💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Ngọc Tủy Chân Kinh: Bí huyệt danh tủy, các huyệt kín có tên

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Ngọc Tủy Chân Kinh: Bí huyệt danh tủy, các huyệt kín có tên

Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (卷五 · 秘穴名髓第五)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.

Bí huyệt danh tủy là quyển năm của Ngọc Tủy Chân Kinh, dịch và giảng trọn phần kinh văn, lời chú và lời phát huy. Bốn quyển trước đã dạy định long và định hình. Quyển này hỏi tiếp: trên một hình đã định, huyệt nằm ở đâu, có mấy huyệt, huyệt nào thật, huyệt nào chỉ là bóng. Tử Vi trả lời bằng ba mươi bảy cái tên bí truyền, từ Miếu triều, Nha phủ, Đại quân doanh, qua Phu thê, Phụ tử, Huynh đệ, tới Tẩu khí, Can long, Giả long, Linh toái. Mỗi cái tên là một khẩu quyết: nhớ được tên là nhớ được lý.

Trả lời nhanh: Bí huyệt danh tủy chia huyệt thành năm nhóm. Đại địa như Miếu triều, Nha phủ, Đại thân hoành có nhiều huyệt, chính huyệt ở ngoài cùng, các huyệt khác giảm dần như quan chức dưới quyền. Các hình như Quân doanh, Động phủ, Hoa tâm, Tỵ quán, Thoa đang, Trúc đồng, Thai tức chỉ có một huyệt, đã táng đúng thì chỗ khác bỏ. Nhóm đôi như Uế tích, Uyên ương, Phu thê, Phụ tử, Huynh đệ, Trượng cổ táng được cả hai, nhưng có nặng nhẹ. Tẩu mã, Trảm quan, Triệt lộ là huyệt mượn khí, chặn mạch, chỉ dùng khi bất đắc dĩ. Dĩ phô, Nghi tự, Tẩu khí, Can long, Giả long, Chiến tranh là huyệt giả hoặc hư, người giỏi không ngoái nhìn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Thuật có tên thì đất có huyệt; tên không sinh thì huyệt không thành. Học trò Liên Hoa học tên huyệt không phải để đọc cho kêu, mà để khi đứng trên một dải đất nhiều gò, biết ngay chỗ nào là nha môn, chỗ nào chỉ là trạm dịch."

Động Tiên Nhân trên núi Lư Sơn
Động Tiên Nhân, Lư Sơn. Bí huyệt nằm khuất trong chỗ người thường bỏ qua, phải lần theo mạch mới thấy. (Ảnh: Gisling, Wikimedia Commons, CC BY 3.0)

Vì sao phải biết tên huyệt – 秘穴名髓

Nguyên văn – 原文

龍穴定形已得情。定穴又須識秘名。龍有一枝十數穴。又有一穴三四塋。穴穴塋塋皆可作。不得秘名蓋不精。術中有名地有穴。名不生時穴不成。

Dịch: Long huyệt đã định được hình, đã được tính tình; định huyệt lại phải biết tên bí truyền. Long có một nhánh mà mười mấy huyệt, lại có một huyệt mà ba bốn mộ. Huyệt huyệt, mộ mộ đều có thể làm, nhưng không được tên bí truyền thì không tinh. Trong thuật có tên thì đất có huyệt; khi tên không sinh thì huyệt không thành.

Giảng: Hai câu "một nhánh mười mấy huyệt" và "một huyệt ba bốn mộ" là chìa khoá của cả quyển. Câu đầu nói về đại địa trải rộng, nhiều chỗ kết; câu sau nói về một mặt huyệt rộng phẳng, trên dưới trái phải đều đặt được. Cả hai trường hợp đều hỏi cùng một câu: trong nhiều chỗ ấy, chỗ nào chính, chỗ nào phụ, chỗ nào chỉ là bóng. Tên huyệt chính là cách người xưa trả lời gọn câu hỏi đó.

Đại địa nhiều huyệt: Miếu triều, Nha phủ, Quân doanh – 廟朝 · 衙府 · 大軍營

Nguyên văn – 原文

大地名爲廟朝穴。中有寢殿及掖庭。除着外朝是正穴。內寢乃作次樣。後宮排列非花穴。左右分張似翅橫。又有八座并六部。都堂內省皆寬宏。此爲天下第一穴。萬里不能逢此星。

其次名爲衙府穴。除着正穴是設廳。便廳齋閣及宅舍。宅堂軒樹相關縈。此形千里不能見。

又有軍房環大宅。此宅名爲大軍營。營屋雖多不可下。只有正衙是正形。若住軍房皆下賤。不堪着脚勢力輕。惟有將軍歇馬處。衙宇雄壯起節旌。(註)大軍營形穴惟有正衙一穴,餘不過如軍房而已,不堪安穴。若小人下戶或可安耳。

Dịch: Đại địa gọi là huyệt Miếu triều, bên trong có tẩm điện và dịch đình. Ngoài triều là chính huyệt, nội tẩm là hạng thứ. Hậu cung xếp hàng không phải huyệt hoa, chia hai bên như cánh giang ngang. Lại có Bát toà và Lục bộ, Đô đường, Nội tỉnh đều rộng rãi. Đây là huyệt bậc nhất thiên hạ, vạn dặm chưa chắc gặp sao này. Bậc thứ gọi là huyệt Nha phủ: ngoài chính huyệt là sảnh làm việc; tiện sảnh, trai các và nhà ở, nhà chính, hiên, cây đều liên quan quấn quýt. Hình này nghìn dặm không thấy một. Lại có dãy nhà lính vây quanh một toà nhà lớn, gọi là Đại quân doanh. Nhà trong doanh tuy nhiều nhưng không được táng, chỉ có chính nha là đúng hình. Nếu táng ở nhà lính thì đều hèn, không đứng chân được vì thế lực nhẹ. Chỉ chỗ tướng quân dừng ngựa, nha môn hùng tráng dựng cờ tiết mới là huyệt. (Chú) Hình Đại quân doanh chỉ có một huyệt chính nha, còn lại chẳng qua như nhà lính, không đặt huyệt được; nhà dân thường nhỏ thì may ra đặt tạm.

Giảng: Ba hình này mượn bộ máy triều đình, quan phủ và quân doanh để dạy một điều: đại địa có thứ bậc. Miếu triều và Nha phủ có nhiều huyệt dùng được, vì khí trải rộng như một triều đình có nhiều bộ, nhiều quan. Quân doanh thì khác: nhà nhiều mà chủ chỉ có một. Người xem đất thấy một vùng nhiều gò tròn đẹp, phải hỏi ngay: đây là triều đình nhiều quan, hay quân doanh một tướng? Hỏi sai thì táng vào nhà lính.

Sơ đồ: Đại địa nhiều huyệt, sức giảm dần như quan chức
Sơ đồ: Đại địa nhiều huyệt, sức giảm dần như giám ti, quận thủ, huyện lệnh, tào tá · 監司郡守縣令曹佐. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Ngọc Tủy Chân Kinh.

Bình lâu, Khố đường, Động phủ – 屛樓 · 庫堂 · 洞府

Nguyên văn – 原文

又有屛樓名字穴。此穴可分三兩層。上樓望見天地闊。萬水千山都見形。却須樓屋有遮蔽。無遮無蔽風憑凌。中樓亦見佳山水。眼界氣象秀且清。樓下乃爲閑燕館。樽俎羅列起階屛。(註)此穴却非如今人論三才穴而已。上穴高而風寒不可下,下一穴不見外陽山水,然皆爲用,中有富貴氣象。

又有名爲庫堂穴。茶軒酒閣皆光明。軒閣却是送錢地。交錢入庫庫有扃。只有庫堂堪正坐。其他房室皆虛名。

又有名爲洞府穴。屈曲鬼怪無真情。或岩或竅相倚杖。形穴無數不可憑。惟有仙人坐臥處。此地穴道方丁寧。(註)洞府之中惟仙人偃臥、醉臥、趺坐、大座是正穴也,餘只是小岩洞。

Dịch: Lại có huyệt tên Bình lâu, chia được hai ba tầng. Lầu trên nhìn thấy trời đất rộng, muôn sông nghìn núi đều hiện hình, nhưng lầu phải có che chắn, không che thì gió lấn. Lầu giữa cũng thấy núi sông đẹp, tầm mắt khí tượng tú và thanh. Dưới lầu là quán nghỉ, chén mâm bày ra, dựng thềm bình phong. (Chú) Huyệt này không phải như người nay bàn huyệt tam tài. Huyệt trên cao, gió lạnh không đặt được; huyệt dưới không thấy núi sông bên ngoài; nhưng đều có chỗ dùng, huyệt giữa có khí tượng phú quý. Lại có huyệt tên Khố đường: hiên trà gác rượu đều sáng sủa, nhưng hiên gác là chỗ đưa tiền; tiền nộp vào kho, kho có then cài. Chỉ có khố đường đáng ngồi chính, các phòng khác đều là tên hão. Lại có huyệt tên Động phủ: quanh co quái lạ, không có tình thật; hoặc nham hoặc hốc dựa vào nhau, hình huyệt vô số không tin được. Chỉ chỗ tiên nhân ngồi nằm mới là huyệt đạo chắc chắn. (Chú) Trong động phủ chỉ có tiên nhân nằm ngửa, say nằm, ngồi kiết già, ngồi lớn là chính huyệt; còn lại chỉ là hang đá nhỏ.

Giảng: Bình lâu là bài học về độ cao: lên cao thì thấy hết mà gió hại, xuống thấp thì kín mà không thấy gì, chỗ giữa vừa thấy vừa kín mới phú quý. Lời chú dặn kỹ rằng đây không phải phép "tam tài" thiên nhân địa đặt máy móc, mà là cân gió và cân tầm nhìn. Khố đường và Động phủ cùng một ý: nhiều chỗ sáng đẹp, nhưng chỉ một chỗ giữ của, một chỗ có người ngồi.

Thân hoành, Hoa tâm, Tỵ quán – 身橫 · 花心 · 鼻觀

Nguyên văn – 原文

又有名爲身橫穴。如人身體節節生。爲井曲池并三里。寸口拳節仰掌形。心臍中脘及臍腹。氣海關元凹復平。女人左腎繫胎處。男子腰間左藏精。……若是身小力量小。只取一穴莫傷生。身橫大者百數里。大造化中看真形。……若還尋着大身體。一身十數穴可憑。其次小者十數里。一身或作三五塋。惟有花心穴端的。只有一穴無改更。

又有名爲鼻觀穴。一峯兩側是穴情。兩側兩穴只取一。其一置下爲殘零。此穴左右要斟酌。左右失宜家不寧。(註)此鼻觀非人形之鼻,乃以名穴之秘訣耳。故孤峰下左右穴,仍前是要看朝山去水以定左右。

Dịch: Lại có huyệt tên Thân hoành, như thân người từng đốt mọc ra: có Kiên tỉnh, Khúc trì, Tam lý, Thốn khẩu, đốt nắm tay, hình ngửa bàn tay; giữa tim rốn có Trung quản, rồi bụng rốn, Khí hải, Quan nguyên chỗ lõm rồi bằng. Đàn bà thận trái là chỗ giữ thai, đàn ông bên trái thắt lưng là chỗ tàng tinh. Nếu thân nhỏ lực nhỏ thì chỉ lấy một huyệt, đừng làm tổn sinh khí. Thân hoành lớn dài hàng trăm dặm, phải nhìn chân hình trong đại tạo hoá; tìm được thân lớn thì một thân mười mấy huyệt đều dùng được; thân nhỏ hơn dài mươi dặm thì một thân đặt ba năm mộ. Chỉ có huyệt Hoa tâm là đích xác, chỉ một huyệt, không đổi. Lại có huyệt tên Tỵ quán: một ngọn hai bên sườn là tình huyệt; hai bên hai huyệt chỉ lấy một, cái kia đặt xuống là tàn lẻ. Huyệt này trái phải phải cân nhắc, trái phải sai thì nhà không yên. (Chú) Tỵ quán ở đây không phải mũi của hình người, mà là khẩu quyết đặt tên huyệt. Cho nên huyệt trái phải dưới ngọn núi lẻ vẫn phải xem núi chầu và nước đi để định bên.

Giảng: Thân hoành nối thẳng với bài Nhân hình ở quyển bốn: đất lớn như một cơ thể nằm ngang, mỗi chỗ trũng ấm như một huyệt châm cứu đều có khí. Câu quý nhất là "thân nhỏ lực nhỏ chỉ lấy một huyệt, đừng làm tổn sinh khí": táng nhiều vào một long nhỏ là chia nát khí. Tỵ quán dạy phép chọn bên: một ngọn núi lẻ hai bên đều có vẻ đẹp, lấy bên nào phải nhìn núi chầu và hướng nước đi, không được táng cả hai.

Các huyệt đôi: Uế tích, Uyên ương, Phu thê, Phụ tử, Huynh đệ – 雙穴

Nguyên văn – 原文

又有名爲穢迹穴。三頭六臂難模稜。正面名爲菩薩面。側面名爲變現形。(註)穢迹本是佛變現,此形一威猛之形,伏兇魔,故中者名爲菩薩面。

又有名爲鴛鴦穴。雙頭蓮花一樣形。横足只是孝順鬼。真龍兩穴皆可憑。

又有名爲夫妻穴。兩箇雌雄穴頭平。横龍一箇是疑穴。真龍皆是有重輕。或重或輕皆可作。要看前朝與水城。(註)無乳頭爲雌,有乳頭爲雄。

又有名爲父子穴。一大一小聯串生。父爲正穴子爲附。附氣相倚看縮盈。(註)附氣之盈者是,其餘可以依子穴;附氣之縮者,不可作穴也。

又有名爲兄弟穴。右者爲弟左爲兄。兄弟同肥纔相似。必有正穴是其兄。兩穴從來皆可下。但要審勢有重輕。(註)重者爲兄,輕者爲弟,然皆要是真龍。横龍則一爲正穴,一爲疑穴,不必更下也。

Dịch: Lại có huyệt tên Uế tích, ba đầu sáu tay khó mô phỏng; mặt chính gọi là mặt Bồ tát, mặt nghiêng gọi là hình biến hiện. (Chú) Uế Tích vốn là hình Phật biến hiện, một hình uy mãnh hàng phục ác ma, nên huyệt ở giữa gọi là mặt Bồ tát. Lại có huyệt tên Uyên ương, hình như hoa sen hai đầu; chân ngang chỉ là "quỷ hiếu thuận" bám theo, chân long thì hai huyệt đều tin được. Lại có huyệt tên Phu thê, hai huyệt đực cái đầu ngang nhau; long ngang thì một cái là huyệt nghi, chân long thì cả hai đều có, nhưng có nặng nhẹ; nặng hay nhẹ đều làm được, phải xem núi chầu phía trước và thành nước. (Chú) Không có nhũ đầu là cái, có nhũ đầu là đực. Lại có huyệt tên Phụ tử, một lớn một nhỏ nối chuỗi; cha là chính huyệt, con là phụ, khí phụ dựa vào nhau, xem đầy hay co. (Chú) Khí phụ đầy thì đúng, có thể theo huyệt con; khí phụ co thì không làm huyệt. Lại có huyệt tên Huynh đệ, bên phải là em, bên trái là anh; anh em cùng béo mới giống nhau, ắt có chính huyệt là người anh; hai huyệt xưa nay đều táng được, nhưng phải xét thế có nặng nhẹ. (Chú) Nặng là anh, nhẹ là em, nhưng đều phải là chân long. Long ngang thì một là chính huyệt, một là huyệt nghi, không cần táng nữa.

Giảng: Nhóm huyệt đôi có một quy tắc chung rất rõ: chân long thì cả hai đều thật, long ngang thì một thật một nghi. Và dù cả hai đều thật, vẫn phải phân nặng nhẹ: chồng nặng hơn vợ, cha nặng hơn con, anh nặng hơn em. Lời phát huy giải thích vì sao Tử Vi không gọi chung là "huyệt đôi": nếu hai huyệt ngang nhau thì gọi chung một tên cũng được, cần gì phân phu thê, phụ tử. Tên khác nhau vì độ chênh khí khác nhau.

Núi non trùng điệp ở Lư Sơn
Núi non Lư Sơn. Đại địa nhiều huyệt thì chính huyệt một, các huyệt phụ sức giảm dần. (Ảnh: Hans-Günter Wagner, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0)

Thoa đang, Trúc đồng, Trượng cổ, Thai tức – 釵鐺 · 竹筒 · 杖鼓 · 胎息

Nguyên văn – 原文

又有名爲釵鐺穴。單柄孤直穴星名。釵當正心鐺當幹。(註)謂龍孤單故也。

又有名爲竹筒穴。兩峰龍捕龍虎形。龍虎頭上皆是穴。不相交互門不高。恰似竹筒一邊去。有穴難安徒有名。必有一穴在中處。煩君子細辨真精。(註)中穴若有回護則可;若龍捕直出,則不可下。

又有名爲杖鼓穴。直龍來變兩頭横。龍分横處看輕重。分得平時穴亦平。一長一短爭分寸。長處爲重短爲輕。(註)長者爲重,得氣多也;短者爲輕,得氣少也。

又有名爲胎息穴。胎穴在上息下城。胎穴抱養胎未定。息穴成子離母經。(註)胎穴受氣未成,不可下;息穴已離母經,脉成子,乃可取氣作穴。

Dịch: Lại có huyệt tên Thoa đang (trâm và khuyên tai), một cán đơn thẳng; thoa đặt ở chính giữa, khuyên đặt ở thân. (Chú) Vì long cô đơn. Lại có huyệt tên Trúc đồng, hai ngọn như long hổ, trên đầu long hổ đều giống huyệt, nhưng không giao nhau, cửa không cao, như ống trúc đi một chiều, có huyệt mà khó đặt, chỉ có tên. Ắt có một huyệt ở giữa, phiền anh xét kỹ cho tinh. (Chú) Huyệt giữa nếu có vòng giữ thì được; nếu long hổ thẳng chạy ra thì không đặt. Lại có huyệt tên Trượng cổ (trống cơm), long thẳng tới biến hai đầu ngang; chỗ long chia ngang xem nặng nhẹ, chia đều thì huyệt cũng đều; một dài một ngắn tranh nhau từng tấc, bên dài nặng, bên ngắn nhẹ. (Chú) Dài là nặng vì được khí nhiều, ngắn là nhẹ vì được khí ít. Lại có huyệt tên Thai tức, huyệt thai ở trên, huyệt tức ở dưới. Huyệt thai đang ôm nuôi, thai chưa định; huyệt tức đã thành con, rời kinh mẹ. (Chú) Huyệt thai nhận khí chưa thành, không đặt; huyệt tức đã rời kinh mẹ, mạch thành con, mới lấy khí làm huyệt được.

Giảng: Thai tức là một trong những khẩu quyết đẹp nhất của quyển: đừng táng vào chỗ khí còn đang nuôi, hãy táng vào chỗ khí đã thành hình. Người mới học thường ham chỗ cao đầy đặn phía trên, mà bỏ chỗ nhỏ gọn đã rời mạch mẹ ở dưới. Trúc đồng thì dạy nhìn long hổ: hai cánh chạy thẳng song song như ống trúc là không giữ khí, chỉ huyệt giữa có vòng giữ mới dùng.

Huyệt mượn khí: Tẩu mã, Dĩ phô, Trảm quan, Triệt lộ – 走馬 · 迤鋪 · 斬關 · 截路

Nguyên văn – 原文

又有名爲走馬穴。馬前去穴腰帶成。此龍尤可挨氣下。却要前沙皆有情。……莫道此穴是假偽。走馬中間氣易盈。(註)走馬是勢去不住,然龍氣未結,左右纏護,前朝山水應副,亦是立馬顧盼之地,可作挨氣之穴,不可專作假穴也。

又有名爲迤鋪穴。行龍左右坡窩成。七節龍行五節有。譬如傳遞驛郵亭。此等處所不堪用。莫將走馬一樣名。

又有名爲斬關穴。纏托迎送龍去程。有門可入關可斬。奪得此氣脇下橫。(註)……可斬關而入,安排其穴,却須大興作用之工,透泄龍氣,卸入此穴,亦可得三十年一世之力,發財出貴,然力易歇,蓋亦非得已者。

又有名爲截路穴。騎龍脊上截龍精。此是神仙巧計較。秘語真機未易明。……發財發祿可三世。……大龍力量可五世。旺後綿綿生小榮。

Dịch: Lại có huyệt tên Tẩu mã (ngựa chạy), ngựa chạy về trước, chỗ huyệt thành như đai lưng; long này có thể táng sát khí, nhưng sa phía trước phải đều có tình. Đừng bảo huyệt này là giả, giữa lúc ngựa chạy khí dễ đầy. (Chú) Tẩu mã là thế đi chưa dừng, long khí chưa kết, nhưng hai bên có quấn giữ, núi sông phía trước ứng đáp, cũng là chỗ dừng ngựa ngoái nhìn, làm huyệt sát khí được, không được coi là huyệt giả hẳn. Lại có huyệt tên Dĩ phô (trạm dịch), long đi hai bên sườn thành dốc thành ổ, bảy đốt long đi thì năm đốt có, như trạm truyền thư, chỗ này không dùng được, đừng gọi chung với Tẩu mã. Lại có huyệt tên Trảm quan (chém cửa ải), có quấn đỡ đón tiễn long trên đường đi; có cửa vào được, ải chém được, giành được khí ngang dưới sườn. (Chú) Long đi qua tạo thế, bỗng dưới sườn hoặc trên cổ chia ra hai ba đốt gò, lại bị long sau khoá lại; người ta chỉ thấy chính long đi qua, không biết là chỗ làm huyệt. Có thể chém ải mà vào đặt huyệt, nhưng phải làm công trình lớn để dẫn long khí đổ vào huyệt; cũng được sức ba mươi năm, một đời, phát tài ra quý, nhưng sức dễ hết, cũng là việc bất đắc dĩ. Lại có huyệt tên Triệt lộ (chặn đường), cưỡi trên sống long mà chặn tinh của long; đây là mẹo khéo của thần tiên, lời bí, cơ thật không dễ hiểu. Phát tài phát lộc được ba đời; long lớn sức được năm đời, thịnh rồi còn nối dài chút vinh nhỏ.

Giảng: Bốn huyệt này đều không phải chính huyệt. Tẩu mã và Dĩ phô trông giống nhau, đều nằm trên thân long đang chạy; khác ở chỗ Tẩu mã có quấn giữ và có núi sông ứng, còn Dĩ phô chỉ là những ổ dọc đường như trạm dịch, thư đến rồi đi ngay. Trảm quan và Triệt lộ là thuật "cướp khí": đặt huyệt lên chỗ long đi qua để chặn khí của chính huyệt phía trước. Lời chú nói thẳng: được việc thì vài chục năm, nhưng sức dễ hết, và phải đào đắp lớn. Phong Thuỷ Liên Hoa không khuyến khích thuật này, chỉ giảng để người học nhận ra khi gặp.

Sơ đồ: Tẩu mã, Dĩ phô, Trảm quan, Triệt lộ (走馬 · 迤鋪 · 斬關 · 截路)
Sơ đồ: Bốn huyệt trên thân long đang đi · 走馬 迤鋪 斬關 截路. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Ngọc Tủy Chân Kinh.

Huyệt giả và huyệt hư: Nghi tự, Tẩu khí, Can long, Giả long, Chiến tranh, Linh toái – 疑似 · 走氣 · 乾龍 · 假龍 · 戰爭 · 零碎

Nguyên văn – 原文

又有名爲疑似穴。過了龍穴餘氣成。橫龍入穴又有穴。並頭恰似親弟兄。奈何龍氣已先住。徒有形骸氣不行。

又有名爲走氣穴。龍向中腰出低坪。不作蜂腰并鶴膝。田面平瀉不分明。……縱有好朝并好水。出得官來無子承。

又有名爲乾龍穴。龍出平原一向平。……此龍須是要水遶。水遶界出須分明。……皆是乾龍強結裹。福祿不永少孩嬰。若問中原平野地。龍須是水夾城。

又有名爲假龍穴。龍不穿心偏節生。穴如撥瓦背後缺。頂上有凹無倚憑。假龍作出空亡穴。縱有神仙下不成。又有名爲戰爭穴。兩穴兩向勢相傾。此穴兩廢皆不下。別有精微尋去程。小小巧巧是正穴。不爭不戰容易登。

又有名爲零碎穴。鎖鎖細細三五塋。小商經紀儘可用。大家巨室切勿輕。譬如小船載小輩。單行獨自儘可憑。若遇大家載重物。定是中流有覆傾。

若能記此會穴法。天下山水難隱情。若還不曉秘名義。徒自天下走縱横。

Dịch: Lại có huyệt tên Nghi tự (ngờ giống), là dư khí thành hình sau khi đã qua long huyệt; long ngang vào huyệt rồi lại có huyệt, đầu ngang nhau như anh em ruột, nhưng long khí đã dừng trước, chỉ có hình hài mà khí không đi. Lại có huyệt tên Tẩu khí (khí chạy), long từ giữa lưng ra bãi thấp, không làm lưng ong gối hạc, mặt ruộng phẳng trôi không rõ; ra giữa ruộng khí không có huyệt, mạch máu nhỏ, hình nhẹ; dù có núi chầu đẹp nước đẹp, ra được quan mà không có con nối. Lại có huyệt tên Can long (long khô), long ra đồng bằng một mạch phẳng, hoặc ở gò phẳng xuống ruộng, hoặc thành đống tròn, bãi cỏ; long này phải có nước vòng, nước vòng phân giới phải rõ. Đều là long khô gượng kết, phúc lộc không lâu, ít con trẻ. Hỏi đất đồng bằng Trung Nguyên thì long phải có nước kẹp hai bên. Lại có huyệt tên Giả long, long không xuyên tâm mà mọc lệch đốt, huyệt như ngói lật sau lưng khuyết, đỉnh có chỗ lõm không có chỗ dựa; long giả làm ra huyệt không vong, dù thần tiên cũng táng không thành. Lại có huyệt tên Chiến tranh, hai huyệt hai hướng thế nghiêng chọi nhau; cả hai đều bỏ, không táng, phải tìm chỗ tinh vi phía đường đi tới; huyệt nho nhỏ khéo khéo mới là chính huyệt, không tranh không chiến, dễ lên. Lại có huyệt tên Linh toái (vụn vặt), lặt vặt ba năm mộ; buôn bán nhỏ dùng được, nhà lớn họ lớn đừng coi nhẹ; như thuyền nhỏ chở người nhỏ, đi một mình thì được, gặp nhà lớn chở nặng ắt giữa dòng lật. Nếu nhớ được phép hội huyệt này thì núi sông thiên hạ khó giấu tình; nếu không hiểu nghĩa tên bí truyền thì chỉ đi dọc ngang thiên hạ uổng công.

Giảng: Lời chú dưới huyệt Chiến tranh kể một chuyện thật: hai huyệt chọi nhau, một do bản long sinh, một do hộ long sinh, đều có người táng, rồi đều suy bại. Sau có người tìm được một mạch sau chính long, xuống ruộng thành bốn bảy đống, giữa bốn đống có một thửa ruộng vuông; người đời gọi là "mắt tiền", nhà ấy giàu lớn, ra quý năm đời. Bài học là chỗ đẹp nhất thường không ở hai gò nổi bật đang tranh nhau, mà ở chỗ nhỏ, kín, không tranh.

Sơ đồ: Tẩu khí và can long có nước kẹp (走氣 · 乾龍)
Sơ đồ: Tẩu khí và can long có nước kẹp · 走氣 乾龍. Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Ngọc Tủy Chân Kinh.

Phát huy: lực lượng có thứ bậc như quan chức – 發揮

Nguyên văn – 原文

發揮曰:夫名固所以寓理,穴名之說,前此未聞。子微命名,初見未覺其玄,詳繹之,始知其妙。……相地之法,先觀形勢大小。若龍勢綿遠,地形雄偉,則造化力量決非一穴可盡。……譬如監司郡守固是一郡一路之主,然僚屬羅列,衙宇森峙,縣邑布分,皆可葬用。……監司禍福能及一路,郡守則不及,縣令則止於一邑,曹佐則但能擬定禍福……至於龍勢短促,地形狹隘,則氣脉慳澀,融會一穴,不可更有安排。於此而用前法以分氣絕脉,非徒無益,而又害之。譬如中產下戶一室,粗可安居,乃欲爲之分列廳館客舍倉囷庖湢,不知其可也。

走漏之氣,不惟無水界遶,亦無堆阜可見。乾龍仍見平岡落田,是龍脉別無他往,又有員阜草坪是過脉有據,但見無水界遶,即是龍氣乾枯……故必須兩傍有溪水界割夾遶,則龍氣不散,血脉滋潤,方可取用。……然非得秘名,則莫知假處而眼鑒不精矣。故以術言之則有名,以地言之則有穴,名存而理寓,理得而術精。

Dịch: Lời phát huy: Tên vốn để gửi lý. Thuyết tên huyệt trước đây chưa nghe. Tử Vi đặt tên, mới thấy chưa biết chỗ huyền, ngẫm kỹ mới biết cái diệu. Phép xem đất trước hết xem hình thế lớn nhỏ. Nếu long thế dài xa, hình đất hùng vĩ thì sức tạo hoá quyết không một huyệt nào dùng hết. Ví như giám ti, quận thủ là chủ một quận một lộ, nhưng thuộc quan xếp hàng, nha môn san sát, huyện ấp phân bố, đều táng dùng được. Giám ti hoạ phúc tới cả một lộ, quận thủ thì không bằng, huyện lệnh chỉ tới một ấp, tào tá chỉ định được hoạ phúc trên giấy. Còn long thế ngắn gấp, hình đất chật hẹp thì khí mạch keo kiệt, kết được một huyệt, không thể sắp đặt thêm. Ở đây mà dùng phép trước để chia khí cắt mạch thì không những vô ích mà còn hại; ví như nhà trung lưu một gian tạm ở được, lại muốn chia ra sảnh, quán, nhà khách, kho, bếp, nhà tắm, không biết làm sao được. Khí tẩu lậu không những không có nước vòng giới mà cũng không thấy gò đống. Can long thì vẫn thấy gò phẳng xuống ruộng, là long mạch không đi chỗ khác, lại có gò tròn, bãi cỏ là có chứng cứ mạch qua; chỉ là không có nước vòng giới nên long khí khô kiệt. Vì vậy phải có khe nước hai bên cắt giới kẹp vòng thì long khí không tan, huyết mạch thấm nhuận, mới dùng được. Không được tên bí truyền thì không biết chỗ giả mà mắt xem không tinh. Cho nên nói về thuật thì có tên, nói về đất thì có huyệt; tên còn thì lý còn, được lý thì thuật tinh.

Giảng: Lời phát huy chia lại ba mươi bảy tên thành năm nhóm theo số huyệt dùng được, và đó là cách học dễ nhớ nhất. Hình ảnh quan chức rất đắt: chính huyệt như giám ti, ảnh hưởng cả vùng; các huyệt phụ như quận thủ, huyện lệnh, sức nhỏ dần; huyệt ngoài rìa như tào tá chỉ có danh. Còn với long nhỏ, cố chia nhiều mộ là "nhà một gian đòi chia sảnh kho bếp". Phân biệt Tẩu khí với Can long cũng rất thực dụng: Tẩu khí không nước không gò, bỏ hẳn; Can long có gò có mạch mà thiếu nước, nếu hai bên có nước kẹp thì cứu được.

Bảng tổng hợp: năm nhóm bí huyệt – 秘穴五等

NhómCác tên huyệtCách dùng
Đại địa nhiều huyệtMiếu triều, Nha phủ, Đại thân hoànhchính huyệt trước, các huyệt khác giảm dần theo thứ bậc
Chỉ một huyệtQuân doanh, Động phủ, Bình lâu, Khố đường, Hoa tâm, Tỵ quán, Thoa đang, Trúc đồng, Thai tứcđã táng đúng thì chỗ khác bỏ; người trước táng sai thì còn dùng được
Huyệt đôiUế tích, Uyên ương, Phu thê, Phụ tử, Huynh đệ, Trượng cổtáng cả hai được nếu chân long; luôn có nặng nhẹ; long ngang chỉ lấy một
Mượn khí, chặn mạchTẩu mã, Trảm quan, Triệt lộbất đắc dĩ, sức vài chục năm đến vài đời, dễ hết
Giả, hưDĩ phô, Nghi tự, Tẩu khí, Can long, Giả long, Chiến tranh, Linh toáikhông dùng; can long có nước kẹp mới cứu; linh toái chỉ hợp nhà nhỏ
Tranh Cát Trĩ Xuyên dời nhà của Vương Mông đời Nguyên
Vương Mông (Nguyên), Cát Trĩ Xuyên dời nhà. Chỗ ẩn cư của tiên nhân cũng là chỗ khí tụ kín đáo. (Tranh: Vương Mông, Wikimedia Commons, phạm vi công cộng)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論

Quyển năm là chỗ Ngọc Tủy chuyển từ "nhìn hình" sang "đếm khí". Một hình đẹp chưa chắc có nhiều huyệt; một vùng nhiều gò chưa chắc gò nào cũng có khí. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học trò đứng trên thực địa hỏi theo thứ tự: long này lớn hay nhỏ, đây là triều đình hay quân doanh, hai huyệt này là phu thê hay chiến tranh, chỗ đẹp này là thai hay tức. Trả lời được bốn câu ấy thì tự loại được phần lớn huyệt giả.

Lời cảnh báo về "tẩu khí" cũng rất thời sự. Thầy địa lý đời Tống đã thấy người dùng ngày giờ và nước chầu để "ép" một huyệt không có khí phát nhanh, lấy tiền rồi đi; phát xong là bại. Đây cũng là tinh thần khôi phục nguyên lý gốc mà Thầy Vũ Giới theo đuổi: long huyệt phải thật trước, rồi mới dùng la kinh và vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để xét thời vận; thời vận không cứu được một huyệt không có khí.

Tóm lại – 總結: Thuật có tên thì đất có huyệt. Đại địa nhiều huyệt có thứ bậc như quan chức; long nhỏ chỉ một huyệt, đừng chia khí. Huyệt đôi chỉ thật cả hai khi là chân long, và luôn có nặng nhẹ. Thai chưa thành thì chưa táng, tức đã rời mẹ mới táng. Mượn khí, chặn mạch là bất đắc dĩ. Tẩu khí, giả long, chiến tranh thì bỏ; can long phải có nước kẹp; linh toái chỉ hợp nhà nhỏ.

Bài trước: Hình tượng huyệt tủy (4): hoa thảo, khí vật, tinh tú. Bài sau: Thanh Long luận tủy: long sa bên tả.

Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), quyển năm, Bí huyệt danh tủy, phần kinh văn, lời chú và lời phát huy. Hiệu đính: vài chữ mờ trong các câu về Thân hoành, Thoa đang, Triệt lộ được lược bằng dấu "……"; phần đồ bản từng huyệt sau kinh văn sẽ giới thiệu khi bàn các đồ. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Phân một cặp gò là phu thê hay chiến tranh, nhận chỗ thai và chỗ tức trên cùng một nhánh long, biết một vùng nhiều gò là triều đình hay quân doanh: những việc ấy phải đứng tại thực địa cùng người đã quen mắt. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Bí huyệt danh tủy là gì? – 秘穴名髓

Là quyển năm của Ngọc Tủy Chân Kinh, đặt ba mươi bảy tên bí truyền cho các kiểu huyệt trên một hình đã định, để biết chỗ nào chính, chỗ nào phụ, chỗ nào giả. Sách nói: thuật có tên thì đất có huyệt.

Một long có thể táng nhiều mộ không? – 一枝十數穴

Có, nếu là đại địa như Miếu triều, Nha phủ, Đại thân hoành; khi ấy các huyệt có thứ bậc như quan chức, sức giảm dần. Long ngắn đất hẹp thì chỉ một huyệt; chia nhiều mộ là cắt khí, vừa vô ích vừa hại.

Huyệt phu thê, huynh đệ có táng cả hai được không? – 夫妻 · 兄弟

Được nếu là chân long, nhưng hai huyệt luôn có nặng nhẹ: chồng nặng hơn vợ, anh nặng hơn em. Nếu là long ngang thì chỉ một huyệt thật, huyệt kia là huyệt nghi, không táng.

Huyệt thai và huyệt tức khác nhau thế nào? – 胎息

Huyệt thai ở trên, khí còn đang nuôi, chưa thành, không táng. Huyệt tức ở dưới, mạch đã rời kinh mẹ thành con, mới lấy khí làm huyệt được.

Tẩu khí và can long khác nhau ra sao? – 走氣 · 乾龍

Tẩu khí là long đi lọt ra ruộng, không gò không nước, không có chứng cứ mạch, bỏ hẳn. Can long vẫn có gò, bãi cỏ chứng tỏ mạch qua, chỉ thiếu nước vòng; nếu hai bên có khe nước kẹp thì long khí không tan, dùng được.

Từ khoá: ngọc tủy chân kinh · 玉髓真經 · trương tử vi · tam hợp phái · phong thủy tam hợp · bí huyệt danh tủy · 秘穴名髓 · huyệt phu thê · huyệt thai tức · can long

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…