Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (後卷 · 子午針髓第十一)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Tý Ngọ châm tủy (子午針髓) là chương thứ mười một của Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, do một học trò người Thượng Thái ghi lại. Đây là chương duy nhất của bộ sách bàn riêng về cây kim la bàn. Người học hỏi: các nhà xưa nay truyền "phùng châm" (縫針, kim khe) và kiêm hướng, sao thầy chỉ nói hướng đơn? Thầy trả lời bằng lịch sử của kim chỉ nam từ thời Chu Công, chỉ ra rằng kim chỉ có một việc là chỉ Tý Ngọ, mười hai địa chi là phép gốc, hai mươi bốn hướng và kiêm hướng là phép thêm về sau, và cảnh báo thói xoay hướng theo ý người rồi gọi là "kim chỉ khe".
Trả lời nhanh: Tý Ngọ châm tủy là chương 11 Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, bàn về kim la bàn. Kinh kể: sứ nước Việt Thường phía nam Giao Chỉ sang chầu nhà Chu, lạc đường về, Chu Công làm xe chỉ nam, kim chỉ để định Tý Ngọ. Thời xưa chỉ dùng mười hai chi; từ đời Đường mới kiêm hướng, lấy tám can (bỏ Mậu Kỷ về trung ương) cùng Càn Khôn Cấn Tốn thành hai mươi bốn hướng. Thầy địa lý sau này dùng "phùng châm" để xoay hướng tránh né trong trạch nhật, rồi nói kim tự chỉ vào khe; thật ra kim lúc nào cũng chỉ Tý Ngọ, chỉ có người xoay theo ý mình. Kiêm hai hướng khác âm dương cục thì hướng không hoà, táng xong không yên. Lời khuyên: nói hướng theo Tý Ngọ, chớ dùng phùng châm làm lầm đời sau.
Thầy Vũ Giới giảng: "Kim la bàn không biết nói dối. Người nói dối là người cầm la bàn, xoay đi xoay lại cho vừa ý gia chủ rồi bảo kim chỉ thế."

Câu hỏi về phùng châm và hướng đơn – 試問縫針自昔傳
Nguyên văn – 原文
試問縫針自昔傳,君今獨以單向言,不知玄向何所據,願聞妙旨發其玄。
Dịch: Xin hỏi: phùng châm xưa nay vẫn truyền, nay thầy chỉ nói hướng đơn; không biết hướng huyền dựa vào đâu, xin nghe ý diệu để mở chỗ huyền.
Giảng: Câu hỏi mở chương phản ánh một tranh luận có thật trong giới địa lý đời Tống. "Phùng châm" (縫針) là cách đọc hướng ở khe giữa hai cung trên bàn la kinh, dùng để "kiêm" hai hướng: chẳng hạn đặt hướng giữa Tý và Quý rồi gọi là kiêm. Người học thấy thầy mình (Trương Tử Vi) chỉ dùng hướng đơn, tức đặt hướng ngay chính một cung, nên hỏi lý do. Câu trả lời chiếm cả chương.
Gốc của kim chỉ nam: Chu Công và nước Việt Thường – 周公爲此作針制
Nguyên văn – 原文
吁嗟此說本易曉,此法當來自聖賢,交趾之南越常國,重譯來朝慕周德,忽迷歸路失方位,周公爲此作針制,置之於車名指南,只言子午定方位,若非子午針所指,蓋言兩辰雙向義。
Dịch: Than ôi, thuyết này vốn dễ hiểu; phép này vốn từ thánh hiền. Nước Việt Thường ở phía nam Giao Chỉ, qua mấy lần thông dịch sang chầu, mến đức nhà Chu; bỗng lạc đường về, mất phương hướng. Chu Công vì thế chế ra kim, đặt trên xe, gọi là chỉ nam: chỉ nói định Tý Ngọ để định phương vị. Nếu không phải chỗ kim Tý Ngọ chỉ, thì là nói nghĩa hai thần song hướng.
Giảng: Kinh kể truyền thuyết quen thuộc về xe chỉ nam: sứ thần nước Việt Thường (越裳, kinh viết 越常), nằm phía nam Giao Chỉ, sang chầu nhà Chu, đến khi về thì lạc đường; Chu Công làm xe chỉ nam để đưa họ về. Đây là một trong những đoạn văn cổ nhắc đến vùng đất phương Nam gắn với lịch sử Việt Nam, và người đọc Việt sẽ thấy gần gũi.
Điều kinh muốn nhấn: kim ra đời chỉ để định Tý Ngọ, tức trục bắc nam. Từ Tý Ngọ người ta suy ra mọi phương khác. Kim không sinh ra để chỉ "hai thần song hướng".
Mười hai chi là phép gốc; hai mươi bốn hướng có từ đời Đường – 自唐以來始兼向
Nguyên văn – 原文
假如世俗說南北,順口常總無異,只說北方亥子丑,又言南方巳午未,不言丙丁亦南北,亦不言壬癸。要知中古創制時,只有支神十有二,自唐以來始兼向,周公何由縫中置。元因正穴向不正,遂用兼成定其義,庶幾偏正有分寸,非謂諸向從古備,當初欲置兼向時,只因乾坤艮巽起,遂以十干用其八,強將戊己歸中位。
Dịch: Như người đời nói nam bắc, thuận miệng xưa nay không khác: chỉ nói phương bắc là Hợi Tý Sửu, phương nam là Tỵ Ngọ Mùi; không nói Bính Đinh là nam, cũng không nói Nhâm Quý là bắc. Phải biết thời trung cổ khi mới chế, chỉ có mười hai chi thần; từ đời Đường trở đi mới kiêm hướng; Chu Công lấy đâu ra mà đặt khe? Vốn vì huyệt chính mà hướng không chính, mới dùng kiêm để định nghĩa, mong cho lệch chính có phân tấc, chứ không phải các hướng xưa đã đủ. Khi mới muốn đặt kiêm hướng, chỉ vì Càn Khôn Cấn Tốn mà khởi ra; bèn lấy mười can dùng tám, gượng đem Mậu Kỷ về trung vị.
Giảng: Đoạn này là một bài khảo cứu về lịch sử la bàn, rất giá trị:
- Thời cổ, phương hướng chỉ chia bằng mười hai địa chi. Bằng chứng là lời nói thường ngày: "phương bắc Hợi Tý Sửu, phương nam Tỵ Ngọ Mùi", không ai nói Bính Đinh hay Nhâm Quý.
- Từ đời Đường trở đi mới có kiêm hướng: thêm Càn, Khôn, Cấn, Tốn (bốn duy) và tám thiên can (bỏ Mậu, Kỷ vì thuộc trung ương), thành hai mươi bốn sơn. Lý do ban đầu rất thực tế: có những huyệt chính mà hướng không rơi đúng một chi, nên cần chia nhỏ hơn để "lệch chính có phân tấc".
- Vì thế nói Chu Công đã đặt "khe" để kiêm hướng là sai: thời Chu chưa có hai mươi bốn sơn.
Đây là quan điểm của một trường phái hình pháp đời Tống, coi trọng hình thế hơn lý khí phức tạp. Nó không phủ nhận hai mươi bốn sơn (chương Phương hướng luận tủy vẫn dùng), mà chỉ đặt nó đúng chỗ: là công cụ chia độ, không phải phép thánh truyền.

Kim không chỉ khe, người xoay theo ý – 不知針特隨人意
Nguyên văn – 原文
時師傳襲不知元,二十四向常拘泥,遂將縫針巧遷就,尅擇埋葬可迴避。或言針今自指縫,不知針特隨人意,若移辰戌當子午,針亦依然兩頭指,針之所指是子午,人之所移隨手至,子午本來隨針定,今人反以針隨意。
Dịch: Thầy đời nay truyền nhau mà không biết gốc, thường câu nệ hai mươi bốn hướng, bèn đem phùng châm khéo xê dịch cho vừa, để trạch nhật chôn cất có thể tránh né. Có người nói nay kim tự chỉ vào khe; không biết kim chỉ theo ý người. Nếu xoay Thìn Tuất vào chỗ Tý Ngọ, kim vẫn chỉ hai đầu như cũ. Chỗ kim chỉ là Tý Ngọ; chỗ người xoay thì tay đến đâu là đến đó. Tý Ngọ vốn theo kim mà định; người nay lại bắt kim theo ý.
Giảng: Đây là phê phán sắc nhất của chương. Có những thầy địa lý dùng phùng châm như một công cụ "xê dịch": khi ngày giờ táng không hợp với hướng đã chọn, họ xoay bàn la kinh một chút, đọc hướng ở khe khác, rồi nói hướng đã "kiêm" sang một cung hợp ngày. Kinh vạch ra cái lý đơn giản: kim lúc nào cũng chỉ Tý Ngọ. Xoay mặt bàn thì chữ trên mặt bàn đổi, chứ kim không đổi. Gọi đó là "kim chỉ khe" là đổ lỗi cho kim.
Chú giải – 註
(註)言人若強以辰戌二向移當子午,令針指之,則針但知子午,不知羅圖板上是辰戌……子午二向本以人不能知方向之的,故以針定子午二向,則其他位向可得而推。今人反以針不指子午,使移易以隨人意,則人雖命之曰指縫,而針實指子午也。
Dịch: (Chú) Nếu người gượng xoay hai hướng Thìn Tuất vào chỗ Tý Ngọ rồi bảo kim chỉ, thì kim chỉ biết Tý Ngọ, không biết trên mặt bàn là Thìn Tuất … Hai hướng Tý Ngọ vốn vì người không biết đích xác phương hướng, nên lấy kim định Tý Ngọ, rồi các vị hướng khác suy ra được. Người nay lại cho rằng kim không chỉ Tý Ngọ, xoay đổi theo ý người; người tuy gọi là "chỉ khe", mà kim thật vẫn chỉ Tý Ngọ.

Kiêm hướng khác âm dương cục thì không hoà – 何緣葬後有不寧
Nguyên văn – 原文
若還雙向偶比和,此亦依違無所議,若還陰陽或異局,豈不悞人害非細,何緣葬後有不寧,蓋向不和之所致。(註)言雙向或有陰陽異向,則向不比和,能令所葬之地不全。時師不曉陰陽局,只傳俗說苟微利,聖賢創始本不差,後人添演失其理,明人通達迷易省,庸人相嗤反詬罵,但說周時無雙向,只言十有二辰次,既無兼向預先傳,必不偏斜定針位,勸君只說子午向,莫說縫針悞來世。
Dịch: Nếu song hướng tình cờ tỷ hoà thì cũng lơ lửng, không bàn; nếu âm dương lại khác cục, há chẳng làm lầm người, hại không nhỏ? Vì sao táng rồi không yên? Đều do hướng không hoà mà ra. (Chú) Nói song hướng có khi âm dương khác hướng thì hướng không tỷ hoà, làm cho đất táng không toàn. Thầy đời không hiểu âm dương cục, chỉ truyền thuyết tục để cầu lợi nhỏ. Thánh hiền khởi đầu vốn không sai; người sau thêm thắt mà mất lý. Người sáng suốt thông đạt thì chỗ mê dễ tỉnh; người tầm thường chê nhau lại còn mắng chửi. Chỉ nói thời Chu không có song hướng, chỉ nói mười hai thần thứ; đã không có kiêm hướng truyền từ trước, thì ắt không lệch nghiêng mà định vị kim. Khuyên ông chỉ nói hướng theo Tý Ngọ; chớ nói phùng châm làm lầm đời sau.
Giảng: Đoạn cuối đưa ra lý do kỹ thuật để tránh kiêm hướng tuỳ tiện: hai cung kề nhau trên la kinh có thể thuộc âm dương khác cục. Kiêm hai cung cùng tính thì "tỷ hoà", không hại; kiêm hai cung khác tính thì hướng "không hoà", táng xong nhà không yên. Thầy địa lý không hiểu âm dương cục mà cứ xoay khe để chiều ngày giờ thì hại người.
Lời kết rất rõ: nói hướng theo Tý Ngọ, tức đọc hướng thẳng theo kim, đặt hướng chính một cung; đừng dùng phùng châm để lách.

Bảng tổng hợp: chính châm và phùng châm theo chương này – 正針縫針
| Vấn đề | Quan điểm kinh | Lý do |
|---|---|---|
| Kim chỉ gì | Chỉ Tý Ngọ (bắc nam) | Chu Công chế kim để định Tý Ngọ, từ đó suy ra các phương |
| Phép chia hướng cổ | Mười hai địa chi | Lời nói thường: bắc Hợi Tý Sửu, nam Tỵ Ngọ Mùi |
| Hai mươi bốn sơn | Có từ đời Đường | Thêm tám can (bỏ Mậu Kỷ) và Càn Khôn Cấn Tốn để chia nhỏ |
| Kiêm hướng | Chỉ để định phân tấc khi huyệt chính mà hướng lệch | Không phải phép thánh truyền |
| Phùng châm để tránh né ngày giờ | Phản đối | Kim vẫn chỉ Tý Ngọ; người xoay theo ý |
| Kiêm hai cung khác âm dương cục | Kiêng | Hướng không hoà, táng xong không yên |

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
La bàn ngày nay có cả chính châm, trung châm, phùng châm, và nhiều trường phái dùng cả ba. Phong Thuỷ Liên Hoa không phủ nhận các vòng ấy, nhưng giữ đúng tinh thần chương này: đọc hướng trung thực. Ở thực địa, chúng tôi đo hướng bằng la kinh, ghi lại số độ, đối chiếu với la bàn điện tử hoặc bản đồ, và báo cho gia chủ đúng con số đo được. Hướng không hợp ngày thì đổi ngày, hoặc chỉnh vị trí huyệt, nhà theo hình thế; không xoay chữ trên mặt la kinh để "cho hợp".
Lời cảnh báo về kiêm khác âm dương cục cũng là điều chúng tôi kiểm kỹ khi lập hướng: hướng nằm sát ranh hai cung thì phải xem hai cung ấy có cùng tính không; nếu khác, nên dịch hướng vào giữa một cung. Đây là phần lý khí mà hình pháp Ngọc Tủy vẫn tôn trọng.
Đoạn về nước Việt Thường là một chi tiết thú vị cho người Việt học phong thuỷ: câu chuyện kim chỉ nam gắn với chuyến đi sứ của người phương Nam. Dù là truyền thuyết, nó nhắc rằng la bàn sinh ra để giúp người tìm đường về, tức là để biết đúng phương hướng, không phải để làm phép.

Tóm lại – 總結: Tý Ngọ châm tủy bàn về kim la bàn. Kim do Chu Công chế để đưa sứ Việt Thường về nước, chỉ có việc định Tý Ngọ. Thời cổ chỉ dùng mười hai chi; từ đời Đường mới kiêm hướng, thành hai mươi bốn sơn. Thầy đời dùng phùng châm xoay hướng để né ngày giờ rồi nói kim chỉ khe, nhưng kim luôn chỉ Tý Ngọ. Kiêm hai cung khác âm dương cục thì hướng không hoà. Hãy nói hướng theo Tý Ngọ, chớ dùng phùng châm làm lầm đời sau.
Bài trước: Cấm bí thần tủy: đất đế vương, lăng tẩm và kinh đô. Bài sau: Thai tức luận tủy.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), Hậu quyển, chương mười một, Tý Ngọ châm tủy: kinh văn và chú giải. Hiệu đính: họ tên người ghi chương mờ; chữ 越常 trong bản khắc được hiểu là 越裳 (Việt Thường); chữ 兼成 đọc là 兼向 theo mạch văn. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đọc hướng chính xác theo độ, xem hướng có nằm sát ranh cung không.
- Lập Cục Pháp: kiểm âm dương cục của hướng đã đo.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đặt lưới hai mươi bốn sơn lên mặt bằng.
Bài liên quan – 相關文章
- Phương hướng luận tủy: lập hướng 24 sơn
- Cấm bí thần tủy: đất đế vương, lăng tẩm và kinh đô
- Huyệt tủy xích độ: nông sâu thước tấc huyệt
- Ngọc Tủy Chân Kinh: tựa sách và tổng mục
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Cầm la kinh đo hướng cho đúng, đọc được các vòng châm và biết khi nào hướng nằm ở ranh cung là kỹ năng phải luyện tay: phần ấy học qua công trình thật. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phùng châm là gì? – 縫針
Là cách đọc hướng ở khe giữa hai cung trên la kinh để kiêm hai hướng; chương này phản đối việc dùng nó để xoay hướng né ngày giờ.
Vì sao kinh nói kim luôn chỉ Tý Ngọ? – 針之所指是子午
Vì kim chỉ trục bắc nam; xoay mặt bàn chỉ đổi chữ trên bàn, kim không đổi. Nói kim "chỉ khe" là người xoay theo ý.
Hai mươi bốn sơn có từ bao giờ? – 自唐以來始兼向
Theo kinh, thời cổ chỉ có mười hai chi; từ đời Đường mới thêm tám can và bốn duy thành hai mươi bốn sơn.
Nước Việt Thường liên quan gì đến la bàn? – 越常國
Truyền thuyết kể sứ Việt Thường sang chầu nhà Chu lạc đường về, Chu Công làm xe chỉ nam đưa về; kinh dẫn chuyện này để nói gốc của kim.
Kiêm hướng có hại gì? – 陰陽異局
Kiêm hai cung khác âm dương cục thì hướng không hoà, kinh nói táng xong không yên.








