Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (卷四上 · 形象穴髓第四)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Hình tượng huyệt tủy (4) dịch và giảng phần cuối của tổng luận hình tượng trong quyển bốn Ngọc Tủy Chân Kinh. Sau người, thú, chim, cá, sách bàn đến những hình không có sự sống: hoa cây, đồ quý bằng vàng ngọc, nhạc khí, đao kiếm, đai, ghế, cầu vồng, phướn cờ, thoa trâm, như ý, cây đàn, ống sáo, rồi lên tới hình mặt trăng, sao băng, Bắc Đẩu. Phần này kết thúc bằng một cuộc tranh luận quan trọng: có nên điểm huyệt theo "tam tài" hay theo hình, có nên đặt tên "huyệt thái dương, thái âm" hay không. Lời phát huy của Thái Quý Thông khép lại toàn chương bằng một câu rất thẳng: đọc văn Tử Vi rồi mà còn không tỉnh thì ta cũng đành chịu.
Trả lời nhanh: Hoa lấy nhuỵ hoa, cây lấy ngọn non chỗ ra hoa. Đồ vàng ngọc: vàng lấy phía trước, ngọc lấy phía trong; nhạc khí đánh lấy chỗ phát tiếng; đồ cầm tay lấy chỗ tay cầm dùng sức. Kiếm lấy chỗ sắc hoặc chuôi, tuỳ nước; thương lấy lỗ tua; thoa lấy chân thoa. Đai, ghế, cầu vồng giống nhau, phân bằng ứng tinh: đai ứng hốt mũ, ghế ứng tượng Phật quý nhân, cầu vồng ứng thác nước đầm hồ. Đàn lấy phím, tỳ bà lấy chỗ gảy, sáo lấy lỗ thổi. Trăng tròn lấy phía cung trăng hướng đông; sao băng lấy chỗ sao thật, không lấy đuôi lửa. Tử Vi bác "tam tài": hình đã thật thì huyệt không dời. Thái Quý Thông bác "huyệt thái dương, thái âm": mặt trời là biểu tượng của vua, không ai táng được.
Thầy Vũ Giới giảng: "Trời làm đất đặt không có tên suông, một hình có một tính tình. Câu ấy của Tử Vi là gốc của cả phép hình tượng: được tính tình của hình thì tự được huyệt, không phải đi tìm công thức bên ngoài."

Hoa cây và đồ quý – 花木 · 寳器
Nguyên văn – 原文
花形須是得花心。木形須向木杪尋。(發揮)花形惟花心;木形當下嫩稍及開花結秀處可下。
寳器須是破響處。寳器須辨玉與金。金可向前玉向裏。執器須近手邊尋。瓚斝須是斟酌處。或有花靨自然深。(註)如鐘磬鐃鈸皆是響器,各取其器之響處。……執器或有柄無柄,要於人可用力處尋穴。瓚斝雖是執器,然用處却當在斟酌處。
發揮云:金玉器攻之易毀而碎,故玉裏中取用,不損玉也。執器在手者以有柄與耳,然亦有不在柄者,如玉瓚或當在口中盛酒水處,不可執泥。尊罍當用花靨。
Dịch: Hình hoa phải được nhuỵ hoa; hình cây phải tìm ở ngọn cây. (Phát huy) Hình hoa chỉ có nhuỵ; hình cây nên đặt ở ngọn non và chỗ ra hoa kết quả. Đồ quý phải ở chỗ phát tiếng; đồ quý phải phân ngọc với vàng: vàng có thể lấy phía trước, ngọc lấy phía trong; đồ cầm tay phải tìm gần chỗ tay. Chén ngọc, chén rót rượu phải ở chỗ rót rượu; hoặc có hoa lúm tự nhiên sâu. (Chú) Như chuông, khánh, nạo, bạt đều là nhạc khí đánh, mỗi thứ lấy chỗ phát tiếng. Đồ cầm tay có cái có cán, có cái không cán, phải tìm huyệt ở chỗ người dùng sức được. Chén ngọc tuy là đồ cầm tay, nhưng chỗ dùng lại ở chỗ rót. Lời phát huy: Đồ vàng ngọc đập vào thì dễ vỡ nát, nên ngọc lấy ở trong để không tổn ngọc. Đồ cầm tay thì có cán và quai; nhưng cũng có cái không ở cán, như chén ngọc có khi ở miệng, chỗ đựng rượu nước, không được câu nệ. Bình rượu nên dùng hoa lúm.
Giảng: Hoa và cây là hình của sức sống: huyệt ở chỗ sống nhất, tức nhuỵ hoa và ngọn non đang ra hoa. Đồ vật thì khác, đồ vật không có sức sống tự thân, nên Ngọc Tủy hỏi: đồ này dùng ở đâu. Chuông khánh dùng ở chỗ phát tiếng; đồ cầm tay dùng ở chỗ tay nắm; chén rượu dùng ở chỗ rót. Huyệt ở chỗ đồ vật "được dùng". Riêng ngọc thì lấy phía trong, vì ngọc giòn, đập vào mặt ngoài là vỡ: đây là cách nói rằng với những khối núi tròn nhẵn, sáng sạch (hình ngọc), không nên đào vào sườn ngoài mà phải tìm chỗ lõm bên trong.
Đao kiếm, đai, ghế, cầu vồng – 刀劍 · 帶 · 几 · 虹
刀劍須從快利處。鎗取纓眼釵取股。寳劍靶頭亦是穴。於水勢來尋決。(註)劍二頭皆有穴,當以水爲決。
帶下近胯或魚袋。玉几中間下曲心。羅帶風吹須下結。近上上結是太深。(註)結居下手近上不是穴。羅帶必薄,故金井不可太深。
發揮云:帶、几、虹三形相類,皆以應星辨之。帶之應魚袋及靴幞圭笏襟袍之類,不然亦必有貴人當之;几之應如意、……胡椅、坐佛、貴人拜山之類,不然尊俎、屏風、琴棊副之;虹之應飛瀑、湖潭、祥雲、走電之類,不然臥有雨灑之點,應小注小堆阜無數是也。觀其應而知其形,知其形而得其穴。帶取胯與魚袋去處下之;几取立脚中腰等處下之;虹取飲水處下之。亘天之虹只北當面正處下之,然亦自有首尾可辨,大率向水處是首也。
Dịch: Đao kiếm phải theo chỗ sắc bén; thương lấy lỗ tua, thoa lấy chân thoa; chuôi bảo kiếm cũng là huyệt; theo thế nước tới mà quyết. (Chú) Kiếm hai đầu đều có huyệt, nên lấy nước để quyết. Đai đặt gần hông hoặc túi cá; ghế ngọc đặt ở chỗ cong giữa; đai lụa gió thổi phải đặt ở nút thắt; nút ở gần trên là quá sâu. (Chú) Nút ở phía dưới, gần trên thì không phải huyệt. Đai lụa ắt mỏng, nên kim tỉnh (lòng huyệt) không được quá sâu. Lời phát huy: Ba hình đai, ghế, cầu vồng giống nhau, đều lấy sao ứng mà phân. Đai ứng túi cá, giày mũ, hốt, áo bào; không thì ắt có quý nhân đứng ngang. Ghế ứng như ý, ghế Hồ, tượng Phật ngồi, quý nhân lạy núi; không thì có bình rượu, bình phong, đàn cờ đi kèm. Cầu vồng ứng thác bay, hồ đầm, mây lành, chớp chạy; không thì nằm có chấm mưa rơi, ứng vô số vũng nhỏ, gò nhỏ. Xem ứng mà biết hình, biết hình mà được huyệt. Đai lấy chỗ hông và túi cá; ghế lấy chân đứng, eo giữa; cầu vồng lấy chỗ uống nước. Cầu vồng ngang trời chỉ đặt ở chính giữa phía bắc trước mặt; nhưng cũng tự có đầu đuôi phân được: đại để hướng về nước là đầu.
Giảng: Đoạn này đáng nhớ vì hai lẽ. Thứ nhất là phép "xem ứng mà biết hình": ba dải núi thấp dài nằm ngang (đai, ghế, cầu vồng) nhìn hình gần như giống nhau, chỉ phân được bằng những gì đứng quanh nó. Có gò như mũ hốt, quý nhân là đai; có gò như tượng ngồi, bình phong là ghế; có thác nước, hồ đầm, vô số vũng nhỏ như giọt mưa là cầu vồng. Thứ hai là lời dặn kỹ thuật: đai lụa mỏng nên lòng huyệt không được đào sâu, cùng một lý với rùa, nhện ở bài trước. Và cầu vồng thì "uống nước" bằng đầu, nên huyệt ở đầu phía nước.

Phướn cờ, lầu điện, thoa trâm, kim thương – 旛旗 · 樓殿 · 釵簪 · 針鎗
寳旛須要下中股。中股心間凹處尋。(註)中股仍有二脚,股凹處可取穴。
發揮云:旛旗之形多於閃動處。旛在中股,而旗在花心最的處,或下七星處點亦是穴。又須看朝應如何。更看樓殿在何處,殿樓見處取穴心。惟有層樓穴可分上中下。
釵形須是長短股。豎釵當於股上尋。……難使侵折釵,却於股上取,又怕鑿傷股斷金。單股不是釵像此樣,原來是玉簪。玉簪花頭乃是穴。
發揮云:釵形取穴最不一:或取釵頭油膩處,或取一股,或處斷處,或因斜絆之勢以向取之。先看本身情勢,次取朝應,次取堂局,而後可定也。簪形與針鎗相似,亦以應星辨之:簪之應有鏡臺、美女、粧臺之類;針之應有絲線珠穎之類;鎗之應有虎豹犀象、將軍武公旗鼓之類。……針形橫身直取尖下之;鎗形只下纓眼,而直者亦下兩鋒。
Dịch: Phướn báu phải đặt ở chân giữa, tìm chỗ lõm giữa lòng chân giữa. (Chú) Chân giữa lại có hai chân nhỏ, chỗ lõm giữa chân có thể lấy huyệt. Lời phát huy: Hình phướn cờ phần nhiều ở chỗ lay động. Phướn ở chân giữa, còn cờ ở chỗ chính nhất của hoa cờ, hoặc đặt ở chỗ bảy sao trên cờ cũng là huyệt. Lại phải xem núi chầu ứng thế nào. Lại xem lầu điện ở đâu: chỗ thấy điện lầu thì lấy tâm huyệt. Chỉ có lầu nhiều tầng thì huyệt chia được trên, giữa, dưới. Hình thoa phải có chân dài chân ngắn; thoa dựng thì tìm trên chân. … Khó để làm gãy thoa, nên lấy trên chân, lại sợ đục làm tổn chân, đứt vàng. Một chân không phải thoa, kiểu này vốn là trâm ngọc; đầu hoa trâm ngọc mới là huyệt. Lời phát huy: Hình thoa lấy huyệt nhiều kiểu nhất: hoặc lấy đầu thoa chỗ bóng dầu, hoặc lấy một chân, hoặc chỗ đứt, hoặc theo thế vướng xiên mà lấy hướng. Trước xem tình thế bản thân, sau lấy chầu ứng, sau lấy đường cục rồi mới định được. Hình trâm giống kim và thương, cũng lấy sao ứng mà phân: trâm ứng đài gương, mỹ nữ, đài trang; kim ứng chỉ, sợi, hạt châu; thương ứng hổ báo tê voi, tướng quân, cờ trống. … Hình kim thân ngang thì lấy thẳng ở mũi; hình thương chỉ đặt ở lỗ tua, thương thẳng thì cũng đặt ở hai lưỡi.
Giảng: Lại một lần nữa, ba hình gần giống nhau (trâm, kim, thương: đều là dải núi nhọn dài) được phân bằng ứng tinh: trâm đi với gương, đài trang, người đẹp; kim đi với chỉ, hạt châu; thương đi với hổ báo, cờ trống, tướng quân. Từ đó lời đoán cũng khác: trâm ứng quý nữ, thương ứng võ tướng. Với thoa, lời phát huy đưa ra trình tự ba bước rất đáng thuộc: tình thế bản thân, rồi chầu ứng, rồi đường cục. Hình phướn cờ thì lấy chỗ "lay động", tức chỗ dải núi uốn như lá cờ bay, vì chỗ uốn là chỗ khí xoay lại.

Như ý, cầu trượng, kim xâu châu, đàn, tỳ bà, sáo – 如意 · 毬杖 · 針珠 · 琴 · 琵琶 · 笛
如意下頭不下柄。毬杖面上穴自沉。……(註)如意手中所執者,穴當下如意頭勾曲處。毬杖面上裹毬處有凹。……發揮云:毬與杖相對,有毬必有杖,有杖必有毬,各觀其融會所在。如意須下意頭,手執處不可下。
或有員珠見尖射。此是穿珠小金針。當於針上取正穴。微微作用怕不禁。(註)有金針穿珠形,亦似毬,然無杖而有針,乃以針爲主。針形必小,故不可大作用也。
若有圓星一路直。此是神仙橫玉琴。琴穴定須徽上取。徽隱只於指下尋。(註)一路圓星乃琴徽也。有星則取大者爲穴,無星則當用指彈處取穴也。發揮云:琴下大徽,無徽下用指彈處。琵琶要於撥處下,羌笛要尋吹孔音。笛形下大孔吹處,琵琶下撥處,無容遷變也。
Dịch: Như ý đặt ở đầu, không đặt ở cán; cầu trượng thì huyệt tự lắng trên mặt. (Chú) Như ý là vật cầm trong tay, huyệt nên đặt ở chỗ đầu như ý cong móc. Trên mặt cầu trượng, chỗ bọc cầu có chỗ lõm. Lời phát huy: Cầu và trượng đi đôi, có cầu ắt có trượng, có trượng ắt có cầu, mỗi thứ xem chỗ dung hội. Như ý phải đặt ở đầu, chỗ tay cầm không được đặt. Hoặc có hạt châu tròn thấy mũi nhọn bắn vào: đó là kim nhỏ xâu châu; nên lấy huyệt chính trên kim; dùng nhẹ thôi, sợ không chịu nổi. (Chú) Có hình kim vàng xâu châu, cũng giống cầu, nhưng không có trượng mà có kim, nên lấy kim làm chủ. Hình kim ắt nhỏ, nên không được dùng lớn. Nếu có một dãy sao tròn thẳng hàng, đó là đàn ngọc nằm ngang của thần tiên; huyệt đàn ắt phải lấy trên phím; phím ẩn thì chỉ tìm dưới chỗ ngón tay. (Chú) Một dãy sao tròn là phím đàn. Có sao thì lấy cái lớn làm huyệt, không có sao thì lấy chỗ ngón tay gảy. Lời phát huy: Đàn đặt ở phím lớn, không có phím thì đặt ở chỗ ngón gảy; tỳ bà đặt ở chỗ gảy; sáo Khương phải tìm lỗ thổi phát tiếng. Hình sáo đặt ở lỗ lớn chỗ thổi, tỳ bà đặt ở chỗ gảy, không được dời đổi.
Giảng: Nhạc khí là ví dụ rõ nhất của nguyên tắc "chỗ dùng": đàn phát tiếng ở phím và ngón gảy, sáo ở lỗ thổi, tỳ bà ở chỗ phím gảy. Câu "không được dời đổi" (無容遷變) cho thấy đây là những hình mà Ngọc Tủy coi là đã định huyệt rõ. Hình kim xâu châu có thêm lời dặn về quy mô: hình nhỏ thì "dùng nhẹ thôi", không làm mộ lớn, không xây nhà to. Cầu và trượng đi đôi là một ví dụ nữa của ứng tinh: thấy gò tròn (cầu) thì tìm dải dài (trượng), thấy dải dài thì tìm gò tròn.
Trời làm đất đặt: bác tam tài, giữ hình thật – 天造地設 · 三才之辨
天造地設不虛名。一形自有一性情。得情得性自得穴。況有天然自分明。世人愛說三才穴。如此應須不論形。形定穴真無遷改。三才何嘗文外尋。(註)人形之穴可以高下遷改,亦是看前朝如何,亦有天然窊窊不可遷易,特名不同耳。
勸君不必論三才。但要天然穴自在。若還取形不得真。此事定當有退悔。五星論龍誠簡易。取穴亦須明此義。相生相尅得其真。萬不失一豈惧事。
Dịch: Trời làm đất đặt không có tên suông; một hình tự có một tính tình; được tình được tính thì tự được huyệt, huống chi có chỗ tự nhiên phân minh. Người đời thích nói huyệt tam tài; như thế thì ắt phải không bàn đến hình. Hình đã định, huyệt đã thật thì không dời đổi; tam tài đâu từng phải tìm ngoài văn? (Chú) Huyệt hình người có thể dời cao thấp, cũng là xem núi chầu phía trước thế nào; cũng có chỗ lõm tự nhiên không thể dời đổi, chỉ là tên gọi khác thôi. Khuyên anh không cần bàn tam tài, chỉ cần huyệt tự nhiên có sẵn. Nếu lấy hình mà không được thật, việc này ắt có hối hận. Lấy năm sao bàn long thật là giản dị; lấy huyệt cũng phải rõ nghĩa này. Tương sinh tương khắc được chỗ thật thì muôn lần không sai một, có gì phải sợ.
Giảng: "Tam tài huyệt" là cách chia một ngọn núi làm ba tầng thiên, nhân, địa (trên, giữa, dưới) rồi chọn tầng đặt huyệt theo thế cao thấp. Tử Vi không bác bỏ việc dời huyệt cao thấp (lời chú thừa nhận hình người có thể dời theo núi chầu), mà bác bỏ việc đặt công thức tam tài lên trên hình. Câu "một hình tự có một tính tình, được tình được tính thì tự được huyệt" là tuyên ngôn của cả chương: huyệt nằm trong tính tình của hình, không nằm trong một bảng phân tầng có sẵn. Và chỗ dựa sau cùng vẫn là năm sao: "tương sinh tương khắc được chỗ thật thì muôn lần không sai một".

Hình trăng, sao băng, Bắc Đẩu – 月形 · 流星 · 七星
若還取形道不成。天上禽宿不可廢。論禽自有傳世文。吾今推論不必贅。問君何故取禽宿。假如日形星形類半月。下魄或下角。圓月取弦向月貴。(註)月無光,受日之光。地形雖是圓月之形,然月不常圓。若向東方,常受日氣,則月無缺矣。此是陰陽交會之法如此也。
發揮云:月形有蒲月、缺月之異。蒲月下弦,半月下魄、下角。流星亦是作形穴,長虹下頭不下尾,或從花靨取之。……流星下星實處,不下流焰;七星下斗,或斗中平地有穴處,或於星點取之,或大或小,或取小取大,或星點回環只取中心正者下之。
Dịch: Nếu lấy hình mà đạo không thành thì cầm tú trên trời không thể bỏ. Bàn cầm tú tự có sách truyền đời, nay ta suy luận không cần nói thêm. Hỏi anh vì sao lấy cầm tú? Ví như hình mặt trời, hình sao giống nửa vầng trăng thì đặt ở phần tối hoặc ở góc; trăng tròn thì lấy phía cung hướng về trăng là quý. (Chú) Trăng không có ánh sáng, nhận ánh sáng của mặt trời. Hình đất tuy là hình trăng tròn, nhưng trăng không thường tròn; nếu hướng về phương đông, thường nhận khí mặt trời, thì trăng không khuyết. Đó là phép âm dương giao hội như vậy. Lời phát huy: Hình trăng có trăng đầy, trăng khuyết khác nhau; trăng đầy đặt ở cung, nửa trăng đặt ở phần tối và góc. Sao băng cũng là huyệt có hình; cầu vồng dài đặt ở đầu không đặt ở đuôi, hoặc lấy ở hoa lúm. … Sao băng đặt ở chỗ sao thật, không đặt ở đuôi lửa. Bảy sao (Bắc Đẩu) đặt ở gáo, hoặc ở đất bằng trong gáo có chỗ huyệt, hoặc lấy ở các chấm sao, lớn hoặc nhỏ, lấy nhỏ lấy lớn; hoặc các chấm sao vòng quanh thì chỉ lấy cái ở chính giữa mà đặt.
Giảng: Hình trăng có một lời chú rất hay về thiên văn: trăng tự nó không sáng, sáng là nhờ mặt trời; nên một gò hình trăng tròn mà hướng về phương đông, "thường nhận khí mặt trời", thì trăng không bao giờ khuyết. Đây là cách người xưa diễn đạt nguyên tắc âm dương giao hội bằng hình ảnh: hình âm (trăng) phải đón dương (mặt trời) mới thành. Sao băng thì giống cầu vồng: lấy đầu (sao thật), không lấy đuôi (đuôi lửa, cầu vồng đuôi). Hình Bắc Đẩu là bảy gò nhỏ xếp hình gáo; huyệt ở trong gáo, hoặc ở gò chính giữa khi các gò vòng quanh.
Phát huy: cầm tú là thiên tượng, bác huyệt thái dương thái âm – 禽宿之論
禽宿之論,蓋天有此星,地有此形,星既著於天,形則可用於地,非如此它泛然論形穴之比,故子微取之,如五星之論形也。世俗又從而增益之,曰太陽穴、太陰穴,此都非是。太陽安得作穴?太陰即月也,豈月之外復有所謂太陰者乎?太陽爲衆陽之宗,人君之表,豈可遷葬?然諸地理經中亦不取太陽之形,惟龍訣有太陰太陽照入穴之說,故以此二曜論穴者皆不經之論。禽宿先以三垣爲上,其次二十八宿。假如經中柳枝龍,即柳星之象,然得柳星之精融結成地,則又非柳枝龍偏枯之比,……亦是好形穴也。此特舉其大槩以明之。又次焉有天道、天津、騰蛇、卷舌、天船、天鱉、天花、壘壁、朝廟等,皆天星之象,可參合於地者,若得此形亦爲吉地,不可以爲別家而不取也。
三才論穴,此葬穴子微一定之說,可以破世人之惑矣。亦有廻避惡殺,或貪見山水爲之高下者,亦是天然宜高宜下,非人力所能遷就。……學者更詳究精微,庶得其要。嗟夫!地理之學人皆能之,而能克精之;自謂已得其要,而見諸施行則類多迷謬,誠可悼歎。觀子微之文而後不悟者,吾末如之何也已。
Dịch: Bàn về cầm tú: trời có sao này thì đất có hình này; sao đã hiện trên trời thì hình có thể dùng dưới đất, không phải loại bàn hình huyệt tràn lan khác; nên Tử Vi lấy nó, như lấy năm sao để bàn hình. Người đời lại thêm vào, gọi là huyệt thái dương, huyệt thái âm, đều sai cả. Mặt trời làm sao thành huyệt được? Thái âm tức là trăng, ngoài trăng ra còn có cái gì gọi là thái âm nữa? Mặt trời là tông của mọi dương, là biểu tượng của vua, há có thể dời táng? Các sách địa lý cũng không lấy hình mặt trời; chỉ có Long quyết có thuyết thái âm thái dương chiếu vào huyệt; vì vậy lấy hai diệu này bàn huyệt đều là lời không có căn cứ kinh điển. Cầm tú trước lấy Tam viên là trên, sau đến Nhị thập bát tú. Ví như Liễu chi long trong kinh tức là tượng của sao Liễu; nhưng được tinh của sao Liễu kết thành đất thì lại không phải loại Liễu chi long lệch khô; … cũng là hình huyệt tốt. Đây chỉ nêu đại khái để làm rõ. Thứ nữa có Thiên Đạo, Thiên Tân, Đằng Xà, Quyển Thiệt, Thiên Thuyền, Thiên Miết, Thiên Hoa, Luỹ Bích, Triều Miếu…, đều là tượng sao trời có thể đối chiếu với đất; nếu được hình này cũng là đất lành, không thể vì là của nhà khác mà không lấy. Bàn huyệt theo tam tài: đây là thuyết nhất định của Tử Vi về táng huyệt, có thể phá cái mê của người đời. Cũng có khi tránh sát dữ, hoặc tham thấy núi sông mà đặt cao thấp, đó cũng là tự nhiên nên cao nên thấp, không phải sức người dời đổi được. … Người học hãy xét kỹ chỗ tinh vi, mong được chỗ cốt yếu. Than ôi! Học địa lý thì ai cũng học được, mà tinh được thì ít; tự cho là đã được cốt yếu, đến khi đem ra làm thì phần nhiều mê lầm, thật đáng thương. Xem văn Tử Vi rồi mà vẫn không tỉnh thì ta cũng không biết làm sao nữa.
Giảng: Thái Quý Thông làm ba việc trong lời phát huy cuối chương. Một là giải vì sao Tử Vi nhận hình cầm tú: vì "trời có sao này thì đất có hình này", cùng một nguyên lý thiên địa tương ứng với năm sao, không phải gọi tên tuỳ tiện. Hai là bác bỏ "huyệt thái dương, thái âm" của thầy đời: thái âm chỉ là trăng, còn mặt trời là biểu tượng của vua, không ai "táng" được mặt trời. Ba là xếp thứ bậc: Tam viên (Tử Vi, Thái Vi, Thiên Thị) cao nhất, rồi đến hai mươi tám tú, rồi các sao lẻ như Thiên Tân, Đằng Xà, Thiên Thuyền, Thiên Miết.
Câu kết "xem văn Tử Vi rồi mà vẫn không tỉnh thì ta cũng không biết làm sao" là lời của một học giả lớn đời Nam Tống (Thái Nguyên Định, bạn học của Chu Hy) nói về chính nghề địa lý: ai cũng học được, mà tinh thì ít, tự cho là giỏi mà làm ra thì lầm. Đây là lời nhắc nghề nghiệp có giá trị đến hôm nay.

Bảng tổng hợp: đồ vật lấy chỗ dùng – 器物取用處
| Hình | Chỗ đặt | Ứng tinh, lưu ý |
|---|---|---|
| Hoa, cây | nhuỵ hoa; ngọn non chỗ ra hoa | chỗ sống nhất |
| Chuông, khánh, nạo, bạt | chỗ phát tiếng | vàng phía trước, ngọc phía trong |
| Chén ngọc, bình rượu | chỗ rót, hoa lúm | không câu nệ cán |
| Kiếm | chỗ sắc hoặc chuôi | theo nước mà quyết |
| Đai, ghế, cầu vồng | hông, túi cá; chân, eo giữa; đầu uống nước | phân bằng ứng: hốt mũ / tượng Phật / thác hồ; đai mỏng không đào sâu |
| Phướn, cờ | chân giữa; hoa cờ, bảy sao | chỗ lay động; lầu nhiều tầng chia ba |
| Thoa, trâm, kim, thương | chân thoa; đầu hoa trâm; mũi kim; lỗ tua thương | trâm ứng gương; kim ứng chỉ châu; thương ứng hổ báo cờ trống |
| Như ý, cầu trượng | đầu như ý; mặt bọc cầu | không đặt chỗ tay cầm; có cầu ắt có trượng |
| Đàn, tỳ bà, sáo | phím lớn; chỗ gảy; lỗ thổi | không dời đổi |
| Trăng, sao băng, Bắc Đẩu | cung trăng hướng đông; sao thật; trong gáo | không lấy đuôi lửa |

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Bốn bài Hình tượng huyệt tủy đi theo một trình tự rất rõ: người (có hệ huyệt), thú (theo tư thế), loài nhỏ và loài nước (theo nước), đồ vật (theo chỗ dùng), thiên tượng (theo sao trời). Đi qua tất cả, chỉ có một câu hỏi được hỏi lại: khí của hình này dồn vào đâu. Phong Thuỷ Liên Hoa dạy học trò không học thuộc danh sách, mà học cách đặt câu hỏi ấy cho từng hình gặp ngoài thực địa, kể cả những hình sách không chép.
Phần cuối cũng là một bài học về thái độ học thuật. Tử Vi bác tam tài khi tam tài đứng trên hình; Thái Quý Thông bác huyệt thái dương vì không có căn cứ kinh điển và trái với lẽ. Cả hai đều đòi một điều: cái gì cũng phải có gốc ở tự nhiên và ở sách gốc. Đây cũng là tinh thần khôi phục nguyên lý gốc mà Thầy Vũ Giới theo đuổi: bỏ những thứ đời sau thêm vào, giữ lại cái lý trời làm đất đặt. Khi đã định được long, huyệt, người học mới dùng la kinh và vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để xét thời vận.
Tóm lại – 總結: Đồ vật không có sức sống tự thân nên lấy huyệt ở chỗ đồ được dùng: chuông ở chỗ phát tiếng, đồ cầm tay ở chỗ nắm, chén ở chỗ rót, đàn ở phím, sáo ở lỗ thổi. Hình giống nhau (đai, ghế, cầu vồng; trâm, kim, thương) phân bằng ứng tinh. Hình mỏng không đào sâu. Trăng tròn đón phương đông; sao băng lấy đầu không lấy đuôi. Một hình có một tính tình, được tính tình thì tự được huyệt; không đặt công thức tam tài lên trên hình; không có huyệt thái dương.
Bài trước: Hình tượng huyệt tủy (3): cầm điểu, xà, ngư, quy hình. Bài sau: Bí huyệt danh tủy: các huyệt kín có tên.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), quyển bốn thượng, Hình tượng huyệt tủy, phần hoa mộc, khí vật, cầm tú và lời phát huy kết chương. Hiệu đính: trong lời phát huy về ghế và cầu vồng có một hai chữ mờ nên lược; đoạn sao Liễu có câu đọc chưa chắc nên lược; ở bản khắc có một lá khắc lặp lại lời phát huy về thoa trâm và câu "tinh điểm", bản dịch chỉ dùng một lần. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xét hướng đông cho hình trăng và toạ hướng huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Hình tượng huyệt tủy (3): cầm điểu, xà, ngư, quy hình
- Hình tượng huyệt tủy (2): thú hình, sư tử, hổ, rồng
- Hình tượng huyệt tủy (1): nhân hình, tiên nhân hình
- Chân long danh tủy (2): Kim loan, Lô hoa tiên
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Phân một dải núi thấp dài là đai, ghế hay cầu vồng bằng những gò đứng quanh nó, nhận một dãy gò tròn là phím đàn hay Bắc Đẩu: những việc ấy phải đứng tại thực địa cùng người đã quen mắt. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Hình đồ vật đặt huyệt theo nguyên tắc nào? – 取用處
Theo chỗ đồ vật được dùng: nhạc khí ở chỗ phát tiếng, đồ cầm tay ở chỗ nắm dùng sức, chén ở chỗ rót, đàn ở phím, sáo ở lỗ thổi. Riêng hình ngọc lấy phía trong, vì ngọc đập vào mặt ngoài là vỡ.
Làm sao phân hình đai, ghế và cầu vồng? – 帶几虹
Bằng ứng tinh. Đai đi với túi cá, mũ, hốt, quý nhân; ghế đi với như ý, tượng Phật ngồi, bình phong; cầu vồng đi với thác nước, hồ đầm, mây, hoặc vô số vũng nhỏ như giọt mưa. Xem ứng mà biết hình, biết hình mà được huyệt.
Ngọc Tủy nghĩ gì về "huyệt tam tài"? – 三才穴
Tử Vi khuyên không cần bàn tam tài: một hình tự có một tính tình, được tính tình thì tự được huyệt, hình đã định thì huyệt không dời. Dời cao thấp chỉ theo núi chầu và chỗ lõm tự nhiên.
Có "huyệt thái dương, thái âm" không? – 太陽穴太陰穴
Thái Quý Thông nói không: thái âm chỉ là trăng, còn mặt trời là tông của mọi dương, biểu tượng của vua, không thể táng được. Các sách địa lý cũng không lấy hình mặt trời.
Hình trăng tròn nên đặt thế nào? – 圓月取弦
Lấy phía cung hướng về trăng, và tốt nhất hướng phương đông. Lời chú giải: trăng nhận ánh sáng mặt trời, hướng đông thì thường nhận khí mặt trời nên trăng không khuyết, đó là âm dương giao hội.








