Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (後卷 · 辨穴論髓第十六)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Biện huyệt luận tủy (辨穴論髓) là chương thứ mười sáu của Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, do học trò Chu Bá Đại, tự Hồng Khanh (周伯大洪卿), người Thọ Dương ghi lại. Học trò hỏi: tên gọi các phép định huyệt của các nhà không giống nhau, phép nào là hay? Thầy trả lời trước bằng một nguyên tắc chung về nước và khí, sau đó làm một việc hiếm có trong sách phong thuỷ cổ: đối chiếu từng tên huyệt của các nhà với tên trong hệ Ngọc Tủy. Ỷ kháo là huyệt mũi, tràng xung là trảm quan, cái đỉnh là thiên đình, niêm chuế là huyệt chân núi, tá khí là hoán khí, tĩnh định là tiên động, thai tức là cao hạ… Kết luận: "Lý trong thiên hạ là một; tên tuy khác, chỗ về là một."
Trả lời nhanh: Biện huyệt luận tủy là chương 16 Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh. Nguyên tắc định huyệt: long tốt ắt có nước theo long, long hộ tống cũng có nước theo; đến chỗ làm huyệt thì các nguồn nước cùng hội, giao nhau mà ẩn, long mạch dung hoà, khí huyết hợp lại, không chỗ lọt: huyệt ở giữa ắt là đất trên. Các tên huyệt của các nhà (ỷ kháo, tràng xung, cái đỉnh, niêm chuế, tá khí, tĩnh định, thủ ứng, song khí, thai tức) đều quy về các huyệt của Ngọc Tủy. Năm loại không táng: ngoại, cô, tỉnh, vĩ, cùng. Long chia hai đầu thì đầu táng được, đuôi không táng được; long già cạn khí không táng. Nhất Hạnh chỉ lấy một chữ "nước về ôm" là cốt lõi.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tên huyệt có cả trăm, nhưng huyệt chỉ có một chỗ: chỗ nước hội, khí tụ, không lọt gió. Người học nhớ được chỗ ấy thì trăm tên tự nhiên thông."

Nguyên tắc chung: nước theo long, hội ở huyệt – 好龍必有隨龍之水
Nguyên văn – 原文
某問定穴之名諸家不一,何者爲妙?先生曰:大凡好龍必有隨龍之水,至於護送之龍亦皆有水相隨,及至作穴之處,有源俱會交藏,龍脈融液,定凝氣血翕合,自無透漏,其中穴必爲上地,此其大槩也。至於分輕重上下左右偏正,當於格名中求之。
Dịch: Tôi hỏi: tên định huyệt của các nhà không giống nhau, cái nào là hay? Thầy nói: Đại phàm long tốt ắt có nước theo long; đến long hộ tống cũng đều có nước theo. Đến chỗ làm huyệt thì các nguồn đều hội, giao nhau mà ẩn; long mạch dung hoà, khí huyết đọng lại hợp nhau, tự nhiên không có chỗ lọt. Huyệt ở giữa chỗ ấy ắt là đất trên. Đó là đại khái. Còn chia nặng nhẹ, trên dưới, trái phải, lệch chính thì nên tìm trong các cách và tên.
Giảng: Trước khi bàn tên, thầy đặt nền: huyệt là chỗ nước hội. Long chính có nước đi kèm hai bên; các nhánh hộ vệ cũng có nước riêng. Đến huyệt, các dòng nước ấy gặp nhau (hội), giao nhau rồi khuất đi (giao tàng), không chảy thẳng ra để lọt khí. Đó là điều kiện cần của mọi huyệt, dù gọi bằng tên gì. Còn các tên (cách danh) chỉ để chia chi tiết: huyệt cao hay thấp, nặng về bên nào, chính hay lệch.
Tên các nhà và tên Ngọc Tủy: cùng một lý – 其名雖殊其歸則一
Nguyên văn – 原文
又問:畢竟諸家穴法豈無可取?先生曰:天下之理一也。吾嘗歷觀諸家之說,集其善者以教人,其名雖殊,其歸則一。如倚靠穴即吾鼻穴也,其取氣脈所適,不正必中者是。如撞衝穴即吾斬關穴也,撞便氣取之透涌于此;或一山平面,然盈氣育精自有偏處,亦於其處撞取其氣者是。如蓋頂穴即吾天庭穴也,天庭即所謂眉心穴,朝應既高,不容低下,故取蓋頂,如王家美女梳粧形是此類,而美女照鏡梳粧下眉心穴者是。
Dịch: Lại hỏi: rốt cuộc phép huyệt các nhà há không có gì đáng lấy? Thầy nói: Lý trong thiên hạ là một. Ta từng xem khắp thuyết các nhà, gom cái hay để dạy người; tên tuy khác mà chỗ về là một. Như huyệt "ỷ kháo" (tựa dựa) tức là huyệt mũi của ta: lấy chỗ khí mạch đi tới, không chính thì ắt trúng giữa. Như huyệt "tràng xung" (đâm thẳng) tức là huyệt trảm quan của ta: đâm thẳng vào thì khí trào lên ở đó; hoặc một ngọn núi mặt phẳng nhưng khí đầy tinh nuôi tự có chỗ lệch, cũng ở chỗ ấy đâm lấy khí. Như huyệt "cái đỉnh" (trùm đỉnh) tức là huyệt thiên đình của ta: thiên đình tức huyệt mi tâm; núi chầu đã cao thì không cho đặt thấp, nên lấy trùm đỉnh, như hình mỹ nữ nhà vương chải tóc là loại này, và mỹ nữ soi gương chải tóc thì đặt huyệt ở mi tâm.
Giảng: Ba cặp đầu:
- Ỷ kháo = huyệt mũi (鼻穴): huyệt tựa vào đầu mũi núi, chỗ khí mạch đi tới tận cùng. Dù thế núi có lệch, huyệt vẫn ở chính giữa dòng khí.
- Tràng xung = trảm quan (斬關): long đi thẳng chưa dừng, huyệt "chém ngang cửa ải", đặt ngay trên thân long nơi khí trào lên. Thầy nói thêm: một ngọn núi mặt phẳng mà khí đầy cũng có chỗ lệch tụ, cũng dùng cách này.
- Cái đỉnh = thiên đình (天庭): khi núi chầu trước mặt rất cao, huyệt không được đặt thấp (sẽ bị đè), phải lên cao, ở "mi tâm" của núi. Hình mỹ nữ chải tóc, soi gương là ví dụ điển hình.

Niêm chuế, tá khí, tĩnh định – 粘綴 · 借氣 · 靜定
Nguyên văn – 原文
如粘綴穴即吾……丹田及女陰形穴是也,景純所謂大山高隴即須下山之趾是;又如倒木行水,皆以粘綴取之,蓋氣脈聚漏於下故也。如借氣穴即吾換氣穴也,氣脈流行處本非爲此,吾得接傍借而用之者是。如靜定穴即吾仙洞穴也,一穴安靜,百穴俱廢,蓋居中者獨清,諸穴環遶飛動皆不足用是也。
Dịch: Như huyệt "niêm chuế" (dính đính) tức là huyệt … đan điền và hình âm hộ nữ của ta; Cảnh Thuần nói "núi lớn gò cao thì phải đặt ở chân núi" là thế; lại như cây đổ, nước chảy, đều lấy niêm chuế, vì khí mạch tụ và lọt ở dưới. Như huyệt "tá khí" (mượn khí) tức là huyệt hoán khí của ta: chỗ khí mạch chảy vốn không vì huyệt này, ta được nối bên mà mượn dùng. Như huyệt "tĩnh định" tức là huyệt tiên động của ta: một huyệt yên tĩnh, trăm huyệt đều bỏ; vì cái ở giữa riêng trong, các huyệt vây quanh bay động đều không đủ dùng.
Giảng: Niêm chuế là huyệt "dính" ở chân núi: núi lớn, gò cao, thế dốc, khí trượt xuống tụ ở dưới, nên huyệt phải dính sát chân núi (như huyệt đan điền ở bụng dưới người). Câu của Quách Phác "núi lớn gò cao thì phải đặt ở chân núi" được dẫn làm chứng. Tá khí là huyệt mượn khí từ một mạch bên cạnh: mạch chính không dừng ở đây, nhưng có một nhánh nhỏ nối sang, ta lấy chỗ nối ấy. Tĩnh định là huyệt ở giữa một vòng núi động: chung quanh các đỉnh bay nhảy không yên, chỉ một chỗ ở giữa lặng như "động tiên" là huyệt; tìm được chỗ ấy thì các chỗ khác đều bỏ.

Huyệt nghi tự, thủ ứng, song khí – 疑似 · 取應 · 雙氣
Nguyên văn – 原文
如……援穴即吾所載翁家之葬,遠高有疑似穴二四,不可着手,只看朝山來水向之照認,其疑自決,當於疑似穴中求之。如取應穴即吾所取應峯作穴是也,且如旋穴互潤,或偏或斜,或凹或薄,必有應峯及鬼山可爲應印,然後可遷,當於凹穴中求之。如雙氣穴即吾兄弟夫妻枝鼓及疑似穴是也。
Dịch: Như huyệt "… viện" tức là ngôi táng nhà họ Ông ta đã chép: xa cao có hai bốn chỗ giống huyệt, không biết đặt tay vào đâu; chỉ xem núi chầu, nước đến, hướng chiếu mà nhận thì mối nghi tự giải; nên tìm trong các huyệt nghi tự. Như huyệt "thủ ứng" tức là phép lấy núi ứng làm huyệt của ta: như huyệt xoay vòng, có khi lệch, có khi xiên, có khi lõm, có khi mỏng, ắt phải có núi ứng và núi quỷ làm dấu ấn ứng, rồi mới táng được; nên tìm trong huyệt lõm. Như huyệt "song khí" tức là các huyệt anh em, vợ chồng, cành trống và nghi tự của ta.
Giảng: Ba trường hợp khó:
- Nghi tự: một khu có nhiều chỗ "giống huyệt", hai chỗ, bốn chỗ. Cách giải: đừng nhìn tại chỗ, mà xem núi chầu và nước đến chiếu vào đâu; chỗ được chiếu đúng là huyệt thật.
- Thủ ứng: huyệt lệch, xiên, lõm hay mỏng, tự thân không rõ; phải có núi ứng phía trước và núi quỷ phía sau làm "con dấu" xác nhận mới táng.
- Song khí: hai huyệt cùng kết trên một long, như anh em, vợ chồng; xem lại Bí huyệt danh tủy về các huyệt có tên trong hệ Ngọc Tủy.
Thai huyệt và tức huyệt: đặt ở dốc chủ phong hay ở nhũ – 胎穴 · 息穴
Nguyên văn – 原文
如胎息穴即吾所分高下窟穴是也:如一地有主峯,左右龍虎,又有乳頭,但股長股短,或主峯偏一邊,俗眼多以主峯之下坡中取穴,此即胎穴也,下之不發,當於乳下之,即術家所謂息穴也。又如直衝橫衝,皆以一山橫亘,又一山直來,無可安排,即以山水交會中取其方向比和、朝應端正、明堂融結、四顧有情處定穴,橫者居一頭,直者居其表是也。
Dịch: Như huyệt "thai tức" tức là huyệt chia cao thấp của ta: như một khu đất có chủ phong, có long hổ trái phải, lại có đầu nhũ, nhưng chân dài chân ngắn, hoặc chủ phong lệch về một bên; mắt tục thường lấy huyệt ở giữa dốc dưới chủ phong: đó là thai huyệt, táng vào không phát; nên táng ở nhũ, tức là cái nhà thuật gọi là tức huyệt. Lại như trực xung, hoành xung, đều là một núi nằm ngang, một núi đi thẳng tới, không biết đặt đâu: thì lấy chỗ núi nước giao hội, hướng tỷ hoà, núi chầu ngay ngắn, minh đường kết tụ, bốn phía có tình mà định huyệt; núi ngang thì đặt ở một đầu, núi thẳng thì đặt ở mặt ngoài.
Giảng: Đây là đoạn thực hành quan trọng nhất của chương. Một khu có chủ phong (núi chính phía sau) và một đầu nhũ (gò tròn nhô ra phía trước). Người không quen thường đặt huyệt ở dốc dưới chủ phong vì thấy núi chính ở đó: đó chỉ là "thai", khí còn đang nuôi, táng vào không phát. Huyệt thật ở đầu nhũ, nơi khí đã ra đến và dừng: đó là "tức". Ở đây "thai, tức" được mượn làm tên hai vị trí, đúng như chương Ngũ tinh cát hung nói "mượn tên thì được".
Với trường hợp một núi ngang, một núi dọc gặp nhau, thầy đưa ra bốn tiêu chuẩn chọn: hướng tỷ hoà, núi chầu ngay ngắn, minh đường kết tụ, bốn phía có tình. Núi ngang thì huyệt ở một đầu; núi dọc thì huyệt ở mặt ngoài.

Năm loại không táng: ngoại, cô, tỉnh, vĩ, cùng – 不下之穴
Nguyên văn – 原文
如曰外,曰孤,曰井,曰尾,曰窮者,不下之穴,不必論也。外即天外,孤即天孤,尾即龍尾也。如一龍分兩頭橫出,兩次俱盡,必有一次是頭,一處是尾,頭可下,尾不可下。窮者龍老而盡,氣脈衰歇,非如子龍之盡,山交水會,氣脈秀發可下,故嫩者爲蕊,老者爲骸。又如清濁骨肉等穴,貫之以一,萬名俱畢。一行專取水歸抱之玄一字,理趣長遠,聖人復起不易斯言。
Dịch: Như những chỗ gọi là ngoại, cô, tỉnh, vĩ, cùng là huyệt không táng, không cần bàn. Ngoại tức thiên ngoại, cô tức thiên cô, vĩ tức đuôi long. Như một long chia hai đầu chạy ngang, hai lần đều tận, ắt có một chỗ là đầu, một chỗ là đuôi; đầu táng được, đuôi không táng được. Cùng là long già mà tận, khí mạch suy kiệt; không như long con tận, núi giao nước hội, khí mạch tươi phát, táng được. Cho nên non là nhuỵ, già là xương khô. Lại như các huyệt thanh, trọc, cốt, nhục, xâu lại bằng một lý thì muôn tên đều xong. Nhất Hạnh chuyên lấy một chữ "huyền" của nước về ôm, lý thú sâu xa; thánh nhân sống lại cũng không đổi được lời ấy.
Giảng: Năm loại huyệt không táng:
- Ngoại (外): huyệt nằm ngoài vòng ôm, trống trải ra trời.
- Cô (孤): huyệt trơ trọi một mình, không hộ vệ.
- Tỉnh (井): huyệt sụt trũng như đáy giếng, nước đọng.
- Vĩ (尾): đuôi long. Một long chia hai đầu, đầu nào khí đến thì táng; đầu kia chỉ là đuôi.
- Cùng (窮): long già đi tới tận cùng, khí đã kiệt. Khác với long con dừng lại có núi giao nước hội: cái tận ấy là nhuỵ hoa, táng được; long già tận là xương khô.
Câu kết của thầy nâng toàn chương lên: tất cả tên huyệt "xâu lại bằng một lý thì muôn tên đều xong". Và thầy tôn câu của Nhất Hạnh (thiền sư thiên văn đời Đường) chỉ lấy một chữ "nước về ôm" (水歸抱) làm cốt lõi. Nước về ôm huyệt là dấu hiệu chung nhất của mọi huyệt thật, đúng như nguyên tắc mở đầu chương.
Học trò hỏi thêm về huyệt theo hình người, thầy đáp: các phép huyệt ngang trên thân người và bàn lưng mặt hình nam nữ đã nói đủ, "ông về tự tìm thì thầy còn dư", ý là sách đã có, cứ đọc lại.

Bảng tổng hợp: tên các nhà và tên Ngọc Tủy – 諸家穴名對照
| Tên các nhà | Tên Ngọc Tủy | Chỗ đặt |
|---|---|---|
| Ỷ kháo 倚靠 | Huyệt mũi 鼻穴 | Đầu mũi núi, chỗ khí đến tận |
| Tràng xung 撞衝 | Trảm quan 斬關 | Trên thân long đi thẳng, chỗ khí trào |
| Cái đỉnh 蓋頂 | Thiên đình 天庭 (mi tâm) | Trên cao, khi núi chầu cao |
| Niêm chuế 粘綴 | Đan điền, huyệt chân núi | Sát chân núi lớn dốc |
| Tá khí 借氣 | Hoán khí 換氣 | Chỗ nhánh bên nối vào |
| Tĩnh định 靜定 | Tiên động 仙洞 | Chỗ lặng giữa vòng núi động |
| Thủ ứng 取應 | Lấy núi ứng làm huyệt | Huyệt lõm, có núi ứng và quỷ làm dấu |
| Song khí 雙氣 | Huyệt anh em, vợ chồng | Hai huyệt trên một long |
| Thai tức 胎息 | Huyệt chia cao thấp | Không ở dốc chủ phong (thai), mà ở nhũ (tức) |
| Ngoại, cô, tỉnh, vĩ, cùng | Không táng | |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Phong Thuỷ Liên Hoa coi chương này là bản đối chiếu thuật ngữ quý giá. Người học Việt Nam đọc nhiều sách khác nhau, gặp hàng chục tên huyệt mà không biết chúng có phải cùng một thứ không. Bảng đối chiếu của thầy Tử Vi cho thấy một thái độ học thuật đúng: gom cái hay của các nhà, quy về một lý, thay vì chê bai hay chồng chất tên gọi.
Lỗi "thai huyệt" là lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất khi xem lại các ngôi mộ cũ: thấy núi chính đẹp thì đặt ngay dưới chân dốc núi ấy, trong khi phía trước còn một gò nhũ tròn mới là chỗ khí dừng. Mộ đặt ở dốc thường bị nước mặt chảy qua, khí chưa tụ. Đi tiếp tới nhũ, xem nước có về ôm không, rồi mới định.
Với dương trạch, "nước về ôm" ứng với đường đi, dòng người, dòng xe uốn ôm lấy khu đất; khu đất nằm ở đuôi một dãy phố cụt, ở chỗ trũng đọng nước, hay đứng trơ trọi giữa bãi trống là các loại "vĩ, tỉnh, cô" của đô thị.

Tóm lại – 總結: Biện huyệt luận tủy dạy rằng mọi huyệt thật đều ở chỗ nước theo long hội lại, giao nhau mà ẩn, khí không lọt. Tên huyệt của các nhà đều quy về các huyệt của Ngọc Tủy: ỷ kháo là huyệt mũi, tràng xung là trảm quan, cái đỉnh là thiên đình, niêm chuế là huyệt chân núi, tá khí là hoán khí, tĩnh định là tiên động. Huyệt nghi tự thì xem núi chầu nước đến; huyệt lệch lõm thì cần núi ứng và quỷ. Đừng đặt ở dốc chủ phong (thai) mà đặt ở nhũ (tức). Ngoại, cô, tỉnh, vĩ, cùng thì không táng. Muôn tên xâu bằng một lý: nước về ôm.
Bài trước: Biện long luận tủy: lưng mặt, già non, sống chết, thật giả. Bài sau: Phối tú luận tủy.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), Hậu quyển, chương mười sáu, Biện huyệt luận tủy, học trò Chu Hồng Khanh người Thọ Dương ghi: văn hỏi đáp, không có đồ. Hiệu đính: bản khắc mờ ở tên huyệt tương ứng với niêm chuế và ở chữ đầu tên huyệt "… viện", để trống bằng dấu ba chấm. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng tỷ hoà khi định huyệt.
- Lập Cục Pháp: kiểm nước về ôm và minh đường kết tụ.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ chủ phong, đầu nhũ, dòng nước để phân thai huyệt và tức huyệt.
Bài liên quan – 相關文章
- Bí huyệt danh tủy, các huyệt kín có tên
- Thập xảo huyệt tủy, mười huyệt khéo
- Huyệt tủy trích huyền, tinh yếu điểm huyệt
- Biện long luận tủy: lưng mặt, già non, sống chết, thật giả
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đứng giữa một khu có ba bốn chỗ giống huyệt mà chọn ra chỗ thật, phân biệt thai huyệt với tức huyệt, là thủ pháp phải học tại hiện trường: phần ấy học qua công trình thật. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Điều kiện chung của mọi huyệt thật là gì? – 定穴大槩
Nước theo long và nước của long hộ tống đều hội về, giao nhau mà ẩn, khí không lọt; Nhất Hạnh tóm lại bằng chữ "nước về ôm".
Huyệt trảm quan là gì? – 斬關
Là huyệt các nhà gọi là tràng xung: đặt ngay trên thân long đang đi thẳng, chỗ khí trào lên, như chém ngang cửa ải.
Thai huyệt và tức huyệt khác nhau thế nào? – 胎穴息穴
Thai huyệt là chỗ dốc dưới chủ phong, khí còn đang nuôi, táng không phát; tức huyệt là ở đầu nhũ phía trước, khí đã đến và dừng.
Những huyệt nào không được táng? – 不下之穴
Năm loại: ngoại (ngoài vòng ôm), cô (trơ trọi), tỉnh (trũng như giếng), vĩ (đuôi long), cùng (long già tận khí).
Gặp nhiều chỗ giống huyệt thì chọn thế nào? – 疑似穴
Đừng chỉ nhìn tại chỗ; xem núi chầu và nước đến chiếu vào đâu, chỗ được chiếu đúng là huyệt thật.








