Hoàng Đế Trạch Kinh
黃帝宅經 (宅經 卷上)
Tác giả: khuyết danh, thác danh Hoàng Đế (黃帝), sách thành khoảng đời Đường – Tống
Bản gốc: Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ thất, Thuật số loại, mục Tướng trạch tướng mộ (欽定四庫全書 子部七 術數類 相宅相墓之屬), hiệu thượng năm Càn Long 46 (1781).
Ngũ hư ngũ thực (五虛五實) là đoạn được trích nhiều nhất của Hoàng Đế Trạch Kinh: năm điều làm nhà hư khiến người nghèo hao, năm điều làm nhà thực khiến người giàu sang. Bài thứ năm của quyển sách trong Kho Sách Quý dịch song ngữ đoạn ấy, cùng lời khuyên "đừng bỏ nhà đang thịnh", "tính người mà dựng nửa", và đoạn so sánh nhà với mộ theo Trạch Thống, Thanh Ô Tử, Tử Hạ, khép lại bằng câu "người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn".
Trả lời nhanh: Theo Hoàng Đế Trạch Kinh, năm hư là: nhà lớn người ít; cổng lớn trong nhỏ; tường rào không kín; giếng bếp không đúng chỗ; đất rộng nhà ít sân quá rộng. Năm thực là: nhà nhỏ người đông; nhà lớn cổng nhỏ; tường rào kín đủ; nhà nhỏ gia súc nhiều; mương nước chảy về Đông Nam. Nhà không nên quá rộng: "tính số người mà dựng nửa thì sống lâu". Mộ và nhà cùng tốt thì con cháu vinh hiển; nhưng "người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn", không thể chỉ tin vào số mệnh.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Nhà lớn mà người ít thì khí loãng, như cái nồi to nấu một nắm gạo. Ngũ hư ngũ thực là bài học hình khí đơn giản nhất mà ai cũng tự xem được."
Năm hư năm thực của nhà là gì? – 宅有五虛五實
Năm hư năm thực là mười dấu hiệu Hoàng Đế Trạch Kinh dùng để biết nhà tụ khí hay tán khí: năm hư làm người nghèo hao, năm thực làm người giàu sang. Mười dấu hiệu này đều nhìn bằng mắt, không cần la kinh.
Nguyên văn – 原文
又云:宅有五虛,令人貧耗;五實,令人富貴。宅大人少,一虛;宅門大內小,二虛;牆院不完,三虛;井竈不處,四虛;宅地多屋少庭院廣,五虛。宅小人多,一實;宅大門小,二實;牆院完全,三實;宅小六畜多,四實;宅水溝東南流,五實。
Dịch: Lại nói: nhà có năm hư khiến người nghèo hao; có năm thực khiến người giàu sang. Nhà lớn người ít là một hư; cổng nhà lớn mà bên trong nhỏ là hai hư; tường rào sân vườn không kín đủ là ba hư; giếng và bếp không đúng chỗ là bốn hư; đất nhà nhiều, nhà ít, sân rộng là năm hư. Nhà nhỏ người đông là một thực; nhà lớn cổng nhỏ là hai thực; tường rào sân vườn kín đủ là ba thực; nhà nhỏ mà gia súc nhiều là bốn thực; mương nước của nhà chảy về Đông Nam là năm thực.

Giảng: Mười dấu hiệu đều quy về một lẽ: khí tụ hay khí tán. "Hư" (虛) là rỗng, khí loãng không đủ nuôi người; "thực" (實) là đầy, khí đủ và giữ được. Nhà lớn người ít thì khí người không lấp được khí nhà; nhà nhỏ người đông thì khí đầy. Cổng lớn mà trong nhỏ thì khí vào nhiều mà không có chỗ chứa, lại dễ thoát ra; nhà lớn cổng nhỏ thì khí vào vừa, được giữ lại. Tường rào là cái túi giữ khí: kín thì giữ, hở thì rò. Giếng bếp là nguồn nước và lửa nuôi người, đặt sai chỗ là gốc sống bị lệch. Sân quá rộng, nhà quá ít thì khí trống trải như đồng không.
| Thứ tự | Năm hư 五虛 (nghèo hao) | Năm thực 五實 (giàu sang) | Lẽ hình khí |
|---|---|---|---|
| 1 | Nhà lớn người ít 宅大人少 | Nhà nhỏ người đông 宅小人多 | Khí người lấp đủ khí nhà |
| 2 | Cổng lớn trong nhỏ 門大內小 | Nhà lớn cổng nhỏ 宅大門小 | Khí vào vừa, có chỗ chứa |
| 3 | Tường rào không kín 牆院不完 | Tường rào kín đủ 牆院完全 | Túi giữ khí kín hay hở |
| 4 | Giếng bếp sai chỗ 井竈不處 | Nhà nhỏ gia súc nhiều 宅小六畜多 | Nguồn nuôi sống đủ hay thiếu |
| 5 | Đất nhiều nhà ít, sân rộng 地多屋少庭院廣 | Mương nước chảy Đông Nam 水溝東南流 | Khí trống trải hay có đường thoát đúng |
Vì sao "nhà lớn người ít" là hư? – 宅大人少
Nhà lớn người ít là hư vì khí của người không đủ lấp khí của nhà, phần nhà trống trở thành chỗ khí âm đọng. Đây là điều đầu tiên trong năm hư, và cũng là điều người hôm nay hay gặp nhất.

Tình huống thường gặp: một gia đình bốn người xây biệt thự nhiều tầng, nhiều phòng; con cái đi học xa, chỉ còn hai người già ở. Phần lớn các phòng đóng cửa quanh năm, không ánh sáng, không hơi người. Theo Trạch Kinh, đó là "nhà lớn người ít", một hư. Cách chữa không phải là phá nhà, mà là thu lại không gian sống: dùng những phòng gần nhau, mở cửa thông gió các phòng ít dùng, hoặc cho người thân về ở. Trạch Kinh còn có câu tiếp theo, rất thẳng: "tính số người mà dựng nửa".
Cổng nhà nên lớn hay nhỏ? – 門大內小 · 宅大門小
Theo Trạch Kinh, cổng nhà nên vừa với nhà, thà nhỏ hơn còn hơn lớn quá: "nhà lớn cổng nhỏ" là thực, "cổng lớn trong nhỏ" là hư. Cổng là miệng của nhà, miệng quá to thì không giữ được gì.


Cổng lớn mà bên trong nhỏ giống một cái phễu ngược: khí ùa vào rồi không có chỗ dừng, lại theo chính cổng ấy mà đi ra. Nhà lớn mà cổng vừa phải thì khí vào chậm, được sân và nhà giữ lại. Bài học này dùng được ngay cho nhà phố: mặt tiền nhỏ mà làm cổng sắt to hết cả bề ngang, cửa cuốn mở toang suốt ngày, bên trong lại hẹp sâu, thì khí khó tụ. Dùng cửa vừa, có lớp đệm (hiên, sảnh, bình phong) thì khí vào có thứ tự.
Tường rào, giếng bếp và mương nước nói gì? – 牆院 · 井竈 · 水溝
Tường rào kín đủ giữ khí cho nhà, giếng bếp đúng chỗ giữ nguồn sống cho người, mương nước chảy về Đông Nam là đường thoát nước đúng thế. Ba điều này là phần "hạ tầng" của nhà trong Trạch Kinh.

- Tường rào: "tường viện bất hoàn" là tường đổ, rào thủng, sân không có giới hạn rõ. Khí như nước, chỗ nào thủng thì rò ra chỗ ấy.
- Giếng bếp: "tỉnh táo bất xứ" là giếng và bếp không đặt ở chỗ nên đặt, hoặc đặt lẫn lộn. Nước và lửa là hai thứ nuôi người; quyển hạ của sách còn dặn có phương "không nên đặt giếng".
- Mương nước: "thuỷ câu Đông Nam lưu" là mương nước trong nhà chảy về Đông Nam. Đông Nam là Tốn, theo cách chia bài 3 là đầu nửa âm, cũng là chỗ địa thế Trung Hoa thấp dần ra biển; nước chảy thuận về phía ấy là nước thoát đúng đường.
Điều thực thứ tư, "nhà nhỏ gia súc nhiều", là thước đo sinh khí của nông gia xưa: nhà không lớn mà trâu bò, gà lợn đông là nhà đủ ăn. Với nhà hôm nay, có thể hiểu là nhà vừa phải mà sinh hoạt, công việc, nguồn thu dồi dào.
Có nên bỏ nhà cũ dọn sang nhà rộng hơn không? – 宅乃漸昌 勿棄宮堂
Trạch Kinh khuyên: nhà đang dần thịnh thì đừng bỏ; nhà chưa suy thì đừng dời; bỏ nhỏ theo rộng chưa chắc đã vui; tính số người mà dựng nửa thì sống lâu. Nhà không nên quá rộng.
Nguyên văn – 原文
又云:宅乃漸昌,勿棄宮堂,不衰莫移,故為受殃。舍居就廣,未必有歡,計口半造,必得壽考(宅不宜廣)。又云:其田雖良,薅鋤乃芳,其宅雖善,修移乃昌。
Dịch: Lại nói: nhà đang dần thịnh thì đừng bỏ cung đường; chưa suy thì đừng dời, dời là chuốc lấy tai ương. Bỏ chỗ ở mà theo chỗ rộng, chưa chắc đã vui; tính số miệng ăn mà dựng một nửa, tất được sống lâu (nhà không nên rộng). Lại nói: ruộng dù tốt, phải nhổ cỏ xới đất mới tươi; nhà dù tốt, phải sửa sang mới thịnh.

Giảng: "Kế khẩu bán tạo" là câu đáng nhớ: tính số người trong nhà rồi xây khoảng một nửa so với cái mình muốn. Đây không phải con số đo đạc chính xác, mà là lời răn đừng xây quá sức người ở. Câu ví ruộng và nhà rất đời: ruộng tốt mà không làm cỏ thì cỏ lấn lúa; nhà tốt mà không sửa thì cũng xuống. Phong thuỷ không phải đặt một lần rồi để đó, mà là chăm sóc liên tục.
Nhà và mộ, bên nào quan trọng hơn? – 宅墓之辨
Theo Trạch Thống mà Hoàng Đế Trạch Kinh trích, nhà và mộ đều là nguồn vinh hoa; mộ dữ nhà lành thì con cháu còn quan lộc, mộ lành nhà dữ thì con cháu thiếu ăn mặc, cả hai cùng lành thì vinh hiển, cả hai cùng dữ thì con cháu phiêu bạt. Đoạn này cho thấy sách đặt nhà ngang hàng với mộ, thậm chí nặng hơn về đời sống hằng ngày.
Nguyên văn – 原文
《宅統》之宅墓,以象榮華之源,得利者所作遂心,失利者妄生反心。墓凶宅吉,子孫官祿;墓吉宅凶,子孫衣食不足;墓宅俱吉,子孫榮華;墓宅俱凶,子孫移鄉絕種,先靈譴責,地禍常併,七世亡魂,悲憂受苦,子孫不立,零落他鄉,流轉如蓬,客死河岸。
Dịch: Trạch Thống coi nhà và mộ là hình tượng của nguồn vinh hoa: được lợi thì việc làm vừa lòng, mất lợi thì sinh lòng trái nghịch. Mộ dữ nhà lành thì con cháu có quan lộc; mộ lành nhà dữ thì con cháu áo cơm không đủ; mộ và nhà đều lành thì con cháu vinh hoa; mộ và nhà đều dữ thì con cháu rời quê tuyệt giống, linh hồn tổ tiên quở trách, hoạ đất thường dồn đến, vong hồn bảy đời buồn khổ, con cháu không đứng vững, lưu lạc quê người, trôi dạt như cỏ bồng, chết nơi bến sông đất khách.


Giảng: Điều đáng chú ý là "mộ dữ nhà lành thì con cháu còn quan lộc", còn "mộ lành nhà dữ thì áo cơm không đủ". Nghĩa là với đời sống hằng ngày của người đang sống, nhà ở có sức nặng trực tiếp hơn. Lời lẽ đoạn "đều dữ" rất nặng nề, là lối răn của sách xưa; người đọc nên hiểu ý chính là nhà và mộ phải cùng được chăm sóc, không nên bỏ một bên.
| Mộ | Nhà | Con cháu theo Trạch Thống |
|---|---|---|
| Dữ | Lành | Có quan lộc |
| Lành | Dữ | Áo cơm không đủ |
| Lành | Lành | Vinh hoa |
| Dữ | Dữ | Rời quê, lưu lạc |
Thanh Ô Tử và Tử Hạ nói gì về nhà và mộ? – 青烏子 · 子夏
Thanh Ô Tử nói nhà được hai thần của mộ che chở thì lộc vị con cháu bền; Tử Hạ nói mộ có "bốn kỳ" theo năm tính, được đất được cung thì làm quan lớn, mất đất mất cung thì tuyệt tự. Trạch Kinh trích để cho thấy các sách xưa đều coi nhà và mộ đi đôi.
Nguyên văn – 原文
《青烏子》云:其宅得墓二神,漸護子孫,祿位乃固。得地得墓,龍驤虎步,物業滋川,財集倉庫,子孫忠孝,天神祐助。子夏云:墓有四奇,商角二姓,丙壬乙辛,宮羽徵三姓,甲庚丁癸。得地得宮,刺史王公,朱衣紫綬,世貴名雄。得地失宮,有始無終,先人受苦,子孫當凶。失地得宮,子孫不窮,雖無基業,衣食過充,失地失宮,絕嗣無蹤,行求衣食,客死蒿蓬。
Dịch: Thanh Ô Tử nói: nhà được hai thần của mộ thì dần che chở con cháu, lộc vị mới bền. Được đất được mộ thì như rồng bay hổ bước, sản nghiệp dồi dào như sông, của cải dồn vào kho, con cháu trung hiếu, thần trời phù hộ. Tử Hạ nói: mộ có bốn kỳ: hai tính Thương, Giốc dùng Bính, Nhâm, Ất, Tân; ba tính Cung, Vũ, Chuỷ dùng Giáp, Canh, Đinh, Quý. Được đất được cung thì làm thứ sử, vương công, áo đỏ dải tía, đời đời quý hiển, danh tiếng lừng lẫy. Được đất mất cung thì có đầu không cuối, tiên nhân chịu khổ, con cháu gặp dữ. Mất đất được cung thì con cháu không nghèo, tuy không có cơ nghiệp mà áo cơm dư đủ. Mất đất mất cung thì tuyệt tự không dấu vết, đi xin áo cơm, chết nơi cỏ dại đất khách.

Giảng: "Địa" là thế đất, "cung" là phương vị theo âm tính. Bốn trường hợp của Tử Hạ cho thấy thế đất nặng hơn phương vị: "được đất mất cung" vẫn "có đầu", còn "mất đất được cung" chỉ "không nghèo". Đây là dấu vết rất sớm của quan niệm hình thế đi trước lý khí. Phần năm tính thì chính Trạch Kinh ở bài 2 đã phê là trái đại kinh; sách trích lại ở đây để giữ lời xưa, không phải để dạy dùng.
"Người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn" – 人宅相扶
Câu kết của đoạn này là lời Tử Hạ: người nhờ nhà mà đứng được, nhà nhờ người mà còn được; người và nhà đỡ nhau thì cảm thông trời đất, nên không thể chỉ tin vào số mệnh. Đây là một trong những câu hay nhất của Trạch Kinh.
Nguyên văn – 原文
子夏云:人因宅而立,宅因人得存,人宅相扶,感通天地,故不可獨信命也。
Dịch: Tử Hạ nói: người nhờ nhà mà đứng được, nhà nhờ người mà còn được; người và nhà nâng đỡ nhau, cảm thông với trời đất. Cho nên không thể chỉ tin vào mệnh.

Giảng: "Bất khả độc tín mệnh" là câu trả lời cho người hỏi "số đã định thì xem nhà làm gì". Mệnh là phần trời cho, nhà là phần người làm. Nhà tốt mà người bỏ bê thì nhà cũng hỏng; người tốt mà nhà xấu thì người cũng mệt. Người và nhà như hai bàn tay đỡ nhau. Câu này cũng là lý do Phong Thuỷ Liên Hoa nói sinh cơ là trợ mệnh, không phải toàn năng.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ngũ hư ngũ thực là bài học hình khí mà ai cũng tự xem được, và đó chính là lý do Phong Thuỷ Liên Hoa coi đoạn này là cửa vào tốt nhất của Trạch Kinh. Theo Thầy Vũ Giới, "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Mười dấu hiệu của Trạch Kinh đều là hình: nhà to nhỏ so với người, cổng to nhỏ so với nhà, tường kín hay hở, giếng bếp ở đâu, nước chảy về đâu. Không một dấu hiệu nào cần la kinh. Trong Hình Pháp Liên Hoa, người xem nhà làm đúng thứ tự ấy: xem khối nhà có vừa người không, xem cổng và lớp đệm sau cổng, xem bao che quanh nhà, xem bếp và nước, xem nước thoát về đâu, rồi mới đặt la kinh. Câu "tính người mà dựng nửa" là lời khuyên Thầy Vũ Giới, vốn xuất thân kỹ sư xây dựng, nội thất, vẫn nhắc gia chủ: xây vừa sức, vừa người, đừng xây cái nhà để khoe. Phần nhà và mộ cho thấy sách xưa đặt hai việc ngang nhau, nhưng câu "người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn" mới là gốc: phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống, và sự sống ấy đến từ chính con người ở trong nhà. Phần năm tính, bốn kỳ được giữ nguyên văn để tham khảo, không phải lời khuyên áp dụng. Lý pháp như trên thì chia sẻ; cân hư thực và chữa cho một căn nhà cụ thể là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Hoàng Đế Trạch Kinh nêu năm hư (nhà lớn người ít, cổng lớn trong nhỏ, tường rào không kín, giếng bếp sai chỗ, đất nhiều nhà ít sân rộng) làm người nghèo hao, và năm thực (nhà nhỏ người đông, nhà lớn cổng nhỏ, tường rào kín, nhà nhỏ gia súc nhiều, mương chảy Đông Nam) làm người giàu sang. Nhà đang thịnh thì đừng bỏ, chưa suy thì đừng dời, tính người mà dựng nửa, nhà tốt cũng phải sửa sang. Nhà và mộ cùng là nguồn vinh hoa; nhưng người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn, không thể chỉ tin vào mệnh.
Bài trước: Hoàng Đế Trạch Kinh (4) – Nhập âm nhập dương, phương phúc đức và phương hình hoạ.
Bài sau: Hoàng Đế Trạch Kinh (6) – Thứ tự sửa nhà 凡修宅次第法.
Nguồn: Hoàng Đế Trạch Kinh (黃帝宅經) quyển thượng, đoạn từ 宅有五虛 đến 故不可獨信命也, bản Khâm định Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ thất, Thuật số loại (1781), thuộc công cộng. Chữ dị thể đổi về chính thể (虚→虛, 竈 giữ nguyên, 夀→壽, 宫→宮, 絶→絕, 徴→徵). Các sách Trạch Thống, Thanh Ô Tử và lời Tử Hạ chỉ còn qua phần trích trong Trạch Kinh. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ khối nhà, cổng, tường rào, giếng bếp, mương nước để tự xét năm hư năm thực.
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa: đo cổng, cửa theo cung tốt (52,2 cm thông thuỷ cho cửa, 42,9 cm cho khối xây).
- Dự toán Liên Hoa: tính quy mô xây vừa sức trước khi dựng nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (4): phương phúc đức và phương hình hoạ
- Hoàng Đế Trạch Kinh (2): nhà là then chốt của âm dương
- Bát Trạch Tự (2): nội khí, ngoại khí, hình nhà và cửa mở
- Tuyết Tâm Phú: tiếng nước, dương trạch và lời kết
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc năm hư năm thực là phần Thư; bước vào một căn nhà mà thấy ngay chỗ khí loãng, chỗ khí rò, chỗ cổng quá to, chỗ bếp sai là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Năm hư trong phong thuỷ là gì? – 五虛
Theo Hoàng Đế Trạch Kinh, năm hư là nhà lớn người ít, cổng lớn trong nhỏ, tường rào không kín, giếng bếp không đúng chỗ, đất nhiều nhà ít sân quá rộng. Năm điều này làm khí nhà loãng, người nghèo hao.
Nhà rộng mà ít người ở có xấu không? – 宅大人少
Trạch Kinh coi đó là hư thứ nhất. Cách chữa là thu không gian sống lại cho vừa người, giữ thông thoáng các phòng ít dùng, không cần phá nhà.
Cổng nhà to có tốt không? – 門大內小
Không nhất thiết. Trạch Kinh nói cổng lớn mà trong nhỏ là hư, nhà lớn mà cổng nhỏ là thực. Cổng nên vừa với nhà và có lớp đệm phía sau để khí dừng lại.
Mộ tốt mà nhà xấu thì sao? – 墓吉宅凶
Theo Trạch Thống được Trạch Kinh trích, mộ lành nhà dữ thì con cháu áo cơm không đủ; mộ dữ nhà lành thì còn quan lộc. Nhà ở có sức nặng trực tiếp với đời sống hằng ngày.
Có số mệnh rồi thì xem nhà làm gì? – 不可獨信命
Trạch Kinh trích lời Tử Hạ: người nhờ nhà mà đứng, nhà nhờ người mà còn, nên không thể chỉ tin vào mệnh. Nhà là phần người làm được để đỡ cho phần mệnh.









