Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之三 (坎宅離門八層 · 坎宅離門九層 · 坎宅巽門九層吉凶變式)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Khách khí khắc chủ khí (客氣尅主氣) là luật mà Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) dùng để gạt một sao lành ra khỏi danh sách lành: sao tuy tốt, khí tuy tốt, nhưng hành của tầng khắc hành của cung ngồi thì không luận là lành. Bài này dịch song ngữ ba đồ cuối của phần "tám nhà cùng cửa" ở quyển ba: nhà Khảm cửa Ly tám tầng, nhà Khảm cửa Ly chín tầng, nhà Khảm cửa Tốn chín tầng, cùng đoạn tổng luận khép lại cả phần đồ thức.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, nhà Khảm cửa Ly tám tầng lành ở tầng một, bốn, năm; chín tầng lành ở tầng một, bốn, năm, tám, chín; nhà Khảm cửa Tốn chín tầng lành ở tầng một, bốn, sáu, bảy. Tầng mang Cự Môn thổ ở nhà Khảm thuỷ là "khách khí khắc chủ khí", không tính là lành, trừ khi mộc vượng chế được thổ. Sách kết luận: sao lành mà bị khắc, bị tiết, không có sinh hoá thì cũng không lành.
Khách khí và chủ khí là gì? – 客氣主氣
Trong Dương Trạch Chân Quyết, chủ khí (主氣) là khí của cung ngồi, tức hành của nhà; khách khí (客氣) là khí của sao hay của tầng đi vào nhà. Nhà Khảm ngồi Bắc có chủ khí là thuỷ. Một tầng mang hành thổ, dù mang tên sao lành Cự Môn (Thiên Y), vẫn là thổ khắc thuỷ: khách khắc chủ.
Luật này nối thẳng với bài "năm hành vào các cung" của quyển ba. Ở đó sách đã nói rõ: sao sinh cung, cung sinh sao, sao cung tỉ hoà là thuận; sao khắc cung là thân nhà bị khắc. Ba đồ của bài này đem luật ấy áp vào từng tầng của nhà nhiều lớp.
| Quan hệ khách – chủ | Ví dụ ở nhà Khảm (thuỷ) | Cách luận theo sách |
|---|---|---|
| Khách sinh chủ | tầng kim (Vũ Khúc) | lành, khí nhà được nuôi |
| Khách chủ tỉ hoà | tầng thuỷ | bình, tuỳ sao lành hay dữ |
| Chủ sinh khách | tầng mộc (Tham Lang) | lành nếu là sao lành, nhà tiết khí nhưng sinh ra sinh khí |
| Chủ khắc khách | tầng hoả | sao bị chế, Liêm Trinh bớt dữ nhưng không thành lành |
| Khách khắc chủ | tầng thổ (Cự Môn) | dù là sao lành cũng "không luận là lành" |

Bảng trên là cách Phong Thuỷ Liên Hoa sắp lại các câu rải rác trong sách cho dễ nhớ; câu chữ gốc của từng đồ được dịch ở các mục dưới. Điều cốt lõi chỉ có một: tên sao không quyết định tất cả, ngũ hành của sao so với ngũ hành của nhà mới quyết định.
Nhà Khảm cửa Ly tám tầng: vì sao tầng tám không lành? – 坎宅離門八層
Nhà Khảm cửa Ly tám tầng không tính tầng tám là lành vì tầng ấy mang thổ, khách khí thổ khắc chủ khí thuỷ của nhà Khảm. Dương Trạch Chân Quyết cho tầng một, bốn, năm là ba tầng lành. Tám tầng từ cửa vào là kim, kim, thuỷ, mộc, mộc, hoả, thổ, thổ.
Nguyên văn – 原文
坎宅離門八層吉凶變式
〔圖:坤六 兌五 乾絕/離(門) (八層:金 金 水 木 木 火 土 土) 坎延(宅)/巽天 震生 艮禍〕
此宅第一、四、五之星吉。其八星雖是吉星吉氣,但客氣尅主氣,不作吉論。其方星亦論吉氣生尅為之。
Dịch: Biến thức lành dữ của nhà Khảm cửa Ly tám tầng. (Đồ: Khôn Lục Sát, Đoài Ngũ Quỷ, Càn Tuyệt Mệnh; Ly là cửa, giữa là tám tầng kim, kim, thuỷ, mộc, mộc, hoả, thổ, thổ, Khảm Diên Niên là nhà; Tốn Thiên Y, Chấn Sinh Khí, Cấn Hoạ Hại.) Nhà này sao thứ nhất, thứ tư, thứ năm lành. Sao thứ tám tuy là sao lành, khí lành, nhưng khách khí khắc chủ khí, không luận là lành. Sao ở các phương cũng xét khí lành và sinh khắc mà làm.
Giảng: Tám cung quanh nhà giống hệt đồ sáu tầng của bài trước, vì cùng nhà Khảm cùng cửa Ly: Diên Niên ở Khảm, Thiên Y ở Tốn, Sinh Khí ở Chấn. Chỗ khác nằm ở cột tầng. Tầng một kim là Vũ Khúc (Diên Niên), sinh thuỷ, lành. Tầng bốn và tầng năm là hai tầng mộc liền nhau; sách tính cả hai là lành, ứng Tham Lang (Sinh Khí). Tầng tám thổ ứng Cự Môn (Thiên Y), sao lành, nhưng thổ khắc thuỷ.

Theo cách ghép của Phong Thuỷ Liên Hoa, tầng hai kim là Phá Quân, tầng ba thuỷ là Văn Khúc, tầng sáu hoả là Liêm Trinh, tầng bảy thổ là Lộc Tồn; sách gốc chỉ in hành, không in tên sao cho từng tầng. So với nhà sáu tầng, thêm hai tầng thì tầng năm thành lành (vì có hai tầng mộc liền nhau) và xuất hiện thêm một tầng thổ Cự Môn ở cuối. Tầng cuối lại là chỗ thường đặt chính phòng, nên câu "không luận là lành" ở đây rất quan trọng: đừng dựng tầng tám cao nhất chỉ vì nó mang tên Thiên Y.
Nhà Khảm cửa Ly chín tầng: khi nào Cự Môn "toàn lành"? – 坎宅離門九層
Theo Dương Trạch Chân Quyết, nhà Khảm cửa Ly chín tầng lành ở tầng một, bốn, năm, tám, chín; nhưng tầng Cự Môn là khách khí khắc chủ khí nên cũng không phải lành thật, trừ khi mộc vượng thì Cự Môn mới "toàn lành". Chín tầng từ cửa vào là kim, kim, thuỷ, mộc, mộc, hoả, thổ, thổ, kim.
Nguyên văn – 原文
坎宅離門九層吉凶變式
〔圖:坤六 兌五 乾絕/離(門) (九層:金 金 水 木 木 火 土 土 金) 坎延(宅)/巽天 震生 艮禍〕
此宅第一、四、五、八、九之星吉,然巨星客氣尅主氣,亦非吉也。餘方星亦合宮星之氣論之。如木旺,巨全吉。
Dịch: Biến thức lành dữ của nhà Khảm cửa Ly chín tầng. (Đồ như đồ tám tầng, thêm tầng chín là kim.) Nhà này sao thứ nhất, thứ tư, thứ năm, thứ tám, thứ chín lành; nhưng sao Cự Môn là khách khí khắc chủ khí, cũng không phải lành. Sao các phương còn lại cũng hợp khí của cung và sao mà luận. Nếu mộc vượng thì Cự Môn hoàn toàn lành.

Giảng: Thêm tầng chín (kim) sau tầng tám (thổ) thì thổ có chỗ để sinh: thổ sinh kim, kim lại sinh thuỷ của nhà. Cả chuỗi thổ → kim → thuỷ khiến tầng tám được sách liệt vào sao lành, khác với đồ tám tầng. Nhưng sách vẫn giữ lời dè dặt: bản chất Cự Môn thổ khắc thuỷ không mất đi, nên "cũng không phải lành".
Câu "nếu mộc vượng thì Cự Môn hoàn toàn lành" (如木旺,巨全吉) chỉ cách chế: mộc khắc thổ. Nhà này có hai tầng mộc (bốn và năm) là tầng Sinh Khí. Khi hai tầng mộc được dựng cao, vững, thổ của tầng tám bị mộc chế, không còn đủ sức khắc thuỷ, nên Cự Môn trở lại đúng nghĩa sao lành. Đây là phép chế hoá mà bài "phương khắc nhà, đổi hào thay tượng" của bộ đã nêu: dùng một sao để chế sao khác, không cần phá bỏ.
- Xác định chủ khí: nhà Khảm, thuỷ.
- Tìm tầng khách khắc chủ: tầng tám thổ.
- Tìm hành chế được khách: mộc khắc thổ, tức tầng bốn và năm.
- Làm vượng tầng chế: dựng tầng bốn, năm cao rộng, dùng thường xuyên.
- Xét lại: thổ đã bị chế thì Cự Môn "toàn lành", tầng tám mới dùng làm phòng quan trọng được.
Nhà Khảm cửa Tốn chín tầng: sao lành mà khắc cung thì chế thế nào? – 坎宅巽門九層
Theo Dương Trạch Chân Quyết, nhà Khảm cửa Tốn chín tầng lành ở tầng một, bốn, sáu, bảy; tầng một thổ tuy là sao lành nhưng khắc khí cung, phải có Sinh Khí vượng chế lại thì "lành theo lành". Chín tầng từ cửa vào là thổ, thổ, kim, kim, thuỷ, mộc, mộc, hoả, hoả.
Nguyên văn – 原文
坎宅巽門九層吉凶變式
〔圖:坤五 兌六 乾禍/離天 (九層:土 土 金 金 水 木 木 火 火) 坎生(宅)/巽門 震延 艮絕〕
此宅一、四、六、七之星吉。然一星屬土,雖是吉曜,亦尅宮氣,若得生氣旺制之,吉從吉也。外宮之星亦論生尅氣立之。
Dịch: Biến thức lành dữ của nhà Khảm cửa Tốn chín tầng. (Đồ: Khôn Ngũ Quỷ, Đoài Lục Sát, Càn Hoạ Hại; Ly Thiên Y, giữa là chín tầng thổ, thổ, kim, kim, thuỷ, mộc, mộc, hoả, hoả, Khảm Sinh Khí là nhà; Tốn là cửa, Chấn Diên Niên, Cấn Tuyệt Mệnh.) Nhà này sao thứ nhất, thứ tư, thứ sáu, thứ bảy lành. Nhưng sao thứ nhất thuộc thổ, tuy là sao lành, cũng khắc khí của cung; nếu được Sinh Khí vượng mà chế nó thì lành theo lành. Sao các cung ngoài cũng xét khí sinh khắc mà lập.

Giảng: Đổi cửa Ly sang cửa Tốn thì tám cung đổi theo: khởi từ Tốn, Tốn với Khảm là Sinh Khí, với Chấn là Diên Niên, với Ly là Thiên Y. Cung ngồi Khảm giờ mang Sinh Khí, đúng như đồ sáu tầng nhà Khảm cửa Tốn ở bài trước. Cột tầng cũng đổi: tầng một thổ lành (Cự Môn), tầng bốn kim lành (Vũ Khúc), tầng sáu và bảy mộc lành (Tham Lang).
Lỗi của nhà này nằm ngay ở tầng sát cửa: tầng một thổ khắc thuỷ của nhà. Cách chế giống đồ chín tầng cửa Ly: "được Sinh Khí vượng mà chế", tức hai tầng mộc sáu và bảy phải vượng. Khác ở chỗ tầng cần chế nằm đầu nhà, tầng chế nằm sâu trong nhà; khí vào qua tầng một bị khắc trước rồi mới tới tầng Sinh Khí. Vì vậy theo cách đọc của Phong Thuỷ Liên Hoa, tầng một của nhà này nên giữ vừa phải, không dựng cao lớn, để khí thổ không lấn át ngay từ cửa.
Đoạn tổng luận tám cửa nói gì? – 八門總論
Đoạn tổng luận nói rằng các đồ tám cửa chỉ cho thấy cái đại khái của lành dữ, chưa phân tích hết khí hoá nguyên và hướng giường của từng cửa; ngoài mười số còn có phép chia phòng xuyên cung mười lăm phần phối với Lạc Thư. Kết luận của Dương Trạch Chân Quyết: sao lành mà bị khắc, bị tiết, không có sinh hoá thì cũng không lành; phải làm cho năm khí đều hài hoà.
Nguyên văn – 原文
此八門之式,雖不能盡析化元之氣及細分各門床向之吉凶,其大槩吉凶亦可了然趨避矣。乃河洛九數傳變之機,造化亦全具於茲。若十數之外,則又有十五分分房穿宮之法,並分房絕祿、分房不絕祿、絕祿不分房,細配洛書以及之。但吉星固吉,有尅泄無生化亦非吉,尤須宮合宮、星合星、星宮與主照星相提而細論之,令五氣盡叶,陰陽斯為全吉也。
Dịch: Các đồ thức tám cửa này tuy chưa phân tích hết khí hoá nguyên và chưa chia kỹ lành dữ của hướng giường từng cửa, nhưng cái đại khái của lành dữ cũng đủ thấy rõ để tránh dữ theo lành. Đó là then máy truyền biến của chín số Hà Lạc, tạo hoá cũng đủ cả ở đây. Ngoài mười số, lại có phép chia phòng xuyên cung mười lăm phần, cùng các cách chia phòng tuyệt lộc, chia phòng không tuyệt lộc, tuyệt lộc không chia phòng, phối kỹ với Lạc Thư mà suy ra. Nhưng sao lành vốn lành, có khắc có tiết mà không có sinh hoá thì cũng không lành; càng phải xét cung hợp cung, sao hợp sao, sao và cung cùng với sao chủ chiếu mà luận kỹ, khiến năm khí đều hài, âm dương mới hoàn toàn lành.

Giảng: Đoạn này cho thấy tác giả biết rõ giới hạn của phần đồ thức. "Chín số Hà Lạc" (河洛九數) chỉ các đồ từ một đến chín tầng vừa học; "ngoài mười số" là nhà lớn hơn, phải dùng phép chia phòng (分房), chia từng phòng trong một dãy để xuyên cung. Các thuật ngữ "tuyệt lộc" (絕祿) ở đây sách chỉ nêu tên, không giảng thêm, nên bài không suy diễn.
Câu kết "có khắc có tiết mà không có sinh hoá thì cũng không lành" (有尅泄無生化亦非吉) là nguyên tắc chung của cả phần đồ thức. Ba lớp phải xét cùng lúc: cung hợp cung (cung ngồi với cung cửa), sao hợp sao (sao của tầng với sao của cung), và sao cung với sao chủ chiếu. "Năm khí đều hài" (五氣盡叶) là mục tiêu cuối: không cần mọi tầng đều lành, nhưng mọi chỗ khắc phải có chỗ sinh hoá đi kèm.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ba đồ cuối và đoạn tổng luận cho thấy Dương Trạch Chân Quyết đi từ bảng tra đến nguyên lý. Đến chín tầng thì không còn quy tắc "tầng thứ mấy là lành" cố định nữa; người đọc phải tự tìm chỗ khách khắc chủ và tìm hành để chế. Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng "Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc". Học thuộc các đồ là đứng trên ngọn; hiểu luật sinh khắc chế hoá thì đọc được mọi đồ, kể cả nhà mười tầng mà sách không vẽ.
Phong Thuỷ Liên Hoa còn đọc chữ "khách khí – chủ khí" theo âm dương: chủ là thể, khách là dụng. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, chủ khí và khách khí vốn là hai lớp vận hành của ngũ vận lục khí; dương trạch đời Minh mượn đúng cặp khái niệm ấy cho nhà ở. Vì vậy khi xét một căn nhà, Phong Thuỷ Liên Hoa định thể (cung ngồi, hình khối chính) trước, rồi mới xét dụng (các lớp, các sao đi vào). "Nhất hình nhì khí": thể chưa đúng thì dụng không có chỗ đứng.
Giới hạn của bài: các đồ chín tầng mô tả nhà cổ có chín dãy nối nhau, rất hiếm ở nhà ở ngày nay. Áp dụng cho một công trình thật cần khảo sát tại chỗ để biết khối nào được tính là một tầng; đó là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Nhà Khảm cửa Ly tám tầng lành ở tầng một, bốn, năm; tầng tám Cự Môn thổ là khách khí khắc chủ khí thuỷ nên không luận lành. Chín tầng thì lành ở một, bốn, năm, tám, chín, nhưng Cự Môn chỉ "toàn lành" khi mộc vượng chế được thổ. Nhà Khảm cửa Tốn chín tầng lành ở một, bốn, sáu, bảy; tầng một thổ phải được Sinh Khí vượng chế. Tổng luận: sao lành có khắc tiết mà không có sinh hoá thì không lành, phải làm năm khí đều hài.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (29): Nhà nhiều tầng: Cấn cửa Đoài, Khảm cửa Ly 多層穿星.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (31): Phi phục hoá tinh theo phương góc 論方隅飛伏化星訣.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) quyển ba, phần "八宅同門吉凶式": các đồ "坎宅離門八層吉凶變式", "坎宅離門九層吉凶變式", "坎宅巽門九層吉凶變式" và đoạn tổng luận "此八門之式…", bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). Đồ in dạng ô chín cung, bài chép lại theo hàng từ trên xuống. Bảng khách – chủ và việc ghép hành của các tầng với tên sao là cách sắp của Phong Thuỷ Liên Hoa, sách gốc chỉ in hành và lời đoán. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phía ngồi để biết chủ khí của nhà.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ các dãy nhà, đánh số tầng và ghi hành từng tầng.
- Lập Cục Pháp: định tâm, chia chín cung và xét sinh khắc giữa các cung.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh: phương phúc đức, phương hình hoạ
- Tứ Đạn Tử: sao trời khắc nhà
- Thiên Nguyên Bát Trạch Tự: nội khí, ngoại khí của nhà
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết luật khách khí khắc chủ khí là phần Thư; nhìn một căn nhà mà thấy ngay chỗ nào khách khắc chủ, chế bằng khối nào, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thiên Y là sao lành, sao lại có lúc không lành? – 巨星非吉
Thiên Y là Cự Môn hành thổ. Ở nhà Khảm hành thuỷ, thổ khắc thuỷ nên Dương Trạch Chân Quyết gọi là khách khí khắc chủ khí và không tính là lành, trừ khi có mộc vượng chế thổ.
Chế một sao xấu có cần phá bỏ phần nhà đó không? – 制化
Không cần. Sách dạy dùng hành khắc lại để chế: thổ khắc thuỷ thì làm vượng tầng mộc. Đây là phép chế hoá, giữ nguyên nhà mà đổi thế mạnh yếu giữa các khối.
Nhà hơn chín tầng thì tính thế nào? – 十數之外
Dương Trạch Chân Quyết nói ngoài mười số phải dùng phép chia phòng xuyên cung mười lăm phần phối Lạc Thư, nhưng không vẽ đồ chi tiết. Nhà lớn như vậy cần khảo sát cụ thể.
"Năm khí đều hài" nghĩa là mọi tầng đều phải lành? – 五氣盡叶
Không. Nghĩa là mỗi chỗ khắc, chỗ tiết đều có chỗ sinh hoá đi kèm, để khí của cả nhà cân bằng. Một vài tầng mang sao dữ vẫn chấp nhận được nếu được chế và làm thấp.









