Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 卷五 (結作法星辰變體部 · 五大乘氣論 · 結法餘論)
Tác giả: Liêu Kim Tinh 廖金精 (Liêu Vũ 廖瑀, đời Tống) soạn · Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, Cổ Vụ, đời Thanh) tập chú
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Địa Lý Sơn Pháp Toàn Thư, tập một.
Ngũ Đại Thừa Khí Luận (五大乘氣論) của Liêu Kim Tinh là thiên bàn các huyệt "biến thể" trong Địa Lý Đại Thành: huyệt kết ở đá, ở đất bằng, ở nước, ở bùn, chứ không chỉ ở sườn núi đất như thường gặp. Diệp Cửu Thăng đặt thiên này ngay sau Đạo Pháp Song Đàm với một lý do rõ ràng: Song Đàm đã nói hết cái thường của kết tác theo thân và nhánh long, còn Liêu công dùng năm phép thừa khí để nói hết cái biến. Đọc hai thiên liền nhau thì "thường biến không sót phép nào". Bài này chép nguyên văn phần tổng luận và các câu quyết tiêu biểu của năm loại khí, dịch, giảng, rồi đọc phần "Kết pháp dư luận" do chính Diệp Cửu Thăng viết.
Trả lời nhanh: Ngũ Đại Thừa Khí Luận là thiên của Liêu Kim Tinh, chép trong quyển năm Sơn Pháp Toàn Thư, bàn năm cách "thừa khí" khi huyệt kết ở chỗ khác thường: núi thừa tú khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa tích khí, nước thừa di khí, bùn thừa sinh khí. Ý chính: huyệt quái hình kỳ đều từ biến hoá mà ra, nên phải hiểu năm loại khí này rồi mới học hết huyệt pháp.
Thầy Vũ Giới giảng: "Khí không chọn chỗ đẹp mới dừng. Khí dừng ở đâu thì huyệt ở đó, kể cả trong đá, giữa ruộng, bên mép nước. Người học thường bỏ qua những chỗ ấy vì mắt chỉ quen một kiểu hình. Hình nào khí đó, phải nhìn ra khí trong hình lạ."
Vì sao Diệp Cửu Thăng đặt Ngũ Đại Thừa Khí sau Đạo Pháp Song Đàm? – 常變無遺法
Diệp Cửu Thăng đặt Ngũ Đại Thừa Khí Luận sau Đạo Pháp Song Đàm để bổ phần "biến thể" mà Song Đàm chưa bàn. Lời dẫn của ông ghi rõ: long đi đứng có lý nhất định nên huyệt kết có nơi nhất định; Song Đàm đã nói hết thường độ của kết tác theo cành thân, nhưng núi sông dung kết có thường có biến, hoặc dừng ở đá, hoặc lạc ở bùn, hoặc kết ở nước.

龍之行止有定理,故穴之結作有定場。道法雙譚已將枝幹結作之常度窮極而無剩義矣。但山川融結,有常有變,或止于石,或落于泥,或融于水,此等變體則未之及也。廖公有五大乘氣法,以窮其變,今附是法于雙譚之後,則常變無遺法矣。蓋怪穴奇形,咸從變化出者也。先讀此而後可窮穴法。
Dịch: Long đi dừng có lý nhất định, nên huyệt kết tác có nơi nhất định. Đạo Pháp Song Đàm đã nói tận cùng thường độ của kết tác theo cành thân, không còn nghĩa sót. Nhưng núi sông dung kết có thường có biến, hoặc dừng ở đá, hoặc lạc ở bùn, hoặc kết ở nước; những biến thể ấy thì chưa bàn tới. Liêu công có phép năm thừa khí lớn để nói hết cái biến, nay phụ phép ấy sau Song Đàm thì thường và biến không sót phép nào. Vì huyệt quái hình kỳ đều từ biến hoá mà ra. Đọc phần này trước rồi mới học hết được huyệt pháp.
Giảng: Câu "đọc phần này trước rồi mới học hết được huyệt pháp" cho thấy chủ ý của người soạn: quyển năm là bản lề giữa long pháp (quyển một tới bốn) và huyệt pháp (quyển tám trở đi, kể cả hai quyển kỳ hình quái huyệt). Người học đi qua Song Đàm để biết chỗ kết theo thân long, rồi qua Ngũ Đại Thừa Khí để biết khí có thể kết trong những chất đất khác nhau. Không có bước này, gặp huyệt giữa ruộng hay huyệt đá là bỏ qua, hoặc ngược lại thấy hòn đá lạ là tưởng có huyệt.
Năm loại khí là gì? – 五大乘氣總論
Năm đại thừa khí là: núi thừa tú khí, đá thừa sát khí, đất bằng (bình) thừa tích khí, nước thừa di khí, bùn thừa sinh khí. "Thừa" (乘) là cưỡi, nương theo; "thừa khí" là đặt huyệt sao cho nương đúng luồng khí đang dừng ở chỗ ấy. Mỗi chất đất giữ khí theo một cách, nên phép nương khí cũng khác.

五大乘氣者,謂山乘秀氣,石乘殺氣,坪乘積氣,水乘遺氣,泥乘生氣也。山之秀氣,取端正雅麗,脉絡清細,方圓突凹成星體,曰秀。石之殺氣,取入首山盡水合,穴之左右前後生石,如筍如笏,圓淨成象,精神發露,擺列開口,乘其殺氣扦之,名坐殺穴。……坪之積氣,謂五星瀉落平洋,無乳無節,草蛇灰線,陽睜不分,脉旺氣壘而起,曰積,宜乘其陰而扦之。
Dịch: Năm đại thừa khí là: núi thừa tú khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa tích khí, nước thừa di khí, bùn thừa sinh khí. Tú khí của núi: lấy cái đoan chính thanh nhã, mạch lạc trong mảnh, vuông tròn nhô lõm thành thể sao, gọi là tú. Sát khí của đá: lấy chỗ nhập thủ núi hết nước hợp, trước sau trái phải huyệt mọc đá như măng như hốt, tròn sạch thành tượng, tinh thần lộ ra, bày hàng mở miệng, nương sát khí ấy mà đặt huyệt, gọi là huyệt toạ sát. … Tích khí của đất bằng: năm sao đổ xuống đồng bằng, không nhũ không đốt, mạch như rắn bò trong cỏ, như sợi tro, âm dương khó phân, mạch vượng khí dồn mà nổi lên, gọi là tích; nên nương phần âm mà đặt huyệt.
Giảng: Phần tổng luận đi tiếp với hai loại còn lại. Thuỷ thừa di khí (水乘遺氣): thế núi hùng kiện, mạch đến gấp, qua nước lập doanh trại riêng, hoặc ở chỗ khí dừng nước giao đọng một vũng suối trong, lặng và sâu; sách gọi đó là "âm dương cố tế, phu phụ đồng hành". Nê thừa sinh khí (泥乘生氣): giữa ruộng bằng hơi nổi gò đống, hoặc bọt đá như rùa như ốc, là vượng khí núi sông giấu dấu ẩn vết, qua nước tới ruộng mà kết, "sinh khí giao chặt, không sợ tám phương gió mà đứng một mình thành thai". Liêu công kết lại: đó đều là chân khí hội tụ, tinh thần vượt trội, thoát hẳn thai phàm; thầy thời nay không biết diệu lý, bỏ qua, thật đáng tiếc.
Điều cần nhớ: năm loại khí không phải năm "trường phái", mà là năm môi trường. Cùng một nguyên lý khí hành theo địa hình, khí dừng ở chỗ giới thuỷ giao; chỉ khác là trong đá thì khí lộ (nên gọi sát), trên đất bằng thì khí dồn (nên gọi tích), trong nước thì khí là phần còn lại của long đã qua nước (nên gọi di), trong bùn ruộng thì khí là mầm sống mới (nên gọi sinh).

Núi thừa tú khí: huyệt treo đèn, huyệt lộ mạch, huyệt ngang – 山乘秀氣穴法
Núi thừa tú khí là các huyệt kết trên thân núi đất có sao rõ ràng, khí lộ ra ở phần thanh tú nhất. Sách liệt kê hơn mười kiểu, mỗi kiểu kèm một hình: huyệt Quải Đăng (treo đèn), Lộ Mạch, Hoành Âm, Tẩu Tích, Quá Tiết, Thiên Tỉnh Đê Bình, Yến Sào và các kiểu kim thuỷ khác.

太陽開口,上聚下散,高而無龍虎,口內微突,雌雄內結,星辰端正,就突取開,不可太深,太深損傷龍氣。……金水出橫陰穴,脉橫來,棺直葬,後倚樂星,前收堂氣,下對合襟,取來脉串氣入穴,橫受陰陽,牝牡相應,神交氣融,真橫穴也。
Dịch: Thái dương mở miệng, trên tụ dưới tán, cao mà không có long hổ, trong miệng hơi nhô, thư hùng kết ở trong, sao đoan chính; tựa chỗ nhô mà lấy chỗ mở, không được quá sâu, quá sâu làm tổn thương khí long. … Kim thuỷ ra thành huyệt hoành âm: mạch đến ngang, quan đặt thẳng, sau tựa sao lạc, trước thu khí minh đường, dưới đối chỗ hợp khâm, lấy mạch đến xuyên khí vào huyệt, nhận âm dương theo chiều ngang, tẫn mẫu ứng nhau, thần giao khí dung, đó là huyệt ngang thật.
Giảng: Ba khái niệm lặp lại trong cả thiên: lạc sơn (樂山, núi tựa phía sau), hợp khâm (合襟, chỗ hai đường nước nhỏ trước huyệt gặp nhau như vạt áo khép), và thư hùng (雌雄, âm dương của mạch và huyệt). Huyệt treo đèn (掛燈) ở chỗ cao, không có long hổ, sống nhờ miệng mở và chỗ nhô nhỏ bên trong; huyệt hoành âm là mạch đến ngang mà thân huyệt nhận ngang. Kiểu "tẩu tích" (走跡) là kim thuỷ chạy trên đất bằng như cái bình úp, lúc ẩn lúc hiện trong ruộng; sách dặn lấy chỗ bốn nước kết tụ ở giữa, còn nếu ở mép nước thì đó là "la tinh", không được hạ huyệt. Kiểu "quá tiết" (過節) là kim thuỷ đứt quãng, giữa mặt lộ ra, hai đầu ngoảnh lại, phải dùng phép "trảm khí lan tiệt".

Phép đặt cụ thể như đào sâu bao nhiêu, đặt quan theo chiều nào, dùng phép "toản" ra sao là phần thủ pháp; sách cổ ghi gọn, còn khi áp vào đất thật phải có thầy chỉ tại chỗ. Bài này chỉ dừng ở nguyên lý: huyệt núi đất thì nương phần tú khí, tránh đào quá sâu làm tổn thương mạch.
Đá thừa sát khí: huyệt toạ sát là gì? – 石乘殺氣穴法
Huyệt toạ sát (坐殺穴) là huyệt đặt ngay trong vùng có đá mọc quanh, nương "sát khí" của đá. Liêu Kim Tinh không coi đá là xấu; với ông, đá là chỗ khí lộ tinh thần. Điều kiện là đá phải tròn sạch thành tượng, như măng như hốt, bày hàng mở miệng, và nằm ở chỗ núi hết nước hợp.

天罡出太陽,面如石獅石虎,口開平天,宜就石口葬之,四圍俱空,對中認匣。……天罡出金面,生水窩,身腳皆石,內外四正明白,牝牡相應,隨棺匣闊狹枕之,不可掘傷。……天罡或出平地,平山圓石成形,如馬跡之散列,出七星五斗三台,是真氣鍾發,宜就斗口或窩內扦之,不可損傷此石。
Dịch: Thiên Cương ra Thái Dương, mặt như sư tử đá hổ đá, miệng mở bằng trời, nên tựa miệng đá mà táng; bốn bề đều trống, nhắm giữa mà nhận chỗ đặt. … Thiên Cương ra mặt Kim, sinh ổ nước, thân và chân đều là đá, trong ngoài bốn phía rõ ràng, tẫn mẫu ứng nhau, theo rộng hẹp mà gối vào, không được đào làm tổn thương. … Thiên Cương hoặc ra ở đất bằng, núi bằng có đá tròn thành hình, rải như vết chân ngựa, thành Thất Tinh, Ngũ Đẩu, Tam Thai, đó là chân khí tụ phát; nên đặt ở miệng đẩu hoặc trong ổ, không được làm hỏng đá ấy.
Giảng: Lặp lại nhiều lần trong phần này là lời dặn không được đào làm tổn thương đá. Phần Thạch Sơn của Đạo Pháp Song Đàm đã nói: đá là xương của núi, chỗ đá nổi là chỗ khí ngưng. Đá dương thì ngửa mà nhô, dưới đá là đất; đá âm thì cúi mà phục, dưới đất là đá. Sắc đá sáng nhuận, xanh trắng là tốt; lởm chởm vỡ vụn, khô cháy đen sạm là xấu. Liêu công thêm các hình: huyệt Tảo Đãng như mỏ gà, huyệt Thiết Ba (cái bừa sắt) như hàng giáo, huyệt Mã Tích (vết ngựa), huyệt Cách Sơn Xuyên, huyệt Chúc Tâm (tim nến), huyệt Hoành Thạch như "kim thư ngọc xích", huyệt Lưu Đan nơi đá nhọn như măng như giáo mà hai nước tới đường. Sách dẫn câu: "Bếp đỏ chảy đan người không biết, sống thì phong hầu chết được thờ." Đó là cách nói phóng đại của thầy xưa về những huyệt đá hiếm.
Đất bằng thừa tích khí: mạch như rắn bò trong cỏ – 坪乘積氣穴法
Đất bằng thừa tích khí là các huyệt trên bãi rộng (坪), nơi long đã đổ xuống đồng bằng, không còn nhũ không còn đốt; mạch chỉ còn như rắn bò trong cỏ, như sợi tro, khí dồn lại mà hơi nổi lên. Sách dặn dùng phép "thiên cơ": giữa là Tử Khí, trái là Thái Dương, phải là Thái Âm.

大坪出脉,明堂廣闊,龍虎寬平,須用天機訣法:中紫氣,左太陽,右太陰,枕脉氣而下,中穴要正收兩邊界水,左右須迎一邊水先到,三穴俱要水合上堂方真。……大塊平洋,其脉草蛇灰線,如針之可穿,要看緩急迎接流針灰線。勢來急,粘氣葬;勢來緩,湊入葬之。
Dịch: Bãi lớn ra mạch, minh đường rộng, long hổ rộng bằng, phải dùng phép quyết Thiên Cơ: giữa là Tử Khí, trái là Thái Dương, phải là Thái Âm, gối vào khí mạch mà hạ; huyệt giữa phải thu chính giới thuỷ hai bên, huyệt trái phải phải đón bên nước đến trước; cả ba huyệt đều phải có nước hợp lên đường mới thật. … Đồng bằng lớn, mạch như rắn trong cỏ, như sợi tro, mảnh như có thể xỏ kim; phải xem chậm gấp mà đón sợi kim sợi tro. Thế đến gấp thì dính khí mà táng; thế đến chậm thì dồn vào mà táng.
Giảng: Phép đất bằng xoay quanh hai chữ chậm, gấp. Mạch đến gấp thì khí đã tới sát, đặt dính vào (粘); mạch đến chậm thì khí còn lỏng, phải dồn vào (湊). Đây là cùng một ý với huyệt pháp của Song Đàm: "khí chậm thì dồn vào chỗ gấp". Sách còn kiểu "kim thổ ký thai": không thấy mạch, từ mép nước cao dần lên, long theo nước đi, khí theo nước chuyển; ở chỗ nước hợp hoặc nước quay ngược mà nổi gò nhỏ thì đó là "trong dương có âm", tựa chỗ cao đón nước mà đặt. Kiểu "kim thuỷ vô mạch vô nhũ" thì xem bốn bề bằng phẳng, lấy lòng bàn tay mà nhận chỗ "tức" (息), nghĩa là chỗ khí thở; câu dặn đáng nhớ: phải ngoài nhìn không thấy mà trong huyệt thấy mới đúng.
Bãi lớn khí rộng, long lười, thì sách cho phép đắp đất để thu tài lộc. Bốn sao Cô, Táo, Cương, Hình ở đất bằng đều là hung. Phần này nối thẳng sang Bình Dương Toàn Thư ở tập ba, nơi phép đất bằng được bàn trọn.

Nước thừa di khí: huyệt bên đầm, huyệt trong suối – 水乘遺氣穴法
Nước thừa di khí là các huyệt kết sát mép nước hoặc giữa vùng nước, nương phần khí còn lại (di khí) của long khi long đã qua nước. Đây là phần lạ nhất trong năm loại, và cũng là phần dễ hiểu sai nhất.

孤曜出平洋,落河中,如滿月在水,……就湖中認棺匣扦之,月影穴隨其方圓,不可太掘傷氣。……金水結處,一泓泉水,一名陰陽固濟,陰吸陽精,……精血融固,主大貴也。
Dịch: Cô Diệu ra đồng bằng, lạc vào giữa sông, như trăng tròn trong nước, … tựa trong hồ mà nhận chỗ đặt; huyệt Nguyệt Ảnh theo hình vuông tròn của nó, không được đào nhiều làm tổn thương khí. … Chỗ kim thuỷ kết có một vũng suối, cũng gọi là âm dương cố tế, âm hút tinh dương, … tinh huyết dung hợp chặt chẽ, chủ đại quý.
Giảng: Các tên huyệt trong phần này rất giàu hình ảnh: Di Thai Dương Tụ (giữa đầm có đá hình rùa, cá, thú), Âm Tụ (bên mép nước, dưới chân có rùa nước hay cá bơi, cò trắng), Nguyệt Ảnh Hàn Đàm (bóng trăng đầm lạnh), Thừa Tuyền (nương suối), Tàng Tích, Dương Kết. Cần đọc đúng tinh thần: "nước" ở đây là nơi long qua nước lập doanh trại mới, hoặc nơi khí dừng nước giao đọng thành vũng lặng sâu. Không phải chỗ nước nào cũng có huyệt; nước chảy xiết, nước bẩn, nước tràn vỡ không thuộc loại này. Lời "chủ đại quý" là cách nói của sách cổ về sức nặng cuộc đất, không phải lời hứa.

Về kỹ thuật, sách nhắc các phép "điệp thạch điệp thổ" (xếp đá, xếp đất), "điệp thảo" và "huyền quan điếu" khi mạch nổi mà nước sâu. Đây là thủ pháp, phải có thầy và phải tính đến điều kiện địa chất, pháp luật hiện nay về đất đai và an táng. Phong Thuỷ Liên Hoa không hướng dẫn tự làm những việc này.
Bùn thừa sinh khí: gò nhỏ giữa ruộng – 泥乘生氣穴法
Bùn thừa sinh khí là các huyệt nằm ẩn trong ruộng bằng, nơi chỉ có một gò đất nhỏ hay bọt đá như rùa như ốc. Liêu công gọi đó là vượng khí núi sông "giấu dấu ẩn vết", qua nước tới ruộng mà kết, không sợ gió tám phương, một mình thành thai.

掃蕩穿泥,隱在波心,取大聚處為貴,或有石堆土泡,宜就堆泡扦之。……掃蕩變出彌來,隱隱落在平田,看界水纏聚處,或石或土,必成星體。……掃蕩變馬跡梅花,如梭中之絲,出平地水大聚纏處,或石或土,布五星七星之體,而明堂方正,必出富貴。
Dịch: Tảo Đãng xuyên bùn, ẩn giữa sóng, lấy chỗ tụ lớn làm quý; hoặc có đống đá bọt đất thì tựa vào đống, bọt mà đặt. … Tảo Đãng biến ra lan tới, ẩn ẩn lạc vào ruộng bằng, xem chỗ giới thuỷ quấn tụ, hoặc đá hoặc đất, ắt thành thể sao. … Tảo Đãng biến thành vết ngựa hoa mai, như sợi tơ trong thoi, ra đất bằng ở chỗ nước tụ quấn lớn, hoặc đá hoặc đất, bày thể năm sao bảy sao, mà minh đường vuông vắn, ắt ra phú quý.
Giảng: Điểm chung của mọi huyệt bùn là ba dấu hiệu: giới thuỷ quấn tụ, thành thể sao (dù chỉ là một gò rất thấp), và minh đường vuông vắn. Thiếu dấu hiệu nào thì gò giữa ruộng chỉ là gò. Đây là chỗ cần cẩn trọng nhất khi học: rất nhiều gò, đống giữa ruộng là do người đắp, do canh tác, không phải khí kết. Phép phân biệt nằm ở mạch và nước, đúng như Đạo Pháp Song Đàm đã dạy: "có huyệt lạ, không có mạch lạ".
Kết pháp dư luận: tên gọi các kiểu kết – 結法餘論
Kết pháp dư luận là đoạn Diệp Cửu Thăng tự viết để gom các tên gọi kiểu kết mà thầy đời hay dùng: trực, tà, hoành, hồi, thiểm, thâu; chính, trắc, ly; phi, tiềm; kỵ long, trảm quan. Ông nói: biết hai sách trên thì tìm được huyệt, biết các tên này thì nói chuyện được với người đời.

龍直來,穴即結龍之直頭,曰直結;稍斜向一邊,曰斜結;龍直來,穴橫作,曰橫結;龍顛來,穴逆轉,曰回結,即回龍顧祖也;閃結者,龍直去而閃落一脉結穴也;偷結者,龍直去不見有脉落,而由權却自成一局,有穴有堂,曰偷結。……飛結者,結于山之巔;潛結者,結于泥田之中也。
Dịch: Long đến thẳng, huyệt kết ngay đầu thẳng của long, gọi là trực kết; hơi lệch về một bên, gọi là tà kết; long đến thẳng mà huyệt làm ngang, gọi là hoành kết; long đến ngược mà huyệt quay lại, gọi là hồi kết, tức hồi long cố tổ; thiểm kết là long đi thẳng mà lách rơi một mạch kết huyệt; thâu kết là long đi thẳng, không thấy mạch rơi xuống, mà tự thành một cục, có huyệt có đường, gọi là thâu kết. … Phi kết là kết ở đỉnh núi; tiềm kết là kết trong ruộng bùn.
Giảng: Theo huyệt tinh, Cửu Thăng chia: chính kết (kết giữa huyệt tinh), trắc kết (kết bên cạnh), ly kết (kết dưới huyệt tinh, trong phần "nhân nhục", tức đệm đất trước huyệt, còn gọi chuế, tiếp, phao). Kỵ long và trảm quan là huyệt nằm trên sống long, long chưa dừng mà cắt lấy khí. Ông cũng nhận xét có người chỉ dùng năm chữ trực, hoành, hồi, phi, tiềm thì không nói hết các kiểu kết, nên chép đủ ở đây. Bảng tên này rất có ích khi đọc các quyển sau của Sơn Pháp Toàn Thư, vì các bài phú, bài ca dùng những tên này mà không giải thích lại.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), giá trị lớn nhất của Ngũ Đại Thừa Khí Luận là phá thói quen "chỉ nhìn một kiểu hình". Khí là bản nguyên: hình nào khí đó. Núi đất, đá, bãi bằng, nước, ruộng bùn là năm cách khí hiện hình, và mỗi cách có cách nương khí riêng.

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc năm loại khí này theo cặp âm dương và theo trục động tĩnh. Núi và đá là phần "thể" cứng: tú khí là khí đã thành sao, sát khí là khí lộ trong xương núi. Bãi bằng, nước và bùn là phần "dụng" mềm: tích khí là khí dồn, di khí là khí còn lại sau khi qua nước, sinh khí là mầm mới trong đất ruộng. Cách nhìn này giúp người học không đặt đá đối lập với khí, không coi nước là "phá" huyệt. Điều quyết định vẫn là giới thuỷ, mạch và minh đường.
Phong Thuỷ Liên Hoa cũng nói rõ giới hạn. Các câu "chủ bái tướng phong hầu", "chủ đại quý" trong sách là cách diễn đạt sức nặng cuộc đất của người xưa. Các phép đắp đất, xếp đá, đặt quan trong nước là thủ pháp, chỉ có ý nghĩa khi có thầy khảo sát tại chỗ và tuân thủ quy định hiện hành về an táng. Đó là lý do bài dừng ở lý pháp: lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Hiểu lầm thường gặp về huyệt đá, huyệt nước – 常見誤解
Hiểu lầm phổ biến nhất là "đá thì sát, sát thì tránh". Ngũ Đại Thừa Khí Luận nói ngược lại: đá tròn sạch thành tượng ở chỗ núi hết nước hợp là nơi khí lộ tinh thần, có thể nương để đặt huyệt toạ sát; cái phải tránh là đá vỡ vụn, khô cháy, lởm chởm hung ác.

- "Huyệt nước là đặt mộ dưới nước." Không phải. Thuỷ thừa di khí nói về chỗ long qua nước lập doanh trại mới, hoặc vũng nước lặng ở nơi khí dừng; phép đặt cụ thể là thủ pháp, tuỳ địa chất.
- "Gò nào giữa ruộng cũng là huyệt." Không. Phải có giới thuỷ quấn tụ, thành thể sao và minh đường vuông vắn.
- "Đất bằng không có mạch." Có, nhưng mạch như rắn trong cỏ, như sợi tro; phải xem chậm gấp để dính hoặc dồn vào.
- "Năm thừa khí là năm phái." Không. Đây là năm môi trường của cùng một nguyên lý khí dừng nước giao.
- "Đã gọi là quái huyệt thì không cần mạch." Ngược lại: huyệt càng lạ càng phải xét mạch kỹ.
Tóm lại: Ngũ Đại Thừa Khí Luận mở rộng tầm mắt người học từ sườn núi đất sang đá, bãi bằng, nước và ruộng bùn. Mỗi môi trường giữ khí một cách: tú, sát, tích, di, sinh. Nhưng phép nhận chân giả vẫn là một: xem mạch, xem giới thuỷ, xem minh đường. Hiểu vậy là đủ để đọc tiếp phần huyệt tinh hoá khí và kỳ hình quái huyệt.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (20) – Đạo Pháp Song Đàm 道法雙譚. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (22) – Ngụ hình luận kèm đồ 寓形論并圖.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển năm, "Kết tác pháp tinh thần biến thể bộ · Ngũ Đại Thừa Khí Luận" của Liêu Kim Tinh và đoạn "Kết pháp dư luận" của Diệp Cửu Thăng, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập một. Các đoạn chép: lời dẫn của Diệp Cửu Thăng, Tổng luận, các câu quyết tiêu biểu của Sơn thừa tú khí, Thạch thừa sát khí, Bình thừa tích khí, Thuỷ thừa di khí, Nê thừa sinh khí, Kết pháp dư luận; các câu khác thuật ý. Hình gốc trích từ chính bản khắc. Một vài tên huyệt trong hình in mờ, không chép để tránh đọc sai. Chữ dị thể đổi về chính thể. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa sau khi đã nhận được chỗ khí dừng.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí để ghi hướng mạch đến và hướng nước khi khảo sát đất bằng.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (20): Đạo Pháp Song Đàm, kết tác theo chi cán và tinh thần
- Địa Lý Đại Thành (1): Giới thiệu sách, lời tựa và phàm lệ
- Táng Thư, Nội thiên: táng là nương sinh khí
- Hám Long Kinh: Đề yếu và tổng luận Tu Di Sơn
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết tên năm loại khí và các kiểu kết là phần Thư; nhìn một bãi ruộng mà nhận ra mạch như sợi tro, nhìn một cụm đá mà biết đá ấy là xương khí hay đá chết là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ngũ đại thừa khí gồm những gì? – 五大乘氣為何
Gồm núi thừa tú khí, đá thừa sát khí, đất bằng thừa tích khí, nước thừa di khí và bùn thừa sinh khí. Đó là năm cách nương khí khi huyệt kết ở năm môi trường khác nhau.
Huyệt toạ sát có phải huyệt xấu không? – 坐殺穴凶否
Không. Huyệt toạ sát nương khí lộ của đá tròn sạch thành tượng ở chỗ núi hết nước hợp. Cái xấu là đá vỡ vụn, khô cháy, lởm chởm; đá đẹp thành tượng thì được coi là nơi khí lộ tinh thần.
Ai là tác giả Ngũ Đại Thừa Khí Luận? – 誰所著
Sách ghi tác giả là Liêu Kim Tinh (Liêu Vũ) đời Tống; Diệp Cửu Thăng chép vào quyển năm Sơn Pháp Toàn Thư, đặt sau Đạo Pháp Song Đàm và viết thêm đoạn Kết pháp dư luận.
Đất bằng không có mạch thì đặt huyệt dựa vào đâu? – 平地無脉何據
Dựa vào nước và chỗ khí dồn. Sách dạy xem mạch như rắn trong cỏ, như sợi tro; thế đến gấp thì dính vào, đến chậm thì dồn vào; không thấy mạch thì xem chỗ nước hợp, nước quay mà nổi gò nhỏ.
Trực kết, hoành kết, hồi kết khác nhau thế nào? – 直橫回結
Trực kết là huyệt ở ngay đầu thẳng của long; hoành kết là long đến thẳng mà huyệt làm ngang; hồi kết là long quay ngược lại, tức hồi long cố tổ. Ngoài ra còn tà, thiểm, thâu, phi, tiềm, chính, trắc, ly kết.









