Vì sao làm mộ phải dùng than và vôi? Lý giải theo phong thủy

Làm mộ dùng than và vôi là việc gần như ai làm âm trạch cũng biết. Đào huyệt xong, người thợ rải một lớp than, một lớp vôi, rồi mới hạ kim tĩnh hay quan tài. Hỏi vì sao, phần đông chỉ đáp: "Xưa nay vẫn thế." Nhưng làm mà không hiểu thì dễ làm sai, làm thừa, hoặc tưởng than vôi là "bùa" giữ phúc cho con cháu.

Thầy Vũ Giới vẫn dạy học trò: "Đi từ gốc sẽ thấu triệt cái ngọn, còn trên ngọn thì muôn đời không thể thấy gốc." Than và vôi là cái ngọn. Cái gốc là: một huyệt mộ tốt cần những điều kiện gì, và vì sao người xưa phải dùng than vôi để giữ những điều kiện ấy.

Một huyệt mộ tốt cần gì? Ba chữ: khô – ấm – yên

Trước khi bàn đến than và vôi, phải hiểu huyệt mộ cần gì. Gom lại có ba chữ:

• Khô: không đọng nước, không ngấm nước. Nước là thứ phá huyệt nhanh nhất.
• Ấm: không lạnh ẩm, không có gió lùa xuyên vào lòng đất.
• Yên: không bị mối, kiến, chuột, rễ cây xâm phạm; không sụt lún, không xê dịch.

Người xưa gọi đất huyệt tốt là đất có "sinh khí": đất mịn, chắc, màu tươi, khô ráo, đào xuống không gặp nước, không gặp đá vụn. Đất như vậy tự nó đã khô, ấm, yên. Táng vào đó thì hài cốt được giữ lâu, khí của huyệt được giữ trọn.

Nhưng không phải lúc nào cũng gặp được đất như thế. Đất có thể hơi ẩm, có mạch nước ngầm gần, có tổ mối, có rễ cây lớn quanh đó. Lúc ấy, than và vôi được dùng để bổ cứu – giữ cho huyệt khô, ấm, yên hơn trong điều kiện đất không hoàn hảo.

Hiểu vậy là đủ! Than vôi không tạo ra huyệt. Than vôi chỉ giữ cho huyệt không bị hỏng.

Than làm gì trong lòng mộ?

Than củi là thứ người xưa dùng nhiều nhất. Vai trò của than có thể tóm lại ở bốn điểm:

1. Hút ẩm: than có rất nhiều lỗ nhỏ li ti, hút hơi ẩm trong đất, giữ cho lớp đất quanh quan tài khô hơn.
2. Khử mùi, lọc nước: nước ngấm qua lớp than được lọc bớt, giảm mùi và giảm những chất làm hỏng gỗ, hỏng xương.
3. Bền với thời gian: than gần như không mục, không bị vi sinh phân huỷ. Lớp than giữ được rất lâu.
4. Ngăn cách: lớp than dày tạo thành một "áo" bao quanh, ngăn rễ cây và côn trùng tiếp cận trực tiếp.

Nói theo ngôn ngữ âm dương: đất ẩm là âm thịnh. Than là vật đã qua lửa, mang tính dương. Đặt than vào là để điều hoà – "Nhất âm nhất dương chi vị đạo". Âm thịnh quá thì lạnh, ẩm, trệ; có chút dương vào thì khí hoà, đất ấm.

Vôi làm gì trong lòng mộ?

Vôi là thứ thứ hai. Vôi sống gặp nước thì nóng lên, rồi đông kết lại thành một lớp cứng. Vai trò của vôi:

• Chống mối, kiến: côn trùng tránh vùng có vôi. Đây là lý do thực tế nhất.
• Chống nước: vôi trộn với đất, cát, có khi với mật mía hoặc nhựa cây, đông lại thành lớp vữa rất chắc – người xưa gọi là "tam hợp thổ". Lớp này ngăn nước ngấm từ trên xuống và từ bên vào.
• Sát khuẩn: vôi làm giảm vi sinh vật gây thối rữa.
• Giữ hình: lớp vôi đông cứng giữ cho lòng huyệt không sụt, không lở.

Theo ngũ hành, vôi là đá nung – từ Thổ qua Hoả mà thành. Vôi đông lại là Thổ được gia cố: Thổ chắc thì giữ được Thủy, không cho Thủy tràn vào. Đó là nguyên lý "Thổ khắc Thủy" dùng đúng chỗ.

Than và vôi đi với nhau: than giữ khô và hoà khí, vôi giữ chắc và ngăn xâm hại. Một cái mềm, một cái cứng. Một cái hút, một cái chặn. Đó cũng là một cặp âm dương.

Vì sao không phải mộ nào cũng cần nhiều than vôi?

Đây là chỗ người làm hay sai. Có người nghĩ càng nhiều than vôi càng tốt, đổ cả xe vào lòng huyệt. Có người lại xây kín bằng xi măng cho "chắc ăn". Cả hai đều chưa hiểu gốc.

Với đất huyệt thật – đất khô, chắc, có sinh khí – thì chỉ cần một lượng vừa phải để giữ. Đổ quá nhiều than vôi là ngăn mất sự giao hoà giữa hài cốt và khí đất. Người xưa táng là để "thừa sinh khí": hài cốt nhận khí của đất. Bọc kín quá thì khí không thông.

Với đất ẩm, đất có mạch nước gần, thì than vôi là cần thiết, nhưng phải hiểu: than vôi chỉ giảm bớt cái hại, không biến đất xấu thành đất tốt. Đất ngập nước thì dù lót bao nhiêu than cũng không giữ được lâu. Trường hợp ấy phải xét lại việc chọn đất, chứ không phải tăng than vôi.

Còn xây kín bằng bê tông, xi măng thì là chuyện khác hẳn. Bê tông giữ nước bên trong, không thoát ra được. Nước ngấm vào một lần là đọng lại mãi. Cho nên nhiều mộ xây kín, sau mười năm cải táng mới thấy trong đầy nước.

Đại đạo chí giản: cái gì cũng có liều. Đúng liều là thuốc, quá liều là độc. Còn liều lượng, cách rải, thứ tự các lớp cho từng loại đất là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Than vôi và Hình Pháp: cái nào trước, cái nào sau?

Phong thủy Liên Hoa giữ nguyên tắc: "Nhất hình nhì số". Hình thế đi trước, lý số đi sau. Với âm trạch cũng vậy, có thể xếp thứ tự như sau:

1. Chọn đất theo hình thế: long có đến, mạch có dừng, sa có ôm, thủy có tụ. Đây là gốc.
2. Xét đất huyệt: đào thử, xem chất đất, độ khô, có nước ngầm không, có mối không.
3. Lập hướng, phân kim: sau khi đã chọn đúng huyệt.
4. Bổ cứu: than, vôi, tam hợp thổ, rãnh thoát nước – giữ cho huyệt được bền.

Than vôi nằm ở bước cuối cùng. Nếu bước một sai – chọn nhầm chỗ trũng, chỗ nước gom, chỗ gió lùa – thì bước bốn có làm kỹ đến đâu cũng chỉ kéo dài thêm được ít năm.

Thầy Vũ Giới nói: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Có thể nói thêm: hình pháp bất chân thì than vôi cũng vô dụng.

Những dấu hiệu cho thấy mộ cần xem lại

Gia chủ không cần biết thủ pháp, nhưng nên biết vài dấu hiệu để nhờ người hiểu nghề xem lại:

• Mặt mộ lún, nứt, sụt một bên.
• Sau mưa lớn, quanh mộ đọng nước lâu không rút.
• Có tổ mối, đường kiến lớn chạy quanh chân mộ.
• Cây lớn mọc sát mộ, rễ trồi lên mặt đất hướng về phía mộ.
• Khi cải táng thấy hài cốt đen, ẩm, có nước trong quan tài.

Gặp những dấu hiệu này không nên hoảng, cũng không nên vội tin lời đồn "mộ động". Việc đầu tiên là xem lại thoát nước, chống mối, rễ cây – những chuyện rất thực tế. Sau đó mới bàn đến hình thế, có cần cải táng hay không.

Và nhớ một điều: mộ phần là chỗ báo hiếu, giữ nhớ. Phong thủy âm phần là để giữ yên cho người đã khuất và giữ cái gốc cho con cháu, không phải phép làm giàu tức thì.

Than vôi trong tập tục các vùng miền

Ở nhiều vùng, cách dùng than vôi khác nhau theo đất. Vùng đồi núi đất đỏ, đất khô, người ta dùng ít, chủ yếu rải một lớp mỏng dưới đáy huyệt. Vùng đồng bằng, ven sông, đất thấp và nhiều nước ngầm, lớp than vôi dày hơn, có nơi còn làm rãnh thoát nước quanh mộ. Vùng cát ven biển, đất xốp, dễ lún, người ta chú trọng vôi để giữ hình lòng huyệt.

Sự khác nhau ấy không phải "mỗi nơi một phép" mà là cùng một nguyên lý, áp vào những loại đất khác nhau. Gốc vẫn là khô – ấm – yên. Đất thiếu cái gì thì bù cái đó. Đất đủ rồi thì không cần thêm.

Cũng có nơi bỏ vào lòng huyệt những thứ khác như gạo rang, muối, lá cây thơm. Những tập tục ấy có cái dựa trên kinh nghiệm thực tế – chống ẩm, chống côn trùng – có cái chỉ là tín ngưỡng địa phương. Người học phong thủy nên tôn trọng phong tục của gia chủ, nhưng phải phân biệt được: cái gì giữ huyệt thật, cái gì chỉ là tấm lòng. Không nên biến một phong tục thành lời hứa hẹn "giữ phúc", "giữ lộc" cho con cháu.

Than vôi và việc cải táng

Khi cải táng, nhìn lớp than vôi cũ cũng đọc được nhiều điều. Than còn khô, vôi còn chắc là huyệt đã được giữ tốt. Than ướt, vôi nát, có nước đọng là đất có vấn đề về nước. Có rễ cây xuyên qua lớp vôi là quanh mộ có cây lớn cần xử lý. Người làm nghề cẩn thận sẽ ghi lại những điều ấy để chọn chỗ mới cho đúng, chứ không chỉ "làm lại y như cũ".

Đó cũng là cách học từ thực tế: mỗi lần cải táng là một lần đất nói thật với mình. Ai chịu nhìn, chịu ghi, chịu ngẫm thì nhãn pháp sẽ lên dần.

Bài học cho dương trạch: nền nhà cũng cần khô – ấm – yên

Âm trạch và dương trạch chung một gốc. Nhà ở cũng cần khô, ấm, yên. Những gì than vôi làm cho mộ, nhà ở có cách làm tương ứng:

• Chống ẩm nền: nền nhà phải cao hơn mặt đường, có lớp chống thấm, có đường thoát nước quanh móng.
• Chống mối: xử lý mối trước khi đổ móng, đặc biệt với nhà dùng nhiều gỗ.
• Thông khí: nhà kín quá thì ẩm, nấm mốc; phải có đường cho khí lưu thông, như huyệt không được bọc kín.
• Không xây trên chỗ trũng nước gom: đây là bước "chọn đất", quan trọng hơn mọi cách chống thấm.

Người hiểu Hình Pháp nhìn căn nhà như nhìn một huyệt: chỗ nào khí tụ, chỗ nào nước đọng, chỗ nào gió lùa. Rồi mới bàn đến hướng, đến sao. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí vận động như nước, xoắn như gió – nhà hay mộ đều phải có chỗ cho khí đến, khí dừng, khí thoát đúng đường.

Tóm lại: than hút ẩm, hoà khí; vôi chống mối, chặn nước, giữ hình. Hai thứ ấy giữ cho huyệt khô – ấm – yên. Nhưng chúng là phần bổ cứu đứng sau việc chọn đất. Chọn đúng đất thì than vôi chỉ cần vừa phải. Chọn sai đất thì than vôi bao nhiêu cũng không cứu được.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• La kinh Liên Hoa – đo hướng mộ, hướng nhà sau khi đã chọn đúng đất (miễn phí).
• Thước Lỗ Ban Liên Hoa – cung 38,8 cm cho âm phần, mộ, bàn thờ.
• Lập Cục Pháp – định tâm thực cho căn nhà (miễn phí).

Bài liên quan

• Mộ trên sườn núi: cách xem đất đặt mộ theo phong thủy
• Mộ vô danh, mộ vô chủ: âm phần, đạo hiếu và phong thủy
• Chân huyệt, giả huyệt, hoa huyệt: phân biệt trong phong thủy
• Kiềm huyệt là gì? Hai tay núi ôm, minh đường mở trong phong thủy

Câu hỏi thường gặp

Làm mộ không dùng than và vôi có sao không?

Với đất huyệt thật sự khô, chắc, thì nhu cầu than vôi ít. Với đất ẩm, có mối, có rễ cây gần thì nên dùng để giữ huyệt bền hơn.

Có nên xây mộ kín bằng bê tông, xi măng không?

Không nên bọc kín lòng huyệt. Bê tông giữ nước bên trong, nước ngấm vào một lần là đọng lại, hài cốt dễ hỏng hơn.

Than vôi có làm mộ "tốt lên" về phong thủy không?

Không. Than vôi chỉ giữ cho huyệt khỏi bị hỏng. Tốt hay không là do hình thế khi chọn đất.

Mộ bị ngập nước thì xử lý thế nào?

Trước hết xem lại thoát nước quanh mộ. Nếu đất vốn là chỗ nước gom thì phải nhờ người hiểu nghề xem lại việc chọn đất, có cần cải táng hay không.

Kích thước mộ, bàn thờ dùng thước Lỗ Ban nào?

Với âm phần, mộ và bàn thờ, dùng cung tốt 38,8 cm theo thước Lỗ Ban Liên Hoa.