💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (40): Thiên Bảo Kinh 天寶經

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (40): Thiên Bảo Kinh 天寶經

Địa Lý Đại Thành
地理大成 (山法全書 卷之十三 · 葬法落頭部 · 天寶經)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · Phan Dụng Phủ 潘用頫 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 13 (Táng pháp lạc đầu bộ), tập hai.

Thiên Bảo Kinh (天寶經) là kinh táng pháp mở đầu quyển mười ba Sơn Pháp Toàn Thư trong Địa Lý Đại Thành. Diệp Cửu Thăng cho biết đảo trượng và Tổng Sách là "kinh lạc đầu" của Dương Quân Tùng; Hồ Ải Tiên viết Gia Bảo, Chí Bảo để truyền; đến đời Tống, Tạ Giác Trai (謝覺齋) lại viết Thiên Bảo, Thần Bảo để làm truyện cho cả hai vị tiên ấy. Thiên Bảo Kinh gồm năm phần ngắn gọn như khẩu quyết: Long pháp tiệp kính, Huyệt pháp huyền vi (khí mạch quyết), Âm diệp giải và Dương diệp giải, Sa pháp cấp kiến, Thuỷ pháp cấp kiến; rồi kết bằng ba mươi sáu bài thơ đảo trượng. Bài này dịch và giảng toàn bộ phần ấy.

Trả lời nhanh: Thiên Bảo Kinh dạy táng pháp theo thứ tự long, huyệt, sa, thuỷ rồi đảo trượng. Long chính tôn thụ thì phú quý lâu dài; long thẳng nước đi là long chưa dừng, nước tụ núi quay thì long huyệt chắc có. Huyệt phải phân âm dương: âm đến dương nhận, dương đến âm nhận; âm diệp (cầu có diêm) không được đào vỡ cầu, đặt lùi xa hai ba thước; dương diệp (oa) phải rút vào hai ba thước mới được khí. Đảo trượng là cắm một tiêu ở đầu nhập thủ, một tiêu ở chỗ nước hợp minh đường, căng dây mà định hướng, định sâu nông; rồi dùng phép nhiêu giảm hai phân để né sát, đón khí.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) thường nhắc: "Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn." Thiên Bảo Kinh là một bản khẩu quyết đi đúng từ gốc: chưa thấy long thật dừng thì chưa nói tới huyệt, chưa thấy huyệt thì chưa nói tới đặt quan.

Thiên Bảo Kinh là sách gì và vì sao đứng sau Gia Bảo, Chí Bảo? – 九升氏曰

Thiên Bảo Kinh là bản "truyện" (lời truyền giải) viết cho kinh lạc đầu của Dương Quân Tùng và Hồ Ải Tiên. Diệp Cửu Thăng mở quyển mười ba bằng lời giải thích thứ tự: đảo trượng, Tổng Sách là kinh lạc đầu của Dương công; Gia Bảo, Chí Bảo là truyện Hồ Ải Tiên viết cho đảo trượng, Tổng Sách; đến đời Tống, Tạ Giác Trai lại gộp làm truyện cho cả Dương lẫn Hồ, tức Thiên Bảo và Thần Bảo. Vì vậy hai kinh này xếp ở quyển dưới.

Tranh Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan đời Bắc Tống
Tranh Khê sơn hành lữ đồ của Phạm Khoan: núi chủ đứng giữa, khe nước chảy dưới chân, đúng cái thế trời đất người cùng hiện trong một khung mà Thiên Bảo Kinh lấy làm gốc. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.
九升氏曰。倒杖總索。楊公落頭之經也。前家寶至寶二經。乃胡矮仙爲倒杖總索所作之傳。至宋謝覺齋又并爲楊胡二仙作傳。天寶神寶經是也。故次爲下卷云。

Dịch: Cửu Thăng nói: Đảo trượng và Tổng Sách là kinh lạc đầu của Dương công. Hai kinh Gia Bảo, Chí Bảo ở trước là truyện Hồ Ải Tiên làm cho đảo trượng và Tổng Sách. Đến đời Tống, Tạ Giác Trai lại gộp làm truyện cho cả hai vị tiên Dương, Hồ, tức là Thiên Bảo Kinh và Thần Bảo Kinh. Vì thế xếp làm quyển dưới.

Giảng: Đọc lời dẫn này mới thấy cách Diệp Cửu Thăng dựng quyển Táng pháp như một cây phả hệ: kinh gốc (Dương công), truyện tầng một (Hồ Ải Tiên), truyện tầng hai (Tạ Giác Trai). Người học nên đọc theo đúng thứ tự ấy: bài 36 Đảo trượng, bài 37 Tổng Sách, bài 38 Gia Bảo và Chí Bảo, bài 39 Tam Bảo Kinh, rồi mới tới Thiên Bảo. Mục lục gốc của bộ sách ghi tác giả Thiên Bảo và Thần Bảo là Tạ Hoà Khanh (謝和卿); lời dẫn trong quyển gọi theo hiệu là Tạ Giác Trai. Kinh viết theo lối bốn chữ một câu, gieo vần, dễ thuộc, nên rất hợp để làm khẩu quyết thực địa.

Long pháp tiệp kính dạy nhận long thế nào? – 龍法捷徑

Long pháp tiệp kính (đường tắt về long pháp) dạy rằng long chính, được tôn trọng mà nhận khí thì phú quý lâu dài; long chia nhánh mà nhận thì phú quý khó giữ. Long phải có tôn ti thì huyệt mới chắc có; long dừng hay chưa thì xem nước: long thẳng nước đi là long chưa nghỉ, nước đọng núi quay thì long huyệt chắc được.

Nhiều lớp dãy núi chồng lên nhau trong sương
Nhiều lớp dãy núi chồng lên nhau: nhận long là theo từng lớp mà tìm ra mạch chính, đừng để núi phụ đánh lừa mắt. Ảnh: Liz Van, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
龍法捷徑。正龍尊受。富貴長久。推龍分受。富貴難保。龍分尊卑。其穴必有。龍無尊卑。不勞回首。龍若聚講。勞心卓望。圓如覆鍾。不若尖峯。尖如頓鎗。不如一方。辭樓下殿。結穴尚遠。四龍聚會。有地必大。藕斷絲連。多近江邊。藏踪閃跡。平地起脉。一奇十觜。起伏曲折。千里來龍。入首一節。尖動方圓。端正精潔。入首分明。不愁無穴。龍顧聚散。融結可見。龍直水去。此龍未歇。水凝山回。龍穴必得。四象齊了。已成融結。專心記此。任汝橫行。

Dịch: Đường tắt về long: long chính được tôn mà nhận thì phú quý lâu dài; long bị đẩy chia nhánh mà nhận thì phú quý khó giữ. Long phân tôn ti thì huyệt chắc có; long không tôn ti thì chẳng nhọc ngoảnh lại xem. Long nếu tụ hội thì phải nhọc lòng đứng cao trông. Tròn như chuông úp không bằng đỉnh nhọn; nhọn như mũi giáo cắm không bằng một khối vuông. Rời lầu xuống điện thì kết huyệt còn xa. Bốn long tụ hội thì có đất ắt lớn. Ngó sen đứt mà tơ còn liền, phần nhiều ở gần bờ sông. Giấu vết, chớp bóng, trên đất bằng nổi mạch. Một chỗ lạ, mười mỏ nhô; khởi phục uốn khúc. Long đến nghìn dặm, chỉ xem một đốt nhập thủ: nhọn, động, vuông, tròn, ngay ngắn tinh sạch. Nhập thủ rõ ràng thì chẳng lo không có huyệt. Long ngoảnh lại, tụ tán thế nào thì dung kết thấy được. Long thẳng nước đi là long chưa nghỉ; nước đọng núi quay thì long huyệt ắt được. Bốn tượng đủ cả thì đã thành dung kết. Chuyên tâm nhớ điều này thì mặc ngươi đi khắp nơi.

Giảng: Câu then chốt là "long đến nghìn dặm, chỉ xem một đốt nhập thủ". Người mới học hay mải mê lần ngược tổ tông xa, trong khi điều quyết định chỗ đặt huyệt nằm ở đốt cuối cùng trước huyệt: nó nhọn hay tròn, vuông hay động, có ngay ngắn sạch sẽ không. Câu "ngó sen đứt mà tơ còn liền, phần nhiều ở gần bờ sông" mô tả long bình dương: mạch chìm xuống ruộng, chỉ còn những gò thấp nối nhau như tơ, rồi nổi lên kết huyệt sát nước. Còn "long thẳng nước đi là long chưa nghỉ" là phép thử nhanh nhất ngoài thực địa: chưa thấy nước dừng lại, đừng vội tìm huyệt.

Huyệt pháp huyền vi: âm dương, gấp hoãn và sâu nông – 穴法玄微

Huyệt pháp huyền vi (còn gọi khí mạch quyết) dạy rằng huyệt có gốc khí thì phú quý không cùng; phải phân âm dương: có âm không dương thì táng không thịnh, có dương không âm thì đừng hạ kim; âm đến dương nhận, dương đến âm nhận mới là xung hoà. Thế đến gấp thì đặt ở chỗ hoãn, thế đến hoãn thì đặt ở chỗ gấp. Huyệt chia ba tài thiên, nhân, địa, sâu nông phải đo kỹ.

Sơ đồ ba tài thiên nhân địa trong Thiên Bảo Kinh
Trời là khí đến, người là phép đặt quan, đất là hình lồi lõm; mạch gấp thì táng hoãn, mạch hoãn thì táng gấp. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
穴法玄微。氣脉訣云。挨星氣玄。富貴緜緜。穴有氣根。富貴無極。……有陰無陽。葬了不昌。有陽無陰。此處休針。衝陽和陰。積玉堆金。陰來陽受。陽來陰就。倒杖真訣。緊憑穴口。情勢來急。慢際可立。情勢來慢。急際好起。急慢相停。斷度尋形。……突如浮卵。分深淺。窩如螺旋。細認槽梘。穴分三才。深淺詳裁。天穴出貴。量比分水。人穴旺人丁。橫量方成。地穴出富。量到合處。……當淺而深。人絕而竄。當深而淺。富貴難見。合遠而近。災禍立至。合近而遠。絕除人跡。

Dịch: Huyệt pháp huyền vi, khí mạch quyết nói: nương sao mà khí huyền thì phú quý liên miên; huyệt có gốc khí thì phú quý không cùng. Có âm không dương thì táng xong không thịnh; có dương không âm thì chỗ ấy đừng hạ kim; dương xung âm hoà thì chứa ngọc chất vàng. Âm đến thì dương nhận, dương đến thì âm đón. Chân quyết đảo trượng dựa chặt vào miệng huyệt. Tình thế đến gấp thì đứng ở chỗ hoãn; tình thế đến hoãn thì khởi ở chỗ gấp; gấp hoãn cân nhau thì xét chỗ đứt độ mà tìm hình. Đột như trứng nổi, phải phân sâu nông; oa như vòng ốc, phải nhận kỹ rãnh máng. Huyệt chia ba tài, sâu nông phải xét kỹ: thiên huyệt ra quý, đo so với chỗ phân thuỷ; nhân huyệt vượng nhân đinh, đo ngang mới thành; địa huyệt ra giàu, đo tới chỗ hợp thuỷ. Đáng nông mà sâu thì người tuyệt mà tan; đáng sâu mà nông thì phú quý khó thấy; đáng xa mà gần thì tai hoạ đến ngay; đáng gần mà xa thì dứt dấu người.

Giảng: Đoạn này gom ba trục của táng pháp: âm dương (mạch lồi hay lõm), gấp hoãn (mạch đến nhanh hay chậm) và sâu nông, xa gần (đặt quan cao thấp, tiến lùi). Quy tắc "đến gấp đứng chỗ hoãn, đến hoãn khởi chỗ gấp" là tinh thần cân bằng: mạch dữ thì lùi ra chỗ dịu để tránh sát, mạch yếu thì tiến vào chỗ mạnh để đón khí. Ba tài thiên, nhân, địa ở đây không phải ba tầng la kinh mà là ba vị trí huyệt cao, giữa, thấp, mỗi vị trí có mốc đo sâu nông riêng: cao thì so với chỗ nước phân, thấp thì so với chỗ nước hợp. Những con số "thước tấc" cụ thể sách nói "phải nhờ thầy truyền miệng", đúng là phần thủ pháp.

Âm diệp và dương diệp khác nhau ra sao khi đặt quan? – 陰葉解 · 陽葉解

Âm diệp là mặt núi thuộc dương mà vào huyệt thuộc âm, tức đột trong oa, có cầu (bầu) và diêm (mái hiên) rõ ràng; đặt quan phải lùi xa hai ba thước, không được đào vỡ cầu. Dương diệp là mặt núi thuộc âm mà vào huyệt thuộc dương, tức oa nhỏ mở trong đột, không có cầu diêm lộ rõ; đặt quan phải rút vào hai ba thước mới được khí xung hoà.

Sơ đồ so sánh âm diệp ở chỗ đột và dương diệp ở chỗ oa
Âm diệp là chỗ lồi, khí gấp, lùi xuống dưới diêm mà táng sâu; dương diệp là chỗ lõm, khí hoãn, rút vào giữa oa mà táng nông. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
陰葉解 山面屬陽。入穴屬陰。經曰。陽來陰受。是也。陽中之陰。乃窩中之突。此葉左右文理。有片陰片陽。入體有純陰純陽。有半陰半陽。有八分陰二分陽者。故立穴忌近縮。當遠二三尺。不宜傷毬。鋤破即傷龍脫氣。即傷穴。要就毬簷下插入些子二三尺。深淺得宜方好。……
陽葉解 山面體屬陰。入穴屬陽。經曰。陰來陽受。是陰中之陽。乃突中之窩。……即是突中開微窩。不宜遠。宜縮入二三尺方得氣。脫氣即傷穴。故窩穴無毬簷。不顯而隱。……其生氣發育在內。故宜深縮入二三尺。方得冲和之氣。

Dịch: Giải âm diệp: mặt núi thuộc dương, vào huyệt thuộc âm; kinh nói "dương đến âm nhận" là vậy. Âm trong dương tức đột trong oa. Vân lá này hai bên có mảnh âm mảnh dương; vào thể có thuần âm thuần dương, có nửa âm nửa dương, có tám phần âm hai phần dương. Cho nên lập huyệt kỵ rút gần, nên lùi xa hai ba thước, không nên làm tổn cầu; cuốc vỡ là tổn long thoát khí, tức tổn huyệt. Phải theo dưới diêm của cầu mà cắm vào chừng hai ba thước, sâu nông vừa phải mới tốt. Giải dương diệp: mặt núi thể thuộc âm, vào huyệt thuộc dương; kinh nói "âm đến dương nhận", là dương trong âm, tức oa trong đột, tức trong đột mở ra một oa nhỏ. Không nên lùi xa, nên rút vào hai ba thước mới được khí; thoát khí là tổn huyệt. Vì vậy huyệt oa không có cầu diêm, không lộ mà ẩn; sinh khí phát dục ở bên trong, nên phải rút sâu vào hai ba thước mới được khí xung hoà.

Giảng: Hai chữ "diệp" (lá) ở đây là cách người xưa vẽ huyệt như một chiếc lá có gân: gân giữa là mạch, hai bên là vân âm dương. Âm diệp (huyệt đột) thì khí lộ ra ngoài, nên điều cấm là đào phá cầu: đặt quan dưới diêm, lùi ra một chút. Dương diệp (huyệt oa) thì khí ẩn vào trong, nên phải tiến vào, rút sâu. Sách còn chép hai câu ví von của "Thất tiên tục dụ" so âm diệp với thân nam, dương diệp với thân nữ; ý chỉ là một lộ một ẩn, bài viết không dịch chi tiết. Quy tắc dễ nhớ: đột thì lùi, oa thì tiến.

Sa pháp cấp kiến và Thuỷ pháp cấp kiến nói gì? – 砂法急見 · 水法急見

Sa pháp cấp kiến dạy: núi nước quan hệ nhau thì phú quý nghìn đường; núi vòng nước quay thì phú quý đến ngay; tả hữu đón nhau là tốt, quay lưng nhau là bại; sa xiên nước xiên, sa thẳng nước thẳng đều không được vinh hoa. Thuỷ pháp cấp kiến dạy: nước như cánh cung nằm, như đai ngọc, vòng quanh, đi uốn chữ "chi", chữ "huyền" là tốt; nước thẳng như sét đánh, nước quay ngược là xấu.

Dòng sông uốn khúc giữa thung lũng núi
Dòng sông uốn khúc giữa thung lũng: sa và thuỷ phải nhìn cùng một lúc, nước ôm thì sa cũng thường ôm theo. Ảnh: Steve Hillebrand, U.S. Fish and Wildlife Service, Wikimedia Commons, Public domain.
砂法急見 山水相關。富貴千般。山環水迴。富貴即來。左右相迎。朱紫盈庭。……左右相背。必主滅亡。砂竄過墳。必害兒孫。砂斜水斜。不得榮華。砂直水直。離鄉缺食。砂隨水走。地不長久。砂若尖長。未足爲良。三重來抱。千年可保。……左如龍盤。朱紫朝端。右如虎伏。千倉萬庫。
水法急見 土牛一動。其地無用。水如眠弓。富貴豐隆。水如玉帶。登科發解。水來繞環。朱紫朝端。去若之玄。朱紫朝天。隨龍水到。公孫偕老。纏龍水會。福祿最大。……水如擊雷。盜賊立見。……水若一反。賣盡田產。水若朝墳。福蔭兒孫。

Dịch: Sa pháp thấy nhanh: núi nước quan hệ nhau thì phú quý muôn đường; núi vòng nước quay thì phú quý đến ngay; tả hữu đón nhau thì áo đỏ áo tía đầy sân. Tả hữu quay lưng nhau thì chủ diệt vong. Sa chạy vượt qua mộ thì hại con cháu. Sa xiên nước xiên thì không được vinh hoa; sa thẳng nước thẳng thì bỏ quê thiếu ăn; sa theo nước chạy thì đất không lâu dài. Sa nếu nhọn dài thì chưa đủ là tốt; ba lớp đến ôm thì nghìn năm còn giữ. Bên trái như rồng cuộn, bên phải như hổ nằm thì nghìn kho vạn lẫm. Thuỷ pháp thấy nhanh: "trâu đất" (gò mạch) đã bị động thì đất vô dụng. Nước như cung nằm thì phú quý đầy đủ; nước như đai ngọc thì đỗ đạt; nước đến vòng quanh thì quan sang chầu; nước đi uốn như chữ chi chữ huyền thì quan sang hướng trời. Nước theo long đến thì ông cháu cùng sống lâu; nước quấn long hội thì phúc lộc lớn nhất. Nước như sét đánh thì trộm cướp hiện ngay. Nước quay ngược một lần thì bán hết ruộng vườn. Nước chầu mộ thì phúc che con cháu.

Giảng: Hai đoạn "cấp kiến" (thấy nhanh) là bảng tra ngoài thực địa: chỉ cần nhìn hình sa thuỷ là biết tốt xấu đại thể. Câu "trâu đất đã bị động thì đất vô dụng" đáng chú ý: "thổ ngưu" là gò mạch nhập thủ; mạch đã bị đào xẻ thì sa thuỷ đẹp mấy cũng vô ích, cùng một ý với lời dặn "long chính là gốc". Các câu đoán "đỗ đạt", "áo tía" là ngôn ngữ ước lệ của sách cổ, nói mức độ tốt chứ không phải lời hứa cụ thể.

Ba mươi sáu bài thơ đảo trượng dạy những gì? – 倒杖三十六詩

Ba mươi sáu bài thơ đảo trượng là phần dài nhất của Thiên Bảo Kinh, mỗi bài một chương bảy chữ kèm lời giải. Chương đảo trượng dạy: trước cắm một tiêu ở đầu nhập thủ, sau cắm một tiêu ở chỗ nước hợp minh đường, căng dây nối hai tiêu, lấy đầu gậy chỉ đúng tiêu mà định hướng lưng mặt, định sâu nông. Các chương sau lần lượt bàn khí mạch, tam âm tam dương, cường nhược, nửa âm nửa dương, cầu diêm, sâu nông, đơn mạch song mạch, sinh tử, minh ám.

Sơ đồ phép đảo trượng hai tiêu một dây trong Thiên Bảo Kinh
Một tiêu ở chỗ mạch đến, một tiêu ở chỗ nước hợp, căng dây mà đặt quan; mạch lệch thì quan lệch theo một chút. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
倒杖章第二
陰陽倒杖若能明。開井放棺立瑩繩。要識準標深與淺。休拋後接與前迎。挨迎若誤難榮旺。順逆如差有廢興。學者能明饒減法。先從脈路認來情。
〔解〕故倒杖之法。入首處先立一標準。次于明堂合水處。立一標準。將繩牽定。然後將杖頭指定。對其標準。以立向背。以分淺深。此爲倒杖之良法也。……看其何邊長。何邊短。將棺枕居短處一二分。則倒杖放棺。準繩饒減之道定矣。
氣脈章第三
大凡看地上看下。先從頂上分一个。兩邊隨脉水來纏。三合送來到穴也。上無分水下無合。入穴模糊名曰假。細詳繩路要分明。水止脉盡毬簷下。
明倒杖立向章第九
脉來盡處已成穴。倒杖明堂前後別。後頭標準在中央。前面看水何處合。合處便是立標竿。挂定線兮爲正脉。斷然不用使羅經。天地生成一定法。

Dịch: Chương đảo trượng thứ hai: nếu hiểu được âm dương đảo trượng thì mở giếng đặt quan, dựng dây chuẩn. Phải biết tiêu chuẩn và sâu nông, đừng bỏ phép tiếp phía sau, đón phía trước. Nương đón nếu sai thì khó vinh vượng; thuận nghịch nếu lệch thì có hưng có phế. Người học muốn hiểu phép nhiêu giảm, trước hết phải từ mạch lộ nhận tình đến. Lời giải: phép đảo trượng là ở chỗ nhập thủ trước dựng một tiêu chuẩn, rồi ở chỗ nước hợp minh đường dựng một tiêu chuẩn, căng dây nối; sau đó lấy đầu gậy chỉ đúng tiêu mà lập hướng lưng mặt, chia sâu nông. Xem bên nào dài, bên nào ngắn, đặt gối quan nghiêng về bên ngắn một hai phân, thì phép đảo trượng đặt quan, dây chuẩn, nhiêu giảm đã định. Chương khí mạch thứ ba: phàm xem đất, trên xem xuống, trước từ đỉnh chia một chữ "cá" (个); hai bên nước theo mạch quấn lại, ba lần hợp đưa tới huyệt. Trên không phân thuỷ dưới không hợp thuỷ, vào huyệt mơ hồ gọi là giả. Xét kỹ đường dây phải rõ, nước dừng mạch tận ở dưới cầu diêm. Chương đảo trượng lập hướng thứ chín: chỗ mạch tận đã thành huyệt; đảo trượng phân trước sau ở minh đường. Tiêu phía sau đặt chính giữa; phía trước xem nước hợp ở đâu, chỗ hợp ấy dựng sào tiêu, treo dây là chính mạch. Quyết không dùng la kinh; đó là phép nhất định trời đất sinh thành.

Giảng: Phép đảo trượng của Thiên Bảo Kinh trùng khớp với Tam Bảo Kinh ở bài 39: hai tiêu một dây, một đầu ở nhập thủ, một đầu ở chỗ nước hợp. Điểm mới là câu "quyết không dùng la kinh" ở chương chín: hướng huyệt do hình đất định trước, la kinh chỉ dùng sau để ghi phương vị và chọn ngày. Cụm "trên phân dưới hợp" (thượng phân hạ hợp) là tiêu chuẩn kiểm huyệt thật giả được nhắc lại nhiều lần trong ba mươi sáu chương: trên đỉnh nước chia hình chữ "cá", dưới chân nước hợp hình ba chạc; thiếu một là giả.

Phóng tống, nhiêu giảm và chữ thập: chỗ tinh vi của ba mươi sáu chương – 放送 · 饒減 · 十字

Phóng là khi hạ quan đặt đầu quan đối đúng mạch; tống là xoay chân quan lệch đi hai phân, tức nghĩa nhiêu giảm xuất sát. Sách nói thầy thường chỉ biết thả dây dọi trong giếng để lấy hướng chính, mà không biết trong cái chính có phép lệch hai phân, nên gọi là "biết một mà không biết hai". Chữ thập là chỗ nước bốn phía giao như hình chữ "十" trước huyệt: thấy nước nào đến trước là "minh", theo đó mà nghiêng.

Ngôi mộ cổ hình ghế ngai trên sườn đồi ở Hồng Kông
Ngôi mộ cổ hình ghế ngai trên sườn đồi: tay ngai ôm hai bên, mặt mộ nằm đúng chỗ phẳng giữa, cho thấy phép đặt quan theo chữ thập ngoài thực địa. Ảnh: Punkinpun, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
明放送章第二十一
放送時師皆道會。放時入穴將棺對。惟有送字少人知。饒減二分真骨髓。井中垂線衆皆知。如何曉一不曉二。……
〔解〕放者乃入穴將棺頭以對其脉是也。送者乃入穴將棺脚撥轉二分是也。即饒減出煞之義。
明暗十字章第二十三
〔解〕陰陽順逆。乃葬法之綱領也。陰來法宜逆受。陽來法當順受。……先看十字水分來到三叉之處。得何山何水先到。先到而見者爲明。不見者爲暗。明者趨之。暗者舍之。
定傷衝離撞第二十七
二分饒減定毫釐。差了些兒氣便衰。撞脉黃金生白蟻。傷龍黑骨入烏泥。……
〔解〕陰來小人。則氣從耳入。陽來君子。則氣從腦入。……龍從左來。氣從右合。出放棺。枕歸右邊。謂之饒龍。龍從右來。氣從左合。出放棺。枕居左邊。謂之饒虎。……強而死者。法宜減之。弱而生者。法宜饒之。

Dịch: Chương rõ phóng tống thứ hai mươi mốt: phóng tống thì thầy thường đều nói là biết; khi phóng, vào huyệt đặt quan đối mạch. Chỉ có chữ "tống" ít người biết; nhiêu giảm hai phân mới là cốt tuỷ thật. Thả dây dọi trong giếng ai cũng biết, sao lại biết một mà không biết hai? Lời giải: phóng là vào huyệt đặt đầu quan đối với mạch; tống là vào huyệt xoay chân quan lệch đi hai phân, tức nghĩa nhiêu giảm xuất sát. Chương minh ám chữ thập thứ hai mươi ba, lời giải: âm dương thuận nghịch là cương lĩnh của táng pháp; âm đến thì nên nhận nghịch, dương đến thì nên nhận thuận. Trước xem nước chữ thập chia đến chỗ ba chạc, núi nào nước nào đến trước: đến trước mà thấy là minh, không thấy là ám; minh thì hướng theo, ám thì bỏ. Chương định thương, xung, ly, chàng thứ hai mươi bảy: nhiêu giảm hai phân định từng li; sai một chút khí liền suy. Chàng mạch thì vàng sinh mối trắng, thương long thì xương đen vào bùn. Lời giải: âm đến (mạch "tiểu nhân") thì khí vào từ tai; dương đến (mạch "quân tử") thì khí vào từ đỉnh đầu. Long từ trái đến, khí hợp bên phải, đặt quan gối về bên phải gọi là nhiêu long; long từ phải đến, khí hợp bên trái, gối về bên trái gọi là nhiêu hổ. Mạnh mà chết thì nên giảm; yếu mà sống thì nên nhiêu.

Giảng: Bốn chữ thương, xung, ly, chàng là bốn lỗi đặt quan: chàng là đâm thẳng vào mạch dữ, thương là phạm vào thân long, ly là đặt lệch rời khỏi mạch, xung là đặt quá cao. Lời đoán "mối trắng, xương đen" là cách sách cổ cảnh báo hậu quả kỹ thuật, không nên đọc như lời doạ. Điều cốt lõi là "hai phân": khoảng lệch rất nhỏ, đủ để né mũi sát mà không rời mạch. Đây là chỗ sách nói thẳng "không gặp thầy thì đừng chỉ bảo", vì mức lệch thật sự phải xem tại chỗ.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Thiên Bảo Kinh trước hết như một quy trình: long, huyệt, sa, thuỷ, rồi đảo trượng. Thứ tự ấy chính là "đi từ gốc" mà Thầy Vũ Giới vẫn dặn: long là gốc, huyệt là chỗ gốc nở hoa, sa thuỷ là lá cành che chở, đảo trượng là bàn tay người thợ đặt quan cho đúng. Đảo lộn thứ tự, thấy sa thuỷ đẹp liền tìm huyệt, là đi từ ngọn.

Núi đá vôi và sông nước ở Tràng An
Núi đá vôi và sông nước ở Tràng An: thế núi đẹp chưa đủ, phải xét khí đến hay chưa rồi mới bàn tới huyệt. Ảnh: Vyacheslav Argenberg, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Điểm thứ hai là câu "quyết không dùng la kinh" khi đảo trượng. Phong Thuỷ Liên Hoa không bỏ la kinh, nhưng đặt nó đúng chỗ: hình thế định huyệt và hướng tự nhiên, la kinh dùng để đo, ghi phương vị và chọn thời. Ở dương trạch cũng vậy: trước xem thế đất, dòng khí vào nhà, chỗ nhà "dừng" và "tụ", rồi mới cầm la kinh xét phương vị cửa, bếp. Thầy Vũ Giới dạy học viên dùng La Kinh Liên Hoa sau khi đã nhìn đất, không phải thay cho việc nhìn đất.

Điểm thứ ba là quy tắc "đột thì lùi, oa thì tiến" và "nhiêu giảm hai phân". Đây là phần lý pháp chia sẻ được: người học hiểu vì sao phải lệch, phải tiến lùi. Còn lệch bao nhiêu, tiến bao nhiêu, đứng trước một gò cụ thể mà nhận ra mạch mạnh hay yếu, sống hay chết, là nhãn pháp và thủ pháp. Lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Hiểu lầm thường gặp về Thiên Bảo Kinh

Hiểu lầm thường gặp nhất là coi Thiên Bảo Kinh như sách hình sa thuỷ đoán phúc hoạ. Thật ra phần sa thuỷ chỉ là hai đoạn ngắn; trọng tâm của kinh là táng pháp: âm dương, sâu nông, đảo trượng, nhiêu giảm.

Núi rừng phủ mây ở Hà Giang
Núi rừng phủ mây ở Hà Giang: nhìn từ xa thấy thế lớn, nhưng chỗ kết huyệt thì phải xuống tận nơi mới biết. Ảnh: Vuong Tri Binh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
  • Nghĩ "đảo trượng" là ném gậy xem đổ về đâu: đảo trượng là phép cắm tiêu, căng dây giữa nhập thủ và chỗ nước hợp để định hướng và sâu nông.
  • Nghĩ huyệt nào cũng đào sâu như nhau: âm diệp (đột) phải lùi, không phá cầu; dương diệp (oa) phải rút vào; thiên, nhân, địa huyệt có mốc đo khác nhau.
  • Nghĩ đặt quan chính giữa là đúng nhất: sách gọi đó là "biết một mà không biết hai"; trong chính có phép lệch hai phân.
  • Nghĩ có la kinh là định được huyệt: chương chín nói rõ đảo trượng không dùng la kinh; hình đất định trước.
  • Đọc lời đoán "mối trắng, xương đen" như phán quyết: đó là cách nói của sách cổ để nhấn mạnh lỗi kỹ thuật.

Tóm lại – 總結: Thiên Bảo Kinh là truyện của Tạ Giác Trai viết cho kinh lạc đầu Dương công và Hồ Ải Tiên. Long xem đốt nhập thủ, long thẳng nước đi là chưa dừng. Huyệt phân âm dương, gấp hoãn, ba tài sâu nông; âm diệp lùi, dương diệp tiến. Sa thuỷ vòng ôm là tốt, thẳng xiên quay lưng là xấu. Đảo trượng cắm hai tiêu nhập thủ và nước hợp, căng dây định hướng; trong chính có lệch hai phân để né sát đón khí.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (39) – Tam Bảo Kinh táng pháp 三寶經葬法. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (41) – Thần Bảo Kinh.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 13 (Táng pháp lạc đầu bộ), tờ 1a–17b: lời dẫn của Cửu Thăng, Thiên Bảo Kinh (Long pháp tiệp kính, Huyệt pháp huyền vi, Âm diệp giải, Dương diệp giải, Sa pháp cấp kiến, Thuỷ pháp cấp kiến) và Đảo trượng ba mươi sáu thơ kèm lời giải; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696). Hiệu đính: vài chữ bản khắc mờ (槽梘, 螺旋, chữ thứ hai câu "情勢來慢") đọc theo văn mạch; ba mươi sáu chương chỉ dẫn nguyên văn các chương chính, các chương còn lại tóm ý; câu ví von "Thất tiên tục dụ" không dịch. Sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc bốn chữ "đột lùi, oa tiến", hiểu hai tiêu một dây và nhiêu giảm hai phân là phần Thư; đứng trên gò thật mà nhận ra mạch âm hay dương, gấp hay hoãn, lệch bao nhiêu là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Thiên Bảo Kinh do ai viết? – 天寶經作者

Theo lời dẫn của Diệp Cửu Thăng, Thiên Bảo Kinh và Thần Bảo Kinh do Tạ Giác Trai đời Tống viết làm truyện cho kinh lạc đầu của Dương Quân Tùng và Hồ Ải Tiên; mục lục gốc ghi tên Tạ Hoà Khanh.

"Long đến nghìn dặm, chỉ xem một đốt nhập thủ" nghĩa là gì? – 入首一節

Là dù long dài bao nhiêu, điều quyết định huyệt nằm ở đốt cuối trước huyệt: nhọn, động, vuông, tròn, ngay ngắn sạch sẽ. Nhập thủ rõ thì chẳng lo không có huyệt.

Âm diệp và dương diệp đặt quan khác nhau thế nào? – 陰葉陽葉

Âm diệp là đột, có cầu diêm, đặt quan lùi ra hai ba thước dưới diêm, không phá cầu. Dương diệp là oa, khí ẩn bên trong, đặt quan rút vào hai ba thước.

Đảo trượng làm thế nào? – 倒杖之法

Cắm một tiêu ở đầu nhập thủ, một tiêu ở chỗ nước hợp minh đường, căng dây nối hai tiêu, lấy đầu gậy chỉ đúng tiêu mà định hướng và sâu nông; rồi gối quan lệch về bên ngắn một hai phân.

Vì sao gọi là "biết một mà không biết hai"? – 曉一不曉二

Vì thầy thường chỉ biết thả dây dọi lấy hướng chính, không biết trong chính còn phép tống: xoay chân quan lệch hai phân để nhiêu giảm xuất sát.

Từ khoá: thiên bảo kinh · 天寶經 · tạ giác trai · đảo trượng ba mươi sáu thơ · âm diệp dương diệp · nhiêu giảm · địa lý đại thành · táng pháp · phong thủy âm trạch

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…