💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (20): Thiên 26 Ngũ phương kỳ

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (20): Thiên 26 Ngũ phương kỳ

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển thượng · Thiên 26
管氏指蒙 卷之上 · 五方旗第二十六
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Thiên 26 của Quản Thị Chỉ Mông có tên Ngũ phương kỳ (五方旗), "cờ năm phương". Tên thiên lấy từ hai khái niệm mà lời chú của Vương Cấp giải rất rõ: "tứ phương kỳ" là ngọn núi cao nhất vượt lên khỏi các núi, bốn mặt đều trông thấy, như lá cờ cắm giữa trận; "ngũ phương ấn" là vũng nước tròn như gương giữa minh đường, không dựa vào bốn thế. Thiên bàn về ba việc: nước quy tông và đường nước tức đạo (nước vào, ra thế nào), trung ương Mậu Kỷ (chỗ đất ở giữa bốn thế, như tỳ vị trong thân người, nơi âm dương cọ xát thành thai), và cánh tay trái phải có hình xấu thì khí thoát. Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: "Ngũ phương kỳ" gồm hai thứ. Cờ bốn phương: ngọn núi cao nhất, vượt lên khỏi mọi núi, bốn mặt đều ngước nhìn; nó "dựng cờ, giữ tín", cao mà soi xa. Ấn năm phương: vũng nước tròn như gương đứng đối ở giữa minh đường, không dựa vào bốn thế. Nước về chầu gọi là quy tông, quý ở chỗ chậm; nguồn của tức đạo (đường nước nuôi) kỵ chia nhánh. Chỗ giữa bốn thế là Mậu Kỷ, thuộc thổ, ứng với tỳ trong ngũ tạng; thổ khí đầy thì âm dương cọ xát mà thành thai, đó là tượng của huyệt. Minh đường tốt phẳng như mâm, đầy như chậu, vòng như đai, vững như thành; bốn thế bày như bình phong, giữa có nước vàng lắng trong. Núi nên "xa hoa", nước nên "kiệm ước", hai thứ bù nhau. Cánh tay trái phải mà thẳng, ngược, tách, đâm, như yên ngựa hở gió, trước môi có hố sâu, sau khuỷu có dòng khô, là long đến quay lưng.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đứng ở huyệt, Thầy tìm hai thứ: ngọn núi cao nhất mà bốn phía đều thấy, đó là lá cờ của cả vùng; và vũng nước tròn lặng giữa minh đường, đó là cái ấn. Có cờ có ấn thì cuộc đất có chủ, có quyền."

Tranh Tiêu Tương của Đổng Nguyên
Tiêu Tương Đồ (瀟湘圖) của Đổng Nguyên đời Nam Đường: sông nước bao quanh, núi thấp tứ phía. (Public domain)

Nước quy tông, nguồn tức đạo – 歸宗之水,息道之源

Nguyên văn – 原文

歸宗之水,貴緩于之玄;息道之源,忌分于川。故沒水之水,曰歸宗;鉗口之元,曰息道。目力之巧,心機之活:如展幅兮,住左而住右;如捲簾兮,或出而或入。入近兮防其內衝,出遠兮防其外脫;衝兮急以……,脫兮頻于……。外尋大勢之閉鎖,……助人力兮,內瀦小澗而攔節。

Dịch: Nước quy về tông, quý ở chỗ chậm rãi uốn chữ "huyền" (之玄, uốn như chữ 之 chữ 玄); nguồn của tức đạo, kỵ chia ra thành nhiều dòng. Cho nên nước chảy vào chỗ chìm mất gọi là quy tông; chỗ gốc ở miệng kìm gọi là tức đạo. Cái khéo của sức mắt, cái linh hoạt của cơ tâm: như mở tấm vải, dừng bên trái rồi dừng bên phải; như cuốn rèm, có khi ra có khi vào. Vào gần thì phòng nó xung vào trong, ra xa thì phòng nó thoát ra ngoài; xung thì gấp…, thoát thì…. Bên ngoài tìm chỗ đóng khoá của thế lớn, … nhờ sức người, bên trong chặn khe nhỏ cho đọng lại, ngăn thành từng đoạn.

Giảng: Hai khái niệm nước nối với thiên Minh đường (thiên 11):

  • Quy tông (歸宗): nước cuối cùng chảy về chỗ hội, "chìm mất" (về sông lớn, về hồ). Quý ở chỗ chậm, uốn khúc chữ chi chữ huyền, không chảy thẳng tuột.
  • Tức đạo (息道): đường nước nuôi khí, gốc ở "miệng kìm" (chỗ hai cánh long hổ khép lại). Kỵ chia ra nhiều dòng, vì chia thì khí tán.

Hai hình ảnh "mở tấm vải" và "cuốn rèm" nói nước có lúc dàn ra hai bên, có lúc cuộn vào ra. Quy tắc phòng: nước vào gần quá thì phòng xung; nước ra xa quá thì phòng thoát. Câu cuối có ý thực hành hiếm thấy trong cổ thư: có thể nhờ sức người chặn khe nhỏ cho nước đọng lại thành đoạn. Đây là sửa nhỏ được phép (khác với "tạo long" bị cấm ở thiên 21).

Địa Đàn ở Bắc Kinh
Địa Đàn ở Bắc Kinh: đàn tế đất xây vuông, ứng với trung ương và bốn phương. (Ảnh: storyvillegirl, CC BY-SA 2.0)

Bốn thế chính mà giữa dễ lầm – 四勢正兮而中蕩易誤

Nguyên văn – 原文

四勢正兮而中蕩易誤,五方峙兮而內私難決。然則應內之案,案外之應,形其多端,其勢易亂,心乎難識,目乎難看。吾其未知,當……先知而問曰:四勢之中,戊己蒞之,在五臟謂之脾,在五行謂之土。土氣實,則陰陽摩盪而成胎孕。曰摩(一作孕)之所,玄壙真宅之象,受生于心火離明之氣。嗣不忘宗,故鉗龍之前,皆同應龍之論。

Dịch: Bốn thế chính mà khoảng giữa trống trải thì dễ lầm; năm phương đứng sừng sững mà bên trong riêng tư thì khó quyết. Vậy thì án ở trong ứng, ứng ở ngoài án, hình nhiều mối, thế dễ loạn, lòng khó nhận, mắt khó xem. Ta chưa biết thì nên hỏi người biết trước, rằng: giữa bốn thế là Mậu Kỷ cai quản; ở ngũ tạng gọi là tỳ, ở ngũ hành gọi là thổ. Thổ khí đầy thì âm dương cọ xát mà thành thai. Chỗ cọ xát (có bản: chỗ thai) là tượng của huyệt tối, nhà thật, nhận sự sống từ khí sáng của tâm hoả quẻ Ly. Nối dòng không quên tông, nên phía trước kiềm long đều cùng một luận với ứng long.

Giảng: Đây là đoạn lý luận đẹp nhất của thiên. Bốn thế (trước, sau, trái, phải) ứng với bốn phương, bốn hành (hoả, thuỷ, mộc, kim). Chỗ giữa là Mậu Kỷ, thuộc thổ, như tỳ vị trong thân người: nơi tiếp nhận, chuyển hoá. Huyệt nằm ở chỗ giữa ấy.

"Thổ khí đầy thì âm dương cọ xát mà thành thai": huyệt là chỗ đất dày đặc, nơi khí âm (từ long) và khí dương (từ minh đường, ánh sáng) gặp nhau, "cọ xát" mà sinh ra sự sống mới, như thai trong bụng mẹ. Câu "nhận sự sống từ khí sáng của tâm hoả quẻ Ly" nói huyệt phải có ánh sáng (Ly là hoả, là sáng); huyệt tối tăm không có sinh khí.

Câu đầu cảnh báo: bốn thế chính mà khoảng giữa trống trải ("trung đãng") thì dễ lầm; tức là có đủ bốn phía mà giữa không có thổ khí đầy, thì không phải huyệt.

Sơ đồ cờ bốn phương, ấn năm phương
Sơ đồ: cờ bốn phương và ấn năm phương quanh huyệt. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Nhân nghĩa của bốn phương – 四方恃義,五方不仁

Nguyên văn – 原文

然火以虛明,其……必如星必如月,猶慮其昏暈。故曰:四方恃義。凡蔽塞其心者,可知其疾病。形必如琴必如笏,猶慮其……。五方不仁,不仁不義,侈下其墳,突中有醜,其源崇分,分則必離,離則絕親,絕親則絕氣,絕生之門。

Dịch: Nhưng hoả lấy rỗng mà sáng, … ắt phải như sao, như trăng, mà còn lo nó mờ quầng. Cho nên nói: bốn phương cậy vào nghĩa. Phàm (cuộc đất) che lấp cái tâm của nó, thì biết được bệnh tật của nó. Hình ắt phải như cây đàn, như cái hốt, mà còn lo…. Năm phương bất nhân, bất nhân bất nghĩa, thì mộ đặt thấp xuống, chỗ đột lên ở giữa có xấu, nguồn của nó chia cao ra; chia thì ắt lìa, lìa thì đứt thân, đứt thân thì đứt khí, (đó là) cửa đứt sự sống.

Giảng: Đoạn này dùng ngôn ngữ đạo đức (nhân, nghĩa) để nói về địa hình. "Bốn phương cậy nghĩa": bốn thế phải trung thành hướng về huyệt. "Che lấp cái tâm": chỗ giữa (tâm) của cuộc đất bị che kín, tối tăm, thì cuộc đất "có bệnh".

Chuỗi cuối là một chuỗi nhân quả rất rõ: nguồn chia → lìa → đứt thân → đứt khí → cửa đứt sự sống. Đây là lý do thiên đầu đã nói "nguồn tức đạo kỵ chia". Nước chia, núi chia, là bắt đầu của sự tan rã.

Cờ bốn phương, ấn năm phương – 四方旗,五方印

Nguyên văn – 原文

四方依旗,五方守信。表旗之高,貴信以臨高取遠;明印取中,鎮高明在身,鎮其不……。

(注)王曰:凡峯之最高者,表出衆山,四面瞻仰,謂之四方旗;明堂中水必有圓鏡對立,不倚附四勢,謂之五方印。

Dịch: Bốn phương nương vào cờ, năm phương giữ lấy tín. Cái cao của lá cờ được dựng lên, quý ở chữ tín, để từ cao mà nhìn xa; ấn sáng lấy ở giữa, trấn giữ cái cao sáng ở nơi thân, trấn giữ cái không….

(Chú) Vương nói: phàm ngọn núi cao nhất, vượt lên khỏi các núi, bốn mặt đều ngước nhìn, gọi là "tứ phương kỳ" (cờ bốn phương); trong minh đường ắt có nước tròn như gương đứng đối, không dựa vào bốn thế, gọi là "ngũ phương ấn" (ấn năm phương).

Giảng: Lời chú của Vương Cấp là chìa khoá của cả thiên. Hai biểu tượng quyền lực, cờ và ấn, được gán cho hai yếu tố địa hình:

  • Cờ (旗): ngọn núi cao nhất vùng, bốn phía đều thấy. Như lá cờ soái giữa trận, nó là "chủ" của cả vùng. Cuộc đất nhìn được lá cờ ấy (hoặc nằm dưới chân nó) là cuộc có quyền uy.
  • Ấn (印): vũng nước tròn, lặng, ở giữa minh đường, không dính vào núi nào. Như con dấu của quan, nó là "tín" của cuộc đất. Có ấn thì phúc được "đóng dấu", vững bền.

Hai thứ ấy cùng nhau: cờ ở trên cao, ấn ở dưới thấp; cờ là núi (dương), ấn là nước (âm). Cuộc đất có cả cờ và ấn thì âm dương, sơn thuỷ đều đủ quyền.

Cổng Viên Khâu ở Thiên Đàn
Cổng Viên Khâu ở Thiên Đàn: cổng mở bốn phía, như cờ bốn phương quanh trung tâm. (Ảnh: BrokenSphere, CC BY 3.0)

Phẳng như mâm, vòng như đai, vững như thành – 如槃之平,如帶之縈

Nguyên văn – 原文

烏乎而槃,如槃之平;烏乎而盤,如盤之盛;烏乎而帶,如帶之縈;烏乎而城,如城之憑。四勢屏列,五黃中澄,山水相應,應乎上清。故曰:山奢……而水崇儉,奢儉相濟;水向方而山……。

Dịch: Sao gọi là mâm? Như cái mâm thì phẳng. Sao gọi là chậu? Như cái chậu thì đầy. Sao gọi là đai? Như dải đai thì vòng quanh. Sao gọi là thành? Như bức thành thì vững dựa. Bốn thế bày như bình phong, ở giữa nước vàng (đất Mậu Kỷ) lắng trong; núi nước ứng nhau, ứng lên tới trời cao. Cho nên nói: núi thì ưa xa hoa, nước thì chuộng kiệm ước, xa hoa và kiệm ước bù cho nhau; nước hướng về phương (của nó) mà núi….

Giảng: Bốn hình ảnh "mâm, chậu, đai, thành" là bốn tiêu chuẩn của minh đường, dễ nhớ như một bài vè:

  • Mâm: phẳng.
  • Chậu: đầy, chứa được.
  • Đai: nước vòng quanh.
  • Thành: núi vây vững chắc.

Câu "núi xa hoa, nước kiệm ước" rất thú vị: núi thì nên nhiều, cao, đẹp, phô bày (như người giàu có); nước thì nên ít, chậm, kín, giữ gìn (như người tiết kiệm). Núi phô mà nước giữ, hai thứ "bù cho nhau", mới thành cuộc giàu bền. Ngược lại, núi thấp kém mà nước chảy tràn phung phí là cuộc nghèo.

Sơ đồ nước quy tông, tức đạo và cánh tay xấu
Sơ đồ: nước quy tông, tức đạo và cánh tay long hổ xấu. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Cánh tay trái phải có hình xấu – 左右之臂

Nguyên văn – 原文

……醜而難防,左右之為醜,醜亦可畏。尋龍之目,迎觀熟視:胸前隔洌,固知脫氣之源;肘後分離,誰識過關之脊?又況左右之臂,或直或反,或分或刺,或如……而外寬不歸,或如鞍橋而坳風吹急,脣前深坑(水為坑),聯定知夾脇之形,拶(逼也)肘後乾流……,可見來龍之勢背。

Dịch: … xấu mà khó phòng; trái phải mà xấu, cái xấu cũng đáng sợ. Con mắt tìm long, đón xem, nhìn kỹ: trước ngực có rãnh nước ngăn cách, vốn biết đó là nguồn thoát khí; sau khuỷu tay chia lìa, ai biết đó là sống lưng chỗ qua ải? Huống chi cánh tay trái phải, hoặc thẳng, hoặc ngược, hoặc tách, hoặc đâm, hoặc như… mà bên ngoài rộng không quay về, hoặc như yên ngựa mà chỗ lõm gió thổi gấp, trước môi có hố sâu (nước đọng thành hố), liền đó biết là hình kẹp sườn; ép sau khuỷu có dòng khô…, có thể thấy thế long đến quay lưng.

Giảng: Phần cuối thiên là danh sách các lỗi của cánh tay long hổ:

  • Thẳng: tay không ôm, duỗi thẳng ra.
  • Ngược: tay cong ra ngoài (phản).
  • Tách: tay chia nhánh.
  • Đâm: đầu tay nhọn chĩa vào huyệt.
  • Rộng không quay về: tay mở quá rộng, không khép.
  • Như yên ngựa: chỗ lõm giữa tay để gió lùa (ao phong).

Hai dấu hiệu khác: "trước ngực có rãnh nước ngăn" (nước cắt ngang ngay trước huyệt, khí thoát) và "trước môi có hố sâu" (hố nước đọng ngay mép huyệt). Tất cả đều cho thấy "long đến quay lưng", tức cuộc đất không hướng về huyệt.

Hồ Karakul dưới núi Kongur, Tân Cương
Hồ Karakul dưới núi Kongur: nước tụ trước núi, như ấn đặt ở giữa. (Ảnh: Jialiang Gao, CC BY-SA 3.0)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Ngũ phương kỳ với ba ý.

Thứ nhất, tìm cờ và ấn. Khi khảo sát một vùng, Liên Hoa xác định ngọn núi cao nhất (cờ) và các hồ, đầm, vũng nước tròn lặng (ấn). Một làng, một khu dân cư nằm trong tầm nhìn của "cờ" và có "ấn" trước mặt thường là đất có người hiển đạt. Với dương cơ đô thị, "cờ" có thể là toà nhà biểu tượng, ngọn tháp; "ấn" là hồ công viên, quảng trường có đài nước.

Thứ hai, giữ trung ương đầy và sáng. Ý "Mậu Kỷ ở giữa, thổ khí đầy, nhận khí sáng Ly hoả" dùng trực tiếp cho nhà ở: trung tâm nhà (thái cực) phải đầy đặn, sạch, sáng, không để giếng trời đổ nước, không đặt nhà vệ sinh, không bỏ trống tối tăm. Đây là nguyên tắc Liên Hoa luôn kiểm khi xem mặt bằng.

Thứ ba, núi phô, nước giữ. Với nhà phố: mặt tiền, toà nhà phía sau có thể cao, đẹp, khang trang (núi phô); còn nước (đường thoát nước, dòng tiền, cửa ra vào) phải kín đáo, gọn gàng, không tràn ra. Cửa sau thẳng cửa trước, nước thoát lộ ra mặt tiền là "nước phung phí".

Tung Sơn ở Đăng Phong
Tung Sơn: Trung Nhạc trong năm núi lớn, ứng phương giữa. (Ảnh: Huangdan2060, CC BY-SA 4.0)
Cổng trong Hoàng thành Huế
Cổng trong Hoàng thành Huế: cửa mở theo bốn phương, trục giữa làm chủ. (Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY 4.0)

Tóm lại – 總結: Nước quy tông quý ở chậm, uốn chữ chi chữ huyền; nguồn tức đạo kỵ chia. Nước vào gần phòng xung, ra xa phòng thoát; có thể chặn khe nhỏ cho đọng. Giữa bốn thế là Mậu Kỷ thổ, như tỳ vị; thổ khí đầy thì âm dương cọ xát thành thai, nhận khí sáng Ly hoả. Nguồn chia thì lìa, lìa thì đứt khí. Cờ bốn phương là ngọn núi cao nhất bốn mặt đều thấy; ấn năm phương là nước tròn như gương giữa minh đường. Minh đường phẳng như mâm, đầy như chậu, vòng như đai, vững như thành. Núi nên xa hoa, nước nên kiệm ước. Cánh tay thẳng, ngược, tách, đâm, như yên ngựa hở gió, trước ngực có rãnh, trước môi có hố, là long đến quay lưng.

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (19): Thiên 24–25 Phục hướng định huyệt, Thừa tổ quang tông.

Bài sau: Thiên 27 – Tả hữu thích danh: giải tên tả hữu (Long Hổ) 左右釋名第二十七.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển thượng, thiên Ngũ phương kỳ đệ nhị thập lục (五方旗第二十六), chính văn và lời chú. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt, chỗ (?) là chữ đọc chưa chắc. Hiệu đính: thiên này có nhiều chữ mờ ở đoạn đầu (nước quy tông) và đoạn "火以虛明…如琴如笏"; bài dịch theo phần đọc chắc, nghĩa hai khái niệm "tứ phương kỳ", "ngũ phương ấn" theo lời chú của Vương Cấp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Nhận núi "cờ", nước "ấn", xét trung ương đầy sáng và lỗi cánh tay long hổ là bài thực địa phải đi cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Tứ phương kỳ" là gì? – 四方旗

Là ngọn núi cao nhất, vượt lên khỏi các núi, bốn mặt đều trông thấy, như lá cờ soái giữa trận; là "chủ" của cả vùng.

"Ngũ phương ấn" là gì? – 五方印

Là vũng nước tròn như gương ở giữa minh đường, không dựa vào núi nào; như con dấu của quan, là "tín" làm cho phúc vững bền.

Vì sao chỗ giữa cuộc đất ứng với thổ, với tỳ? – 戊己

Giữa bốn thế là Mậu Kỷ thuộc thổ; như tỳ vị trong thân người, là nơi tiếp nhận, chuyển hoá. Thổ khí đầy thì âm dương gặp nhau mà sinh, đó là huyệt.

"Núi xa hoa, nước kiệm ước" nghĩa là gì? – 山奢水儉

Núi nên nhiều, cao, đẹp; nước nên ít, chậm, kín. Núi phô mà nước giữ thì bù cho nhau, thành cuộc giàu bền.

Cánh tay long hổ có những lỗi nào? – 左右之臂

Thẳng, ngược ra ngoài, chia nhánh, đâm nhọn vào huyệt, mở rộng không khép, lõm như yên ngựa để gió lùa; đều là dấu hiệu long quay lưng.

Từ khoá: ["ngũ phương kỳ" · "五方旗" · "tứ phương kỳ" · "ngũ phương ấn" · "quản thị chỉ mông" · "minh đường"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…