Tam cát tác long và bác hoán trong Hám Long Kinh (撼龍經·三吉作龍) là đoạn cuối thiên Tả Phụ: cách nhận chân long có Phụ tướng, ba sao cát làm long, và hình bác hoán của từng sao. Bài 19 dịch trọn đoạn này.
Trả lời nhanh: Muốn biết chân long có Phụ tướng thật chỉ xem dáng phốc đầu cao thấp. Ba sao cát làm long thì Tham Lang đứng như chữ Phẩm, Vũ, Cự là ba đỉnh tròn vuông, đỉnh giữa là chính diện, hai bên kẹp là Phụ. Mỗi sao bác hoán một hình: Tham như cầu tung, Lộc như đốt rết, Văn như thoi mang chỉ, Liêm như răng lược, Phá kẹp hai giáo.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đại đạo chí giản." Cả đoạn này rút lại một điều: nhìn hình của chỗ chuyển mà biết sao nào đang chuyển.
Ba sao cát làm long có hình gì? – 三吉作龍
Ba sao cát làm long thì theo long biến hình khác nhau: Tham Lang đứng như chữ Phẩm, Vũ Khúc và Cự Môn là ba đỉnh tròn hoặc vuông, từng đốt theo thân xoay, giữa có một đỉnh là chính diện, hai bên kẹp là Phụ tinh.
Nguyên văn – 原文
請從九曜尋剝龍,剝盡粗龍尋細跡。要識真龍真輔相,只看高低襆頭樣。若是輔星自作龍,隱行不識真形象。若還三吉去作龍,隨龍變形卻不同。貪狼多類品字立,武巨圓方三個峰。三峰節節隨身轉,中有一峰是正面。兩傍夾者是輔星,大小尖圓要君辯。
Dịch nghĩa – 譯義
Xin theo chín diệu mà tìm bác long, bác hết long thô rồi tìm dấu nhỏ. Muốn biết chân long có Phụ tướng thật, chỉ xem dáng phốc đầu cao thấp. Nếu Phụ tinh tự làm long, đi ẩn thì không nhận được chân hình. Nếu ba sao cát đi làm long, theo long biến hình lại khác nhau. Tham Lang phần nhiều đứng như chữ Phẩm, Vũ, Cự là ba đỉnh tròn, vuông. Ba đỉnh từng đốt theo thân xoay, giữa có một đỉnh là chính diện. Hai bên kẹp là Phụ tinh, lớn nhỏ nhọn tròn anh cần phân biệt.
Giảng giải – 講解
"Chữ Phẩm" là ba đỉnh xếp hình tam giác, một trên hai dưới. Đỉnh giữa là chính diện, tức là mặt chính của long; hai bên là tay phò. Đây là hình mà Phong Thuỷ Liên Hoa gọi là có chủ có khách: một khối chủ, hai khối phò cân đối. Lỗi người đời là thấy ba đỉnh chữ Phẩm lại tưởng là Tam Đài.


Long phát từ núi cao đi xuống thế nào? – 高山初發
Long mới phát ở núi cao sinh đỉnh sinh cánh, vai cánh rõ như phốc đầu, cuồn cuộn xuống thấp như cầu lăn, đi bằng như cá chép lộ lưng, có chân xếp ngang như nón úp. Giáng lâu hạ điện thì từng đốt như lầu mà bác hoán.
Nguyên văn – 原文
此龍初發在高山,高處生峰亦生瓣。肩瓣須明似襆頭,袞袞低來是輥球。平行鯉鯽露背脊,有腳橫排如覆笠。若是降樓並下殿,節節如樓下剝換。
Dịch nghĩa – 譯義
Long này mới phát ở núi cao, chỗ cao sinh đỉnh cũng sinh cánh. Vai cánh phải rõ như phốc đầu, cuồn cuộn xuống thấp là quả cầu lăn. Đi bằng như cá chép cá diếc lộ lưng, có chân xếp ngang như nón úp. Nếu là giáng lâu cùng hạ điện, từng đốt như lầu, xuống mà bác hoán.
Giảng giải – 講解
Đây là mô tả quá trình long "hạ" từ tổ xuống đất bằng: cao thì có cánh, xuống thì lăn tròn, ra bằng thì lộ lưng. Mỗi giai đoạn là một lần thay áo của long. Hiểu chuỗi này giúp người xem đất nhận ra đoạn mình đang đứng là tổ, thân hay đầu long.


Mỗi sao bác hoán thành hình gì? – 各星剝換
Tham Lang bác hoán như cầu tung, chỗ nhọn có chân như rùa nổi; Lộc Tồn như đốt rết, chân ngắn bên thân; Văn Khúc như thoi mang chỉ, dấu ẩn trong cỏ; Liêm Trinh thành răng lược, giữa dẫn sống long; Phá Quân kẹp hai giáo, như chớp chạy.
Nguyên văn – 原文
貪下剝換如拋球,尖處帶腳如龜浮。此是下嶺方如此,上嶺逆行推覆舟。尖圓若是品字立,世人誤作三臺求。祿存剝換蜈蚣節,微微短腳身邊立。文曲梭中帶線行,曲曲飛梭草藏跡。廉下變為梳齒形,梳齒中央引龍脊。徘徊襆頭如改換,行當平中斷復斷。破軍之下夾兩槍,若作天戈如走電。
Dịch nghĩa – 譯義
Dưới Tham bác hoán như cầu tung, chỗ nhọn mang chân như rùa nổi. Đó là xuống núi mới như vậy; lên núi đi ngược như đẩy thuyền úp. Nhọn tròn nếu đứng chữ Phẩm, người đời lầm tìm làm Tam Đài. Lộc Tồn bác hoán như đốt rết, chân ngắn lấm tấm đứng bên thân. Văn Khúc như thoi mang chỉ mà đi, khúc khúc thoi bay, dấu ẩn trong cỏ. Dưới Liêm biến thành hình răng lược, giữa răng lược dẫn sống long. Phốc đầu bồi hồi như đổi thay, đi giữa đất bằng đứt rồi lại đứt. Dưới Phá Quân kẹp hai giáo, nếu làm thiên qua như chớp chạy.
Giảng giải – 講解
| Sao | Hình bác hoán |
|---|---|
| Tham Lang | Cầu tung, rùa nổi; lên núi như đẩy thuyền úp |
| Lộc Tồn | Đốt rết, chân ngắn |
| Văn Khúc | Thoi mang chỉ, ẩn trong cỏ |
| Liêm Trinh | Răng lược, giữa là sống long |
| Phụ | Phốc đầu bồi hồi, đứt rồi lại đứt |
| Phá Quân | Kẹp hai giáo, chớp chạy, hổ sói mang tên |
Bảng này là "từ điển hình" để nhận sao ở chỗ chuyển, chỗ mà người mới học hay bỏ qua.


Triền nhiều triền ít ứng gì? – 纏多纏少
Long đi loạn mất thứ tự mà có triền nhiều thì làm long cát đứt khúc; nếu không có triền thì chỉ làm đạo viện. Triền hộ là thứ quyết định công năng cuối cùng của long.
Nguyên văn – 原文
亂行失序出頭來,又似虎狼行帶箭。纏多便作斷吉龍,若是無纏為道院。
Dịch nghĩa – 譯義
Đi loạn mất thứ tự mà ló đầu ra, lại như hổ sói mang tên chạy. Triền nhiều thì làm long cát đứt khúc, nếu không có triền thì làm đạo viện.
Giảng giải – 講解
Lại một lần nữa kinh nhắc: không có triền thì làm đạo viện, chùa am. Đất có khí mà trống không hợp nhà ở. Đây là lời dặn quan trọng với người chọn đất xây nhà: đừng chỉ xem ngọn núi đẹp, hãy xem có gì bao quanh giữ khí cho mình.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa dùng bảng hình bác hoán để đọc thế đất quanh nhà: con đường, dãy nhà, bờ kênh chạy tới mang hình gì. Hình thoi, hình đốt rết, hình răng lược đều có tính khí riêng. Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Ba cát làm long có một đỉnh chính hai đỉnh phò. Mỗi sao bác hoán một hình; triền hộ quyết định công năng.
Bài trước: Tả Phụ và tam viên. Bài sau: Hữu Bật 右弼 và long bình dương.
Nguồn: Hám Long Kinh (撼龍經), đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Chữ Phẩm trong tầm long là gì? – 品字
Là ba đỉnh xếp như chữ Phẩm 品, một trên hai dưới; Hám Long Kinh nói Tham Lang làm long phần nhiều đứng chữ Phẩm.
Bác hoán là gì? – 剝換
Bác hoán là long lột xác đổi sao: từ thô sang tinh, từ hung sang cát, qua các chỗ đứt, chỗ thắt.
Vì sao người đời hay lầm Tam Đài? – 誤作三臺
Vì ba đỉnh nhọn tròn đứng chữ Phẩm trông giống Tam Đài; Hám Long Kinh cảnh báo đó là hình Tham Lang làm long.
Long không có triền dùng làm gì? – 無纏
Theo Hám Long Kinh, long không có triền hộ chỉ làm đạo viện, nơi tu hành, không hợp làm nhà ở hay mộ lớn.









