Phong thủy nhân tạo: đắp môi, đào ao trước huyệt có tác dụng không?

Phong thuỷ nhân tạo là việc con người can thiệp vào hình đất để tạo ra hoặc bù đắp những yếu tố mà tự nhiên còn thiếu. Có một tấm ảnh chụp từ trên không rất điển hình: giữa hai sườn đồi phủ rừng, có một khe đất dốc từ đỉnh xuống; ở chân khe, người ta xây một bậc đất phẳng có kè đá, ghi chú là "môi nhân tạo", và ngay dưới là một hồ nước vuông có kè, ghi chú "ao nước nhân tạo"; phía trên đỉnh khe có ghi "nước dội đầu". Người chia sẻ hỏi: đây là phong thuỷ nhân tạo, bạn thấy thế nào?

Bài này không đánh giá công trình cụ thể nào. Bài này dùng tấm ảnh ấy để nói về ba khái niệm: lâm đầu thuỷ (nước dội đầu), thần (môi) trước huyệt, và ao nước trước huyệt – rồi bàn về giới hạn của phong thuỷ nhân tạo theo Hình Pháp Liên Hoa.

Lâm đầu thuỷ: nước dội từ trên xuống

"Lâm đầu thuỷ" nghĩa là nước dội lên đầu. Khi một chỗ đặt mộ hay đặt nhà nằm ngay chân một khe dốc, mỗi trận mưa, nước từ trên khe đổ thẳng xuống chỗ đó. Cổ nhân xem đây là thế xấu:

• Về hình – nước xói mòn, đất không ổn định, mộ dễ thấm, nhà dễ ngập.
• Về khí – dòng chảy mạnh từ trên cao đâm thẳng vào, khí xung chứ không tụ. Mạch thật thường đi trên sống đất, không đi trong lòng khe.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình nào khí đó." Khe là đường nước, sống là đường mạch. Đặt huyệt dưới chân khe là đặt vào đường nước, không phải đường mạch. Đây là lỗi căn bản mà không phép nhân tạo nào sửa trọn được.

Thần (môi) trước huyệt là gì?

Trong hình thế huyệt, cổ nhân nói đến "thần" – hay "môi", "chiên thần" – là phần đất nhô ra nhẹ ở ngay trước huyệt, như môi dưới của miệng. Thần có tác dụng:

• Đỡ lấy khí khi khí từ huyệt "thở" ra, không để khí trượt thẳng xuống dốc.
• Tạo một gờ nhỏ ngăn nước từ minh đường dội ngược lên huyệt.
• Là dấu hiệu nhận biết huyệt thật: huyệt có thần thì khí có chỗ dừng.

Thần tự nhiên là một phần của hình đất kết huyệt. Khi người ta xây "môi nhân tạo" bằng kè đá, đắp đất, họ đang cố tạo ra dấu hiệu ấy. Nếu chỗ đó vốn có mạch, môi nhân tạo có thể giúp giữ khí tốt hơn. Nếu chỗ đó không có mạch, môi chỉ là một bậc đất – có hình mà không có khí.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

Ao nước trước huyệt

Ao nước, hồ nước trước huyệt là minh đường tụ thuỷ – yếu tố được cổ nhân rất quý. Khí gặp nước thì dừng. Một ao nước tròn đầy trước huyệt giữ khí lại, tạo minh đường rõ ràng.

Đào ao nhân tạo trước huyệt là cách bù khi minh đường tự nhiên thiếu nước. Nhưng có mấy điều cần xét:

1. Hình ao. Ao tròn, ao hình bán nguyệt ôm về phía huyệt là tốt. Ao vuông vức có góc nhọn chĩa vào huyệt thì kém. Theo ngũ tinh, tròn là Kim thuỷ – tụ; vuông là Thổ thuỷ – ổn nhưng cứng.
2. Nguồn nước. Ao lấy nước từ đâu? Nếu lấy từ chính khe dội xuống thì ao hứng trọn lâm đầu thuỷ, đục, xoáy.
3. Nước tù hay sống. Ao không có nước vào ra thì tù, rêu, bốc mùi – khí trọc. Ao có nước lưu thông nhẹ mới là ao sống.
4. Cửa thoát. Ao phải có chỗ thoát kín đáo, không chảy thẳng ra trước như mở toang thuỷ khẩu.

Kiếp mạch thủ khí: Liên Hoa nhìn phong thuỷ nhân tạo thế nào?

Liên Hoa không phản đối phong thuỷ nhân tạo. Ngược lại, "Kiếp mạch thủ khí" – tạo huyệt trường nhân tạo – là một phần quan trọng của Lập cục pháp. "Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng."

Nhưng luyện bùn thành vàng không phải là sơn bùn cho giống vàng. Có mấy nguyên tắc:

• Có gốc. Phải có một mạch, dù nhỏ, dù ẩn, để kiếp lấy. Không có mạch thì không có gì để thủ.
• Thuận hình. Sửa theo hình đất sẵn có, không ép đất thành hình mình muốn.
• Vừa phải. Đào đắp ít mà trúng, không đào đắp nhiều mà lạc.
• Giải quyết vấn đề gốc trước. Nếu có lâm đầu thuỷ, phải dẫn dòng nước đi trước, rồi mới tính đến môi và ao.

Nhân địa định cục – dựa vào đất mà định cục. Phong thuỷ nhân tạo là dựa vào đất, không phải thay đất.

Âm dương giữa môi và ao

Nhất âm nhất dương chi vị đạo. Môi và ao là một cặp âm dương rất đẹp nếu đặt đúng: môi là đất nổi lên, cứng, đứng – thuộc dương; ao là nước trũng xuống, mềm, động – thuộc âm. Môi đỡ khí, ao giữ khí. Có môi mà không có ao thì khí được đỡ nhưng không được giữ, dễ trôi đi. Có ao mà không có môi thì khí rơi thẳng xuống nước, không có chỗ nghỉ.

Tỉ lệ giữa hai thứ cũng quan trọng. Môi quá cao, ao quá nhỏ – dương lấn âm, khí cứng. Ao quá to, môi quá thấp – âm lấn dương, khí lạnh, ẩm. Người xưa đặt môi vừa đủ che, ao vừa đủ ôm, khoảng cách giữa hai thứ vừa đủ cho người đứng – như một bậc thềm trước sân nhà.

Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước – xoắn như gió". Môi và ao đặt đúng là cách bắt dòng khí ấy chậm lại, xoắn nhẹ lại, rồi lắng xuống trước huyệt.

Khi nào không nên làm phong thuỷ nhân tạo?

Có những trường hợp tốt nhất là không can thiệp:

• Đất đã có hình tự nhiên đẹp. Đào đắp thêm có khi phá hình gốc. Đất tốt thì giữ, không cần làm cho "đẹp hơn".
• Không xác định được mạch. Chưa biết mạch đến từ đâu mà đã đắp môi, đào ao là đánh cược.
• Địa chất yếu. Đất sạt lở, nền yếu, nước ngầm cao – đào ao, đắp kè có thể làm sạt thêm.
• Ảnh hưởng người khác. Đào ao làm thay đổi dòng chảy, gây ngập cho đất người khác phía dưới – không nên làm.

Biết khi nào không làm cũng là một phần của nghề. Phong thuỷ là y học cho đất đai: không phải bệnh nào cũng cần mổ.

Đọc lại tấm ảnh theo thứ tự

Nếu đọc tấm ảnh trong bài theo Hình Pháp, có thể đặt các câu hỏi theo thứ tự:

1. Chỗ này là sống hay khe? Nếu nằm ngay chân khe, nước từ trên đổ xuống – đó là vấn đề đầu tiên phải giải quyết.
2. Nước từ khe được dẫn đi đâu? Có được chuyển hướng sang hai bên, tránh dội thẳng vào chỗ đặt không?
3. Môi nhân tạo có nằm trên mạch không? Hay chỉ là một bậc đất đắp giữa lòng khe?
4. Ao có nhận nước khe không? Nếu có, ao sẽ đục, xoáy mỗi mùa mưa.
5. Hai sườn đồi có ôm không? Hai bên khe có rừng dày, đó là long hổ – điểm tốt của cục.

Không có câu trả lời đầy đủ qua một tấm ảnh. Nhưng thứ tự câu hỏi cho thấy: phải xử lý lâm đầu thuỷ trước, rồi mới đến môi và ao. Làm ngược thứ tự thì công trình đẹp mà gốc vẫn hỏng.

Phong thuỷ nhân tạo cho nhà ở

Nhà ở cũng có những "lâm đầu thuỷ" kiểu đô thị: nhà dưới chân dốc, nước mưa từ đường dốc đổ thẳng vào cổng; nhà có mái nhà hàng xóm dốc về phía mình, nước dội xuống sân; nhà dưới máng xối của toà cao tầng. Cách xử lý cũng theo thứ tự:

• Dẫn nước đi trước: rãnh thoát, máng chuyển hướng, nâng nền cổng.
• Tạo "môi" cho nhà: bậc thềm, gờ chắn trước cửa – vừa ngăn nước, vừa là chỗ khí dừng.
• Tạo minh đường nhỏ: sân trước, chậu nước, bể cá – đúng chỗ, có nước sạch, có lưu thông.

Người làm phong thuỷ nhân tạo cần giữ gì?

Can thiệp vào đất là việc lớn. Thầy Vũ Giới giảng: "Việc đời trả bằng thể xác, việc nghề này trả bằng linh hồn." Người làm phong thuỷ nhân tạo cần giữ mấy điều:

• Nói thật với gia chủ về những gì đất có và không có; không hứa hẹn rằng đào ao, đắp môi là chắc chắn phát.
• Làm ít mà trúng, tránh những công trình tốn kém, phô trương.
• Tôn trọng tự nhiên và người xung quanh – không phá rừng, không đổi dòng nước làm hại người khác.
• Theo dõi sau khi làm – qua một hai mùa mưa, xem nước chảy, đất lún, ao đục trong ra sao để chỉnh.

Lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp: đắp cao bao nhiêu, đào sâu bao nhiêu, đặt ở đâu là việc phải xem tại chỗ.

Những hiểu lầm hay gặp

Đào ao trước mộ là tốt

Ao đúng hình, có nguồn sạch, cửa thoát kín thì tốt. Ao hứng nước khe, ao tù, ao góc nhọn thì có khi còn xấu hơn không có.

Đắp môi là tạo được huyệt

Môi là dấu hiệu của huyệt, không phải nguyên nhân. Đắp môi ở chỗ không có mạch là có hình mà không có khí.

Phong thuỷ nhân tạo thay được tự nhiên

Nhân tạo chỉ bù, không thay. Không có Hình thì Khí không tụ – và hình gốc vẫn là của trời đất.

Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc.

Một hình ảnh dễ nhớ: phong thuỷ nhân tạo giống như may lại chiếc áo cho vừa người. Vải tốt thì chỉ cần chiết chỗ này, nới chỗ kia. Vải rách nát mà cứ thêu hoa lên thì áo vẫn rách. Đất cũng vậy.

Tóm lại

Phong thuỷ nhân tạo – đắp môi, đào ao trước huyệt – là cách bù những gì tự nhiên còn thiếu, và Liên Hoa coi đó là một phần của Lập cục pháp theo tinh thần Kiếp mạch thủ khí. Nhưng phải có gốc, thuận hình, vừa phải, và giải quyết vấn đề gốc trước – như lâm đầu thuỷ phải dẫn nước đi trước khi nói đến môi và ao. Đặt huyệt ngay chân khe là đặt vào đường nước; không phép nhân tạo nào biến đường nước thành đường mạch.

Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến hướng.
• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ nhà, đường, công trình xung quanh để thấy hình sát và chỗ khí tụ.
• Thước Lỗ Ban Liên Hoa: chọn kích thước mộ, bệ, kè theo cung tốt 38,8 cm âm phần.

Bài liên quan

• Thập tự thiên tâm, chính minh đường
• Mộ trên sườn núi: cách xem đất đặt mộ
• Thủy tụ và thủy tán
• Cách tìm huyệt: vì sao khó

Câu hỏi thường gặp

Lâm đầu thuỷ là gì?

Là nước dội lên đầu: chỗ đặt mộ hay nhà nằm ngay chân khe dốc, mỗi trận mưa nước từ trên đổ thẳng xuống. Khí xung, đất không ổn định.

Thần (môi) trước huyệt có tác dụng gì?

Đỡ khí khi khí từ huyệt thở ra, ngăn nước dội ngược lên huyệt, và là dấu hiệu nhận biết huyệt thật.

Đào ao trước mộ có tốt không?

Tốt khi ao đúng hình (tròn, ôm về huyệt), có nguồn nước sạch, có lưu thông và cửa thoát kín. Ao hứng nước khe, ao tù, góc nhọn thì kém.

Phong thuỷ nhân tạo có thay được tự nhiên không?

Không. Nhân tạo chỉ bù theo tinh thần Kiếp mạch thủ khí: phải có mạch, thuận hình, vừa phải và giải quyết vấn đề gốc trước.

Khi nào không nên làm phong thuỷ nhân tạo?

Khi đất đã có hình tự nhiên đẹp, khi chưa xác định được mạch, khi địa chất yếu dễ sạt, hoặc khi việc đào đắp làm thay đổi dòng nước gây hại cho người khác.