Thần Tướng Toàn Biên · Quyển 12
神相全編 卷十二 (枕骨部相 · 枕骨圖式 · 相骨節 · 相面部骨格)
Tác giả: đề Trần Đoàn (陳摶, hiệu Hi Di) truyền · Viên Trung Triệt (袁忠徹, đời Minh) biên
Bản gốc: Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Nghệ thuật điển, Tướng thuật bộ; đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển.
Bài thứ hai của Quyển 12 Thần Tướng Toàn Biên trên Kho sách vugioi.com bàn về xương: mục Chẩm cốt bộ tướng (枕骨部相) nói về xương chẩm sau gáy, mục Chẩm cốt đồ thức (枕骨圖式) kể gần bốn mươi dáng xương chẩm có tên riêng, bài quyết Tướng cốt tiết (相骨節) về các đốt xương trên đầu mặt, và mục dài Tướng diện bộ cốt cách (相面部骨格) liệt kê xương nổi ở từng bộ vị trên mặt. Bài gồm nguyên văn chữ Hán (đã chấm câu lại, có lược), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Sách nói trong các xương quý, không gì hơn xương đầu và trán, mà quý nhất là xương chẩm sau gáy (gọi là "ngọc chẩm"), "như núi có ngọc, biển có châu". Có gần bốn mươi dáng xương chẩm mang tên riêng (tam tài, ngũ nhạc, song long, yển nguyệt, tam tinh, sơn tự…). Nhưng ngay đoạn đầu sách đã đặt điều kiện: "người dù có xương lạ cũng phải hình mạo tương xứng, thần khí trong vượt, mới hưởng lộc trời". Và câu kết của mục chẩm cốt là một câu tục ngữ tướng học nổi tiếng: "đầu không có xương xấu, mặt không có nốt ruồi tốt" (頭無惡骨,面無好痣).
Thầy Vũ Giới giảng: "Xương là phần định nhất của tướng, như long mạch là phần định nhất của đất. Nhưng long mạch tốt mà không có khí kết huyệt thì cũng không dùng được. Sách xưa nói người có xương lạ mà thần khí không trong thì chưa trọn: đó là lý long và khí."
Chẩm cốt bộ tướng: ngọc trong núi, châu trong biển – 枕骨部相
Nguyên văn – 原文
人之骨法中貴者,莫出於頭額之骨。頭額之奇者,莫出於腦骨。成枕之人,有枕骨,如山石有玉,江海有珠,一身以恃其榮顯也。故人雖有奇骨,亦須形貌相副,神氣清越,方受天祿,不然恐未盡善也。夫腦之後,名曰星臺,若有骨者,名曰枕骨,凡豐起者富貴,低陷者貧賤也。

Dịch: Trong phép xem xương của người, cái quý không gì hơn xương đầu và trán; trong xương đầu và trán, cái lạ không gì hơn xương não (sau đầu). Người có xương chẩm thành hình, như núi đá có ngọc, sông biển có châu, cả thân nhờ đó mà vinh hiển. Cho nên người dù có xương lạ, cũng phải hình mạo tương xứng, thần khí trong trẻo vượt trội, mới hưởng lộc trời; không thế thì e chưa được trọn tốt. Phía sau não gọi là "tinh đài"; nếu ở đó có xương nổi thì gọi là xương chẩm. Phàm đầy nổi thì giàu sang, thấp lõm thì nghèo hèn.
Giảng: Xương chẩm (枕骨) là phần xương sau gáy, chỗ đầu tựa lên gối, nên mới gọi là "chẩm" (gối). Sách gọi vùng ấy là tinh đài (星臺) và khi xương nổi rõ thì gọi là ngọc chẩm. Câu "như núi có ngọc, biển có châu" là một ví von rất phong thuỷ: ngọc ẩn trong núi, châu ẩn trong biển, đều là cái quý ẩn mà không lộ. Điều kiện ngay sau đó mới là then chốt: có xương lạ mà hình mạo không xứng, thần khí không trong thì "chưa trọn". Xương là thể, thần là dụng.

Chẩm cốt đồ thức: các dáng xương chẩm – 枕骨圖式
Nguyên văn – 原文 (trích)
三骨皆圓者,名曰三才枕,主使相。四角各一骨聳起,中央亦聳者,名曰五岳枕,主封侯。兩骨尖起者,為雙龍骨枕,主節樞將軍。四邊高,中央凹者,名車軸枕,主公侯。三骨並起者,名曰連光枕,小者二千石,大者至將相。一骨彎仰上者,名曰偃月枕,主卿監。一骨彎俯下者,名曰覆月枕,主朝郎。……上一骨下二骨分排,名曰三星枕。……上方下圓者,名曰垂露枕。……三骨直起,一骨下橫承之者,名曰山字枕,主聰明富貴壽。一骨圓,一骨方,名曰疊玉枕,主富而榮。……一骨橫截者,名曰一陽枕,主巨富高壽。
Dịch: Ba xương đều tròn gọi là chẩm tam tài, chủ làm sứ tướng. Bốn góc mỗi góc một xương nổi, ở giữa cũng nổi gọi là chẩm ngũ nhạc, chủ phong hầu. Hai xương nhọn nổi là chẩm song long, chủ tướng quân giữ then chốt. Bốn bên cao, giữa lõm gọi là chẩm trục xe, chủ công hầu. Ba xương cùng nổi gọi là chẩm liên quang, nhỏ thì hai nghìn thạch, lớn thì đến tướng tướng. Một xương cong ngửa lên gọi là chẩm yển nguyệt (trăng ngửa), chủ khanh giám; một xương cong úp xuống gọi là chẩm phúc nguyệt (trăng úp), chủ triều lang. … Trên một xương, dưới hai xương xếp đôi gọi là chẩm tam tinh. … Trên vuông dưới tròn gọi là chẩm thuỳ lộ (giọt sương rủ). … Ba xương thẳng đứng, một xương ngang đỡ dưới gọi là chẩm chữ Sơn (山), chủ thông minh, giàu sang, thọ. Một xương tròn một xương vuông gọi là chẩm điệp ngọc, chủ giàu mà vinh. … Một xương cắt ngang gọi là chẩm nhất dương, chủ đại phú, thọ cao.

Giảng: Nguyên bản có một bức "Ngọc chẩm đồ" vẽ các dáng xương chẩm, nay Kho sách vẽ lại thành sơ đồ. Tên các dáng chẩm lấy theo hình học đơn giản (ba điểm, bốn góc, trăng ngửa, trăng úp, chữ Sơn, chữ Nhất) và theo vật (trục xe, giọt sương, chén ngọc, ngà voi). Đọc qua sẽ thấy hầu như dáng nào cũng "chủ quý", chỉ khác bậc. Điều đó cho thấy ý chính của mục này không phải là phân loại tỉ mỉ, mà là một nhận định chung: xương chẩm đầy nổi, có hình rõ là tốt; phẳng lõm không có là kém.
Ngọc chẩm và người tu hành; "đầu không xương xấu" – 頭無惡骨
Nguyên văn – 原文
小貴經曰:凡人有此玉枕者,皆主貴相。如僧道之人,雖不貴,有此玉枕者,皆主壽命長遠。凡人玉枕,但稍有骨微起者,皆主祿壽;平下無者,祿壽難遠。婦人有者,皆主貴。
大凡枕骨,欲得近下者,過腦而易辨;近上者,淺而難驗矣。骨者一定之相,有之則應也。故古人有言:頭無惡骨,面無好痣,斯言信之矣。
Dịch: Tiểu Quý Kinh nói: phàm người có ngọc chẩm đều là tướng quý. Như người tu hành tăng đạo, tuy không quý (về chức tước), có ngọc chẩm thì đều chủ tuổi thọ dài lâu. Phàm ngọc chẩm của người, chỉ cần hơi có xương nhô lên là đều chủ lộc và thọ; phẳng xuống không có thì lộc thọ khó xa. Phụ nữ có thì đều chủ quý. Đại phàm xương chẩm, ở thấp (gần gáy) thì qua não mà dễ biện; ở cao thì nông mà khó nghiệm. Xương là tướng nhất định, có thì ứng. Cho nên người xưa có câu: "đầu không có xương xấu, mặt không có nốt ruồi tốt", lời ấy đáng tin.

Giảng: Câu 頭無惡骨,面無好痣 là câu tục ngữ tướng học được truyền rộng nhất. Nửa đầu "đầu không có xương xấu" nghĩa là xương đầu nổi ở đâu cũng tốt, chỉ có hơn kém; nửa sau "mặt không có nốt ruồi tốt" mở đường cho bài sau về nốt ruồi (Quyển 12, bài 3). Chi tiết về người tu hành cũng đáng chú ý: sách không nói tăng đạo có ngọc chẩm thì "quý", mà nói "thọ". Tức là cùng một tướng xương, ứng vào đời sống khác nhau thì thành quả khác nhau: người làm quan được chức, người tu được thọ.
Tướng cốt tiết: bài quyết các đốt xương – 相骨節
Nguyên văn – 原文 (trích)
訣曰:骨節要豐隆,天中向上攻。橫生主封爵,雞子定孤窮。龍角如雙柱,陞朝有始終。印堂三寸起,伯牧位相同。鼻與山根直,求婚帝室同。兩顴欹更露,權勢盡成空。懸壁須豐起,欹斜禍必逢。……精舍林中廣,仙風道骨藏。伏犀三路起,僧道骨為良。驛馬連邊地,兵權守一方。……玉梁具耳鼻,清顯富文章。……欲知壽綿遠,耳後聳餘地。頦額方且平,揖讓最為貴。更忌虎吞龍,粗露切須忌。既聳堅且明,巍巍堂廟器。

Dịch: Quyết rằng: đốt xương cần đầy nổi, ở thiên trung hướng lên trên. Mọc ngang thì chủ phong tước; như quả trứng gà thì định cô cùng. Long giác như hai cột trụ thì lên triều có trước có sau. Ấn đường nổi lên ba tấc thì ngôi như bá mục. Mũi và sơn căn thẳng thì cầu hôn được với nhà vua. Hai gò má lệch lại lộ thì quyền thế đều thành không. Huyền bích phải đầy nổi, lệch nghiêng thì ắt gặp hoạ. … Vùng tinh xá, sơn lâm rộng thì ẩn phong cốt tiên đạo; xương phục tê nổi ba đường là xương tốt của tăng đạo. Dịch mã nối biên địa thì giữ binh quyền một phương. … Ngọc lương (sống mũi) đủ cùng tai mũi thì thanh hiển, giàu văn chương. … Muốn biết thọ dài lâu, xem sau tai có xương nổi thừa. Cằm và trán vuông lại bằng là quý nhất trong lễ nhường. Lại kỵ "hổ nuốt rồng" (xương má lấn xương trán), thô lộ thì nhất thiết phải kỵ. Đã cao lại cứng và sáng thì là bậc tài lớn của triều đình.
Giảng: Bài quyết Tướng cốt tiết gồm năm khổ, mỗi khổ tám câu năm chữ, dễ thuộc. Có hai nguyên tắc xuyên suốt. Một là ngay thẳng và cân: mũi với sơn căn thẳng, trán với cằm vuông bằng là quý; gò má lệch lộ, huyền bích lệch nghiêng là kém. Hai là xương không được lộ thô: "kỵ hổ nuốt rồng, thô lộ thì nhất thiết phải kỵ". Câu cuối "đã cao lại cứng và sáng" tóm cả bài: xương tốt là cao (nổi), cứng (chắc) và sáng (da trên xương sáng nhuận). Chữ "sáng" một lần nữa nối xương với khí sắc.
Tướng diện bộ cốt cách: xương nổi ở từng bộ vị – 相面部骨格
Nguyên văn – 原文 (trích)
天中骨起,主富貴,陷缺無田地。天門骨合,得四方朋友,及弟兄姊妹之力。……命門骨長壽。……井竈骨起,宜田宅。……地閣骨滿,主屋宅。地倉骨起富貴。……懸壁骨起及肉滿,宜奴僕,陷者無。燕頷骨起,大富貴。武庫骨起,為上將。……天庭骨起紅潤者,丞相之位。日月角起,主大貴。……印堂骨起,合主大印綬。三陽明淨,主貴。……
此等之骨,皆似稜利,以手捫之,覺隱隱然似刀背。……伏犀骨如小指半大,有稜如線,位極上品。……面部隱然骨起,不出十年為方面;肉色俱好,五年之內陞遷也。
Dịch: Xương thiên trung nổi chủ giàu sang, lõm khuyết thì không ruộng đất. Xương thiên môn khép thì được sức bạn bè bốn phương và anh chị em. … Xương mệnh môn (trước tai) dài thì thọ. … Xương tỉnh táo (lỗ mũi) nổi thì hợp ruộng nhà. … Xương địa các đầy chủ nhà cửa; xương địa thương nổi thì giàu sang. … Xương huyền bích nổi và thịt đầy thì có người giúp việc, lõm thì không. Xương yến hàm (hàm én) nổi thì đại phú quý. Xương võ khố nổi thì làm thượng tướng. … Xương thiên đình nổi mà hồng nhuận là ngôi thừa tướng; nhật nguyệt giác nổi chủ đại quý. … Xương ấn đường nổi chủ ấn thụ lớn; tam dương (dưới mắt trái) sáng sạch chủ quý. … Các loại xương ấy đều như có cạnh sắc, lấy tay sờ thấy ẩn ẩn như sống dao. … Xương phục tê to bằng nửa ngón út, có cạnh như sợi chỉ thì ngôi đến bậc thượng phẩm. … Trên mặt xương ẩn ẩn nổi lên thì chưa đến mười năm làm quan một phương; thịt và sắc đều tốt thì trong năm năm được thăng.

Giảng: Mục Tướng diện bộ cốt cách là bảng dài nhất của bài, nêu hơn năm mươi bộ vị, mỗi bộ vị có xương nổi thì ứng một chức quan. Kho sách chỉ trích những câu tiêu biểu, vì phần lớn là danh xưng quan chế đời Đường, Tống (thứ sử, thị lang, ngự sử…) nay không còn ý nghĩa. Ba điều nên giữ lại: một là cách nghiệm xương bằng tay, "sờ thấy ẩn ẩn như sống dao", tức xương tốt là xương ẩn dưới thịt mà vẫn rõ hình; hai là các câu "xương nổi và thịt đầy", "nổi mà hồng nhuận", "thịt và sắc đều tốt thì năm năm được thăng": xương luôn phải đi cùng thịt và sắc; ba là chữ "ẩn ẩn" (隱隱然) lặp lại nhiều lần, giống câu "xương ẩn trong thịt" của Động Huyền Kinh ở Quyển 11.

Cũng nên lưu ý: các bộ vị như tỉnh táo, địa thương, huyền bích, địa các được gắn với "ruộng nhà, nhà cửa, người giúp việc", tức là phần dưới của mặt (hạ đình) ứng với cơ nghiệp, nhà đất; phần trên (thiên đình, nhật nguyệt giác, ấn đường) ứng với chức vị, danh tiếng. Đó là cùng một khung tam đình đã giảng ở các quyển trước.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc phần xương với ba ý. Thứ nhất, xương như long mạch, thần như huyệt khí. Xương là phần định nhất của tướng, cũng như long mạch là phần định nhất của đất. Câu "người dù có xương lạ cũng phải hình mạo tương xứng, thần khí trong vượt mới hưởng lộc trời" chính là lý "long chân mà huyệt không kết thì cũng uổng" của phong thuỷ hình pháp.

Thứ hai, xương chẩm như hậu chẩm của nhà. Ngọc chẩm là chỗ đầu tựa vào gối; trong phong thuỷ, nhà cũng cần "chẩm": phía sau có chỗ dựa cao vững, gọi là hậu chẩm hay huyền vũ. Đầu có ngọc chẩm đầy nổi thì như nhà có núi tựa sau; sau gáy phẳng lõm thì như nhà sau lưng trống trải. Phong Thuỷ Liên Hoa khi xem nhà luôn xem "chỗ tựa" trước tiên, đúng như sách tướng xem xương đầu trước tiên.
Thứ ba, tướng do tâm sinh. Ngay trong mục quý xương nhất, sách vẫn đặt "thần khí trong vượt" làm điều kiện, và kể chuyện người tu hành có ngọc chẩm thì được thọ chứ không được chức. Xương cho ta cái khung; sống thế nào mới quyết định khung ấy thành gì. Phần thủ pháp sờ xương, nghiệm cốt cách trên người thật cần thầy hướng dẫn trực tiếp; lý pháp thì Liên Hoa chia sẻ ở đây.

Tóm lại – 總結: Xương quý nhất là xương đầu và trán, mà quý nhất là xương chẩm, "như núi có ngọc, biển có châu"; nhưng có xương lạ vẫn phải hình mạo xứng, thần khí trong. Có gần bốn mươi dáng chẩm, đầy nổi là tốt, phẳng lõm là kém; "đầu không xương xấu, mặt không nốt ruồi tốt". Bài quyết cốt tiết quý ngay thẳng, cân, kỵ thô lộ; xương tốt là cao, cứng, sáng. Xương các bộ vị phải đi cùng thịt đầy và sắc nhuận, ẩn ẩn như sống dao dưới da.

Bài trước: Thần Tướng Toàn Biên (65): Tướng trán và các đường vân trên mặt.
Bài sau: Thần Tướng Toàn Biên (67): Nốt ruồi, đốm và khí sắc cửu châu.
Nguồn: Thần Tướng Toàn Biên (神相全編) phần mười hai, các mục Chẩm cốt bộ tướng (枕骨部相), Chẩm cốt đồ thức (枕骨圖式), Tướng cốt tiết (相骨節) và Tướng diện bộ cốt cách (相面部骨格), trong Cổ Kim Đồ Thư Tập Thành (古今圖書集成), Bác vật vựng biên, Nghệ thuật điển, quyển 642, Tướng thuật bộ (thuộc công cộng); đối chiếu bản khắc đời Minh 12 quyển. Hiệu đính: bỏ dòng ghi chú hình "玉枕圖" (hình trong nguyên bản không chép được, Kho sách vẽ lại sơ đồ); bỏ các dấu ngoặc 「」《》 đặt lệch (名「《車軸枕》,主公侯。」, 《一字枕》, 《小貴經》); 欲得共下者 đọc 欲得近下者 cho đối với 近上者; 易辯 đọc 易辨; mục Chẩm cốt đồ thức có nhiều tên chẩm không kèm lời đoán (背月枕, 懸針枕…), Kho sách lược; mục Tướng diện bộ cốt cách lược phần lớn các bậc quan chế và câu 肉陷合主市死, chỗ lược đánh dấu "……". Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Mục Lục Thần Tướng Toàn Biên: toàn bộ 14 quyển, theo dõi các bài đã đăng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định toạ (chỗ tựa) của nhà.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Thần Tướng Toàn Biên (65): Tướng trán và các đường vân trên mặt
- Thần Tướng Toàn Biên (30): Thần Dị Phú (1), cốt cách, tam đình ngũ nhạc
- Thần Tướng Toàn Biên (1): Tướng thuyết, thập quan, ngũ pháp
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Xương như long mạch, thần như huyệt khí; xương chẩm như hậu chẩm của nhà. Đọc được sự tương ứng giữa người và đất là điều phải học cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Xương chẩm (ngọc chẩm) là xương nào? – 枕骨
Là phần xương nổi sau gáy, chỗ đầu tựa lên gối; vùng ấy sách gọi là tinh đài. Đầy nổi thì giàu sang, thấp lõm thì kém.
Có xương lạ có chắc chắn quý không? – 奇骨
Không. Sách nói người dù có xương lạ cũng phải hình mạo tương xứng, thần khí trong trẻo vượt trội mới hưởng lộc trời, không thì chưa trọn.
"Đầu không xương xấu, mặt không nốt ruồi tốt" nghĩa là gì? – 頭無惡骨面無好痣
Xương đầu nổi ở đâu cũng tốt, chỉ có hơn kém; còn nốt ruồi trên mặt phần nhiều bị xem là không tốt. Đây là câu tục ngữ tướng học nổi tiếng.
Xương tốt là xương thế nào? – 骨相
Cao (nổi), cứng (chắc) và sáng (da trên xương sáng nhuận); ẩn dưới thịt mà sờ thấy như sống dao; ngay thẳng, cân đối, không thô lộ.
Vì sao người tu hành có ngọc chẩm thì thọ chứ không quý? – 僧道玉枕
Vì cùng một tướng xương ứng vào đời sống khác nhau thì thành quả khác nhau: người làm quan được chức, người tu hành được thọ.








