Hoàng Đế Trạch Kinh
黃帝宅經 (宅經 卷上)
Tác giả: khuyết danh, thác danh Hoàng Đế (黃帝), sách thành khoảng đời Đường – Tống
Bản gốc: Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ thất, Thuật số loại, mục Tướng trạch tướng mộ (欽定四庫全書 子部七 術數類 相宅相墓之屬), hiệu thượng năm Càn Long 46 (1781).
Phương phúc đức và phương hình hoạ (福德 · 刑禍) là hai khái niệm dùng nhiều nhất trong Hoàng Đế Trạch Kinh. Bài thứ tư của quyển sách trong Kho Sách Quý dịch song ngữ đoạn dài nhất quyển thượng: thế nào là "nhập dương", "nhập âm" khi dọn nhà; vì sao dọn qua lại nhiều lần gọi là "vô khí, vô hồn, vô phách"; nhà nghèo thì "lật lại cung cũ"; phân biệt nhà là theo phương dọn đến chứ không theo bên đường; sửa nhà theo thiên đức, nguyệt đức; và hai câu khẩu quyết nổi tiếng "phương hình hoạ co lại rồi co lại, phương phúc đức mở ra rồi mở ra".
Trả lời nhanh: Theo Hoàng Đế Trạch Kinh, phân biệt nhà dương hay nhà âm là theo phương gia chủ dọn đến: từ Tốn sang Càn, Ngọ sang Tý, Khôn sang Cấn, Dậu sang Mão, Tuất sang Thìn là nhập dương; đi ngược lại là nhập âm; xa gần như nhau. Phương phúc đức là nửa bổ cho nhà (nhà dương là nửa âm), nên sửa cho sạch, rộng, dày, liền mạch. Phương hình hoạ là nửa đã thừa, nên để thấp, mỏng, hẹp, nhưng không được co quá. Dọn qua lại âm dương nhiều lần thì thành vô khí, vô hồn, vô phách.
Thầy Vũ Giới giảng: "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài. Trạch Kinh dạy mở phương phúc đức, co phương hình hoạ, nhưng mở cũng không được quá, co cũng không được quá. Đó là cân bằng, không phải cứ xây thêm là tốt."
Thế nào là nhập dương, nhập âm? – 入陽入陰
Nhập dương là dọn từ phía âm sang phía dương; nhập âm là dọn từ phía dương sang phía âm. Hoàng Đế Trạch Kinh liệt kê năm cặp phương đối nhau qua tâm, và nói rõ không tính xa gần.
Nguyên văn – 原文
凡從巽向乾、從午向子、從坤向艮、從酉向卯、從戌向辰移(已上移轉及上官所住,不計遠近,悉入陽也),從乾向巽、從子向午、從艮向坤、從卯向酉、從辰向戌移(已上移轉及上官悉名入陰)。
Dịch: Phàm dọn từ Tốn sang Càn, từ Ngọ sang Tý, từ Khôn sang Cấn, từ Dậu sang Mão, từ Tuất sang Thìn (các việc dời chuyển trên, kể cả đi nhậm quan mà ở, không kể xa gần, đều là nhập dương); dọn từ Càn sang Tốn, từ Tý sang Ngọ, từ Cấn sang Khôn, từ Mão sang Dậu, từ Thìn sang Tuất (các việc dời chuyển và nhậm quan trên đều gọi là nhập âm).

Giảng: Năm cặp phương đều đối xứng qua tâm: Tốn – Càn, Ngọ – Tý, Khôn – Cấn, Dậu – Mão, Tuất – Thìn. Điểm đi nằm ở nửa âm, điểm đến nằm ở nửa dương (theo cách chia bài 3) thì gọi là nhập dương. "Thượng quan" là đi nhậm chức ở nơi khác: quan lại xưa phải dọn nhà theo chức vụ, nên sách tính cả việc này. Ý nghĩa là: khí của nhà không chỉ do mảnh đất, mà còn do người mang khí từ phương cũ đến. Người từ phía âm đến thì mang khí âm, vào nhà dương là được bổ.
Phương phúc đức nên sửa thế nào? – 福德之方
Phương phúc đức theo Trạch Kinh nên sửa vào lúc thiên đạo, thiên đức, nguyệt đức, sinh khí đến phương ấy, làm cho sạch sẽ, rộng, dày. Phương phúc đức là "tài mệnh của nhà".
Nguyên văn – 原文
故福德之方,勤依天道天德月德,生氣到其位,即修,令清潔闊厚,即一家獲安,榮華富貴(天之福德者,宅之財命也,財命既壯,何愁不榮,故須勤修)。
Dịch: Cho nên phương phúc đức, siêng theo thiên đạo, thiên đức, nguyệt đức; khi sinh khí đến vị ấy thì sửa, làm cho sạch sẽ, rộng rãi, dày dặn, thì cả nhà được yên, vinh hoa phú quý. (Phúc đức của trời là tài mệnh của nhà; tài mệnh đã mạnh thì lo gì không vinh, cho nên phải siêng sửa.)

Giảng: Ba chữ "thanh khiết, khoát, hậu" là tiêu chuẩn cho phương phúc đức: sạch, rộng, dày. Không phải là đặt vật phẩm hay treo bùa, mà là chăm sóc chính khu ấy của nhà: giữ sạch, mở rộng, xây dày chắc. "Tài mệnh của nhà" là cách nói rất đời: phương phúc đức như cái kho, cái mạch sống của gia đình. Sách dặn "cần tu", siêng sửa, tức là sửa thường xuyên, không phải sửa một lần rồi bỏ.
Vì sao dọn qua lại nhiều lần thì "vô hồn, vô phách"? – 無氣無魂無魄
Trạch Kinh nói: nhập âm, nhập dương lần thứ hai gọi là vô khí, lần thứ ba là vô hồn, lần thứ tư là vô phách; hồn phách đã mất thì nhà tan, con cháu tuyệt. Ý là đổi khí liên tục thì nhà không kịp gây khí.
Nguyên văn – 原文
再入陰入陽,是名無氣,三度重入陰陽,謂之無魂;四入謂之無魄;魂魄既無,即家破逃散,子孫絕後也(經云:連犯不止,滅門絕嗣,此之謂也)。若一陰陽往來,即合天道,自然吉昌之象也。設要重往,即須逐道住四十五日、七十五日,往之無咎,仍宜生氣福德之方始吉。更犯五鬼,絕命刑禍者,尤不利。訣云:行不得度,不如復故,斯之謂也。
Dịch: Lại nhập âm nhập dương lần nữa gọi là vô khí; ba lần trùng nhập âm dương gọi là vô hồn; bốn lần gọi là vô phách. Hồn phách đã không còn thì nhà tan, người bỏ trốn, con cháu tuyệt hậu (Kinh nói: phạm liên tiếp không dừng thì diệt môn tuyệt tự, là nói thế). Nếu chỉ một lần âm dương qua lại thì hợp thiên đạo, tự nhiên là tượng tốt lành. Giả như phải đi lại lần nữa, thì phải theo từng chặng ở bốn mươi lăm ngày, bảy mươi lăm ngày rồi mới đi thì không lỗi, vẫn nên đi về phương sinh khí, phúc đức mới tốt. Lại phạm ngũ quỷ, tuyệt mệnh, hình hoạ thì càng bất lợi. Quyết nói: đi không đúng độ, không bằng trở về chỗ cũ, là nói thế.

Giảng: Lời dặn này gần với kinh nghiệm dân gian "dọn nhà nhiều lần thì hao". Nhà mới dọn vào cần thời gian để người và nhà hợp khí. Bốn mươi lăm ngày, bảy mươi lăm ngày là hai mốc thời gian sách đặt ra để khí ổn rồi mới dời tiếp. Câu "đi không đúng độ, không bằng trở về chỗ cũ" là lời khuyên rất thực tế: chuyển chỗ ở vội vàng không đúng phương, đúng lúc thì chẳng thà quay về nhà cũ. "Ngũ quỷ, tuyệt mệnh" là tên các phương dữ trong các phép tám trạch đương thời, sách chỉ nhắc qua.
| Số lần đổi âm dương | Tên gọi | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| Một lần | Hợp thiên đạo 合天道 | Tốt lành tự nhiên |
| Hai lần | Vô khí 無氣 | Nhà chưa kịp gây khí |
| Ba lần | Vô hồn 無魂 | Khí dương của nhà tan |
| Bốn lần | Vô phách 無魄 | Khí âm của nhà tan; nhà tan, người tán |
Nhà đang nghèo khốn thì làm gì? – 其宅乃窮 急翻故宮
Nhà đang nghèo khốn thì Trạch Kinh dạy "lật lại cung cũ": dỡ bớt phương hình hoạ, bồi thêm phương phúc đức, dời lại tường vách. Đây là phép sửa nhà để tiêu tai, không phải bỏ nhà mà đi.
Nguyên văn – 原文
又云:其宅乃窮,急翻故宮。宜拆刑禍方,舍卻益福德方也。又云:翻宅平牆,可為銷殃(宅之行年不利或口舌疾病等,即宜翻刑禍,添益福德,改移牆壁,即消災,致其大吉昌也)。
Dịch: Lại nói: nhà ấy đã cùng khốn thì gấp lật lại cung cũ; nên dỡ phương hình hoạ, nhà cửa thì bồi thêm phương phúc đức. Lại nói: lật nhà, san tường có thể tiêu tai (năm vận của nhà bất lợi hoặc có cãi cọ, bệnh tật…, thì nên lật phương hình hoạ, bồi thêm phương phúc đức, dời đổi tường vách thì tiêu tai, đến chỗ đại cát xương).

Giảng: "Phiên" là lật lại, làm lại. "Chiết hình hoạ phương" là dỡ bớt phía hình hoạ cho thấp, cho thưa. "Ích phúc đức phương" là bồi thêm phía phúc đức. Đây là phép chữa nhà bằng hình khối: bớt chỗ thừa, bù chỗ thiếu, cân lại âm dương. Phong Thuỷ Liên Hoa gọi đây là chữa nhà như chữa bệnh: chẩn ra phía nào nặng, phía nào nhẹ rồi mới bốc thuốc.
Nhà ở bên nào con đường có quyết định âm dương không? – 辨宅取移來方位
Không. Hoàng Đế Trạch Kinh nói rõ: phân biệt nhà là lấy phương dọn đến, không lấy chuyện nhà ở phía bắc hay phía đông con phố làm dương, phía nam hay phía tây làm âm.
Nguyên văn – 原文
夫辨宅者,皆取移來方位,不以街北街東為陽(不妨是陽之位作陰宅居之即吉),街南街西為陰(不妨作陽宅居之吉)。凡移來不勒遠近,一里百里千里十步與百步同。
Dịch: Phàm phân biệt nhà đều lấy phương vị dọn đến; không lấy phía bắc đường, phía đông đường làm dương (dù ở vị dương mà làm nhà âm để ở cũng tốt), phía nam đường, phía tây đường làm âm (dù vậy làm nhà dương mà ở cũng tốt). Phàm dọn đến không kể xa gần: một dặm, trăm dặm, nghìn dặm, mười bước với trăm bước đều như nhau.

Giảng: Đây là đoạn cho thấy Trạch Kinh không phải là phép "xem đất" thuần tuý. Một mảnh đất ở phía bắc con đường chưa chắc là nhà dương; người dọn từ đâu đến mới quyết định. Câu "mười bước với trăm bước như nhau" nghĩa là dọn sang nhà bên cạnh cũng tính phương. Người đọc hôm nay nên hiểu đây là cách cổ nhân xét khí người và khí nhà phối nhau, không phải quy tắc bắt buộc mọi người phải tra phương dọn nhà.
Sửa nhà có phải kiêng thần sát không? – 不避神殺
Theo Trạch Kinh, sửa hai loại nhà chỉ cần xem thiên đạo, thiên đức, nguyệt đức, sinh khí đến phương nào thì sửa phương ấy, không cần kiêng tướng quân, thái tuế, báo vĩ, hoàng phan, hắc phương. Lý do là các thần sát đều sinh ra từ hai khí âm dương.
Nguyên văn – 原文
又此二宅修造,唯看天道天德月德,生氣到即修之不避,將軍、太歲、豹尾、黃幡、黑方及音姓宜忌,順陰陽二氣為正,此諸神殺及五姓六十甲子,皆從二氣而生,列在方隅,直一年公事,故不為災(凡諸刑殺在刑禍方者,設天德月德到,亦須避之;若神殺在宅福德方,即待天德月德生氣到其位,便須修之,用功多即善,故不避也……若不明氣中小數,故不能制其大綱)。
Dịch: Lại nữa, sửa dựng hai loại nhà chỉ xem thiên đạo, thiên đức, nguyệt đức; sinh khí đến thì sửa, không kiêng tướng quân, thái tuế, báo vĩ, hoàng phan, hắc phương và các điều nên kiêng theo âm tính. Thuận hai khí âm dương là chính. Các thần sát ấy cùng năm tính, sáu mươi giáp tý đều từ hai khí mà sinh, xếp ở các phương góc, giữ việc công một năm, nên không làm tai. (Phàm các hình sát ở phương hình hoạ, dù thiên đức, nguyệt đức đến cũng phải tránh; nếu thần sát ở phương phúc đức của nhà thì đợi thiên đức, nguyệt đức, sinh khí đến vị ấy liền sửa, dùng công nhiều là tốt, nên không kiêng… Nếu không rõ tiểu số trong khí thì không chế được đại cương.)

Giảng: Đây là một lập trường học thuật rõ: thần sát là ngọn, âm dương là gốc. Thần sát "giữ việc công một năm", như viên quan làm nhiệm kỳ; còn âm dương là lẽ thường của trời đất. Đi đúng âm dương thì thần sát không làm hại. Nhưng sách cũng có giới hạn: hình sát nằm ở phương hình hoạ thì vẫn phải tránh. Nghĩa là phương hình hoạ đã yếu, lại gặp hình sát thì không động vào.
Hai câu khẩu quyết "co rồi co, mở rồi mở" – 縮復縮 拓復拓
Hai câu khẩu quyết nổi tiếng nhất của Trạch Kinh nói: phương hình hoạ nên khuyết và để trống, phương phúc đức nên liền và dài; nhưng co không được quá, mở cũng không được quá. Đây là đoạn kết của phần phúc đức – hình hoạ.
Nguyên văn – 原文
又云:刑禍之方缺復荒,福德之方連接長,吉也(又云:刑禍方牆舍位宜狹薄,誡之高壯也,福德方及牆舍人家宜連接壯實也)。又云:刑禍之方縮復縮,猶恐災殃枉相逐,福德之方拓復拓,子子孫孫受榮樂(刑禍之方戒侵拓也,不得太縮,縮即氣不足,不足則損財祿;福德之方宜戒侵拓也,亦不得太過,太過即減福會,至微不消,厚福所臨也。凡事足太過,所侵拓之數過於本宅,名曰太過)。
Dịch: Lại nói: phương hình hoạ khuyết rồi lại trống, phương phúc đức liền nối mà dài, thì tốt (lại nói: tường nhà ở phương hình hoạ nên hẹp mỏng, răn đừng cao lớn; phương phúc đức thì tường nhà và nhà người ở nên liền nối, vững chắc). Lại nói: phương hình hoạ co rồi lại co, vẫn sợ tai ương oan uổng đuổi theo; phương phúc đức mở rồi lại mở, đời đời con cháu hưởng vinh hoa. (Phương hình hoạ răn đừng lấn mở; nhưng không được co quá, co thì khí không đủ, không đủ thì tổn tài lộc. Phương phúc đức nên mở, nhưng cũng răn lấn mở quá mức; quá thì giảm phúc. Phàm việc gì đủ là quá; số lấn mở vượt hơn chính căn nhà thì gọi là quá.)


Giảng: Hai câu khẩu quyết dễ bị hiểu một chiều: cứ mở phúc đức, cứ co hình hoạ. Lời chú của chính sách đã sửa lại: co quá thì "khí không đủ, tổn tài lộc"; mở quá, phần lấn ra lớn hơn chính căn nhà, thì "giảm phúc". Đây là nguyên tắc trung dung. Một căn nhà cơi nới thêm khối lớn hơn cả nhà chính là "thái quá", dù cơi về phía phúc đức. Chữ "宜戒侵拓" ở vế phúc đức có lẽ chép lẫn từ vế trên; theo văn mạch là "nên mở, nhưng răn mở quá".
| Phương phúc đức 福德 | Phương hình hoạ 刑禍 | |
|---|---|---|
| Với nhà dương | Nửa âm: Tốn → Tuất | Nửa dương: Càn → Thìn |
| Với nhà âm | Nửa dương: Càn → Thìn | Nửa âm: Tốn → Tuất |
| Hình khối nên có | Sạch, rộng, dày, liền nối, vững chắc | Thấp, hẹp, mỏng, khuyết, thưa |
| Giới hạn | Không mở quá chính căn nhà | Không co quá, co quá thì thiếu khí |
| Khi nhà gặp hạn | Bồi thêm | Dỡ bớt, san tường |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn phúc đức – hình hoạ cho thấy Trạch Kinh là một phép xem nhà bằng hình khối: phía nào nên đầy, phía nào nên thưa, và đầy thưa đến đâu là vừa. Đây chính là tinh thần "Nhất hình nhì số" mà Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) đặt làm gốc: hình bất chân thì lý khí vô dụng. Hai câu "co rồi co, mở rồi mở" kèm lời chú "không được quá" là bài học cân bằng mà Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn nhấn: phong thuỷ không phải phép làm giàu tức thì, cũng không phải cứ xây thêm là tốt; muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài. Lập trường "thần sát sinh từ âm dương, thuận âm dương thì thần sát không làm tai" khớp với cách Phong Thuỷ Liên Hoa xếp các phái: nguyên lý gốc ở trên, thần sát, ngày giờ ở dưới; hiểu gốc thì dùng ngọn không sợ sai. Thầy Vũ Giới cũng không chủ trương nắn cửa, xoay hướng tuỳ tiện; nhà ở cần đoan chính, sửa nhà là bớt chỗ thừa, bù chỗ thiếu trong khối nhà, như Trạch Kinh dạy "lật hình hoạ, bồi phúc đức". Phần nhập âm, nhập dương theo phương dọn đến là quan niệm đặc thù của Trạch Kinh; khi áp cho nhà hôm nay, Phong Thuỷ Liên Hoa xét kèm vận khí theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, chứ không chỉ dựa vào phương dọn nhà. Lý pháp như trên thì chia sẻ; cân "co bao nhiêu, mở bao nhiêu" cho một căn nhà cụ thể là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Theo Hoàng Đế Trạch Kinh, nhà dương hay nhà âm phân theo phương dọn đến: Tốn sang Càn, Ngọ sang Tý, Khôn sang Cấn, Dậu sang Mão, Tuất sang Thìn là nhập dương; ngược lại là nhập âm; xa gần như nhau, không theo bên đường. Dọn qua lại nhiều lần thành vô khí, vô hồn, vô phách. Phương phúc đức là tài mệnh của nhà, nên sửa cho sạch, rộng, dày, liền nối; phương hình hoạ nên thấp, hẹp, mỏng. Nhà gặp hạn thì lật hình hoạ, bồi phúc đức. Sửa nhà theo thiên đức, nguyệt đức, sinh khí, không cần kiêng thần sát vì thần sát sinh từ âm dương. Co không được quá, mở không được quá.
Bài trước: Hoàng Đế Trạch Kinh (3) – Hai mươi bốn lộ, dương trạch và âm trạch.
Bài sau: Hoàng Đế Trạch Kinh (5) – Năm hư năm thực, nhà và mộ 五虛五實.
Nguồn: Hoàng Đế Trạch Kinh (黃帝宅經) quyển thượng, đoạn từ 凡從巽向乾 đến 名曰太過, bản Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ thất, Thuật số loại (1781), thuộc công cộng. Chữ dị thể đổi về chính thể (隂→陰, 徳→德, 逺→遠, 夘→卯, 絶→絕, 嵗→歲, 无→無). Trong lời chú đoạn "此二宅修造", bản in lặp lại một câu "若不明陰陽之氣,到其位便須修之,用功多即善,故不避也", đã lược phần lặp (đánh dấu ……). Chữ "宜戒侵拓" ở vế phúc đức có lẽ chép lẫn, dịch theo văn mạch. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định nửa phúc đức, nửa hình hoạ quanh tâm nhà.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ khối nhà, phần cơi nới, tường rào để so "mở" và "co" với chính căn nhà.
- Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày sửa nhà, động thổ, nhập trạch.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (3): hai mươi bốn lộ, dương trạch và âm trạch
- Hoàng Đế Trạch Kinh (2): nhà là then chốt của âm dương
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
- Quy Hậu Lục: Chương Dương Cơ, năm cơ xem nhà
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết phương phúc đức, phương hình hoạ, biết co mở không được quá là phần Thư; nhìn một căn nhà cơi nới mà biết phần nào đã "thái quá", phía nào cần bồi, phía nào cần bớt là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phương phúc đức trong Trạch Kinh là phương nào? – 福德之方
Là nửa bổ cho nhà: với nhà dương là nửa âm từ Tốn đến Tuất, với nhà âm là nửa dương từ Càn đến Thìn. Phương này nên sạch, rộng, dày, liền nối và vững chắc.
Dọn nhà nhiều lần có sao không? – 重入陰陽
Trạch Kinh cho rằng đổi âm dương lần hai là vô khí, lần ba vô hồn, lần bốn vô phách. Nếu phải dọn tiếp, sách dặn ở đủ bốn mươi lăm hay bảy mươi lăm ngày rồi mới đi, và đi về phương sinh khí, phúc đức.
Cơi nới nhà về phía tốt thì càng rộng càng tốt phải không? – 拓復拓
Không. Chính lời chú của Trạch Kinh nói phần lấn mở vượt hơn chính căn nhà là "thái quá", giảm phúc. Mở phúc đức cũng phải vừa phải.
Nhà ở phía bắc con đường có phải là nhà dương không? – 街北街東
Không nhất thiết. Trạch Kinh nói phân biệt nhà theo phương dọn đến, không theo bên đường. Nhà phía bắc đường mà làm nhà âm để ở cũng tốt.
Sửa nhà có cần kiêng thái tuế, tướng quân không? – 不避神殺
Theo Trạch Kinh, nếu sửa đúng phương phúc đức khi thiên đức, nguyệt đức, sinh khí đến thì không cần kiêng, vì thần sát sinh từ âm dương. Riêng hình sát nằm ở phương hình hoạ thì vẫn phải tránh.









