Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 水集 (論消水總訣 · 論放水分金訣 · 論消納宅水訣 · 八宮消水總訣)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Thoát nước cho nhà (消宅水) theo Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) là phép xét nước đến từ đâu, dừng ở đâu, chảy ra ở đâu, dựa trên ngũ hành của hướng nhà. Bài này dịch song ngữ phần đầu của Thuỷ tập (水集): tổng quyết tiêu thuỷ, phép phân kim khi thoát nước, phép tiêu nạp nước nhà với ví dụ nhà Chấn hướng Đoài, và bài ca tiêu thuỷ tám cung, nơi sách chỉ rõ mỗi loại nhà nên cho nước đi ra ở phương nào.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, nước của nhà xét theo ngũ hành của hướng: nước đến từ phương trường sinh, dừng đọng ở phương đế vượng, chảy đi ở phương suy, thoát ra ở một can, kỵ chảy vào phương Hoàng Tuyền và phương mộ tuyệt. Bài ca tám cung ghi: nhà Khảm thoát nước ở Đinh, Ly ở Quý, Chấn ở Tân, Tốn ở Nhâm, Càn ở Bính, Khôn ở Giáp, Cấn ở Canh, Đoài ở Ất.
Hai câu tổng quyết tiêu thuỷ nghĩa là gì? – 論消水總訣
Hai câu tổng quyết tiêu thuỷ trong Dương Trạch Chân Quyết là "long thần trên núi không xuống nước, long thần trong nước không lên núi" và "thoát nước phải theo đường trời mà đi". Câu đầu nghĩa là núi và nước mỗi bên xét theo ngũ hành riêng; câu sau nghĩa là nước thoát ra phải theo khí của thiên can.
Nguyên văn – 原文
水集
論消水總訣
古人有論山水者云:「山上龍神不下水,水裏龍神不上山。」此言真旨而微哉,蓋各以山水之五行論耳。又云:「放水須從天上去。」此語亦提而訣哉,蓋為從干之氣也。二者之論,誠放宅水之妙訣,千古不易之至理也。但五行各有生旺,各有囚謝,惟各論向中之五行納來消去,則主客之氣斯全得也。苟識此義,則諸家水法之漫語可盡撤矣。
Dịch: Người xưa luận núi nước có câu: "Long thần trên núi không xuống nước, long thần trong nước không lên núi." Lời này chỉ ý thật mà tinh vi thay, vì mỗi bên luận theo ngũ hành của núi và của nước. Lại có câu: "Thoát nước phải theo đường trời mà đi." Lời này cũng nêu ra thành quyết, vì là theo khí của can. Hai lời ấy thật là diệu quyết thoát nước cho nhà, chí lý nghìn năm không đổi. Nhưng năm hành mỗi hành có sinh vượng, có tù tạ; chỉ cần mỗi nhà luận theo ngũ hành của hướng mà nạp nước đến, tiêu nước đi, thì khí chủ khí khách đều được trọn. Nếu biết nghĩa này thì những lời tràn lan về thuỷ pháp của các nhà đều có thể bỏ hết.

Giảng: "Long thần trên núi" (山上龍神) là khí của núi, của khối nhà; "long thần trong nước" (水裏龍神) là khí của nước, của sân, mương, đường thoát. Hai lớp khí không lẫn vào nhau: không lấy ngũ hành của núi để luận nước, cũng không lấy ngũ hành của nước để luận núi. Câu "theo đường trời" (從天上去) được sách tự giải là "theo khí của can" (從干之氣): mười thiên can là "trời", mười hai địa chi là "đất", nên nước thoát ra nên đi qua một vị trí can, không đi qua vị trí chi.
Điểm then chốt là câu "luận theo ngũ hành của hướng" (論向中之五行). Dương Trạch Chân Quyết không lấy cung ngồi mà lấy hướng nhà để luận nước, vì nước ở phía trước, đón khí vào cửa. Đây cũng là lý do ví dụ nhà Chấn hướng Đoài ở mục bốn lấy kim của Đoài để luận.
Phân kim khi thoát nước chọn thế nào? – 論放水分金訣
Theo Dương Trạch Chân Quyết, khi thoát nước phải chọn phân kim (分金) của chỗ thoát sao cho sinh vào hoặc khắc ra so với phân kim của sơn, gọi là "tiến thần"; tránh sinh ra và khắc vào, gọi là "thoái thần". Phân kim là sáu mươi giáp tý chia trên các sơn, mỗi phân kim mang một hành nạp âm.
Nguyên văn – 原文
論放水分金訣
水中之分金,左右收放,各有生旺休尅。如壬山屬水,用辛亥分金,陰金也,是金生水,放水則從分金。若放乙卯,則水也,是為泄出;丁卯則火也,是為尅入,俱凶。只宜己卯,土生辛亥金。若辛卯木則係尅出,癸卯金是比和,三水可放。轉步則從土論:二步放丁水,用甲午分金是生出,用戊午火係生入。而生入尅出為進神,生出尅入為退神。此放水尤宜亟論,比和進者吉,退者凶。餘可類該。
Dịch: Phân kim trong nước, thu bên trái thả bên phải, đều có sinh vượng hưu khắc. Như sơn Nhâm thuộc thuỷ, dùng phân kim Tân Hợi, là âm kim, kim sinh thuỷ; thoát nước thì theo phân kim. Nếu thoát ở Ất Mão thì là thuỷ, là tiết ra; ở Đinh Mão thì là hoả, là khắc vào, đều dữ. Chỉ nên ở Kỷ Mão, thổ sinh kim Tân Hợi. Nếu Tân Mão là mộc thì là khắc ra; Quý Mão là kim thì tỉ hoà; ba chỗ này thoát nước được. Chuyển bước thì theo thổ mà luận: bước hai thoát nước ở Đinh, dùng phân kim Giáp Ngọ là sinh ra, dùng Mậu Ngọ hoả là sinh vào. Sinh vào, khắc ra là tiến thần; sinh ra, khắc vào là thoái thần. Thoát nước càng phải xét kỹ điều này: tỉ hoà và tiến thì lành, thoái thì dữ. Các chỗ khác theo loại mà suy.

| Phân kim chỗ thoát (sơn Mão) | Hành nạp âm | So với Tân Hợi (kim) | Kết luận theo sách |
|---|---|---|---|
| Ất Mão 乙卯 | thuỷ | kim sinh thuỷ: sinh ra | dữ (tiết ra) |
| Đinh Mão 丁卯 | hoả | hoả khắc kim: khắc vào | dữ |
| Kỷ Mão 己卯 | thổ | thổ sinh kim: sinh vào | nên dùng nhất |
| Tân Mão 辛卯 | mộc | kim khắc mộc: khắc ra | dùng được |
| Quý Mão 癸卯 | kim | tỉ hoà | dùng được |
Giảng: Ví dụ của sách là sơn Nhâm, phân kim Tân Hợi, nước thoát qua sơn Mão. Năm phân kim của sơn Mão (Ất Mão, Đinh Mão, Kỷ Mão, Tân Mão, Quý Mão) được so với Tân Hợi theo hành nạp âm. Hai chỗ thoái thần (sinh ra, khắc vào) bị loại, ba chỗ còn lại "thoát nước được". Khi nước rẽ sang bước thứ hai, chủ không còn là Tân Hợi nữa mà là hành của bước trước (thổ của Kỷ Mão), nên sách nói "chuyển bước thì theo thổ mà luận": Giáp Ngọ kim là thổ sinh ra, Mậu Ngọ hoả là sinh vào.
- Lấy hành nạp âm của phân kim sơn làm chủ.
- Đo phân kim của chỗ nước thoát, tra hành nạp âm.
- Sinh vào hoặc khắc ra là tiến thần, lành; tỉ hoà cũng lành.
- Sinh ra hoặc khắc vào là thoái thần, dữ, phải dời chỗ thoát.
- Nước rẽ bước tiếp theo thì lấy hành của bước trước làm chủ mà xét lại.
Vì sao nhà như thân người, nước như huyết mạch? – 論消納宅水訣
Dương Trạch Chân Quyết nói nhà là dương, nước là âm, âm dương phối nhau như vợ chồng xướng hoạ; nhà như thân người, nước như huyết mạch. Vì vậy sao quẻ của nhà dù đã phối đúng, mương nước vẫn phải điều hoà âm dương thì mới hoàn toàn lành, như người đẹp mà khí huyết không điều thì vẫn sinh bệnh.
Nguyên văn – 原文
論消納宅水訣
夫宅為陽,水為陰,陰陽相配,如夫婦唱和。又宅如人身,水如血脉,雖有豐肌美貌,而榮衛不調,則氣血乖違,疾病生焉,豈能永存?是以一宅之星卦雖得相配,尤必水渠陰陽兩相調劑,方為全吉。古人以水為朱雀者,蓋乘旺係乎形應。忌夫湍激,派於未盛,潮于大旺,澤于將衰,流于囚謝,此曲折停瀦有情之水也。自是消水真經。
Dịch: Nhà là dương, nước là âm, âm dương phối nhau như vợ chồng xướng hoạ. Lại nhà như thân người, nước như huyết mạch; tuy thân đầy đặn, dáng đẹp, mà vinh vệ không điều, khí huyết trái nhau thì bệnh tật sinh ra, sao còn lâu được? Cho nên sao quẻ của một nhà tuy đã phối, càng phải mương nước âm dương điều hoà lẫn nhau thì mới hoàn toàn lành. Người xưa lấy nước làm Chu Tước, vì thừa vượng là ở hình ứng. Kỵ nước chảy xiết; nước chia nhánh ở chỗ chưa thịnh, dâng tụ ở chỗ đại vượng, thành đầm ở chỗ sắp suy, chảy đi ở chỗ tù tạ: đó là nước uốn khúc, dừng đọng, có tình. Đó chính là chân kinh của tiêu thuỷ.

| Giai đoạn khí | Nước nên ở dạng | Chữ trong sách |
|---|---|---|
| Chưa thịnh (sinh, mộc dục) | chia nhánh, chảy vào | 派 phái |
| Đại vượng (lâm quan, đế vượng) | dâng tụ, đầy | 潮 triều |
| Sắp suy (suy) | đọng thành đầm, chậm lại | 澤 trạch |
| Tù tạ (bệnh, tử, mộ) | chảy đi, thoát ra | 流 lưu |
Giảng: Bốn chữ phái, triều, trạch, lưu là bốn dáng của một dòng nước có tình: vào thì chia nhánh nhẹ, tới chỗ vượng thì tụ đầy, sắp hết vượng thì chậm lại thành đầm, tới chỗ tù thì mới chảy đi. Kỵ nhất là "chảy xiết" (湍激), nước đi thẳng và nhanh, không dừng ở đâu. "Hình ứng" (形應) nhắc rằng nước có thừa được vượng khí hay không là ở hình thật của mương, sân, ao, không ở bảng tra.
Nhà Chấn hướng Đoài thì nước đến đâu, đi đâu? – 震宅兌向水法
Theo Dương Trạch Chân Quyết, nhà Chấn hướng Đoài lấy kim của hướng Đoài để luận nước: nguồn nước nên đến từ Tốn Tị, dừng đọng ở Dậu, chảy qua Tuất Hợi, thoát ra ở Tân; tuyệt đối kỵ chảy vào Càn vì đó là nước Hoàng Tuyền; Sửu Dần là đất mộ tuyệt, nước đến hay đi ở đó đều không lành.
Nguyên văn – 原文
如震宅兌向,必以向上之兌金論水,發源要自巽巳而來,停瀦于酉,流于戌亥,自辛上放去,切忌流于乾上,為黃泉水也。丑寅乃墓絕之地,來去俱不吉。坎離兌宅,各以五行推之。其乾坤艮巽四隅之宅,則放丙甲庚壬之四干而不從卦,為此四者乃從天上去也。若辰戌丑未之水,各從其位:如丑從亥子,辰從寅卯,未從巳午,戌從酉申,為其土無從位,寄旺于四季也。又如吉星處則當陽水,凶星處則當陰水,仍須作陰陽溝為兩分,總合以出之,斯稱太和吉兆也。如宅有不能合此者,設法為之可也。
Dịch: Như nhà Chấn hướng Đoài, phải lấy kim của Đoài trên hướng mà luận nước: nguồn nước phải từ Tốn Tị mà đến, dừng đọng ở Dậu, chảy qua Tuất Hợi, từ Tân mà thoát đi; tuyệt đối kỵ chảy vào Càn, là nước Hoàng Tuyền. Sửu Dần là đất mộ tuyệt, đến đi đều không lành. Nhà Khảm, Ly, Đoài thì mỗi nhà theo ngũ hành mà suy. Còn bốn nhà góc Càn, Khôn, Cấn, Tốn thì thoát nước ở bốn can Bính, Giáp, Canh, Nhâm, không theo quẻ, vì bốn can ấy là "theo đường trời mà đi". Nước ở Thìn Tuất Sửu Mùi thì mỗi chỗ theo vị của nó: Sửu theo Hợi Tý, Thìn theo Dần Mão, Mùi theo Tị Ngọ, Tuất theo Dậu Thân, vì thổ không có vị riêng, gửi vượng ở bốn mùa. Lại chỗ có sao lành thì nên là nước dương, chỗ có sao dữ thì nên là nước âm; vẫn phải làm mương âm mương dương chia hai, rồi gom lại mà cho ra, thế mới gọi là điềm lành thái hoà. Nhà nào không hợp được như vậy thì đặt cách mà làm.

| Vị trí (vòng trường sinh của kim) | Phương | Nước nên |
|---|---|---|
| Trường sinh | Tị (cùng Tốn) | nguồn nước đến |
| Đế vượng | Dậu | dừng đọng, tụ |
| Suy, bệnh | Tuất, Hợi | chảy đi |
| Can thoát | Tân | thoát ra |
| Hoàng Tuyền | Càn | tuyệt đối kỵ |
| Mộ, tuyệt | Sửu, Dần | đến đi đều không lành |
Giảng: Ví dụ khớp đúng với vòng trường sinh của kim: kim sinh ở Tị, vượng ở Dậu, suy ở Tuất, bệnh ở Hợi, mộ ở Sửu, tuyệt ở Dần. Nước đi theo đúng chiều khí của hướng: đến ở chỗ sinh, tụ ở chỗ vượng, đi ở chỗ suy. Câu "nước dương ở sao lành, nước âm ở sao dữ, làm hai mương rồi gom lại" là chỗ đặc biệt của Dương Trạch Chân Quyết: nhà không chỉ có một đường nước mà có hai hệ mương phân âm dương, đến cuối mới hợp một. Câu chót "không hợp được thì đặt cách mà làm" cho thấy sách cho phép can thiệp bằng đắp, đào, nắn mương, không bắt nhà phải hợp sẵn.
Bài ca tiêu thuỷ tám cung ghi mỗi nhà thoát nước ở đâu? – 八宮消水總訣
Bài ca tiêu thuỷ tám cung của Dương Trạch Chân Quyết ghi: nhà Khảm thoát nước ở Đinh, Ly ở Quý, Chấn ở Tân, Tốn ở Nhâm, Càn ở Bính, Khôn ở Giáp, Cấn ở Canh, Đoài ở Ất. Bốn nhà góc thoát ở bốn can dương Bính, Giáp, Canh, Nhâm; bốn nhà chính thoát ở bốn can âm Đinh, Quý, Tân, Ất.
Nguyên văn – 原文
八宮消水總訣
坎水滔滔丁字行,離宮火去癸為真。
辛方原是卯宮路,壬上還為巽宅津。
乾位水神丙上抉,坤宮水澤甲方親。
艮液須宜庚折去,乙方尤作兌宮濱。
此真水裏千金訣,說與時人好自珍。
Dịch: Nước nhà Khảm cuồn cuộn theo chữ Đinh mà đi; cung Ly nước đi, Quý mới là thật. Phương Tân vốn là đường của cung Mão (Chấn); trên Nhâm lại là bến của nhà Tốn. Thuỷ thần ở vị Càn thoát trên Bính; nước đầm cung Khôn gần với phương Giáp. Nước nhà Cấn nên rẽ về Canh mà đi; phương Ất càng là bờ nước của cung Đoài. Đây thật là quyết nghìn vàng trong nước; nói cho người đời, hãy tự quý lấy.

| Nhà | Thoát nước ở | Loại can |
|---|---|---|
| Khảm 坎 | Đinh 丁 | can âm |
| Ly 離 | Quý 癸 | can âm |
| Chấn 震 (Mão) | Tân 辛 | can âm |
| Đoài 兌 | Ất 乙 | can âm |
| Càn 乾 | Bính 丙 | can dương |
| Khôn 坤 | Giáp 甲 | can dương |
| Cấn 艮 | Canh 庚 | can dương |
| Tốn 巽 | Nhâm 壬 | can dương |
Giảng: Bài ca khớp với đoạn văn xuôi: bốn nhà góc thoát ở Bính, Giáp, Canh, Nhâm "không theo quẻ", và nhà Chấn thoát ở Tân như ví dụ nhà Chấn hướng Đoài. Mỗi nhà thoát nước ở một can nằm ở phía đối diện hoặc lệch đối diện với cung nhà: Khảm (Bắc) thoát Đinh (Nam), Ly (Nam) thoát Quý (Bắc), Chấn (Đông) thoát Tân (Tây), Đoài (Tây) thoát Ất (Đông). Tên "nhà Khảm", "nhà Ly" trong bài ca nên đọc cùng nguyên tắc "luận theo ngũ hành của hướng" ở đầu tập; khi dùng thật cần đối chiếu với hướng nhà.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thuỷ tập của Dương Trạch Chân Quyết là chỗ dương trạch gặp thuỷ pháp. Hình ảnh "nhà như thân người, nước như huyết mạch" rất gần với cách Phong Thuỷ Liên Hoa nhìn nhà: theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, có ba đồ hình nền, trong đó Lưu khí đồ mô tả khí "chạy như nước – xoắn như gió". Nước trong nhà, ngoài sân là phần thấy được của dòng khí ấy; nước chảy xiết là khí đi thẳng, nước uốn khúc dừng đọng là khí có tình.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy "Phu thê chính phối" giữa mạch và thuỷ, giữa nóc và nền. Câu đầu Thuỷ tập "nhà là dương, nước là âm, phối nhau như vợ chồng xướng hoạ" cũng cùng một ý. Khi khảo sát, Phong Thuỷ Liên Hoa xét hình của nước trước (sân trước nhà dốc về đâu, mương chảy nhanh hay chậm, đường thoát ở góc nào), rồi mới đặt la kinh đo phương thoát. Nhà phố ngày nay ít có mương lộ thiên, nhưng vẫn có hướng dốc sân, ống thoát nước mưa, hố ga; nguyên lý của sách áp dụng được cho những thứ ấy.
Giới hạn của bài: phép phân kim nạp âm và bài ca tám cung là lý pháp của sách. Áp dụng vào một căn nhà thật cần đo đúng hướng, đúng phân kim chỗ thoát và xem hình nước tại chỗ; việc nắn mương, dời hố ga là thủ pháp, phải làm cùng người có chuyên môn.

Tóm lại – 總結: Dương Trạch Chân Quyết luận nước theo ngũ hành của hướng nhà: nước đến ở phương trường sinh, tụ ở phương đế vượng, đi ở phương suy, thoát ra ở một can, kỵ Hoàng Tuyền và mộ tuyệt. Phân kim chỗ thoát phải là tiến thần (sinh vào, khắc ra) hoặc tỉ hoà. Nước nên uốn khúc dừng đọng, kỵ chảy xiết; chỗ sao lành nước dương, chỗ sao dữ nước âm, hai mương gom lại mới ra. Bài ca tám cung: Khảm Đinh, Ly Quý, Chấn Tân, Đoài Ất, Càn Bính, Khôn Giáp, Cấn Canh, Tốn Nhâm.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (32): Hạn khí tám nhà, dựng nhà mới, sửa phương 八宅卦氣年限訣.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (34): Thuỷ tập: nước Hoàng Tuyền, ba thần thuỷ 論黃泉水.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣), Thuỷ tập (水集): "論消水總訣", "論放水分金訣", "論消納宅水訣" và "八宮消水總訣", bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). Chữ "泒" trên ván in đọc là "派". Các bảng nạp âm, vòng trường sinh và bảng thoát nước tám cung là cách sắp của Phong Thuỷ Liên Hoa theo lời sách. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo hướng nhà, phương nước đến, phương thoát và phân kim chỗ thoát.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ sân, mương, hố ga và hướng dốc thoát nước.
- Lập Cục Pháp: định tâm nhà để chia hai mươi bốn sơn quanh nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ: bát sát, Hoàng Tuyền, lộc mã thuỷ pháp
- Thuỷ Long Kinh: ký cục, thuỷ khẩu
- Nhập Địa Nhãn Toàn Thư: thuỷ pháp, triều thuỷ, hoành thuỷ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bài ca tiêu thuỷ là phần Thư; đứng trước một căn nhà mà thấy nước sân chảy về đâu, chỗ thoát có phạm Hoàng Tuyền không, phân kim là tiến hay thoái, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thoát nước nhà nên theo cung ngồi hay theo hướng? – 向中五行
Theo Dương Trạch Chân Quyết thì theo hướng. Sách dặn "luận theo ngũ hành của hướng mà nạp nước đến, tiêu nước đi"; ví dụ nhà Chấn hướng Đoài lấy kim của Đoài để luận.
"Thoát nước theo đường trời" là gì? – 從天上去
Sách tự giải là "theo khí của can". Nước thoát ra nên đi qua một vị trí thiên can trên la kinh, ví dụ bốn nhà góc thoát ở Bính, Giáp, Canh, Nhâm.
Tiến thần, thoái thần trong thoát nước là gì? – 進神退神
Tiến thần là phân kim chỗ thoát sinh vào hoặc bị khắc ra so với phân kim của sơn; thoái thần là sinh ra hoặc khắc vào. Tiến thần và tỉ hoà thì lành, thoái thần thì dữ.
Vì sao nước chảy xiết trước nhà là không tốt? – 忌湍激
Dương Trạch Chân Quyết kỵ nước chảy xiết vì nước tốt phải uốn khúc, dừng đọng, có tình: chia nhánh khi vào, tụ ở chỗ vượng, chậm lại khi sắp suy, chỉ chảy đi ở chỗ tù.









