Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (後卷 · 胎息論髓第十二)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Thai tức luận tủy (胎息論髓) là chương thứ mười hai của Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, do học trò Vương Tông Vọng (王宗望, tự Tử Thanh) người Thái Nguyên ghi lại theo lối hỏi đáp. Học trò hỏi về bốn thuyết các nhà địa lý hay dùng: tổ tông phụ mẫu, thai tức huyết mạch, cốt tiết (đốt long), giao hội. Thầy trả lời từng thuyết: định nghĩa lại tổ, tông, phụ mẫu, thai, tức theo phép xuyên lạc biến truyền; giải nghĩa chữ "thai tức" cho đúng; phê thuyết bảy mươi hai đốt; bác bỏ việc gán Cửu tinh (Tham Lang…) và các tên sinh khí, thiên y, tuyệt mệnh cho long; cuối cùng khẳng định thuyết giao hội là hợp lý nhất. Đây là chương thể hiện rõ lập trường học thuật của trường phái Ngọc Tủy.
Trả lời nhanh: Thai tức luận tủy là chương 12 Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, hỏi đáp về các thuyết tổ tông, thai tức, cốt tiết, giao hội. Thầy dạy: chỗ dựng lên đặc biệt là tổ, chỗ chia nhận là tông, chỗ xuyên lạc đi ra là phụ mẫu, chỗ xuyên lạc thấy được là thai, chỗ mới biến là tức, chỗ biến rồi truyền là con cháu đã thành hình. Thuyết "lấy hai bên đỉnh núi làm phụ mẫu" là sai lớn. Long có đốt, đốt dài thì phúc bền, đốt ngắn thì phúc dễ hết, nhưng câu nệ đếm 72 đốt thì không có đất nào toàn. Gán tên Tham Lang và sinh khí, ngũ quỷ, tuyệt mệnh cho long là vô căn cứ; chỉ nên dùng ngũ tinh. Giao hội: long tụ là giao, khí tụ là hội; khí không tụ thì không thành hình.
Thầy Vũ Giới giảng: "Học phong thuỷ, cái khó nhất không phải là học thêm, mà là bỏ bớt. Chương này dạy người học dám bỏ những thuyết không có gốc, giữ lấy một phép cho tinh."

Tổ, tông, phụ mẫu, thai, tức: định nghĩa lại – 吾以特起爲祖
Nguyên văn – 原文
僕問諸家祖宗父母胎息血脈骨節之說如何。先生曰:穿落變傳即是說也……默觀術家以龍之特起處爲祖宗,而特起左右者爲父母,此說大謬。夫祖生宗,宗生父,而後有胎息血脈以成子孫……吾則不然,吾以特起爲祖,分受爲宗,穿落所出者爲父母,而穿落所見爲胎息,初變者爲息,變而傳者爲已成形出世之子孫。
Dịch: Tôi hỏi: thuyết của các nhà về tổ tông phụ mẫu, thai tức huyết mạch, cốt tiết thế nào? Thầy nói: Xuyên lạc biến truyền chính là thuyết ấy … Lặng xem các nhà thuật lấy chỗ long dựng lên đặc biệt làm tổ tông, lấy hai bên chỗ dựng lên làm phụ mẫu: thuyết ấy sai lớn. Tổ sinh tông, tông sinh cha, rồi sau mới có thai tức huyết mạch để thành con cháu … Ta thì không như thế: ta lấy chỗ dựng lên đặc biệt làm tổ, chỗ chia nhận làm tông, chỗ xuyên lạc đi ra làm phụ mẫu, chỗ xuyên lạc thấy được làm thai, chỗ mới biến làm tức, chỗ biến rồi truyền làm con cháu đã thành hình ra đời.
Giảng: Thầy không bỏ các chữ tổ, tông, phụ mẫu, thai, tức, mà đặt chúng lại cho đúng thứ tự sinh thành, theo dọc đường long:
- Tổ (祖): ngọn núi dựng lên đặc biệt, nơi long phát nguyên.
- Tông (宗): chỗ long chia ra, nhận khí từ tổ (分受).
- Phụ mẫu (父母): chỗ long xuyên, lạc đi ra, tức ngọn núi cuối cùng sinh ra đoạn long vào huyệt.
- Thai (胎): chỗ thấy được dấu xuyên lạc, tức chỗ long thu nhỏ lại.
- Tức (息): chỗ mới biến, khí bắt đầu đổi hình.
- Con cháu (子孫): chỗ biến rồi truyền, đã thành hình, tức huyệt và các núi kết.
Thuyết bị phê là thuyết lấy một đỉnh làm tổ tông rồi lấy hai núi hai bên làm phụ mẫu. Thầy chỉ ra cái vô lý: như thế cha mẹ đứng hai bên ông bà, rồi con của ông bà lại thành con của cha mẹ, "cha mẹ không sinh ra ai cả". Sinh thành phải theo chiều dọc: tổ sinh tông, tông sinh cha, cha mẹ mới có thai.
Lành dữ là trời, nhưng tổ hiền thì cháu hiền – 吉凶之分非人能爲
Nguyên văn – 原文
吉凶之分非人能爲,猶子孫之賢不肖皆天也。然祖宗父母既爲賢德,則和順之所鍾,氣脈之所孕,必爲賢子弟,此亦理之常也……固有前人吉德而子孫不肖者,亦不過諸子孫之中偶於胎息受偏濁之氣一人而已……固有前人積累凶而子孫有賢者,亦不過是諸子中偶有一人反前人之所爲,亦未能驟然盡美,必待此人生出子孫而後改變家風。
Dịch: Phần lành dữ không phải người làm được, như con cháu hiền hay không đều do trời. Nhưng tổ tông phụ mẫu đã hiền đức, thì chỗ hoà thuận hội tụ, chỗ khí mạch thai nghén ắt sinh con em hiền; đó cũng là lẽ thường … Có khi người trước có đức lành mà con cháu không ra gì, cũng chỉ là trong các con cháu có một người tình cờ ở lúc thai tức nhận khí lệch đục mà thôi … Có khi người trước tích dữ mà con cháu có người hiền, cũng chỉ là trong các con có một người làm ngược với người trước, nhưng chưa thể bỗng chốc tốt trọn, phải chờ người ấy sinh con cháu rồi mới đổi được gia phong.
Giảng: Thầy dùng chuyện người để giải thích chuyện long. Long tổ tốt thì phần lớn các nhánh con tốt; nhưng có thể có một nhánh "nhận khí lệch đục" lúc thai tức mà hỏng. Ngược lại, long tổ xấu vẫn có thể sinh một nhánh tốt, nhưng nhánh ấy chưa tốt trọn ngay, phải qua thêm một lần biến truyền nữa mới "đổi gia phong". Ý thực hành: đừng chỉ nhìn tổ mà kết luận; phải xem chính đoạn thai tức trước huyệt có nhận khí trong hay đục.

Chữ "thai tức" nghĩa là gì – 夫是之謂息也
Nguyên văn – 原文
諸家胎息亦有二說,或有於定穴之際論胎息,尤不曉字義者。古者男子御婦人,既受胎孕,則此婦不復進御,必令別居休息,使妊孕定……生子之後產假須四月而後可復御,此胎前產後皆須息養,夫是之謂息也。世所謂子息者,非胎息之謂。蓋陰陽和暢,二氣遇合,血精交遘而成男女……故曰乾道成男,坤道成女,天地之理亦然。五星之星各分陰陽,陰陽融會和氣流暢,則所變必吉而傳者可知矣;陰陽交戾,五星不相配,則乖戾之氣所變必凶而傳者亦可知矣。
Dịch: Thuyết thai tức của các nhà cũng có hai: có nhà bàn thai tức lúc định huyệt, lại càng không hiểu nghĩa chữ. Thời xưa, đàn ông gần đàn bà, khi đã có thai thì không gần nữa, cho ở riêng nghỉ ngơi để thai yên … sinh con xong phải nghỉ bốn tháng mới gần lại. Trước khi sinh và sau khi sinh đều phải nghỉ dưỡng: đó gọi là "tức". Chữ "tử tức" người đời dùng không phải nghĩa thai tức. Âm dương hoà thông, hai khí gặp nhau, tinh huyết giao kết mà thành trai gái … nên nói đạo Càn thành nam, đạo Khôn thành nữ; lý trời đất cũng thế. Sao trong ngũ tinh mỗi sao chia âm dương; âm dương dung hội, hoà khí lưu thông thì chỗ biến ắt lành, chỗ truyền có thể biết; âm dương trái nhau, ngũ tinh không phối nhau thì khí ngang trái, chỗ biến ắt dữ, chỗ truyền cũng biết được.
Giảng: Thầy làm một việc của nhà ngữ văn: trả chữ "tức" (息) về nghĩa gốc là nghỉ dưỡng. Thai là có mang, tức là giai đoạn nuôi dưỡng yên tĩnh trước và sau sinh. Áp vào long: "thai tức" là đoạn long thu nhỏ, lặng lại, nuôi khí trước khi kết huyệt, không phải một điểm để "định huyệt" như các nhà khác dùng. Đoạn ấy phải yên, không bị xung phá, như người mẹ có thai phải ở riêng nghỉ ngơi.
Rồi thầy nối sang âm dương của ngũ tinh: như tinh huyết hoà thì thành người, ngũ tinh âm dương hoà thì biến ra cát; trái nhau thì biến ra hung. Đó là lý do thầy chỉ dùng ngũ tinh: chúng có âm dương, sinh khắc rõ ràng, "muôn lần không sai một".
Cốt tiết: đốt long dài ngắn, đừng câu nệ 72 đốt – 術有七十二節之說
Nguyên văn – 原文
又問骨節之說如何。先生曰:龍自是有骨節,但拘於節數則不能必論。術有七十二節之說,譬如人之受氣於父母,有頎而長者,有縮而短者,然賢不肖皆非在長短。但長者氣脈壯盛,疾病不能感;短者血氣弱,或夭折者有之。湯九尺而曹交九尺四寸,以長固無補於智愚。龍節長者受氣多,福力必綿遠;龍節短者受氣少,故福力易歇,此則有之。必拘於節數,無全地矣。
Dịch: Lại hỏi thuyết cốt tiết thế nào. Thầy nói: Long tự có đốt, nhưng câu nệ số đốt thì không thể bàn chắc. Thuật có thuyết bảy mươi hai đốt. Ví như người nhận khí từ cha mẹ, có người cao lớn, có người thấp bé, nhưng hiền hay không đều không ở cao thấp. Chỉ là người cao thì khí mạch khoẻ, bệnh tật khó nhiễm; người thấp thì huyết khí yếu, có khi chết yểu. Vua Thang cao chín thước mà Tào Giao chín thước bốn tấc: cao chẳng thêm gì cho khôn dại. Đốt long dài thì nhận khí nhiều, phúc lực ắt kéo dài; đốt long ngắn thì nhận khí ít, nên phúc lực dễ hết: điều này có. Nhưng câu nệ số đốt thì không có đất nào toàn.
Giảng: Thầy giữ phần đúng và bỏ phần cứng nhắc. Phần đúng: long có đốt (mỗi lần khởi phục, thắt eo là một đốt), đốt dài thì phúc bền, đốt ngắn thì phúc ngắn. Phần cứng nhắc: đếm cho đủ bảy mươi hai đốt hay một con số nhất định mới gọi là đất tốt. Ví dụ vua Thang và Tào Giao rất sắc: cao bằng nhau mà một người là thánh vương, một người tầm thường. Số đo không quyết định phẩm chất.

Bác Cửu tinh và sinh khí, tuyệt mệnh – 世人布置生氣天醫絕體遊魂五鬼福德絕命
Nguyên văn – 原文
至於此貪狼諸星布置龍節,則又謬之甚者也。五星則天上地下確然可見,人乃不以定其生尅之吉凶,反以無根據之星名以爲龍之名,其義將焉取乎?子試取漢唐八代五季志傳之史,蓋無此名……世人布置生氣、天醫、絕體、遊魂、五鬼、福德、絕命等以欺世誑俗,故子微不收。蓋吉凶證應及五行所合皆外故也。又非如諸家龍強指九星,拘宮分以爲論者也。大抵學有專門,所貴精一……既專精五行之學,則不必更雜他學。
Dịch: Còn đem Tham Lang và các sao bày lên đốt long thì lại càng sai lắm. Ngũ tinh thì trên trời dưới đất rõ ràng thấy được; người ta không dùng nó để định cát hung sinh khắc, lại lấy tên sao không có căn cứ làm tên long, nghĩa lấy ở đâu? Ông thử xem sử Hán, Đường, tám đời, Ngũ Quý, đều không có tên ấy … Người đời bày sinh khí, thiên y, tuyệt thể, du hồn, ngũ quỷ, phúc đức, tuyệt mệnh để lừa đời dối tục, nên Tử Vi không thu nhận; vì sự ứng nghiệm cát hung và sự hợp ngũ hành đều nằm ngoài các tên ấy. Cũng không như các nhà gượng chỉ long là Cửu tinh, câu nệ cung phận mà bàn. Đại để học có chuyên môn, quý ở tinh và nhất … đã chuyên tinh môn ngũ hành thì không cần pha tạp môn khác.
Giảng: Đây là đoạn mang tính tuyên ngôn. Trường phái Ngọc Tủy chỉ dùng ngũ tinh (Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ) vì chúng "trên trời dưới đất rõ ràng thấy được": hình núi tròn, thẳng, sóng, nhọn, vuông. Họ bác việc dùng Cửu tinh (Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn…) đặt tên long, với lý do thư tịch sử học không ghi các tên ấy. Họ cũng bác việc dùng chuỗi sinh khí, thiên y, tuyệt thể, du hồn, ngũ quỷ, phúc đức, tuyệt mệnh (chuỗi mà sau này phổ biến trong Bát trạch) để định long.
Người học hôm nay nên đọc đoạn này như một quan điểm trường phái, không phải phán quyết cuối cùng về các hệ khác. Điều đáng giữ là nguyên tắc học thuật: học có chuyên môn, quý ở tinh và nhất; đã dùng một hệ thì dùng cho nhất quán, đừng trộn lẫn mỗi chỗ một hệ rồi chọn kết quả nào hợp ý.

Giao hội: long tụ là giao, khí tụ là hội – 龍聚爲交氣聚爲會
Nguyên văn – 原文
又問交會之說。先生曰:龍聚爲交,氣聚爲會,此理易見。吾教人先辨龍脈是何星辰次,辨區穴是何形象。若五星尅剝飛揚散亂,節是龍不交;區穴破醜無形可象,卻是氣不會。譬如胎息生養,或孕爲人則分男女,或孕爲物則分禽獸,或培植則爲花木,或陶冶鑄則爲器用,皆氣聚而後形成……若氣不聚會即不成形象,形象不成即非氣所會矣。故交會之說最爲合理。
Dịch: Lại hỏi thuyết giao hội. Thầy nói: Long tụ là giao, khí tụ là hội; lý ấy dễ thấy. Ta dạy người trước phân biệt long mạch là sao gì, thứ tự thế nào; phân biệt khu huyệt là hình tượng gì. Nếu ngũ tinh khắc bác, bay tán loạn, ấy là long không giao; khu huyệt vỡ xấu không có hình để ví, ấy là khí không hội. Ví như thai tức sinh dưỡng: thai thành người thì chia trai gái, thai thành vật thì chia cầm thú; vun trồng thì thành hoa cây; đúc nung thì thành đồ dùng: đều là khí tụ rồi sau hình mới thành … Khí không tụ hội thì không thành hình tượng; hình tượng không thành thì không phải chỗ khí hội. Nên thuyết giao hội là hợp lý nhất.
Giảng: Sau khi bác bỏ và chỉnh lại các thuyết khác, thầy giữ thuyết giao hội vì nó hợp với toàn bộ hệ thống: long tụ (các nhánh ngũ tinh sinh nhau, quy về một chỗ) là giao; khí tụ (khu huyệt có hình rõ ràng) là hội. Kiểm tra rất thực tế: long mà ngũ tinh khắc nhau, tán loạn thì không giao; huyệt mà méo vỡ, không ví được hình gì thì không hội. "Khí tụ thì hình thành" là mệnh đề nền tảng của hình pháp: nhìn hình để biết khí.

Bảng tổng hợp: các thuyết và lập trường của chương – 諸說辨正
| Thuyết | Các nhà khác | Ngọc Tủy |
|---|---|---|
| Tổ tông phụ mẫu | Đỉnh cao là tổ tông, hai bên là phụ mẫu | Tổ → tông → phụ mẫu → thai → tức → con cháu, theo chiều dọc long |
| Thai tức | Một điểm để định huyệt | Đoạn long thu nhỏ, yên lặng nuôi khí trước huyệt |
| Cốt tiết | Đếm đủ 72 đốt | Đốt dài phúc bền, đốt ngắn phúc ngắn; không câu nệ số |
| Cửu tinh | Đặt tên long là Tham Lang… | Không dùng; chỉ dùng ngũ tinh |
| Sinh khí… tuyệt mệnh | Bày lên long, lên hướng | Không thu nhận |
| Giao hội | Nhiều cách giải khéo | Long tụ là giao, khí tụ là hội; hợp lý nhất |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Phong Thuỷ Liên Hoa lấy chương này làm bài học về phương pháp. Khi khảo sát, chúng tôi đi theo đúng chuỗi tổ → tông → phụ mẫu → thai → tức → huyệt, và dừng lâu nhất ở đoạn thai tức: đoạn long thu nhỏ trước huyệt có yên không, có bị đường cắt, mương xẻ, đá phá không. Nhiều ngôi mộ ở Việt Nam hỏng không phải vì long xấu, mà vì đoạn thai tức bị đào xẻ khi làm đường, làm ruộng bậc thang.
Về lập trường chỉ dùng ngũ tinh, Phong Thuỷ Liên Hoa tôn trọng và học theo tinh thần "tinh và nhất": khi xem hình thế, chúng tôi dùng ngũ tinh làm ngôn ngữ chính để mô tả núi, vì nó thấy được bằng mắt. Các hệ lý khí khác vẫn có chỗ dùng của nó, nhưng không trộn lẫn tuỳ tiện trong một lần phán đoán. Người học nên biết rõ mình đang dùng hệ nào, và vì sao.
Còn mệnh đề "khí tụ thì hình thành" là chỗ hình pháp và đời sống gặp nhau: một gia đình hoà thuận thì nhà cửa ngăn nắp, một doanh nghiệp tụ khí thì bộ máy rõ hình. Nhìn hình để biết khí, sửa hình để giữ khí.

Tóm lại – 總結: Thai tức luận tủy là hỏi đáp về các thuyết tổ tông, thai tức, cốt tiết, giao hội. Tổ là chỗ dựng lên, tông là chỗ chia nhận, phụ mẫu là chỗ xuyên lạc ra, thai tức là đoạn long thu nhỏ nuôi khí, con cháu là chỗ đã thành hình. Chữ "tức" là nghỉ dưỡng. Đốt long dài thì phúc bền, nhưng không câu nệ số đốt. Không dùng Cửu tinh và chuỗi sinh khí, tuyệt mệnh cho long; chỉ dùng ngũ tinh. Long tụ là giao, khí tụ là hội; khí không tụ thì không thành hình.
Bài trước: Tý Ngọ châm tủy: kim la bàn và phùng châm. Bài sau: Băng hồng luận tủy.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), Hậu quyển, chương mười hai, Thai tức luận tủy, học trò Vương Tông Vọng ghi: văn hỏi đáp. Hiệu đính: đoạn về sách sao của Cam Đức, Vu Hàm, Thạch Thân có vài chữ mờ, dịch lược; chữ 天衣 trong bản khắc đọc là 天醫. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, ghi hướng đi của từng đốt long.
- Lập Cục Pháp: kiểm long giao, khí hội tại khu huyệt.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ chuỗi tổ, tông, phụ mẫu, thai tức đến huyệt.
Bài liên quan – 相關文章
- Xuyên biến long tủy: ngũ tinh xuyên biến
- Lão nộn huyền tủy: long non, long già như đời người
- Ngũ tinh long tủy: Thuỷ tinh long
- Tý Ngọ châm tủy: kim la bàn và phùng châm
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Lần chuỗi tổ, tông, phụ mẫu, thai tức trên một dãy núi thật và nhận ra đoạn thai tức bị phá là việc phải học tại hiện trường: phần ấy học qua công trình thật. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Thai tức của long là gì? – 胎息
Là đoạn long thu nhỏ, lặng lại nuôi khí trước khi kết huyệt; "tức" nghĩa gốc là nghỉ dưỡng, như người mẹ có thai phải ở yên.
Tổ, tông, phụ mẫu của long xác định thế nào? – 祖宗父母
Tổ là chỗ dựng lên đặc biệt, tông là chỗ chia nhận, phụ mẫu là chỗ xuyên lạc đi ra, theo chiều dọc long, không lấy hai bên đỉnh làm phụ mẫu.
Có cần đếm đủ 72 đốt long không? – 七十二節
Không. Đốt dài thì phúc bền, đốt ngắn thì phúc ngắn, nhưng câu nệ số đốt thì không có đất nào toàn.
Vì sao Ngọc Tủy không dùng Cửu tinh? – 不用九星
Vì cho rằng tên Cửu tinh không có căn cứ trong thư tịch và không thấy được trên trời dưới đất; chỉ dùng ngũ tinh có âm dương sinh khắc rõ ràng.
Giao hội là gì? – 交會
Long tụ là giao, khí tụ là hội. Long khắc bác tán loạn là không giao; huyệt méo vỡ không có hình là không hội.







