Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (選時辨訛 · 九曜遁甲 · 太陽奇門)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Cửu diệu độn giáp và Kỳ Môn độn giáp có phải là một không? Đó là câu hỏi mở đầu mục thứ hai của Tuyển Thời Biện Ngoa (選時辨訛) trong bộ Dương Trạch Đại Thành của Nguỵ Thanh Giang. Bài này dịch và giảng hai mục Cửu diệu độn giáp (九曜遁甲) và Thái dương kỳ môn (太陽奇門): tác giả giải độn giáp theo Lạc Thư chín cung, bác chuyện đem Kỳ Môn ra chọn ngày xây dựng, an táng, và kể hai ca chọn ngày theo Kỳ Môn mà gặp hoạ.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, "độn giáp" gốc là phép phi chín sao Lạc Thư qua chín cung theo năm, tháng (Cửu cung độn giáp), dùng để xét sinh khắc, còn Kỳ Môn độn giáp là phép bày trận dùng binh, không phải phép chọn ngày xây nhà, an táng. Chọn ngày phải lấy mặt trời (Thái Dương) chiếu và can chi sinh hợp làm chính; Kỳ Môn có đến mà phạm sát thì "cũng uổng".
Thầy Vũ Giới giảng: "Không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ." Kỳ Môn là phép hay, nhưng đem phép dùng binh đặt vào việc dựng nhà là đặt sai chỗ.
Cửu diệu độn giáp là gì? – 九曜遁甲
Cửu diệu độn giáp, theo Nguỵ Thanh Giang, là phép phi chín sao của Lạc Thư (cửu trù) theo năm, tháng vào chín cung, rồi xét sao sinh cung là lành, sao khắc cung là dữ. "Giáp" là can đầu của mười can, đứng đầu sáu Giáp Tý; "độn" nghĩa là phi bố, bay rải ra các cung.
Nguyên văn – 原文
問九曜遁甲與奇門遁甲,一耶二耶?曰:甲乃天干之首,統領六甲子;遁乃飛布之義,始於洛書九疇。蓋龜背之文,即天以遁甲示人者。觀戴九履一,左三右七,二四為肩,六八為足。
Dịch: Hỏi: Cửu diệu độn giáp với Kỳ Môn độn giáp là một hay hai? Đáp: Giáp là can đứng đầu, thống lĩnh sáu Giáp Tý; độn nghĩa là bay rải ra, bắt đầu từ cửu trù Lạc Thư. Văn trên lưng rùa chính là trời dùng độn giáp để chỉ cho người. Xem: đội chín đạp một, trái ba phải bảy, hai bốn là vai, sáu tám là chân.

Giảng: Tác giả đi thẳng về gốc: Lạc Thư. "Đội chín đạp một, trái ba phải bảy, hai bốn là vai, sáu tám là chân" là câu khẩu quyết quen thuộc để nhớ vị trí chín số trên lưng rùa. Từ đó ông giải vì sao bát quái hậu thiên khác tiên thiên: Nhị Hắc Khôn thổ ở Tây Nam (Mùi, Thân), Tứ Lục Tốn mộc ở Đông Nam (Thìn, Tị), Lục Bạch Càn kim ở Tây Bắc (Tuất, Hợi), Bát Bạch Cấn thổ ở Đông Bắc (Sửu, Dần). Khôn ở chính Bắc của tiên thiên dời về Tây Nam cung hai; Tốn ở Tây Nam dời về Đông Nam cung bốn; Càn ở chính Nam dời về Tây Bắc cung sáu; Cấn ở Tây Bắc dời về Đông Bắc cung tám. "Đó chính là chỗ độn khởi ra."
Chín sao bay qua chín cung theo thứ tự nào? – 九宮飛布
Chín sao bay theo thứ tự cố định: từ trung cung năm, sang Càn sáu, Đoài bảy, Cấn tám, Ly chín, Khảm một, Khôn hai, Chấn ba, Tốn bốn, rồi trung năm lại bay ra tám phương. Mỗi năm, mỗi tháng lấy sao của năm, tháng nhập trung cung rồi bay theo thứ tự ấy.
Nguyên văn – 原文
至五黃戊己土應歸中宮,合成九疇,孔聖以為縱橫十五,生成數之主,天造地設,一毫不可易者。五黃居天地之中,調遁以歲建月建入中宮,由中五而乾六、兌七、艮八、離九、坎一、坤二、震三、巽四,而中五又飛八方,挨數日次,序循環輪轉,六十花甲於九疇,逢吉則趨,逢凶則避……此九宮遁甲也。
Dịch: Đến Ngũ Hoàng Mậu Kỷ thổ thì về trung cung, hợp thành cửu trù; Khổng Thánh cho là dọc ngang đều mười lăm, là chủ của số sinh thành, trời làm đất đặt, một li không đổi được. Ngũ Hoàng ở giữa trời đất; điều độn thì lấy kiến của năm, kiến của tháng nhập trung cung, từ trung năm sang Càn sáu, Đoài bảy, Cấn tám, Ly chín, Khảm một, Khôn hai, Chấn ba, Tốn bốn, rồi trung năm lại bay ra tám phương, theo số mà xếp ngày thứ, tuần hoàn luân chuyển sáu mươi hoa giáp trong cửu trù; gặp lành thì theo, gặp dữ thì tránh… Đó là Cửu cung độn giáp.

Giảng: "Dọc ngang mười lăm" là tính chất của ma phương Lạc Thư: cộng ba số theo hàng, cột hay đường chéo đều được mười lăm. Thứ tự 5 → 6 → 7 → 8 → 9 → 1 → 2 → 3 → 4 chính là "đường bay" (phi tinh) mà phái Huyền Không và phép Tử Bạch dùng. Nguỵ Thanh Giang là người Tam Hợp, nhưng ở đây ông dùng đúng phép phi cửu tinh để chọn ngày, và gọi phép ấy là độn giáp chân chính. Ông nói con người không trốn được hoạ phúc vì "khí ấy" luân chuyển theo năm tháng.
| Sao | Hành | Cung gốc hậu thiên | Phương (sơn) |
|---|---|---|---|
| Nhất Bạch | Thuỷ | Khảm | Bắc (Nhâm, Tý, Quý) |
| Nhị Hắc | Thổ | Khôn | Tây Nam (Mùi, Khôn, Thân) |
| Tam Bích | Mộc | Chấn | Đông (Giáp, Mão, Ất) |
| Tứ Lục | Mộc | Tốn | Đông Nam (Thìn, Tốn, Tị) |
| Ngũ Hoàng | Thổ | Trung cung | Giữa |
| Lục Bạch | Kim | Càn | Tây Bắc (Tuất, Càn, Hợi) |
| Thất Xích | Kim | Đoài | Tây (Canh, Dậu, Tân) |
| Bát Bạch | Thổ | Cấn | Đông Bắc (Sửu, Cấn, Dần) |
| Cửu Tử | Hoả | Ly | Nam (Bính, Ngọ, Đinh) |
Bảng trên theo đúng sách: Tốn hành Mộc ở ba sơn Thìn – Tốn – Tị, Khôn hành Thổ ở ba sơn Mùi – Khôn – Thân.
Vì sao Kỳ Môn không dùng để chọn ngày xây dựng, an táng? – 奇門辨
Kỳ Môn không dùng để chọn ngày xây dựng, an táng vì theo Nguỵ Thanh Giang, Kỳ Môn là phép bày trận dùng binh; từ Hán mạt đến đầu Minh, hơn nghìn năm, không ai dùng Kỳ Môn để chọn ngày, và chuyện gán Kỳ Môn cho Hiên Viên là giả thác.
Nguyên văn – 原文
通書云:軒轅命九天玄女演奇門遁甲,根於洛書九宮。不思洛書在第二十二甲子上元壬午夏禹七年始出,而軒轅伐涿鹿在前十二甲子下元癸亥,距禹之前五百年。洛書尚未現出,何以五百年前倒根於五百年後?此後世假托之弊,不攻自破矣。
Dịch: Sách lịch nói: Hiên Viên sai Cửu Thiên Huyền Nữ diễn Kỳ Môn độn giáp, gốc ở chín cung Lạc Thư. Không nghĩ rằng Lạc Thư đến Giáp Tý thứ hai mươi hai, thượng nguyên, năm Nhâm Ngọ, năm thứ bảy đời Hạ Vũ mới hiện ra; còn Hiên Viên đánh Trác Lộc ở Giáp Tý thứ mười hai trước đó, hạ nguyên, năm Quý Hợi, cách trước Vũ năm trăm năm. Lạc Thư chưa hiện, sao năm trăm năm trước lại gốc ở năm trăm năm sau? Đó là cái tệ giả thác của đời sau, không đánh cũng đổ.

Giảng: Lập luận dùng chính niên biểu truyền thống: Lạc Thư hiện thời Vũ trị thuỷ, Hiên Viên ở trước Vũ rất lâu, nên "Hiên Viên dùng Lạc Thư" là chuyện ngược thời gian. Các con số hai mươi hai và mười hai Giáp Tý là cách tính của tác giả, không phải niên đại khảo cổ; điều đáng giữ là cách nghĩ: nguồn gốc mà sách lịch gán cho một phép phải đứng được trước thời gian.
Ông nói tiếp: Kỳ Môn ba đời Hạ, Thương, Chu không có chứng; cuối Hán Khổng Minh hành binh dùng để bày trận, chưa nghe dùng để chọn ngày. Qua Lưỡng Tấn, Lục Triều, Tuỳ, Đường, Ngũ Đại, Tống, Nguyên đến đầu Minh, nghìn trăm năm không ai lấy Kỳ Môn chọn ngày. Đến cuối Minh mới có kẻ khắc sách lịch riêng, nói gốc ở chín cung Lạc Thư, rồi thêm bao tên như Thiên Nhuế, Hàm Trì, Hiên Viên, "càng lan càng mờ gốc". Ông hỏi: sao không theo đúng tên gốc của Lạc Thư mà xem sinh khắc ngũ hành? Tam kỳ chẳng phải là sáu Giáp sao, bát môn chẳng phải là tám quẻ âm thuận dương nghịch sao?
Thay Kỳ Môn bằng gì khi chọn ngày? – 時憲書九宮白星
Thay Kỳ Môn bằng bảng phương vị niên thần và chín sao trắng (bạch tinh) theo từng tháng trong lịch nhà nước: sao sinh cung là lành, sao khắc cung là dữ, "nhìn một lần là rõ".
Nguyên văn – 原文
因此五行流布飛遁九宮,看六甲干支有生旺貴祿,此助制化則吉;若衰病墓絕、沖尅刑害則凶。萬事災祥皆由此始,極為緊要……只照時憲書年神方位之圖,並逐月下九宮白星推衍,星生宮者吉,星尅宮者凶,一目了然。
Dịch: Bởi thế ngũ hành lưu bố, phi độn chín cung; xem can chi sáu Giáp có sinh, vượng, quý, lộc, có giúp, chế, hoá thì lành; nếu suy, bệnh, mộ, tuyệt, xung, khắc, hình, hại thì dữ. Tai hay lành của muôn việc đều bắt đầu từ đó, cực kỳ khẩn yếu… Chỉ cần theo đồ phương vị niên thần trong lịch Thời Hiến, cùng chín cung bạch tinh của từng tháng mà suy ra: sao sinh cung là lành, sao khắc cung là dữ, nhìn một lần là rõ.

Giảng: Tác giả còn giải vì sao trời cho thêm Lạc Thư sau Hà Đồ: "trời sợ người câu nệ ở Hà Đồ, không biết âm dương ngũ hành có tham ngũ thác tống, nên lại hiện cửu trù làm dụng lưu hành". Mỗi năm mỗi tháng đổi cung đổi vị: âm tiêu dần thì dương lớn dần, dương hao dần thì âm đầy dần. Trong cái thường có biến: lúc lạnh, lúc nóng, xuân hạ cũng có thu tàng, thu đông cũng có sinh trưởng. Đây là chỗ cần chú ý: phép của Nguỵ Thanh Giang không phải bảng tra cứng, mà là xem khí luân chuyển.
Mặt trời đã chiếu mà Kỳ Môn không đến thì sao? – 太陽奇門
Mặt trời (Thái Dương) đã chiếu thì không cần Kỳ Môn; Nguỵ Thanh Giang nói ánh sao trên trời không gì lớn hơn mặt trời, nếu bảo mặt trời đến mà Kỳ Môn không đến thì mặt trời không đủ dùng, tức là coi Kỳ Môn nặng hơn mặt trời, "thật không biết lượng".
Nguyên văn – 原文
曰:奇門專為用兵布陣而設,或修方催福,前輩間亦用之,至開山造葬之期,原不相關涉。天上之星光莫有大於太陽者,若謂太陽到奇門不到,而太陽遂不足用,則是奇門反重於太陽矣。噫,多見其不知量也。
Dịch: Đáp: Kỳ Môn chuyên đặt ra để dùng binh bày trận; hoặc sửa phương cầu phúc thì bậc trước thỉnh thoảng cũng dùng; còn kỳ mở núi, xây dựng, an táng thì vốn không liên quan. Ánh sao trên trời không gì lớn hơn mặt trời; nếu nói mặt trời đến mà Kỳ Môn không đến thì mặt trời không đủ dùng, thế là Kỳ Môn lại nặng hơn mặt trời. Ôi, chỉ thấy là không biết lượng sức vậy.

Giảng: Câu hỏi của mục này nhắm vào một sách tên Kim Đạn Tử (金彈子), sách nói mặt trời là đế tinh trải trăm sát mà Kỳ Môn không đến thì cũng uổng. Nguỵ Thanh Giang đảo lại: chính Kỳ Môn đến mà phạm sát mới uổng. Thái Dương đáo sơn, đáo hướng là phép trung tâm của Tuyển Thời Tạo Mệnh; mặt trời đi qua mười hai cung một năm, tháng nào mặt trời chiếu sơn hướng thì tháng ấy được ánh sáng lớn nhất của trời.
Hai ca chọn ngày theo Kỳ Môn mà gặp hoạ – 奇門到亦徒然
Hai ca trong sách cho thấy Kỳ Môn có đến mà năm, tháng, ngày, giờ xung khắc tuổi người thì vẫn gặp hoạ; tác giả kết luận "Kỳ Môn tuy đến cũng uổng".
- Ca họ Hoàng. Một người họ Hoàng tự phụ giỏi Kỳ Môn, năm Canh Thân, tháng chín, ngày Bính Ngọ, giờ Canh Dần sửa nhà hướng Bính. Bản mệnh gia chủ Canh Ngọ, Ngọ gặp Ngọ là tự hình; ngày giờ tam hợp Dần Ngọ Tuất thành hoả cục vượng, Bính hoả khắc Canh kim, Ngọ hoả khắc Thân kim. Sách chép hậu quả rất nặng: trong nhà sinh lòng khác, hại đến gia chủ. Tác giả giải: hung thần mang sát gặp hợp, ngày lại phạm Thái Tuế; người mệnh Canh Ngọ năm Canh Thân không được dùng ngày Bính Ngọ, dù tháng Tuất lấy Bính Ngọ làm Thiên Nguyệt đức. "Thiên đức, nguyệt đức còn không hoá giải được, huống chi Kỳ Môn."
- Ca họ Vương. Một người họ Vương tự xưng Kỳ Môn, năm Mậu Ngọ tháng năm dựng nhà toạ Ngọ, lấy "bốn Mậu Ngọ" gọi là "thiên địa đồng lưu", không biết đã dùng nhầm ngày Thái Tuế trùng điệp, Đô Thiên đại sát, Tuế hình. Kết quả: kiện tụng, hao tán, người trong nhà thương vong. "Đó là biết một mà không biết hai."

Ở cả hai ca, tác giả chỉ ra ngày tốt hơn: ca Hoàng, tháng mười mặt trời đến Dần, hợp chiếu hướng Ngọ, sao không chọn ngày tốt trong tháng Hợi? Ca Vương, tháng sáu mặt trời đến Ngọ, sao không chọn ngày tốt trong tháng Mùi? Lời giải luôn quay về mặt trời và can chi, không về Kỳ Môn.
Tình huống thường gặp hôm nay: gia chủ được khuyên chọn giờ đổ mái theo một ứng dụng Kỳ Môn, giờ ấy "đắc kỳ đắc môn" nhưng ngày lại xung tuổi gia chủ. Theo Dương Trạch Đại Thành, phải bỏ giờ đó; can chi xung khắc mệnh chủ là điều xét trước.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Mục Cửu diệu độn giáp là một bằng chứng hay: một tác giả Tam Hợp đời Thanh coi phép phi chín sao Lạc Thư là gốc của chọn ngày. Phong Thuỷ Liên Hoa cũng đặt Hà Đồ, Lạc Thư ở gốc. Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy "Hà Đồ, âm dương là cha mẹ; ngũ hành, bát quái là con cháu": Hà Đồ là thể, Lạc Thư là dụng lưu hành, đúng như câu "có thể không thể thiếu dụng" mà Nguỵ Thanh Giang dẫn ở phần khác của bộ sách. Đi từ Lạc Thư thì Tam Hợp, Huyền Không, Tử Bạch đều gặp nhau ở cùng một đường bay chín sao.
Về Kỳ Môn, Phong Thuỷ Liên Hoa giữ thái độ của Thầy Vũ Giới: không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ. Kỳ Môn là môn của thời và thế, mạnh ở việc động: xuất hành, đàm phán, đối kháng. Việc dựng nhà, an táng là việc tĩnh, lâu dài, cần khí trời, khí đất và mệnh người hợp nhau. Đem phép của việc động vào việc tĩnh là đặt sai chỗ. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, mặt trời là nguồn của khí trời; chọn tháng có mặt trời chiếu sơn hướng là chọn lúc khí trời mạnh nhất về phía căn nhà.
Giới hạn cần nói rõ: bài này là lý pháp. Tính phi tinh năm tháng, xét can chi với tuổi người, tìm tháng Thái Dương đáo sơn hướng cho một công trình cụ thể là thủ pháp, phải có thầy làm trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Độn giáp gốc là chín sao Lạc Thư bay qua chín cung theo năm tháng: 5, 6, 7, 8, 9, 1, 2, 3, 4. Sao sinh cung lành, sao khắc cung dữ, xem theo lịch nhà nước là đủ. Kỳ Môn là phép dùng binh, gán cho Hiên Viên là giả thác, nghìn năm không ai dùng để chọn ngày xây táng. Mặt trời chiếu là lớn nhất; Kỳ Môn có đến mà ngày giờ xung khắc tuổi người thì cũng uổng.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (99) 集辨總論 · 選時辨誤: chọn ngày thật và thần sát giả.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (101) 選擇刊誤 · 山向刊誤: sửa sai sách chọn ngày, sát thật sát giả.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tuyển Thời Biện Ngoa (選時辨訛), hai mục 九曜遁甲 và 太陽奇門, bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 12, thuộc công cộng. Chi tiết hậu quả của ca họ Hoàng được lược nhẹ khi dịch. Niên đại "Giáp Tý thứ 22, thứ 12" là cách tính của tác giả, giữ nguyên. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Trạch Cát Liên Hoa: xem ngày, giờ theo can chi và tuổi gia chủ.
- La Kinh Liên Hoa: xem chín cung, hai mươi bốn sơn quanh nhà.
- Lập Cục Pháp: định tâm nhà trước khi xét sao bay vào cung nào.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (1): tác giả, các bài tựa và mục lục bộ sách
- Hiệp Kỷ Biện Phương Thư: bộ sách chọn ngày của triều Thanh
- Tuyết Tâm Phú: long hổ, huyệt pháp và chọn ngày
- Dương Trạch Đại Thành (101) 選擇刊誤 · 山向刊誤: sửa sai sách chọn ngày, sát thật sát giả
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc đường bay chín sao, biết Lạc Thư là gốc là phần Thư; áp đúng vào một căn nhà, một tuổi người, một tháng năm cụ thể là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Kỳ Môn độn giáp có dùng để chọn ngày xây nhà được không? – 奇門擇日
Theo Dương Trạch Đại Thành thì không nên. Nguỵ Thanh Giang cho Kỳ Môn là phép bày trận dùng binh, chỉ đôi khi dùng cho sửa phương cầu phúc; kỳ mở núi, xây dựng, an táng thì không liên quan.
Cửu cung độn giáp khác Kỳ Môn ở đâu? – 九宮與奇門
Cửu cung độn giáp là phi chín sao Lạc Thư theo năm, tháng vào chín cung và xét sao sinh hay khắc cung. Kỳ Môn thêm tam kỳ, bát môn, cửu tinh với nhiều tên riêng; tác giả cho rằng các tên ấy làm mờ gốc Lạc Thư.
Thứ tự bay của chín sao là gì? – 飛星順序
Từ trung cung năm sang Càn sáu, Đoài bảy, Cấn tám, Ly chín, Khảm một, Khôn hai, Chấn ba, Tốn bốn. Sao của năm, tháng nào nhập trung cung thì các sao kế tiếp bay theo đường ấy.
"Thái Dương đáo sơn" nghĩa là gì? – 太陽到山
Là tháng mà mặt trời đi đến cung ứng với sơn hoặc hướng của nhà, mộ. Dương Trạch Đại Thành coi đó là cát tinh lớn nhất khi chọn ngày, lớn hơn mọi phép Kỳ Môn.








