💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (41): Thần Bảo Kinh 神寶經

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (41): Thần Bảo Kinh 神寶經

Địa Lý Đại Thành
地理大成 (山法全書 卷之十三 · 葬法落頭部 · 神寶經 · 吳鵬註)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · Phan Dụng Phủ 潘用頫 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 13 (Táng pháp lạc đầu bộ), tập hai.

Thần Bảo Kinh (神寶經) là kinh thứ hai của quyển mười ba Sơn Pháp Toàn Thư trong Địa Lý Đại Thành, cùng một tay Tạ Giác Trai đời Tống với Thiên Bảo Kinh, viết bằng lối biền văn đối nhau từng cặp. Bản Diệp Cửu Thăng chọn có lời chú của Ngô Bằng (吳鵬), người Hợp Phì đời Minh, xen sau từng câu kinh; Cửu Thăng có một chỗ cải chính lời chú. Kinh mở đầu bằng lời công kích lối dùng la bàn và quái lệ để định huyệt, rồi đi suốt các phép xem thổ sắc, nhận âm dương, đảo trượng, thôn thổ, nhiêu giảm và cách sửa đất bằng sức người. Bài này dịch và giảng Thần Bảo Kinh kèm lời chú.

Trả lời nhanh: Thần Bảo Kinh dạy rằng huyệt do trời đất sinh thành, hướng ngồi nhất định, không phải dùng la bàn hay quái lệ mà định; la bàn chỉ dùng sau khi đã đảo trượng, để ghi phương vị, chọn ngày. Kinh dạy xem thổ sắc (núi đá thì huyệt đất đỏ vàng, núi đất thì huyệt đá tím trắng mềm ấm), phân âm dương bằng hình úp bàn tay hay ngửa bàn tay, âm đến dương nhận, dương đến âm nhận; trước đảo trượng, sau dựng sào căng dây. Đất thiếu phân thuỷ thì đắp đất nối mạch, thiếu hợp thuỷ thì đào ao hội khí, nhưng chỉ khi long thật huyệt đúng.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy rằng phong thuỷ phải "khôi phục nguyên lý gốc". Thần Bảo Kinh mở đầu đúng bằng tinh thần ấy: chỉ có một đạo, người sau mê lạc vì nhiều ngả rẽ.

Thần Bảo Kinh viết ra để chống điều gì? – 皇天本無二道

Thần Bảo Kinh viết ra để chống thói dùng la bàn và quái lệ (bảng tra quẻ) mà định hướng ngồi, bàn cát hung, bỏ quên lý thật của hình đất. Câu mở đầu nói trời vốn không có hai đạo, thánh nhân không có hai lòng; người học sau mê lạc vào phái riêng. Ngô Bằng chú: sách chuyên nói phép làm huyệt; hướng ngồi của huyệt do trời sinh nhất định, không thể gượng làm. Sau khi đảo trượng định huyệt rồi mới dùng la bàn để cân phương vị, chuẩn bị chọn ngày táng thì được.

Tranh Thước Hoa thu sắc của Triệu Mạnh Phủ đời Nguyên
Tranh Thước Hoa thu sắc của Triệu Mạnh Phủ: hai núi đứng hai đầu bãi bằng, đất thấp ở giữa, gợi lại lối nhìn âm dương của Thần Bảo Kinh. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.
皇天本無二道。下民眩惑于多岐。聖人安有兩心。末學浸淫于別派。
嘗觀擇地之要。必嘗明理爲先。故知傍道支離。遂使正宗湮沒。或有針盤而定向坐。或執卦例而談吉凶。何殊膠柱調絃。刻舟求劍。承訛接舛。析緒分端。
〔註〕此書專言作穴之法。穴之尖圓向坐。天生一定不可強爲。此正理也。不明正理。而用針盤卦例。以定向坐。談吉凶。多方揣摩。皆傍道支離。……若倒杖定穴之後。方用針盤。權其方位。以備造葬選擇則可。
今欲統三才而返于一元。合二氣而歸于太極。著爲妙訣。令達士見之心開。洩盡天機。使邪術聞之胆裂。

Dịch: Trời vốn không có hai đạo, dân dưới mê lạc vì nhiều ngả; thánh nhân há có hai lòng, người học sau thấm vào phái riêng. Từng xem điều cốt yếu của chọn đất, ắt lấy hiểu lý làm trước. Cho nên biết đường bên chia lìa khiến chính tông chìm mất: hoặc cầm la bàn định hướng ngồi, hoặc giữ quái lệ mà bàn cát hung, khác gì dán chặt trục đàn mà lên dây, khắc mạn thuyền tìm gươm; nối sai tiếp lầm, chẻ mối chia đầu. Chú: sách này chuyên nói phép làm huyệt. Nhọn tròn, hướng ngồi của huyệt do trời sinh nhất định, không thể gượng làm; đó là chính lý. Không hiểu chính lý mà dùng la bàn quái lệ định hướng ngồi, bàn cát hung, đoán mò nhiều cách, đều là đường bên chia lìa. Nếu sau khi đảo trượng định huyệt mới dùng la bàn để cân phương vị, chuẩn bị chọn ngày xây táng thì được. Nay muốn gom ba tài về một nguyên, hợp hai khí về thái cực, viết thành diệu quyết, khiến người thông đạt thấy mà mở lòng, tà thuật nghe mà vỡ mật.

Giảng: Hai hình ảnh "dán trục đàn mà lên dây" và "khắc mạn thuyền tìm gươm" nhắm thẳng vào lối học máy móc: tra bảng quẻ áp cho mọi gò đất như nhau. Lời chú của Ngô Bằng không bài bác la bàn mà xếp nó vào đúng thứ tự: đảo trượng định huyệt trước, la bàn sau. Đây là quan điểm nhất quán của cả quyển Táng pháp, trùng với câu "quyết không dùng la kinh" trong ba mươi sáu thơ đảo trượng ở Thiên Bảo Kinh.

Xem thổ sắc để nghiệm huyệt thế nào? – 土色

Kinh dạy: núi oan không có miệng kể, nhưng người trí có mắt, xem đất màu mỡ mà chứng được sinh khí. Núi đá thì nên có huyệt đất, đất xung hoà ắt đỏ vàng; núi đất mà huyệt đá thì đá phải tím trắng, chất ấm nhuận; núi đá huyệt đá thì đá phải mềm giòn cuốc được. Đất huyệt giống đất mà không phải đất, vân thớ chặt; đá huyệt giống đá mà không phải đá, màu tươi sáng. Cứng quá thì sinh khí không chứa, rời rạc quá thì chân dương không ở.

Núi đất nhiều tầng màu đỏ trắng vàng
Núi đất lộ nhiều tầng màu: thổ sắc huyệt thật thường mịn, sáng, có vân, khác hẳn đất tạp lẫn sỏi đá. Ảnh: Astrobond, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
或謂山寃無口訴。求生氣凝結恐難憑。豈知人智有眼。觀驗土色豐腴而可證。
石山偏宜土穴。冲和定見紅黃。
〔註〕石山非土穴不擇。其土必紅黃。乃冲和之氣。土山石穴。其石必紫白色。而質溫潤乃吉。如堅硬頑石則凶。
也有石山石穴。必須柔脆可鋤。……能無土穴土山。但取精強爲美。
土穴似土而非土。紋理緊密。石穴似石而非石。顏色鮮明。
〔註〕此爲柔裏鑽堅。剛中點脆。
支龍多生小石。剖之必有異紋。龍穴或出乎尖鋤之。要無烟墨。
〔註〕……其土必細嫩可鋤。如見頑粗之石。飛烟迸火者則凶。
是故頑硬者生氣不蓄。鬆散者真陽不居。

Dịch: Có người nói núi oan không có miệng kể, tìm chỗ sinh khí ngưng kết e khó dựa. Há biết người trí có mắt, xem nghiệm thổ sắc màu mỡ mà chứng được. Núi đá thì riêng hợp huyệt đất, đất xung hoà ắt thấy đỏ vàng. Chú: núi đá không phải huyệt đất thì không chọn; đất ắt đỏ vàng, là khí xung hoà. Núi đất huyệt đá thì đá ắt màu tím trắng, chất ấm nhuận mới tốt; nếu là đá ngoan cứng thì hung. Cũng có núi đá huyệt đá, ắt phải mềm giòn cuốc được. Núi đất huyệt đất thì chỉ lấy tinh chắc làm đẹp. Đất huyệt giống đất mà không phải đất, vân thớ chặt; đá huyệt giống đá mà không phải đá, màu tươi sáng. Chú: đó là trong mềm dùi vào cứng, trong cứng điểm vào giòn. Long nhánh hay sinh đá nhỏ, chẻ ra ắt có vân lạ. Chỗ long huyệt có mỏ nhọn thì cuốc vào phải không có màu khói mực. Chú: đất ắt mịn non cuốc được; nếu thấy đá thô ngoan, cuốc vào toé khói bắn lửa là hung. Cho nên ngoan cứng thì sinh khí không chứa, rời rạc thì chân dương không ở.

Giảng: Nguyên tắc chung của đoạn này là "trong mềm có cứng, trong cứng có mềm": núi đá thì huyệt phải là đất, núi đất thì huyệt có thể là đá nhưng là thứ đá mềm, ấm, có vân. Thổ sắc là chứng cứ cuối cùng sau khi đã định huyệt bằng hình thế, không phải công cụ tìm huyệt; cuối kinh còn nói rõ "long chân huyệt đích mới bàn tới thổ sắc tinh kỳ". Ngày nay khi làm móng nhà hay xây mộ, quan sát lớp đất đào lên (màu, độ chặt, độ ẩm) vẫn là cách đọc nền đất trực tiếp nhất.

Âm dương, hấp hư và chính cầu, giá chiết – 吸噓 · 正架

Kinh dùng hình thân thể để dạy chỗ đặt huyệt: đầu lưỡi táng được nhưng đừng làm tổn môi, mũi răng cắm được nhưng đừng gần xương; ngực gà thì phải rõ chỗ già non giao vạt, đuôi chim cưu thì phải biết giới hạn cứng mềm. Dương thư thái, âm thảm gấp, nên phải cẩn thận ở phép hít thở: làm theo dương thì mượn một hơi hít của âm, làm theo âm thì mượn một hơi thở của dương. Chồng yếu vợ mạnh: dương yếu thì dùng chính cầu, âm mạnh thì dùng giá chiết.

Sơ đồ so sánh hình úp tay là âm và ngửa tay là dương
Úp tay là đất lồi, khí gấp, dùng phép giá chiết; ngửa tay là đất lõm, khí hoãn, dùng phép chính cầu. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
舌尖堪下莫傷唇。〔註〕傷唇則太早失穴。
齒鋒可攙休近骨。〔註〕近骨則太高傷龍。
鷄胸切玉。須明老嫩交襟。〔註〕陰脊來如雞胸。不可陰來陰作。老嫩即陰陽交襟。乃界水也。
鳩尾裁肪。要識剛柔界限。〔註〕平陽地如鳩尾。不可陽來陽作。……
陽舒陰慘。義須謹于吸噓。
〔註〕陽作必借陰氣一吸。陰作必借陽氣一噓。即陰來陽作。陽來陰作之義。若陽來陽受者。則見禍舒徐。若陰來陰受者。則見禍慘急。
夫弱婦強。法當嚴于正架。〔註〕夫弱。陽也。法宜正求。婦強。陰也。法宜架折。
覆掌仰掌。以別陰陽。明毬暗毬。以分強弱。
〔註〕形如覆掌。陰也。如仰掌。陽也。陰來明毬。顯然爲強。陽來暗毬。隱然爲弱。……非天星家陰龍陽向陽龍陰向之謂。

Dịch: Đầu lưỡi táng được, đừng tổn môi (chú: tổn môi là đặt quá sớm, mất huyệt). Mũi răng cắm được, đừng gần xương (chú: gần xương là quá cao, tổn long). Ngực gà cắt ngọc, phải rõ già non giao vạt (chú: sống âm đến như ngực gà, không được âm đến làm âm; già non là âm dương giao vạt, tức giới thuỷ). Đuôi chim cưu cắt mỡ, phải biết giới hạn cứng mềm (chú: đất bình dương như đuôi chim cưu, không được dương đến làm dương). Dương thư thái, âm thảm gấp, nghĩa phải cẩn thận ở hít thở. Chú: làm theo dương ắt mượn khí âm một hơi hít, làm theo âm ắt mượn khí dương một hơi thở; tức nghĩa âm đến làm dương, dương đến làm âm. Nếu dương đến dương nhận thì hoạ đến chậm rãi; âm đến âm nhận thì hoạ đến thảm gấp. Chồng yếu vợ mạnh, phép phải nghiêm ở chính và giá (chú: chồng yếu là dương, nên chính cầu; vợ mạnh là âm, nên giá chiết). Úp bàn tay, ngửa bàn tay để phân âm dương; cầu sáng, cầu tối để phân mạnh yếu. Chú: hình như úp bàn tay là âm, như ngửa bàn tay là dương; âm đến cầu sáng, rõ ràng là mạnh; dương đến cầu tối, ẩn ẩn là yếu. Không phải thuyết âm long dương hướng của nhà thiên tinh.

Giảng: Lời chú cuối rất quan trọng: âm dương ở đây là âm dương của hình mạch (lồi như úp bàn tay là âm, lõm như ngửa bàn tay là dương), không phải âm dương của la kinh, phương vị. Nguyên tắc "âm đến dương làm, dương đến âm làm" là âm dương phải giao mới sinh. "Chính cầu" là đặt huyệt chính giữa theo mạch, dùng cho mạch dương yếu; "giá chiết" là đặt lệch, gác nghiêng, dùng cho mạch âm mạnh để né sát. Các hình ảnh lưỡi, môi, răng, xương là cách nói vị trí: đặt quá thấp thì lọt ra ngoài huyệt (tổn môi), quá cao thì phạm vào thân long (gần xương).

Đảo trượng, dựng sào và bốn huyệt thừa, tướng, huyệt, ấn – 倒杖竪竿

Kinh dạy trước đảo trượng, sau dựng sào; không dùng la bàn quái lệ. Huyệt tìm trong ba hợp ba phân, hai mảnh hai cánh, theo bốn phép của Táng Kinh: thừa kim, tướng thuỷ, huyệt thổ, ấn mộc. Huyệt nên nương bên trái là thừa kim, nên tiếp bên phải là ấn mộc; nhầm trái phải là "lật đấu búa". Lùi sau là thôn táng (huyệt thổ), vươn trước là thổ táng (tướng thuỷ); co duỗi phải vừa, không được đục tổn chân thoa.

Sơ đồ bốn chữ thừa kim, tướng thuỷ, huyệt thổ, ấn mộc
Trên có đầu tròn kim, hai bên có nước kẹp, giữa là đất huyệt, dưới có môi mộc đỡ; thôn thổ là lùi vào đất để giữ khí. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
先施倒杖。次卓竪竿。
〔註〕相穴先看陰陽強弱。倒杖以定之。次依倒杖所指。竪竿牽繩。分其坐向。針盤卦例俱不用。
三合三分。見穴土乘金之義。兩片兩翼。察相水即木之情。
〔註〕乘金相水穴土印木。此四穴法載在郭氏葬經。必于三分三合兩片兩翼中求之。
灰中線之微茫。毬裏毫之彷彿。豈鹵莽可識。
左乘右接。須防翻鬬斧頭。
〔註〕穴有宜左乘者。乘金也。有宜右接者。印木也。當左而右。當右而左。是斧頭翻鬬。
後縮前伸。切忌鑿傷釵股。
〔註〕後縮。吞葬也。穴土也。前伸。吐葬也。相水也。……伸縮貴乎得宜。不可傷龍失穴。
雙股求短股。若情不順理。合從權。挨生枕薄邊。如義不然。義當變法。
〔註〕……大抵相地。在相其情意所鍾而已。貴在通融。豈宜拘執。

Dịch: Trước dùng đảo trượng, sau dựng sào. Chú: xem huyệt trước xem âm dương mạnh yếu, dùng đảo trượng định; rồi theo chỗ đảo trượng chỉ, dựng sào căng dây chia hướng ngồi; la bàn quái lệ đều không dùng. Ba hợp ba phân thấy nghĩa huyệt thổ, thừa kim; hai mảnh hai cánh xét tình tướng thuỷ, ấn mộc. Chú: bốn phép huyệt thừa kim, tướng thuỷ, huyệt thổ, ấn mộc chép trong Táng Kinh họ Quách, ắt tìm trong ba phân ba hợp, hai mảnh hai cánh. Đường chỉ trong tro mờ mịt, sợi lông trong cầu phảng phất, há người lỗ mãng nhận được. Trái nương phải tiếp, phải đề phòng lật đấu búa. Chú: huyệt có cái nên nương trái là thừa kim, có cái nên tiếp phải là ấn mộc; đáng trái mà phải, đáng phải mà trái là lật đấu búa. Sau rút trước duỗi, rất kỵ đục tổn chân thoa. Chú: rút sau là thôn táng, huyệt thổ; duỗi trước là thổ táng, tướng thuỷ. Co duỗi quý ở vừa phải, không được tổn long mất huyệt. Hai nhánh mạch thì tìm nhánh ngắn; nếu tình không thuận lý thì theo quyền biến. Nương sinh gối bên mỏng; nếu nghĩa không như vậy thì phải biến pháp. Chú: đại để xem đất là xem chỗ tình ý tụ về; quý ở thông dung, há nên câu nệ.

Giảng: Bốn chữ thừa, tướng, huyệt, ấn vốn ở Táng Thư (Quách Phác): thừa kim là nương vào đầu tròn (kim) của mạch, tướng thuỷ là xem nước vạt hai bên, huyệt thổ là đặt vào chỗ đất bằng giữa, ấn mộc là in vào chỗ hai cánh. Thần Bảo Kinh ghép chúng với phép thôn thổ (nuốt vào, nhả ra): huyệt thổ là rút vào, tướng thuỷ là vươn ra. Điều đáng quý nhất là câu "xem đất là xem chỗ tình ý tụ về; quý ở thông dung": quy tắc "tìm nhánh ngắn", "gối bên mỏng" là phép chính, nhưng tình đất khác thì phải biến.

Cô dương, quả âm, nhiêu long và giảm hổ – 孤陽 · 寡陰 · 饒減

Đất cô dương là dưới có hợp thuỷ mà trên không phân thuỷ; nếu có huyệt chính thì ở chỗ mạch đến đắp đất nối mạch, chia nước chảy hai bên. Đất quả âm là trên có phân thuỷ mà dưới không hợp thuỷ; nếu long thật thì ở chỗ mạch dừng đào ao hợp nước để hội khí. Long từ trái đến thì huyệt ở bên phải, cần cánh tay phải chặn long; từ phải đến thì mộ ở bên trái, cần sa trái khoá hổ. Thuận trong lấy nghịch gọi là nhiêu long, nghịch trong lấy thuận gọi là giảm hổ.

Sơ đồ cô dương đắp đất nối mạch và quả âm đào ao giữ nước
Cô dương thiếu âm thì đắp đất nối mạch; quả âm thiếu dương thì đào ao mở minh đường. Bổ cứu chỉ giúp đất đã có khí. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
孤陽無分。或穴正可接脉而界流。
〔註〕孤陽之地。下有合水。上無分水。倘或中有正穴。不可棄也。于來脉處培土接之。分界其水。使兩邊而流。
寡陰無合。倘龍真但鑿池而會氣。
〔註〕寡陰之地。上有分水。下無合水。倘龍氣果真。不可棄也。于脉止處鑿池合其水而會其氣。……然非龍真穴正。安可強哉。
是以左來者穴居右畔。右來者墳在左邊。
〔註〕來者。向我而來。謂砂水也。……
九升氏曰。左來右來。是言脉氣。今註作砂水。錯。
順中取逆。謂之饒龍。逆中取順。謂之減虎。
左來右下。全憑右臂攔龍。右到左扦。必藉左砂關虎。
是以門戶滲漏者氣散。墻垣凹陷者風寒。或損高而益低。或截長而補短。

Dịch: Cô dương không phân thuỷ, nếu huyệt chính thì có thể nối mạch mà chia dòng. Chú: đất cô dương dưới có hợp thuỷ, trên không có phân thuỷ; nếu giữa có huyệt chính thì không được bỏ, ở chỗ mạch đến đắp đất nối vào, chia giới nước cho chảy hai bên. Quả âm không hợp thuỷ, nếu long thật thì chỉ cần đào ao mà hội khí. Chú: đất quả âm trên có phân thuỷ, dưới không có hợp thuỷ; nếu long khí quả thật thì không được bỏ, ở chỗ mạch dừng đào ao hợp nước để hội khí. Nhưng không phải long chân huyệt chính thì sao có thể gượng làm. Cho nên đến từ trái thì huyệt ở bên phải, đến từ phải thì mộ ở bên trái. Chú: "đến" là hướng về ta mà đến, tức sa thuỷ. Cửu Thăng nói: đến trái đến phải là nói mạch khí; nay chú làm sa thuỷ là sai. Trong thuận lấy nghịch gọi là nhiêu long, trong nghịch lấy thuận gọi là giảm hổ. Đến trái hạ phải thì hoàn toàn nhờ cánh tay phải chặn long; đến phải cắm trái ắt nhờ sa trái khoá hổ. Cho nên cửa nẻo rò rỉ thì khí tán, tường vách lõm sụt thì gió lạnh. Hoặc bớt chỗ cao bù chỗ thấp, hoặc cắt chỗ dài bù chỗ ngắn.

Giảng: Đây là đoạn hiếm hoi trong kinh cho phép "sức người" sửa đất: đắp đất nối mạch, đào ao hội khí, bớt cao bù thấp. Nhưng điều kiện được nhắc đi nhắc lại là long phải thật, huyệt phải chính; sửa đất chỉ là bổ khuyết, không thể biến đất giả thành thật. Lời cải chính của Diệp Cửu Thăng cũng đáng ghi nhớ: "đến trái đến phải" là nói mạch khí đến từ bên nào, không phải sa thuỷ; vì mạch đến trái thì khí hợp ở phải, nên huyệt nép về phải. Quyển 14 với Kim Cương Toản và hai mươi chín pháp sẽ triển khai tiếp các phép "tác dụng" này.

Sa thuỷ quanh huyệt và lời chê "thuỷ lưu sinh vượng" – 橋流水不流

Phần cuối kinh bàn sa thuỷ: tham nước triều thì phải đề phòng nước đâm sườn, khoét ruột; án núi gần thì kỵ đè đầu, che mắt. "Cầu chảy mà nước không chảy" là chân cơ của mạch pháp; "nước qua mà núi không qua" là chỗ diệu của huyệt tình. Kinh chê lối luận nước chảy theo phương vị sinh vượng: chỉ dùng được khi khơi rãnh xếp gạch, còn hai bên long huyệt chỉ lấy nước uốn khúc ngoảnh lại có tình.

Dòng sông chảy giữa núi Vũ Di
Dòng sông chảy giữa núi Vũ Di: nước quanh co mà chậm thì giữ khí, nước thẳng mà gấp thì khí theo đó mà đi. Ảnh: 老过, Wikimedia Commons, CC BY 2.5 cn.
穴貪朝來之水。切防刺脇剝腸。案求逼近之山。最忌壓頭障眼。
橋流水不流。爲脉法之真機。
〔註〕橋流喻脉行也。水不流。兩邊界也。不流過而前合襟也。此脉行不止。看脉者此其真機。
水過山不過。乃穴情之妙處。
〔註〕水過。兩水交過合襟也。山不過。脉爲水界止而不行也。
龍真穴的。始可論土色之精奇。堂外砂訛更莫問穴情之朕兆。
水流生旺。但可用于磚頭。
〔註〕以方位論水流之生旺。此惟開溝磚土用之。若龍穴左右。只取水之屈曲還顧有情而已。何論方位也。
穴泥星辰。豈能移其板脚。
〔註〕……豈知生成之穴。板脚定對蛤尖。豈星辰之所能移哉。
怪穴萬萬般。雖有怪形而無怪主。吉龍處處有。縱有吉地而無吉人。是以好地常存于世間。良師罕遇于知己。售術貴乎觀德。

Dịch: Huyệt tham nước triều đến thì phải đề phòng đâm sườn khoét ruột; án tìm núi sát gần thì rất kỵ đè đầu che mắt. Cầu chảy mà nước không chảy là chân cơ của mạch pháp. Chú: cầu chảy ví mạch đi; nước không chảy là hai bên có giới, không chảy vượt qua mà ở trước hợp vạt; đó là mạch đi chưa dừng, người xem mạch lấy đây làm chân cơ. Nước qua mà núi không qua là chỗ diệu của huyệt tình. Chú: nước qua là hai nước giao qua hợp vạt; núi không qua là mạch bị nước giới mà dừng không đi. Long chân huyệt đích mới bàn được thổ sắc tinh kỳ; ngoài minh đường sa sai lệch thì đừng hỏi dấu hiệu huyệt tình nữa. Nước chảy sinh vượng chỉ dùng cho gạch ngói. Chú: lấy phương vị bàn nước chảy sinh vượng, chỉ khi khơi rãnh xếp gạch đất mới dùng; còn hai bên long huyệt chỉ lấy nước uốn khúc ngoảnh lại có tình mà thôi, bàn gì phương vị. Huyệt câu nệ tinh thần (phương vị trên la bàn), há dời được chân quan. Chú: huyệt sinh thành thì chân quan nhất định đối mỏ hến (chỗ hợp vạt), tinh thần nào dời được. Huyệt quái muôn vạn kiểu, tuy có hình quái mà không có chủ quái; long tốt chỗ nào cũng có, dù có đất tốt mà không có người tốt. Vì thế đất tốt thường còn ở đời, thầy giỏi hiếm gặp tri kỷ; bán thuật quý ở xem đức.

Giảng: Hai câu "cầu chảy nước không chảy" và "nước qua núi không qua" là cặp đối đẹp nhất của kinh, nói về hai trạng thái của mạch: đang đi (nước hai bên kèm theo như dưới gầm cầu) và đã dừng (hai nước giao nhau trước mặt, núi không vượt qua được). Lời chú "thuỷ lưu sinh vượng chỉ dùng cho rãnh gạch" cho thấy lập trường hình thế rất rõ: hình nước có tình hay vô tình quan trọng hơn phương vị nước. Câu kết "bán thuật quý ở xem đức" nhắc người làm nghề về đạo đức chọn người.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa thấy ở Thần Bảo Kinh một tiếng nói "khôi phục nguyên lý gốc" rất sớm. Thầy Vũ Giới thường nói phong thuỷ ngày nay bị chẻ thành nhiều phái tra bảng, mỗi phái một công thức; Thần Bảo Kinh gọi đó là "đường bên chia lìa khiến chính tông chìm mất". Gốc vẫn là hình đất, dòng khí, chỗ dừng tụ; công thức chỉ đúng khi đặt trên gốc ấy.

Cột núi đá ở Trương Gia Giới
Cột núi đá ở Trương Gia Giới: hình núi kỳ lạ chưa chắc đã có huyệt, Thần Bảo Kinh dạy xem khí trước rồi mới xem hình. Ảnh: chensiyuan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Điểm thứ hai là phép âm dương bằng hình úp và ngửa bàn tay. Đây là cách nhận âm dương trực quan nhất, áp dụng được cả ở dương trạch: nền nhà gồ lên giữa là "úp", nền lõm như lòng chảo là "ngửa"; mảnh đất dồn nước vào giữa khác hẳn mảnh đất thoát nước ra bốn phía. Nguyên tắc "âm dương phải giao" cũng là nguyên tắc bố trí không gian: chỗ động phải có chỗ tĩnh đối lại.

Điểm thứ ba là phép "sức người bổ khuyết": đắp đất nối mạch, đào ao hội khí. Ở dương trạch, đó là sân vườn, hồ nước, bờ tường được làm để giữ khí. Nhưng như kinh dặn, chỉ bổ khuyết được khi nền gốc đã tốt. Phân biệt chỗ nào bổ được, chỗ nào không, là nhãn pháp; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Hiểu lầm thường gặp về Thần Bảo Kinh

Hiểu lầm thường gặp nhất là cho rằng Thần Bảo Kinh bài xích la kinh. Thật ra kinh chỉ phản đối dùng la bàn quái lệ để định huyệt; sau khi đảo trượng định huyệt, la bàn vẫn dùng để ghi phương vị và chọn ngày.

Các lớp núi xanh trong nắng sớm
Các lớp núi trong nắng sớm: âm dương trong địa lý không phải chữ suông, mà là chỗ lồi lõm, sáng tối thấy được bằng mắt. Ảnh: Megaurab09, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
  • Lẫn âm dương hình mạch với âm dương phương vị: lời chú nói rõ úp bàn tay, ngửa bàn tay không phải thuyết âm long dương hướng của nhà thiên tinh.
  • Nghĩ thổ sắc đẹp là đủ: kinh nói long chân huyệt đích mới bàn tới thổ sắc; minh đường sa sai lệch thì không cần hỏi nữa.
  • Nghĩ đất nào cũng sửa được bằng sức người: đắp đất, đào ao chỉ dùng khi long thật huyệt chính.
  • Đọc "đến trái đến phải" là sa thuỷ: Diệp Cửu Thăng cải chính đó là mạch khí.
  • Câu nệ quy tắc "tìm nhánh ngắn, gối bên mỏng": kinh nói tình không thuận thì quyền biến, quý ở thông dung.

Tóm lại – 總結: Thần Bảo Kinh của Tạ Giác Trai, chú của Ngô Bằng, dạy huyệt do trời sinh, không định bằng la bàn quái lệ. Thổ sắc nghiệm huyệt: núi đá huyệt đất đỏ vàng, núi đất huyệt đá mềm ấm. Âm dương phân bằng úp, ngửa bàn tay; âm đến dương làm, dương đến âm làm; dương yếu chính cầu, âm mạnh giá chiết. Trước đảo trượng sau dựng sào; trái thừa phải tiếp, sau rút trước duỗi. Cô dương đắp đất nối mạch, quả âm đào ao hội khí, nhưng chỉ khi long chân huyệt chính.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (40) – Thiên Bảo Kinh 天寶經. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (42) – Thừa Sinh Bí Bảo Kinh.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 13 (Táng pháp lạc đầu bộ), tờ 17b–36b: Thần Bảo Kinh kèm chú của Ngô Bằng (Hợp Phì, đời Minh) và một lời cải chính của Cửu Thăng; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696). Hiệu đính: vài chữ bản khắc mờ (蓋糊, 扨) đọc theo văn mạch và lời chú; một số câu kinh và chú ngắn chỉ tóm ý, không dẫn hết. Sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc các cặp đối "cầu chảy nước không chảy", "úp tay ngửa tay", "chính cầu giá chiết" là phần Thư; đứng trên đất thật mà phân âm dương, thấy chỗ nào bổ khuyết được là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thần Bảo Kinh có phản đối la kinh không? – 針盤卦例

Không hẳn. Kinh phản đối dùng la bàn và quái lệ để định hướng ngồi của huyệt; lời chú nói sau khi đảo trượng định huyệt thì dùng la bàn cân phương vị, chọn ngày táng là được.

Thổ sắc huyệt tốt trông thế nào? – 土色

Núi đá thì huyệt là đất đỏ vàng xung hoà; núi đất mà huyệt đá thì đá tím trắng, ấm nhuận, mềm giòn cuốc được. Ngoan cứng hay rời rạc đều không tốt.

Phân âm dương bằng úp bàn tay, ngửa bàn tay là sao? – 覆掌仰掌

Mạch gồ lên như úp bàn tay là âm, lõm như ngửa bàn tay là dương. Âm đến thì làm theo dương, dương đến thì làm theo âm.

Cô dương và quả âm sửa thế nào? – 孤陽寡陰

Cô dương (dưới có hợp, trên không phân) thì đắp đất nối mạch chia nước hai bên; quả âm (trên có phân, dưới không hợp) thì đào ao hợp nước hội khí; chỉ làm khi long thật huyệt chính.

"Cầu chảy mà nước không chảy" nghĩa là gì? – 橋流水不流

Cầu ví mạch đang đi, nước hai bên kèm theo mà chưa hợp lại trước mặt; đó là mạch chưa dừng. Còn "nước qua mà núi không qua" là hai nước giao trước mặt, mạch dừng lại, chỗ ấy mới có huyệt.

Từ khoá: thần bảo kinh · 神寶經 · ngô bằng chú · tạ giác trai · thổ sắc huyệt · chính cầu giá chiết · cô dương quả âm · nhiêu long giảm hổ · địa lý đại thành · táng pháp

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…