Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (修方卻病 · 卷一 · 卻病要旨 · 九疇全盤 · 疾由地氣)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con cháu họ Nguỵ cùng biên, hiệu
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Phong thuỷ nhà ở và bệnh tật được sách cổ bàn thế nào? Phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病, sửa phương để trừ bệnh) trong bộ Dương Trạch Đại Thành mở đầu bằng ba mục: Khước bệnh yếu chỉ (卻病要旨, ý chính của việc trừ bệnh), bảng Cửu trù toàn bàn (九疇全盤, chín sao bay vào chín cung) và mục Tật do địa khí (疾由地氣, bệnh do khí đất). Bài này dịch, tóm và giảng ba mục ấy như tư liệu học thuật cổ, và nói rõ chỗ nào người đọc hôm nay không được làm theo.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Đại Thành cho rằng có những bệnh kéo dài nhiều đời, lây cả nhà, là do nhà và mộ phạm phương xung khắc theo cửu tinh, thái tuế, ngũ hoàng, bệnh phù; tác giả chủ trương chọn ngày sửa phương lành để "giải bệnh căn". Đây là học thuật cổ. Bệnh phải chữa bằng y khoa; phong thuỷ chỉ góp phần làm nơi ở lành.
Thầy Vũ Giới giảng: "Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai." Đất bệnh thì chữa đất; người bệnh thì phải đi gặp thầy thuốc.
Phần Khước Bệnh trong Dương Trạch Đại Thành là gì? – 修方卻病
Phần Khước Bệnh là hai quyển (tập 15 và 16 của bộ) bàn về việc nhà cửa, mộ phần ứng với bệnh tật thế nào và sửa phương ra sao. Đầu quyển một ghi: Kinh Hương Thanh Giang Tử soạn và đính; Uông Đam Tước (hiệu Hà Chi) ở Hưu Ninh biên; hai tiên sinh Thang Tây Nhai ở Nhân Hoà và Tưởng Dung Đình ở Đại Hưng giám định; Lý Sĩ Xu ở Long Hội và Trần Tụ Anh ở Giang Ninh hiệu. Mục lục quyển một do cháu nội Nguỵ Chính Tạc (hiệu Kim Đường) biên.

Mục lục quyển một dài gần bảy mươi mục, đi từ tổng luận đến từng chứng: ôn dịch, kiết lỵ, hen suyễn, lao, bế kinh, băng huyết, bệnh vú, báng bụng, phong, điên, rồi theo bộ phận cơ thể (đầu, mặt, tai, mắt, mũi, miệng, họng, tay, chân, lưng), cuối cùng là phần Cứu bệnh cổ án (救病古案) với các án chia theo tám quẻ. Cách sắp này giống một quyển sách thuốc: tổng luận, rồi bệnh danh, rồi án chứng. Điều khác là "thuốc" ở đây là sửa phương, chọn ngày.
Giảng: Cấu trúc ấy cho thấy Nguỵ Thanh Giang muốn viết một "y thư cho nhà ở". Đây là ý gần với câu Thầy Vũ Giới hay nói, nhà cũng có bệnh và phải chữa. Nhưng người đọc hôm nay phải tách bạch: chữa bệnh cho nhà là một việc, chữa bệnh cho người là việc của y khoa.
Sách cổ nói gì về gốc của bệnh? – 卻病要旨
Mục Khước bệnh yếu chỉ nói rằng thuốc của Thần Nông, phép của Hoàng Đế chữa được nhiều bệnh, nhưng có những bệnh kéo dài nhiều đời, lây cả nhà mà thuốc không khỏi; tác giả cho rằng các bệnh ấy do nhà và mộ phạm hình, xung, khắc, hại theo quẻ vị và can chi.
Nguyên văn – 原文
神農嘗百草製藥,有方;黃帝問天師,調劑多術。乃亦有不瘳之疾,累代相沿,闔門傳染者,毋乃宅與墓召卦位干支有刑冲尅害之所致乎?……如太歲五黃病符災殺在在皆致疢之端,天德天恩紫白人道處處有解厄之神。……然吉凶悔吝生乎動,煞方不犯不生殃,福地不修不召祥。故必避凶位而趨吉方,擇辰以扶主命。
Dịch: Thần Nông nếm trăm thứ cỏ làm thuốc, có phương; Hoàng Đế hỏi Thiên sư, có nhiều phép điều chế. Vậy mà vẫn có bệnh không khỏi, nối nhau nhiều đời, lây cả nhà, há chẳng phải do nhà và mộ phạm hình xung khắc hại về quẻ vị, can chi sao? Như Thái tuế, Ngũ hoàng, Bệnh phù, Tai sát, chỗ nào cũng là mối gây bệnh; Thiên đức, Thiên ân, Tử bạch, Nhân đạo, chỗ nào cũng có thần giải ách. Nhưng lành dữ, hối lận sinh ra từ chỗ động: phương sát không phạm thì không sinh tai, đất phúc không sửa thì không vời được điềm lành. Cho nên phải tránh phương dữ, theo phương lành, chọn giờ để phù mệnh chủ.

Giảng: Câu đáng nhớ nhất trong đoạn này là "cát hung hối lận sinh hồ động" (吉凶悔吝生乎動), lấy từ Hệ từ của Kinh Dịch. Ý của tác giả: phương xấu nằm yên thì không sao, chỉ khi đào, xây, sửa động vào mới ứng. Đây là nền tảng của toàn bộ phép tu phương: không phải mọi phương xấu đều phải "hoá giải", mà là đừng động vào lúc xấu, và động vào chỗ lành lúc lành.
Đoạn này có câu tác giả tự hào rằng phép của mình "không cần thuốc mà đoạt công thần" (無藥而奪神工), bổ sung chỗ Hoàng Đế, Thần Nông chưa tới. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch đủ câu ấy để giữ nguyên văn, nhưng nói thẳng: không ai được bỏ thuốc, bỏ khám chữa vì tin sửa phương. Đó là chỗ sách cổ vượt quá giới hạn của phong thuỷ.
Vì sao tác giả dùng Cửu trù để bàn bệnh? – 九疇與疾
Tác giả dùng Cửu trù (九疇, chín sao Tử bạch xếp theo Lạc thư) để bàn bệnh vì cho rằng ngoài thai bẩm của mẹ và lục dâm của trời, còn có "tinh khí cửu trù của nhà ở"; sao nào khắc thì sinh bệnh, sao nào sinh phù thì trừ bệnh.
Nguyên văn – 原文
曰:疇固無所不包,而病之起止在疇,星實關感化制伏之樞紐。如胎元不足,恒歸咎於母身;外感六淫,恒責怨乎天氣。究不思天時人事之外,尚有居室九疇之星氣。……察其所以使之起病者,確係某星之刑尅,即知所以使之除患者,定賴某星之生扶。
Dịch: Đáp: Cửu trù vốn bao trùm mọi thứ, nhưng bệnh khởi và dứt là ở trù, sao thật là then chốt của cảm hoá và chế phục. Như thai nguyên không đủ thì thường đổ cho thân mẹ; cảm phải lục dâm bên ngoài thì thường trách khí trời. Rốt cuộc không nghĩ rằng ngoài thời trời và việc người, còn có tinh khí cửu trù của nhà ở. Xét xem cái làm cho sinh bệnh đúng là sao nào hình khắc, thì biết cái trừ bệnh ắt nhờ sao nào sinh phù.

Giảng: Cửu trù trong sách này là chín sao Nhất bạch, Nhị hắc, Tam bích, Tứ lục, Ngũ hoàng, Lục bạch, Thất xích, Bát bạch, Cửu tử. Mỗi năm một sao vào trung cung, tám sao kia bay theo thứ tự Lạc thư ra tám cung. Tác giả đối chiếu sao bay đến với ngũ hành của cung và của mệnh người để đoán bệnh. Phép này là tiền thân của Huyền Không phi tinh mà nhiều người học hôm nay; chỉ khác ở chỗ sách cổ gắn từng sao với từng chứng bệnh rất cụ thể.
Bảng Cửu trù toàn bàn ghi những gì? – 九疇全盤
Bảng Cửu trù toàn bàn ghi, cho từng sao ở từng cung, ba điều: khi "hữu khí" (sao đắc lệnh) thì lành ra sao; khi "ám kiến" (暗建, phạm ngầm) thì dưới phạm trên thế nào; khi "khắc phạm" thì khắc mệnh nào và ứng bệnh gì. Bảng chiếm khoảng hai mươi trang trong bản khắc.
| Sao và cung (ví dụ trong sách) | Khi hữu khí | Khi ám kiến, khắc phạm |
|---|---|---|
| Thất xích ở Đoài | Người âm ngầm giúp tài sản | Khắc mệnh Mộc; bệnh phổi, đờm hoả |
| Bát bạch ở Cấn | Thêm ruộng đất | Khắc mệnh Thuỷ; câm điếc, phù vàng |
| Cửu tử ở Ly | Phát phú, thi cử lợi | Khắc mệnh Kim; hoả tai, huyết quang |
| Nhất bạch ở Khảm | Chế được sao hoả | Khắc mệnh Hoả; thuỷ ách, tả lỵ |
| Nhị hắc ở Khôn | (sách ghi động thổ là xấu) | Bà chủ nhà bệnh; trướng bụng, đau dạ dày |
| Ngũ hoàng ở trung | (không có mặt lành) | Động thổ bệnh nặng; khắc mệnh Thuỷ |
| Cửu tử ở Khảm | Việc quan đi lại | Kinh không đều, khó thụ thai, ghẻ lở |
| Nhất bạch ở Chấn | Trưởng phòng lợi, khoa cử | (sách ghi chủ yếu mặt lành) |
Giảng: Bảng trên chỉ chọn vài dòng đọc rõ để làm ví dụ, không chép hết, vì bảng gốc rất dài và có nhiều chữ khắc mờ. Điều cần thấy là lối nghĩ: cùng một sao, đắc lệnh thì lành, phạm thì dữ; Ngũ hoàng hầu như chỉ có mặt dữ khi động thổ. Phong Thuỷ Liên Hoa không dạy Ngũ hoàng là "đại sát" phải trấn bằng mọi giá; Thầy Vũ Giới giảng rằng sao nào cũng có thể và dụng, quan trọng là không động sai chỗ sai lúc.
Ngũ hành điệp hung là gì? – 五行疊凶
Ngũ hành điệp hung (五行疊凶) là bảng sách cổ ghi: khi khí của một hành bay vào cung một hành khác (hoặc cùng hành chồng lên) mà gặp sát, thì ứng bệnh ở tạng phủ nào. Bảng này ghép phi tinh với lý luận tạng phủ ngũ hành của Đông y.
| Hành nhập hành | Bệnh sách ghi |
|---|---|
| Mộc nhập Mộc | Đau chân, đau răng |
| Mộc nhập Thổ | Gãy thương, tê liệt |
| Hoả nhập Kim | Phổi, đờm hoả, hen |
| Hoả nhập Thuỷ | Đại tiểu tiện không thông |
| Thổ nhập Mộc | Tỳ vị tổn thương, đau bụng |
| Thổ nhập Kim | Tỳ vị hư nhược, mỏi mệt |
| Kim nhập Mộc | Mụn độc quanh rốn, bệnh chân |
| Kim nhập Hoả | Ho, khạc đờm, đau lưng, bệnh mũi |

Sách có một ví dụ: năm Tân Dậu thượng nguyên, Thất xích Thái tuế vào trung cung, sao bay theo thứ tự, Thất xích (vốn là sao Thái tuế năm ấy) đến cung Chấn. Chấn là Mộc, Thất xích là Kim, "Kim nhập Mộc", gọi là phản ngâm xuyên tâm. Nếu gặp mùa hạ, ngày Bính Đinh Tị Ngọ, hoả đắc lệnh khắc chế được thì đỡ; nếu Dậu Mão tương xung mà động vào, thì đến tháng Dậu tai hoạ hiện ngay. Bài chỉ tóm ví dụ này để thấy cách tính, không đưa phép tính đầy đủ.
Giảng: Bảng điệp hung là chỗ dễ bị dùng sai nhất. Người mới học hay tra bảng rồi phán "nhà này sẽ bị bệnh phổi", gây hoang mang cho gia chủ. Ghép tạng phủ với phi tinh là lý luận cổ, chưa từng được kiểm chứng; không được dùng để chẩn đoán bệnh cho bất kỳ ai.
Sách cổ nói bệnh do khí đất thế nào? – 疾由地氣
Mục Tật do địa khí trả lời câu hỏi: người có đức như Bá Ngưu (học trò Khổng Tử) vẫn mắc bệnh, vậy có bệnh nào do khí đất chứ không do việc người? Tác giả đáp có, rồi kê một chuỗi dài các phương thần sát mà phạm vào (khi sửa, khi đặt giường, khi đào đường nước) thì ứng bệnh.
Nguyên văn – 原文
曰:……五黃方動土,尅犯土災病;修造犯病符而無制,疾病連年。……水路犯向刃方,陰人長病。金居火地,人多災病。……木被金傷,筋骨疼痛。……右畔石嵯峨風吹,病人。……眾煞相尅,惡疾纏身。
Dịch: Đáp: phương Ngũ hoàng động thổ thì khắc phạm, sinh bệnh; sửa chữa phạm Bệnh phù mà không có chế thì bệnh tật liên năm. Đường nước phạm phương Dương nhận của hướng thì người âm bệnh lâu. Kim ở đất Hoả thì người nhiều bệnh. Mộc bị Kim thương thì gân xương đau nhức. Bên phải đá lởm chởm, gió thổi, thì có người bệnh. Nhiều sát cùng khắc thì bệnh dữ quấn thân.

Sau đó là một bảng dài các thần sát theo năm: Thái tuế, Tang môn, Quan phù, Tuế phá, Bạch hổ, Điếu khách, Bệnh phù, Tử phù, Đại sát, Kiếp sát, Tai sát, Ngũ quỷ, Kim thần, Đô thiên… mỗi thần ghi phạm thì ai trong nhà bệnh (chủ nhà, bà chủ, con trưởng, con giữa, con út, trẻ nhỏ). Tiếp theo là bảng hình (刑) theo mệnh: Dần hình Tị, Tị hình Thân, Thân hình Dần, Tý Mão tương hình, Thìn Ngọ Dậu Hợi tự hình, Sửu Tuất Mùi tam hình, mỗi cặp ứng với người tuổi ấy.
| Thần sát (sách ghi) | Phạm mà không chế thì |
|---|---|
| Thái tuế | Chủ nhà bệnh nặng |
| Tang môn | Con trưởng bệnh |
| Tuế phá | Chủ nhà gặp tai |
| Bạch hổ | Con giữa bệnh nặng |
| Bệnh phù | Con út bệnh |
| Ngũ quỷ | Trẻ nhỏ kinh phong |
Giảng: Bên cạnh các bảng thần sát, mục này có vài câu thuần hình thế mà Phong Thuỷ Liên Hoa thấy đáng giữ: bên phải nhà đá lởm chởm, gió thổi; đường nước chảy sai phía; nhà nằm giữa thế Kim Hoả giao chiến. Đó là những lỗi hình làm nhà lộng gió, ẩm thấp, bất an. Phần thần sát theo năm thì thuộc phép chọn ngày; bài chỉ dịch để giữ tư liệu, không kê bảng đầy đủ cho người tự tra.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phần Khước Bệnh là chỗ Dương Trạch Đại Thành đi xa nhất: từ "nhà có bệnh" sang "người có bệnh do nhà". Phong Thuỷ Liên Hoa đồng ý với vế đầu và dè dặt với vế sau. Một căn nhà ẩm, tối, lộng gió, bị chọc, bị đè là căn nhà không lành; người ở lâu thì mệt mỏi, dễ ốm. Điều đó ai cũng hiểu được. Nhưng nói sao Thất xích bay đến cung Chấn thì phổi bệnh là bước suy luận sách cổ chưa từng chứng minh.
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng". Áp vào chương này: trước khi tra Cửu trù hay thần sát, phải xem nhà có hình bệnh không, nền có ẩm không, gió có lùa không, ánh sáng có đủ không. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí trong nhà phải "chạy như nước, xoắn như gió"; khí đọng là bệnh của nhà. Câu "cát hung hối lận sinh hồ động" thì Phong Thuỷ Liên Hoa giữ trọn: không động sai chỗ sai lúc.
Giới hạn phải nói thẳng: Phong Thuỷ Liên Hoa không chẩn đoán bệnh, không hứa sửa nhà thì khỏi bệnh, và không bao giờ khuyên bỏ thuốc. Người bệnh phải đi khám và điều trị theo bác sĩ. Phong thuỷ chỉ góp phần làm nơi ở sáng, khô, thoáng, yên.

Tóm lại – 總結: Phần Khước Bệnh của Dương Trạch Đại Thành cho rằng bệnh kéo dài nhiều đời có thể do nhà và mộ phạm phương xung khắc, và chủ trương chọn ngày sửa phương lành để trừ bệnh căn. Bảng Cửu trù toàn bàn ghi sao nào ở cung nào thì lành dữ ra sao; bảng Ngũ hành điệp hung ghép phi tinh với tạng phủ; mục Tật do địa khí kê các thần sát và hình theo mệnh. Phần còn dùng là luật "động mới ứng" và các lỗi hình thế; phần chẩn bệnh theo sao là tư liệu cổ. Bệnh phải chữa bằng y khoa.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (126): Sửa phương cầu sang và án chứng phát quan (sắp đăng).
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (128) 瘟疫 · 痢疾 · 齁喘 · 勞瘵: hình thế nhà sách cổ gán bệnh.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành, phần Tu Phương Khước Bệnh (修方卻病) quyển 1, các mục 卻病要旨, 問九疇, 九疇全盤, 五行疊凶, 疾由地氣, bản khắc Càn Long 6 (1741), tập 15, thuộc công cộng. Bảng Cửu trù toàn bàn và bảng thần sát chỉ trích vài dòng đọc rõ; nhiều chữ khắc mờ không dịch. Câu "không cần thuốc" trong sách được dịch để giữ nguyên văn, kèm lời dặn không làm theo. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phương các bộ phận nhà trước khi bàn đến phi tinh.
- Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày động thổ, sửa nhà, tránh động vào phương xấu lúc xấu.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: kiểm chỗ ẩm, chỗ tối, khe gió trong nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (1): tác giả, các bài tựa và mục lục bộ sách
- Huyền Cơ Phú: ứng nghiệm bệnh tật, quan lộc, khoa danh
- Hoàng Đế Trạch Kinh: nhà như thân người, sinh khí và tử khí
- Dương Trạch Đại Thành (128) 瘟疫 · 痢疾 · 齁喘 · 勞瘵: hình thế nhà sách cổ gán bệnh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc được bảng Cửu trù là phần Thư; nhìn ra căn nhà thật đang bệnh ở chỗ nào, khí đọng hay khí chặn, là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phong thuỷ nhà có gây bệnh không? – 宅與疾
Sách cổ như Dương Trạch Đại Thành cho là có, nhưng Phong Thuỷ Liên Hoa không coi phong thuỷ là nguyên nhân bệnh. Nhà ẩm, tối, lộng gió làm người ở kém khoẻ; còn bệnh cụ thể phải do bác sĩ chẩn đoán và điều trị.
Sửa phương có thay được uống thuốc không? – 修方與藥
Không. Sách cổ có câu "không cần thuốc mà khỏi", nhưng đó là chỗ sách vượt quá giới hạn của phong thuỷ. Người bệnh phải theo điều trị y khoa; sửa nhà chỉ là phần làm nơi ở lành thêm.
Ngũ hoàng có phải là sao bệnh nặng nhất không? – 五黃
Sách cổ ghi Ngũ hoàng động thổ thì bệnh nặng, nên kiêng động thổ ở phương Ngũ hoàng bay đến trong năm. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ lời kiêng động ấy nhưng không coi Ngũ hoàng là "đại sát" phải trấn yểm bằng mọi giá.
Cửu trù trong sách này là gì? – 九疇
Cửu trù trong Dương Trạch Đại Thành là chín sao Tử bạch từ Nhất bạch đến Cửu tử, mỗi năm một sao vào trung cung rồi bay ra tám cung theo Lạc thư. Đây là tiền thân của phép phi tinh trong Huyền Không.
Có nên tự tra bảng ngũ hành điệp hung để đoán bệnh cho người nhà không? – 疊凶
Không nên. Bảng điệp hung ghép phi tinh với tạng phủ là lý luận cổ chưa được kiểm chứng; dùng để đoán bệnh chỉ gây hoang mang. Thấy người nhà có triệu chứng thì đưa đi khám.








