Quan tài đồng, quan tài gỗ: chọn chất liệu quan tài theo phong thủy

Quan tài đồng là lựa chọn của không ít gia đình ở phương Tây, và gần đây cũng được nhắc đến nhiều hơn ở châu Á. Người ta chọn quan tài đồng, quan tài kim loại vì nghĩ rằng nó bền, kín, giữ hài cốt được lâu. Nhưng nhìn từ phong thủy âm trạch, câu hỏi không chỉ là "bền hay không bền", mà là: chất liệu quan tài đặt hài cốt vào quan hệ thế nào với khí của đất.

Thầy Vũ Giới vẫn dạy: "Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn." Chất liệu quan tài là cái ngọn. Cái gốc là hiểu người xưa táng để làm gì, và đất huyệt cần gì. Bài này đi từ gốc ấy để bàn về gỗ, đồng, đá và những lựa chọn hôm nay.

Người xưa táng để làm gì? "Thừa sinh khí"

Sách Táng Thư của Quách Phác mở đầu bằng câu: "Táng giả, thừa sinh khí dã" – táng là để nhận lấy sinh khí. Người xưa tin rằng hài cốt tổ tiên nằm trong đất có sinh khí thì được yên, và sự yên ấy liên quan đến con cháu như cây với gốc.

Chưa bàn tin hay không tin, chỉ cần hiểu cái lý của người xưa: hài cốt phải được giao hoà với đất. Đất tốt – khô, ấm, chắc, có sinh khí – thì hài cốt trở về với đất một cách êm, thuận. Đất xấu – ẩm, lạnh, có nước, có mối – thì hài cốt hư hỏng nhanh, không yên.

Từ đó mà có hai hướng nghĩ về quan tài:

• Quan tài là cái áo: che chở hài cốt trong thời gian đầu, rồi dần dần trở về với đất cùng hài cốt.
• Quan tài là cái hộp: ngăn hẳn hài cốt với đất, giữ nguyên càng lâu càng tốt.

Hai hướng nghĩ ấy dẫn đến hai cách chọn chất liệu khác nhau. Hiểu vậy là đủ!

Quan tài gỗ: lựa chọn truyền thống

Phần lớn các nền văn hoá Á Đông dùng quan tài gỗ. Gỗ thuộc Mộc, là vật có sinh, từ đất mà ra. Đặt gỗ vào đất là để nó trở về với đất. Đây là lựa chọn thuận với tinh thần "thừa sinh khí".

Người xưa rất kỹ chuyện chọn gỗ:

• Gỗ tốt, thớ chắc: những loại gỗ nặng, ít mối mọt, chịu ẩm. Gỗ tốt giữ được hài cốt trong những năm đầu, rồi mục dần khi hài cốt đã khô.
• Không dùng gỗ tạp, gỗ mục: gỗ kém thì mục nhanh, sụp sớm, đất đè lên hài cốt khi chưa khô.
• Sơn, ta, chống ẩm: quan tài được sơn nhiều lớp để chống ẩm, chống mối trong thời gian đầu.

Với tập tục cải táng (bốc mộ, sang cát) ở nhiều vùng Việt Nam và Hoa Nam, quan tài gỗ còn có lý do thực tế: sau vài năm, khi cải táng, gỗ đã mục vừa đủ để lấy hài cốt ra rửa, đặt vào tiểu sành. Một chiếc quan tài quá kín, quá bền lại làm việc cải táng khó khăn.

Quan tài đồng, kim loại: vì sao có người chọn?

Quan tài đồng, quan tài thép kín khít là lựa chọn phổ biến ở một số nước phương Tây. Lý do người ta chọn thường là:

1. Bền: kim loại không bị mối, không mục như gỗ.
2. Kín: có gioăng, có nắp đậy kín, ngăn nước và côn trùng.
3. Tôn trọng, sang trọng: trong văn hoá ấy, quan tài kim loại là cách thể hiện sự trân trọng người đã khuất.
4. Không có tập tục cải táng: người ta chôn một lần là xong, không bốc mộ, nên quan tài càng bền càng tốt.

Đó là một lựa chọn có lý trong văn hoá của họ. Không có gì đáng chê. Thầy Vũ Giới vẫn nói: "Không môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ." Phong tục cũng vậy – mỗi nơi có cái lý của nó.

Nhìn từ phong thủy: kim loại kín có vấn đề gì?

Nếu đặt quan tài kim loại kín khít vào khung lý luận "thừa sinh khí" của phong thủy Á Đông, thì có mấy điểm cần cân nhắc:

• Ngăn giao hoà: quan tài kín hoàn toàn thì hài cốt không giao với đất. Đất tốt đến đâu cũng không "chạm" được. Theo lý của người xưa, như vậy là táng mà không thừa được khí.
• Giữ ẩm bên trong: kim loại kín không thở. Nếu có hơi ẩm lọt vào – qua mối hàn, gioăng hỏng – thì nó bị giữ lại bên trong, không thoát ra được. Bên trong có thể ẩm hơn cả đất bên ngoài.
• Kim khí lạnh: theo ngũ hành, kim loại thuộc Kim, tính lạnh, cứng. Đặt khối kim loại lớn vào lòng đất là thêm một khối âm lạnh vào huyệt.
• Khó cải táng: với gia đình có tập tục bốc mộ, quan tài kim loại kín làm việc ấy rất khó, có khi phải cắt mở.

Những điều ấy không có nghĩa là quan tài kim loại "xấu" một cách tuyệt đối. Chỉ là nó đi theo một hướng nghĩ khác – "cái hộp" – trong khi phong thủy truyền thống đi theo hướng "cái áo".

Đá, sành, xi măng: những chất liệu khác

Ngoài gỗ và kim loại, còn có những chất liệu hay gặp:

Chất liệu	Dùng ở đâu	Nhìn theo phong thủy
Gỗ	Hung táng, chôn lần đầu	Thuận "thừa sinh khí", trở về với đất; cần gỗ tốt, chống ẩm.
Tiểu sành, chum sành	Cải táng, cát táng	Sành là đất nung, thuộc Thổ, thở được ít; truyền thống lâu đời ở Việt Nam.
Quách đá	Mộ của người có điều kiện	Bền, giữ hình tốt; nếu kín hoàn toàn cũng ngăn giao hoà.
Kim loại kín	Một số nước phương Tây	Bền, kín; theo lý phong thủy Á Đông là ngăn khí, lạnh.
Bê tông, xi măng đổ kín	Mộ xây hiện đại	Dễ đọng nước bên trong, không thở; nên tránh bọc kín lòng huyệt.

Nhìn bảng sẽ thấy một điều chung: chất liệu nào thở được, thuận với đất, thì gần với tinh thần âm trạch truyền thống hơn. Chất liệu nào bọc kín, ngăn hẳn với đất thì đi theo hướng khác.

Hung táng, cát táng: hai giai đoạn, hai yêu cầu

Ở nhiều vùng Việt Nam, việc an táng chia làm hai giai đoạn. Hung táng là lần chôn đầu, ngay sau khi mất, dùng quan tài gỗ. Cát táng là lần cải táng sau vài năm, khi đã bốc mộ, rửa hài cốt và đặt vào tiểu sành, chôn ở chỗ đất tốt lâu dài.

Hai giai đoạn có hai yêu cầu khác nhau. Hung táng cần quan tài giữ được hình trong mấy năm đầu, rồi mục dần để việc cải táng thuận. Cát táng cần chỗ đất thật sự tốt, khô, có hình thế, vì đây là chỗ yên nghỉ lâu dài. Chất liệu cho lần đầu và lần sau vì thế không giống nhau.

Hiểu hai giai đoạn này sẽ thấy: chọn quan tài quá kín cho lần hung táng là làm khó cho lần cát táng. Còn chỗ đất cát táng mới là chỗ cần dồn tâm sức chọn lựa nhất. Nhiều gia đình đặt nặng chuyện quan tài đắt tiền mà lại xem nhẹ chuyện chọn chỗ cát táng – đó là đặt ngược thứ tự.

Ở những nơi không còn tập tục cải táng, chỉ chôn một lần, thì yêu cầu gộp lại: chỗ chôn đầu cũng là chỗ lâu dài. Khi ấy việc chọn đất càng phải kỹ ngay từ đầu.

Chất liệu không thay được việc chọn đất

Đây là điều quan trọng nhất. Có gia đình nghĩ: đất không tốt lắm, thì mình dùng quan tài tốt, quan tài kín để bù. Nghĩ vậy là đặt ngược thứ tự.

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ nguyên tắc "Nhất hình nhì số". Với âm trạch, có thể xếp thứ tự:

1. Chọn đất theo hình thế – long, huyệt, sa, thủy.
2. Xét đất huyệt – khô, chắc, không nước, không mối.
3. Lập hướng, phân kim.
4. Chọn chất liệu, làm than vôi, thoát nước – phần bổ cứu.

Chất liệu quan tài nằm ở bước cuối. Đất ngập nước thì quan tài kim loại có kín mấy, mười năm sau cũng có thể rỉ, có thể đọng nước. Đất tốt thì quan tài gỗ bình thường cũng giữ được hài cốt yên.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Hình pháp bất chân thì chất liệu quý cũng vô dụng.

Gia đình hôm nay nên nghĩ thế nào?

Ngày nay nhiều gia đình chọn hoả táng, đặt tro cốt ở chùa, ở nghĩa trang công viên. Một số vẫn giữ địa táng, có cải táng hoặc không. Mỗi lựa chọn đều có lý do của nó. Phong thủy không bắt ai phải chọn cách nào, chỉ giúp hiểu cái lý để chọn cho an lòng:

• Nếu địa táng và có cải táng: quan tài gỗ tốt là lựa chọn thuận nhất, đúng với truyền thống và thuận cho việc cải táng sau này.
• Nếu địa táng một lần, không cải táng: có thể cân nhắc chất liệu bền hơn, nhưng tránh bọc kín hoàn toàn bằng bê tông.
• Nếu hoả táng: chọn bình, hũ bằng sành, sứ, gốm – chất liệu từ đất – và chỗ đặt khô ráo, trang nghiêm.
• Dù chọn cách nào: giữ chỗ yên nghỉ khô, sạch, trang nghiêm; thăm viếng, chăm sóc đều đặn.

Và nhớ rằng: âm phần là chỗ báo hiếu, giữ nhớ. Không có chất liệu nào "mang phúc" thay cho tấm lòng của con cháu. Phong thủy âm trạch là để giữ yên cho người đã khuất và giữ cái gốc cho gia đình, không phải phép làm giàu tức thì.

Bài học cho dương trạch: vật liệu nhà cũng cần "thở"

Nguyên lý "thở được, thuận với đất" dùng cho cả nhà ở. Một căn nhà bọc kín bằng kính, bằng tấm kim loại, không có cửa mở, không có đường thông gió, thì cũng như một cái hộp kín: ẩm đọng bên trong, khí không lưu thông, ở lâu thấy bí bức.

• Ưu tiên vật liệu tự nhiên ở những chỗ tiếp xúc nhiều: sàn gỗ, tường vôi, gạch nung.
• Luôn có đường thông gió đối lưu – cửa trước, cửa sau, giếng trời.
• Hạn chế bọc kim loại, kính toàn bộ mặt nhà ở hướng nắng gắt.
• Nền nhà chống ẩm tốt nhưng vẫn để nhà "thở" qua cửa, qua mái.

Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí vận động "chạy như nước – xoắn như gió". Nhà cũng như huyệt, phải có chỗ cho khí đến, khí dừng, khí đi. Bọc kín hoàn toàn là cắt đứt sự vận động ấy.

Tóm lại: quan tài gỗ đi theo tinh thần "cái áo" – che chở rồi trở về với đất; quan tài kim loại kín đi theo tinh thần "cái hộp" – ngăn hẳn với đất. Nhìn từ phong thủy Á Đông, chất liệu thuận với đất, thở được thì gần với lý "thừa sinh khí" hơn. Nhưng trên hết, chất liệu không thay được việc chọn đất đúng – và không có chất liệu nào thay được tấm lòng.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Thước Lỗ Ban Liên Hoa – cung 38,8 cm cho âm phần, mộ, bàn thờ.
• La kinh Liên Hoa – đo hướng mộ, hướng nhà (miễn phí).
• Lập Cục Pháp – định tâm thực cho căn nhà (miễn phí).

Bài liên quan

• Vì sao làm mộ phải dùng than và vôi? Lý giải theo phong thủy
• Mộ trên sườn núi: cách xem đất đặt mộ theo phong thủy
• Mộ vô danh, mộ vô chủ: âm phần, đạo hiếu và phong thủy
• Mộ xây trên vách đá sát nước: thế nguy phần trong phong thủy

Câu hỏi thường gặp

Quan tài đồng có tốt hơn quan tài gỗ không?

Bền hơn, kín hơn, nhưng theo lý phong thủy Á Đông thì ngăn hài cốt giao hoà với khí đất và khó cải táng. Tốt hay không tuỳ phong tục và hướng nghĩ của gia đình.

Có nên đổ bê tông kín quanh quan tài không?

Không nên bọc kín lòng huyệt. Bê tông giữ nước bên trong, nước ngấm vào là đọng lại, hài cốt dễ hỏng hơn.

Cải táng nên dùng tiểu gì?

Truyền thống ở Việt Nam là tiểu sành – chất liệu từ đất nung, thuận với đất. Quan trọng hơn là chọn chỗ đặt khô ráo, đúng hình thế.

Chất liệu quan tài có ảnh hưởng đến con cháu không?

Không nên hiểu như một lời hứa hay lời dọa. Chất liệu ảnh hưởng đến việc giữ hài cốt; còn chọn đất đúng và tấm lòng của con cháu mới là phần gốc.

Hũ tro cốt nên dùng chất liệu gì?

Nên dùng sành, sứ, gốm – chất liệu từ đất – và đặt ở nơi khô ráo, trang nghiêm.