nước làm long
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết luật "nước đến từ Ly là long Khảm" là phần Lý; đi dọc một con rạch nhận ra cửa nhánh, đếm khúc gãy, cân đoạn dài đoạn ngắn và chỗ hoàn khí, là phần Nhãn và Thủ, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chương Lai Tình nói gì? – 來情章言何
Chương Lai Tình dạy đọc nước đến, nước đi của nước cán và nước chi để định quẻ thật: nước chi lấy cửa nhánh làm đến, chỗ tận làm khí dừng; nước đến từ phương nào thì long thuộc quẻ đối diện; nước đi cũng có hoàn khí.
Vì sao táng ở cuối nhánh nước cụt lại tốt? – 枝水葬於盡處
Vì đó là nơi có vào không ra, có đến không đi, chân khí dừng thở. Lời chú nói đất như vậy phát phúc dễ nhất mà lâu năm nhất, trái với quan niệm "cuối nguồn" của người đời.
"Nước đến từ Ly, long Khảm" nghĩa là gì? – 幹水來離 坎龍
Nước cán chảy tới từ phương Ly (Nam) thì khí chạy về phía đối diện, long nhận được thuộc quẻ Khảm. Tám quẻ đều đọc theo luật quẻ đối này, mỗi khúc gãy trên đường nước là một tiết long.
Hoàn khí của nước đi là gì? – 還氣
Là khí quay về từ phía nước chảy đi. Lời chú nói hoàn khí rót xuống che chở không khác nước đến; huyệt đón nước đi là chỗ khí về, nên phải xét cả nước đi khi định quẻ.
Thế nào là đất một khí, kiêm khí? – 一氣兼氣
Nước đến thẳng một phương rồi dừng là đất một khí. Nước xiên qua, gãy khúc, đổi phương trước khi tới huyệt thì mỗi đoạn mang một quẻ, gọi là kiêm hai, ba, bốn khí, mỗi khí ứng với một nguyên.









