Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (宅譜指要 卷二 · 房分榮枯 · 歲運月運)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Môn 荊門), đời Thanh
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Phòng nào trong nhà thịnh, phòng nào suy là câu hỏi mà chủ nhà nào cũng muốn biết: con trưởng ở phòng nào thì khá, con út ở đâu thì vượng, năm nào nên sửa phương nào. Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 2 của Dương Trạch Đại Thành trả lời bằng hai mục hỏi đáp nối tiếp bài trước: mục "Phòng phân vinh khô" (房分榮枯) dạy lấy sao của cung hợp với quẻ của cung để xét từng phòng, kèm phép số dãy nhà gặp vận; mục "Tuế vận, nguyệt vận" (歲運月運) dạy cách lấy sao năm, sao tháng nhập trung để tìm tuế điều, tuế độn, nguyệt điều, nguyệt độn. Bài này dịch song ngữ hai mục ấy, ví dụ dài về nạp âm ở cuối thì tóm ý.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Đại Thành, muốn biết phòng nào thịnh suy thì lấy sao của sơn toạ nhập trung cung, bay thuận tám phương, rồi xét sao bay tới với quẻ của cung (ai ở phòng ấy) và với sơn toạ (sinh khí, thoái khí, tử khí, sát khí). Ví dụ nhà toạ Khảm: Lục Bạch tới Khảm, Thất Xích tới Khôn là sinh khí, phòng ấy dư dả; Tam Bích tới Đoài, Tứ Lục tới Cấn là thoái khí; Nhị Hắc tới Càn là sát khí; Cửu Tử tới Tốn là tử khí. Số dãy nhà theo Hà Đồ cũng có vận hợp, vận kỵ. Muốn chọn năm, tháng sửa nhà thì lấy sao năm nhập trung tìm "tuế điều", lấy tiếp sao ấy nhập trung tìm "tuế độn"; tháng cũng làm như vậy.
Thầy Vũ Giới giảng: "Một căn nhà không tốt đều cho mọi người. Cùng một mái nhà mà phòng cha khác phòng con, phòng trưởng khác phòng út, năm nay khác năm sau. Mục này cho thấy người xưa xem nhà tỉ mỉ tới từng phòng, từng năm, từng tháng, không phán một câu tốt xấu cho cả căn."
Phòng nào thịnh, phòng nào suy? – 房分榮枯
Mục mở đầu nêu nguyên tắc rồi lấy ngay nhà toạ Khảm làm ví dụ. Sao của nhà Khảm là Nhất Bạch, nên Nhất Bạch nhập trung cung, bay thuận theo thứ tự Trung, Càn, Đoài, Cấn, Ly, Khảm, Khôn, Chấn, Tốn.
Nguyên văn – 原文
問房分榮枯。曰:以本宮之星合本宮之卦,察其生剋之理數,以驗一室之榮枯。如坎宅一白入中:二黑到乾,雖土生金,乃本山煞氣,老父受福帶耗,宜居坎方六白生氣;三碧到兌,金剋木,退氣,長子夭折,財不聚;四綠到艮,木剋土,退氣,長婦多乏財;六白到坎,利宅主並中子,生氣,財有餘;七赤到坤,金受土生,少房發,生氣,進益豐;八白到震,土受木剋,少為長所制,同居不利;九紫到巽,火受木生,中房好,然本山死氣,災禍難免。
Dịch: Hỏi về sự vinh khô của các phòng. Đáp: lấy sao bay tới cung ấy hợp với quẻ của cung ấy, xét lý số sinh khắc, để nghiệm một phòng thịnh hay suy. Như nhà Khảm, Nhất Bạch nhập trung: Nhị Hắc tới Càn, tuy Thổ sinh Kim nhưng là sát khí của sơn nhà, cha già được phúc mà kèm hao, nên ở phương Khảm có Lục Bạch là sinh khí; Tam Bích tới Đoài, Kim khắc Mộc, là thoái khí, con trưởng chết yểu, của không tụ; Tứ Lục tới Cấn, Mộc khắc Thổ, là thoái khí, dâu trưởng thường thiếu tiền; Lục Bạch tới Khảm, lợi cho chủ nhà và con giữa, là sinh khí, của có dư; Thất Xích tới Khôn, Kim được Thổ sinh, phòng út phát, là sinh khí, thu vào dồi dào; Bát Bạch tới Chấn, Thổ bị Mộc khắc, con út bị con trưởng chế, ở chung thì không lợi; Cửu Tử tới Tốn, Hoả được Mộc sinh, phòng giữa khá, nhưng là tử khí của sơn nhà, tai hoạ khó tránh.
Giảng: Đọc kỹ ví dụ sẽ thấy sách xét hai lớp cùng lúc. Lớp thứ nhất là sao với cung: sao bay tới sinh hay khắc quẻ của cung, và người ứng với sao hay với cung (Càn là cha, Chấn là con trưởng, Tốn là trưởng nữ, Khảm là con giữa, Đoài và Cấn là út) được lợi hay bị hại. Lớp thứ hai là sao với sơn toạ: nhà Khảm hành Thuỷ, sao Kim tới thì Kim sinh Thuỷ là sinh khí (Lục Bạch, Thất Xích); sao Mộc tới thì Thuỷ sinh Mộc, nhà mất khí là thoái khí (Tam Bích, Tứ Lục); sao Thổ tới thì Thổ khắc Thuỷ là sát khí (Nhị Hắc); sao Hoả tới thì Thuỷ khắc Hoả là tử khí (Cửu Tử). Đây là cách người biên soạn đối chiếu lại các lời phán, sách không nói rõ từng bước. Ở cung Đoài, bản khắc có chỗ nét chữ giống chữ "巽", người biên soạn theo thứ tự bay thuận mà đọc là Đoài. Ly được Ngũ Hoàng, sách không bàn.

Điều đáng chú ý là lời khuyên "nên ở phương Khảm": phòng của cha già rơi vào sát khí thì không cứ phải ở đó, có thể dời sang phòng được sinh khí. Người xưa không chỉ phán mà còn chỉ chỗ tránh.

Thời phi, ba nguyên và đồ, thư – 時飛 · 三元氣運
Sau ví dụ, sách nói rộng ra: sao không đứng yên, mỗi thời có sao bay khác, và ba nguyên khí vận quyết định lúc thịnh lúc suy.
Nguyên văn – 原文
凡時飛加辨生旺退殺之用。三元氣運判盛衰興廢之時……總以氣運為之轉移……以圖之運論體,以書之運論用,此其常也;有時而圖可參書,書亦可以參圖者,又其變也。
Dịch: Phàm sao bay theo thời thì dùng để phân biệt sinh, vượng, thoái, sát. Khí vận ba nguyên thì định lúc thịnh suy hưng phế…… Tóm lại đều lấy khí vận mà chuyển dời…… Lấy vận của Đồ (Hà Đồ) mà luận thể, lấy vận của Thư (Lạc Thư) mà luận dụng, ấy là lẽ thường; có lúc Đồ có thể tham Thư, Thư cũng có thể tham Đồ, ấy là lẽ biến.
Giảng: Đoạn giữa có mấy dòng không đọc rõ, người biên soạn để dấu ba chấm. Ý chính là hai tầng: Hà Đồ (tiên thiên) cho cái thể cố định của căn nhà, như số dãy, số tầng; Lạc Thư (hậu thiên) cho cái dụng biến đổi theo năm tháng, như sao nhập trung. Thường thì mỗi bên một việc, nhưng thầy giỏi biết lúc nào phải lấy bên này soi bên kia. Câu này mở đường cho phép số dãy nhà ở mục sau.
Số dãy nhà gặp vận nào thì hợp? – 層數直運
Bài 16 đã dạy số dãy nhà phố theo Hà Đồ hợp với sơn toạ. Ở đây sách thêm một lớp nữa: số dãy ấy gặp vận nào thì vui, vận nào thì ghét.
Nguyên văn – 原文
凡屋層數一六直水者喜金水之元,三八直木者嫌金火之運,二七直火者宜中元而忌一白,四九直金者宜下元而忌九紫,五十直土者喜火土而惡碧綠。生運發丁而漸榮,旺運獲祿而驟富,遇退氣必冷退之嗣,逢煞星且橫禍官災,死主損丁,常半凶半吉。此以先天圖論者,而後天時星遇此吉忌亦同。
Dịch: Phàm số dãy (số tầng) nhà là một, sáu thuộc Thuỷ thì mừng nguyên Kim, Thuỷ; ba, tám thuộc Mộc thì ghét vận Kim, Hoả; hai, bảy thuộc Hoả thì hợp trung nguyên mà kỵ Nhất Bạch; bốn, chín thuộc Kim thì hợp hạ nguyên mà kỵ Cửu Tử; năm, mười thuộc Thổ thì mừng Hoả, Thổ mà ghét Bích, Lục. Gặp vận sinh thì thêm người mà dần vinh; gặp vận vượng thì được lộc mà giàu nhanh; gặp khí thoái thì con cháu lạnh lẽo sa sút; gặp sao sát thì hoạ ngang, quan tai; gặp tử thì tổn người, thường nửa xấu nửa tốt. Đây là luận theo đồ tiên thiên; sao thời hậu thiên gặp thế này thì tốt, kỵ cũng như vậy.
Giảng: Phép này dùng Hà Đồ: 1–6 Thuỷ, 2–7 Hoả, 3–8 Mộc, 4–9 Kim, 5–10 Thổ. Số dãy thuộc hành nào thì vận sinh, vận cùng hành là tốt; vận khắc nó là xấu. Hai bảy Hoả kỵ Nhất Bạch (Thuỷ khắc Hoả); bốn chín Kim kỵ Cửu Tử (Hoả khắc Kim); năm mười Thổ ghét Tam Bích, Tứ Lục (Mộc khắc Thổ). Riêng dòng "ba tám thuộc Mộc ghét vận Kim, Hoả": Kim khắc Mộc là rõ, còn Hoả thì Mộc sinh Hoả, nhà bị hao khí, tức là thoái. Câu cuối quan trọng: không chỉ vận lớn mà sao năm, sao tháng (thời tinh hậu thiên) gặp số dãy cũng xét tốt xấu theo cùng một lẽ.


Sao gặp vận và tiểu vận – 星遇運 · 小運
Tiếp theo, sách liệt kê sáu trường hợp hành của sao gặp hành của vận, mỗi trường hợp một loại hoạ phúc, rồi nói về tiểu vận.
Nguyên văn – 原文
木星金運刑獄;火曜木元恩榮;火曜水運劫盜;金星火運焚燹;土星木運桎梏;水曜土運瘟疫。……一白小運一白方居住發福非常……下元小運倣此。
Dịch: Sao Mộc gặp vận Kim thì hình ngục; sao Hoả gặp nguyên Mộc thì được ân vinh; sao Hoả gặp vận Thuỷ thì cướp bóc; sao Kim gặp vận Hoả thì cháy nhà, binh lửa; sao Thổ gặp vận Mộc thì gông cùm; sao Thuỷ gặp vận Thổ thì ôn dịch. …… Tiểu vận Nhất Bạch mà ở phương Nhất Bạch thì phát phúc khác thường …… tiểu vận hạ nguyên cũng theo đó mà suy.
Giảng: Năm trong sáu câu là vận khắc sao, mỗi câu gắn một loại hoạ hợp với hành: Kim khắc Mộc ra hình ngục (Kim là dao, là pháp); Thuỷ khắc Hoả ra trộm cướp (Thuỷ chủ tối, chủ ẩn); Hoả khắc Kim ra cháy nhà; Mộc khắc Thổ ra gông cùm; Thổ khắc Thuỷ ra ôn dịch. Chỉ một câu là vận sinh sao: Mộc sinh Hoả, được ân vinh. Phần tiểu vận có mấy chữ không rõ, người biên soạn chỉ tóm ý: tiểu vận sao nào thì ở phòng, phương có sao ấy là phát. Ví dụ tiểu vận Nhất Bạch, người ở phòng phương Khảm (hay phương có Nhất Bạch bay tới) được phúc lớn.

Tuế điều, tuế độn, nguyệt điều, nguyệt độn – 歲運月運
Mục thứ hai đi từ vận lớn xuống năm và tháng. Đây là phép chọn thời sửa nhà: năm nào, tháng nào phương nào được sao tốt.
Nguyên văn – 原文
問歲運月運。曰:上元甲子年一白入中,六白在子,為歲調;以六白入中,二黑在子,為歲遁。子年三月六白在中,五黃在辰,為月調;以五黃入中,四綠在辰,為月遁。上元辛酉年七赤入中,九紫在酉,為歲調;九紫入中,二黑在酉,為歲遁。酉年八月一白中,三碧到酉,為月調;三碧入中,五黃到酉,為月遁。調星布滿八方,觀其生剋;流年干支亦入中順飛,以取生旺之方。如其年不得調星吉臨,而得歲音生旺,修動亦吉。
Dịch: Hỏi về tuế vận, nguyệt vận. Đáp: năm Giáp Tý thượng nguyên, Nhất Bạch nhập trung, Lục Bạch ở Tý, gọi là tuế điều; lấy Lục Bạch nhập trung, Nhị Hắc ở Tý, gọi là tuế độn. Năm Tý tháng ba, Lục Bạch ở trung, Ngũ Hoàng ở Thìn, gọi là nguyệt điều; lấy Ngũ Hoàng nhập trung, Tứ Lục ở Thìn, gọi là nguyệt độn. Năm Tân Dậu thượng nguyên, Thất Xích nhập trung, Cửu Tử ở Dậu, là tuế điều; Cửu Tử nhập trung, Nhị Hắc ở Dậu, là tuế độn. Năm Dậu tháng tám, Nhất Bạch ở trung, Tam Bích tới Dậu, là nguyệt điều; Tam Bích nhập trung, Ngũ Hoàng tới Dậu, là nguyệt độn. Sao điều bày khắp tám phương, xem sinh khắc; can chi năm ấy cũng nhập trung bay thuận để lấy phương sinh vượng. Nếu năm ấy không được sao điều tốt tới, mà được nạp âm của năm sinh vượng, thì sửa động cũng tốt.
Giảng: Phép làm gồm hai bước. Bước một: sao của năm nhập trung, bay thuận; sao rơi vào cung của chi năm gọi là "tuế điều". Bước hai: lấy chính sao tuế điều ấy nhập trung, bay thuận lần nữa; sao rơi vào cung chi năm gọi là "tuế độn". Tháng cũng làm như thế, thay sao năm bằng sao tháng, thay chi năm bằng chi tháng. Người biên soạn đã tính lại cả bốn ví dụ theo cách bay Lạc Thư thông dụng: năm Giáp Tý thượng nguyên sao năm là Nhất Bạch, năm Tân Dậu cùng nguyên là Thất Xích, tháng ba năm Tý là Lục Bạch, tháng tám năm Dậu là Nhất Bạch, đều khớp với sách. Chữ "調" (điều) và "遁" (độn) là thuật ngữ của sách; tên gọi này ít gặp ở các sách phi tinh đời sau.

Ví dụ nạp âm năm Tân Dậu – 辛酉納音例
Cuối mục, sách làm một ví dụ dài: thay vì sao Lạc Thư, lấy chính can chi (và nạp âm của nó) nhập trung bay thuận.
Năm Tân Dậu, nạp âm Mộc, đặt Tân Dậu vào trung cung; các can chi kế tiếp bay thuận: Nhâm Tuất (Thuỷ) tới Càn, rồi lần lượt tới Đoài, Cấn, Ly, Khảm, Khôn, Chấn, cho tới Kỷ Tỵ (Mộc) tới Tốn. Đó là lớp tuế điều theo nạp âm. Tiếp đó lấy Quý Hợi nhập trung làm lớp tuế độn; tháng tám là Đinh Dậu (Hoả) nhập trung làm nguyệt điều, rồi một lớp nguyệt độn. Mỗi cung xét nạp âm bay tới sinh hay khắc nạp âm của trung cung và hành của cung. Kết luận của sách cho năm ấy là: Càn, Khảm, Cấn, Tốn tốt; Ly, Khôn, Đoài, Chấn xấu. Phần bảng chi tiết có nhiều chữ nhỏ, người biên soạn chỉ tóm ý, không dịch từng ô.
Giảng: Ví dụ này cho thấy câu "nếu không được sao điều tốt mà được nạp âm của năm sinh vượng thì sửa cũng tốt" được dùng thật: phương nào nạp âm bay tới được sinh vượng thì sửa được, dù sao Lạc Thư năm ấy không đẹp. Theo cách hiểu của người biên soạn, đây là lớp thứ ba để chọn thời, sau vận nguyên và sao năm.

Áp dụng khi xem nhà hôm nay – 今日之用
Từ hai mục này có thể rút ra mấy việc làm được ngay:
- Xếp phòng theo người: vẽ mặt bằng, chia tám phương từ tâm nhà, lấy sao của sơn toạ nhập trung bay thuận. Phòng nào được sinh khí, vượng khí thì cho chủ nhà hoặc người cần lực (người làm ăn, con đang học); phòng thoái, tử, sát thì làm kho, phòng khách, hoặc đặt nhà vệ sinh.
- Xét người với cung: sách gắn cung với vai trong nhà (Càn cha, Khôn mẹ, Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ, Khảm trung nam, Ly trung nữ, Cấn thiếu nam, Đoài thiếu nữ). Khi phòng của ai rơi vào chỗ bị khắc, sách khuyên dời sang phòng được sinh, như cha già nhà Khảm nên ở phương Khảm.
- Số tầng, số dãy: nhà nhiều tầng, nhiều dãy thì đối chiếu số Hà Đồ với vận hiện tại. Theo cách tính Tam Nguyên phổ biến, từ 2024 là vận 9 (Cửu Tử, Hoả): nhà có số tầng bốn, chín (Kim) gặp Cửu Tử là điều sách kỵ, cần xem kỹ các yếu tố khác.
- Chọn năm, tháng sửa nhà: trước khi động thổ, sửa bếp, mở cửa, tính tuế điều, tuế độn của năm và nguyệt điều, nguyệt độn của tháng, chọn phương được sao sinh vượng. Không được thì xét thêm nạp âm của năm.
Các ví dụ áp dụng là cách suy của người biên soạn từ lời sách; khi xem nhà thật cần thầy đo hướng, tính sao tại chỗ.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Thứ nhất, nhà là của nhiều người. Phép "phòng phân vinh khô" nhắc rằng tốt xấu của nhà phải chia tới từng phòng, từng người. Phong Thuỷ Liên Hoa khi xem nhà luôn hỏi ai ngủ phòng nào, vì cùng một căn nhà có người khá, có người kém.
Thứ hai, hai lớp xét cùng lúc. Sao với cung cho biết ai được lợi, sao với sơn toạ cho biết khí của nhà đang được thêm hay bị hao. Thiếu một lớp thì phán sai, như Cửu Tử tới Tốn: phòng giữa khá mà tai hoạ vẫn khó tránh.
Thứ ba, thể và dụng. Hà Đồ cho số dãy, số tầng là thể; Lạc Thư cho sao năm sao tháng là dụng. Biết thể mà không biết dụng thì không chọn được thời; biết dụng mà không biết thể thì không biết nhà mình chịu được vận nào.

Tóm lại – 總結
- Phòng thịnh suy: lấy sao sơn toạ nhập trung bay thuận, xét sao với quẻ của cung (người) và sao với sơn toạ (sinh, vượng, thoái, tử, sát).
- Nhà Khảm: Lục Bạch tới Khảm, Thất Xích tới Khôn là sinh khí; Tam Bích tới Đoài, Tứ Lục tới Cấn là thoái; Nhị Hắc tới Càn là sát; Cửu Tử tới Tốn là tử.
- Hà Đồ luận thể, Lạc Thư luận dụng; có lúc phải lấy bên này soi bên kia.
- Số dãy 1–6 Thuỷ, 2–7 Hoả, 3–8 Mộc, 4–9 Kim, 5–10 Thổ; vận sinh, vận vượng là tốt, vận khắc là kỵ.
- Tuế điều là sao rơi vào chi năm khi sao năm nhập trung; tuế độn là bay lần hai từ sao tuế điều. Tháng cũng như vậy.
- Không được sao điều tốt mà nạp âm năm sinh vượng thì sửa động cũng tốt.
Bài trước: Dương Trạch Đại Thành (17) – 陽宅卦局: quẻ cục cung nhà, đại vận Lạc Thư.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (19) – 調運兩星: hai sao điều độn cùng cung, tám nhà luân chuyển.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), Trạch Phổ Chỉ Yếu quyển 2, các mục 問房分榮枯 và 問歲運月運; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Chữ mờ để dấu ba chấm; phần tiểu vận và ví dụ nạp âm chỉ tóm ý; cách đối chiếu hai lớp sinh khắc là của người biên soạn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục nhà, xem sao nhập trung và tám phương sinh vượng thoái sát.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo sơn toạ để biết sao của nhà.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, chia phòng theo tám phương, xếp phòng ngủ cho từng người.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương Trạch Đại Thành (17): quẻ cục cung nhà, đại vận Lạc Thư
- Dương Trạch Đại Thành (16): nhà phố, đường phố động và tĩnh
- Dương Trạch Đại Thành (12): nền nhà nạp khí, Lạc Thư
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Bay sao, tính tuế điều tuế độn là phần Thư; đứng trong nhà thật mà biết nên cho ai ngủ phòng nào, năm nay sửa phương nào là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Làm sao biết phòng nào trong nhà tốt? – 房分
Theo Dương Trạch Đại Thành, lấy sao của sơn toạ nhập trung cung, bay thuận tám phương, rồi xét sao bay tới sinh hay khắc quẻ của cung và sơn toạ. Phòng được sinh khí, vượng khí là phòng tốt.
Nhà toạ Khảm phòng nào tốt nhất? – 坎宅
Theo ví dụ của sách, phương Khảm (Lục Bạch tới) và phương Khôn (Thất Xích tới) là sinh khí, thu vào dư dả. Phương Càn bị sát khí, phương Tốn bị tử khí.
Tuế điều và tuế độn là gì? – 歲調歲遁
Tuế điều là sao rơi vào cung của chi năm khi sao năm nhập trung bay thuận. Tuế độn là sao rơi vào cung ấy khi lấy sao tuế điều nhập trung bay thuận lần nữa.
Số tầng nhà có ảnh hưởng phong thuỷ không? – 層數
Sách cho rằng có: số dãy, số tầng theo Hà Đồ mang một hành; gặp vận sinh, vận vượng thì phát, gặp vận khắc thì có hoạ. Ví dụ bốn, chín tầng thuộc Kim, kỵ vận Cửu Tử.
Năm sao xấu thì có sửa nhà được không? – 修動
Sách nói nếu năm ấy không được sao điều tốt tới, mà nạp âm của năm sinh vượng phương định sửa, thì sửa động vẫn tốt.








