💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (35): Thiên 46 Tầm long kinh tự, lời tựa kinh tìm long

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (35): Thiên 46 Tầm long kinh tự, lời tựa kinh tìm long

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển hạ · Thiên 46
管氏指蒙 卷之下 · 尋龍經序第四十六
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Quyển hạ của Quản Thị Chỉ Mông mở đầu bằng thiên 46 Tầm long kinh tự (尋龍經序), "lời tựa của kinh tìm long". Đây là cương lĩnh của toàn bộ phần tầm long trong quyển hạ: tìm long phải có lối, có thứ tự; theo tông, tìm tổ; xét từng bộ phận của long như xét thân người; lấy nước làm chuẩn để biết long đi hay dừng; và trên hết, người tìm long phải giữ tâm chính, vì "lòng ngay thì con mắt sáng". Thiên còn có một đoạn đáng chú ý về Cửu tinh, Cửu cung (nhất bạch, nhị hắc, tam bích… cửu tử) và số Hà Đồ, Đại Diễn, cho thấy lý số đã đi vào địa lý từ sớm. Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Thiên Tầm long kinh tự dạy: tìm long tất có đường lối, có thứ tự: cưỡi theo tông, truy về tổ, dựa vào linh khí, xét kỹ khí; nước đứng sau để xem triều ứng; án đứng sau nữa; rồi đến tả hữu, cửa ngõ. Phải xét long như xét thân người: nhân đầu đuôi biết tay chân móng vuốt, nhân cánh tay biết eo sườn rốn vú, nhân nông sâu biết bụng ngực, nhân ẩn hiện biết vai, nhân cao thấp biết đỉnh sừng. Xem long đi hay dừng tất lấy nước làm chuẩn. Nước nên để thấm, tích tụ như phép xưa; phá minh đường cho nước thoát hay dùng than đốt đất là làm "một khí xâm lấn, ngũ hành diệt tuyệt". Thần minh ở trong tâm, hiện ở mắt; lợi dục che tâm thì ngũ quỷ rình rập; "lòng ngay thì con mắt sáng, lòng không ngay thì con mắt mờ". Thiên còn nêu Cửu cung (nhất bạch đến cửu tử, do Trương Hành đặt), số sinh thành ngũ hành và số Đại Diễn 50, dụng 49.

Thầy Vũ Giới giảng: "Lời tựa kinh tìm long mà kết bằng câu của Mạnh Tử về con ngươi. Người xưa hiểu rõ: núi không lừa ai; người tìm long tự lừa mình vì lòng tham. Tâm chính thì mắt thấy long thật."

Tranh Lư Sơn cao của Thẩm Chu đời Minh, núi tổ trùng điệp
Tranh Lư Sơn cao (廬山高) của Thẩm Chu (沈周) đời Minh: núi tổ cao vút, mạch chia xuống từng lớp, như lời Tầm Long Kinh "cưỡi theo tông, tìm về tổ". (Public domain)

Tìm long có lối, có thứ tự – 尋龍必有經

Nguyên văn – 原文

尋龍必有經(一作「逕」),有經必有序。乘其宗,原其祖,據其靈,審其氣。……水次之以朝應,凡案又次之,以左右門戶……

以企以踴,以仰以俯,陟其咽關,知其結聚……

因首尾以辨肢足爪甲,因臂腕以辨腰脅臍乳,因淺深以辨腹臆,因藏露以辨肩胸,因高下以辨顛角,因低昂以辨脊輔,因盤伏以辨踝股,因左右以辨端側,因汙突以辨耳目……凡相山之行止,必以水為去取。水有內外,山有……

Sơ đồ sáu bước tìm long theo Tầm Long Kinh tự
Sơ đồ: thứ tự tìm long, từ tông tổ, linh khí, thuỷ triều ứng, án sơn đến tả hữu môn hộ và chỗ kết. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Dịch: Tìm long tất phải có lối (chữ "kinh" có bản chép "kính", đường tắt), có lối thì tất có thứ tự. Cưỡi theo tông của nó, truy về tổ của nó, dựa vào chỗ linh của nó, xét kỹ khí của nó. …Nước đứng thứ sau để xem triều ứng, án đứng thứ sau nữa, rồi đến tả hữu, cửa ngõ…

(Long) có chỗ nhón lên, có chỗ nhảy, có chỗ ngửa, có chỗ cúi; lên đến chỗ yết hầu, cửa ải thì biết nó kết tụ…

Nhân đầu đuôi mà phân biệt tay chân móng vuốt; nhân cánh tay cổ tay mà phân biệt eo, sườn, rốn, vú; nhân nông sâu mà phân biệt bụng, ngực; nhân ẩn hiện mà phân biệt vai, ngực; nhân cao thấp mà phân biệt đỉnh, sừng; nhân trầm bổng mà phân biệt sống lưng, gò má; nhân cuộn nằm mà phân biệt mắt cá, đùi; nhân tả hữu mà phân biệt chính, lệch; nhân lõm lồi mà phân biệt tai mắt… Phàm xem núi đi hay dừng, tất lấy nước làm chuẩn lấy bỏ. Nước có trong có ngoài, núi có…

Giảng: Đoạn mở đầu là một quy trình tầm long hoàn chỉnh:

  • Tông, tổ: lần ngược long về núi tổ (thái tổ, thiếu tổ), biết long từ đâu đến, mạnh hay yếu.
  • Linh, khí: xem chỗ long có linh (biến hoá, tú lệ) và khí (tụ hay tán).
  • Thuỷ triều ứng: nước chầu về hay bỏ đi.
  • Án: núi án trước huyệt.
  • Tả hữu, môn hộ: Long Hổ hai bên, cửa nước ra vào.

"Yết hầu, cửa ải" (咽關) là chỗ long thắt nhỏ lại trước khi kết, các sách sau gọi là "thúc yết" hay "quá hiệp". Thấy long thắt cổ là biết phía trước sắp kết huyệt.

Phần "nhân… mà phân biệt…" tiếp nối thiên 6 Tứ trấn thập toạ: xét long như xét thân người. Từ một bộ phận thấy được, suy ra bộ phận chưa thấy. Câu kết rất quan trọng: "xem núi đi hay dừng, tất lấy nước làm chuẩn". Long đi thì nước hai bên chạy theo; long dừng thì nước hai bên gặp nhau trước mặt. Đây là nguyên tắc "sơn thuỷ tương giao" mà mọi phái đều giữ.

Khí của long và đường nước – 行佇見精神

Nguyên văn – 原文

行佇見其精神,見其氣宇。……肩項分流,腦腋分流,拋蹤欲舉(或作「難舉」)。源頭分派,黃泉之脈歸宗;水口開岐,蒼造之原別識。是以玄土鑑于高章,清流轉于洪造。悠揚鍾慶之源,盤礴孕和之府。

決一元之理者,人心巧契于天心……行水以沙,積滲流,自古之法式也。緣五鬼輩不知聚氣之法,或決陽淵則裂破明堂,或以炭滲則火氣太重。故羸號有云:「一氣侵凌,五行滅絕。」正此謂也。

Núi Võ Đang, các nhánh núi chia nước hai bên
Núi Võ Đang (武當山) ở Hồ Bắc: mỗi nhánh núi là một chỗ nước chia dòng, xem nước chia để biết long đi hay dừng. (Ảnh: Seth Kramer, CC BY 2.0)

Dịch: Lúc long đi, lúc long dừng đều thấy tinh thần của nó, thấy khí độ của nó. …Ở vai cổ nước chia dòng, ở óc nách nước chia dòng, dấu vết như muốn cất lên (có bản: khó cất lên). Đầu nguồn chia nhánh thì mạch dưới đất quy về tông; cửa nước mở ngả thì gốc của sự tạo thành có thể nhận ra. Cho nên đất đen soi ở chỗ cao, dòng trong xoay ở chỗ tạo lớn. Thong thả là nguồn tụ phúc, bao la là kho nuôi hoà khí.

Người quyết được lý một nguyên thì lòng người khéo hợp với lòng trời… Dẫn nước bằng cát, cho tích tụ thấm chảy, là phép tắc từ xưa. Vì bọn "ngũ quỷ" không biết phép tụ khí, hoặc khơi vực dương cho nước thoát thì làm vỡ minh đường, hoặc dùng than đốt cho khô thì hoả khí quá nặng. Cho nên sách của họ Doanh có câu: "Một khí xâm lấn thì ngũ hành diệt tuyệt." Chính là nói chỗ này.

Giảng: "Vai cổ chia dòng, óc nách chia dòng" là dấu hiệu long có mạch: hai bên sống long có nước chia ra hai phía, như nước mưa chia ở nóc nhà. Không có nước chia thì không có sống long rõ.

Đoạn phê phán "ngũ quỷ" (chỉ bọn thầy dỏm) rất thực tế: có người vì muốn mộ khô ráo mà đào rãnh cho nước minh đường thoát hết, làm vỡ minh đường; có người đốt than dưới huyệt cho khô. Sách nói cả hai đều sai: nước phải được giữ, thấm, tích tụ một cách tự nhiên; làm mất cân bằng một khí (hoả quá nặng, hoặc thuỷ bị rút cạn) thì ngũ hành mất hoà. Đây là lời răn cho cả xây dựng ngày nay: san lấp, rút cạn mạch nước, đốt phá thảm thực vật quanh nhà, quanh mộ đều là "một khí xâm lấn".

Thần minh ở tâm, hiện ở mắt – 神明宅于心

Nguyên văn – 原文

故曰:神明宅于心,舍于目,俯仰由于正,見于獨。列經綸,常憲各有攸屬:在野象物(言四方二十八宿分野之物),在墟象岳,在心象事,在朝象爵,順天而行(或作「旋」)。躔度彝錯,八卦九章,數星河洛,虛中建中,天文也。變八卦,作九宮,皆五行之大統,交一心而歸宿。惟公生明,惟明斯曜。利欲翳心,五鬼倚伏。噫!有心而後有人,有地而後有天,道由近而致遠,理會約而至博。孟子曰:「其心正,則眸子瞭焉;其心不正,則眸子眊焉。」寔斯言之至確。

Bình minh trên núi Lư Sơn, trời đất sáng tỏ
Bình minh trên Lư Sơn (廬山): "thần minh ở nơi tâm, trú nơi mắt"; tâm chính thì mắt mới sáng mà thấy long thật. (Ảnh: Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.5)

Dịch: Cho nên nói: thần minh ngự ở tâm, trú ở mắt; cúi ngửa đều do chính, thấy được ở chỗ riêng một mình. Bày ra kinh luân, phép thường đều có chỗ thuộc: ở đồng thì tượng vật (tức vật của các phân dã 28 tú bốn phương), ở gò thì tượng núi, ở tâm thì tượng việc, ở triều thì tượng tước, theo trời mà đi. Độ số triền thứ xen nhau, tám quẻ chín chương, sao số Hà Lạc, giữa rỗng mà dựng trung: đó là thiên văn. Biến tám quẻ, làm chín cung, đều là đại thống của ngũ hành, giao nhau ở một tâm mà quy về. Chỉ có công mới sinh sáng, chỉ có sáng mới rực rỡ. Lợi dục che tâm thì ngũ quỷ rình rập. Ôi! Có tâm rồi mới có người, có đất rồi mới có trời; đạo từ gần mà đến xa, lý gom lại gọn mà đến rộng. Mạnh Tử nói: "Lòng ngay thì con ngươi sáng; lòng không ngay thì con ngươi mờ." Thật là lời rất đúng.

Giảng: Đây là trung tâm tư tưởng của thiên. "Thần minh ngự ở tâm, trú ở mắt": khả năng nhận ra long thật nằm ở tâm, biểu hiện qua mắt. "Chỉ có công mới sinh sáng" (惟公生明): người tìm long phải công tâm, không thiên vị, không vì tiền của gia chủ mà nói đất xấu thành tốt. Khi "lợi dục che tâm", mắt sẽ thấy cái mình muốn thấy, không thấy cái có thật; đó là lúc "ngũ quỷ rình rập".

Câu Mạnh Tử (Ly Lâu thượng) được dẫn để kết: mắt sáng hay mờ là do lòng. Với nghề phong thuỷ, đây là đạo đức nghề nghiệp đầu tiên.

Cửu cung, số ngũ hành và số Đại Diễn – 九宮與大衍

Nguyên văn – 原文 (lời chú)

所謂岡阜為主,蓋易野之地必穴于岡,循勢結微,起于的,乃為得氣;不然,則是散氣枝腳披帶。變八卦者,遊魂為變是也。作九宮者,張衡所作,一白、二黑、三碧、四綠、五黃、六白、七赤、八白、九紫是也。理義之術,則知吾心以推五行二氣,由五行以變八卦,以陳九疇,以作九宮。

配應經曰:洪範五行生數,各益土五數以為成數,謂水火木金非土不成。故水生一而成六,火生二而成七,木生三而成八,金生四而成九,土生五而成十,合而五十有五。……合五行之數五十,大衍之數是也。故易繫辭曰:「大衍之數五十,其用四十有九。」……

Sơ đồ sinh số và thành số của ngũ hành theo Hồng Phạm
Sơ đồ: sinh số 1 đến 5, cộng thêm số 5 của thổ thành thành số 6 đến 10 (Phối Ứng Kinh). (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Dịch: Gọi là "lấy gò đồi làm chủ": vì đất đồng bằng thì huyệt tất ở gò, theo thế mà kết chỗ vi tế, nổi lên đúng chỗ thì mới được khí; nếu không thì là khí tán theo chân nhánh rã rời. "Biến tám quẻ" là phép du hồn mà biến. "Làm chín cung" là do Trương Hành đặt ra: nhất bạch, nhị hắc, tam bích, tứ lục, ngũ hoàng, lục bạch, thất xích, bát bạch, cửu tử. Thuật lý nghĩa là biết lấy tâm ta mà suy ngũ hành, hai khí; từ ngũ hành mà biến tám quẻ, bày cửu trù, làm cửu cung.

Phối Ứng Kinh nói: số sinh ngũ hành của Hồng Phạm, mỗi số thêm năm của Thổ thành số thành, nghĩa là Thuỷ Hoả Mộc Kim không có Thổ thì không thành. Cho nên Thuỷ sinh 1 thành 6, Hoả sinh 2 thành 7, Mộc sinh 3 thành 8, Kim sinh 4 thành 9, Thổ sinh 5 thành 10; cộng lại 55. …Hợp số ngũ hành là 50, tức số Đại Diễn. Cho nên Hệ Từ nói: "Số Đại Diễn 50, dùng 49."…

Giảng: Đoạn chú này có giá trị lịch sử lớn: nó ghi cửu tinh với màu (nhất bạch đến cửu tử) và gán cho Trương Hành (78–139, nhà thiên văn đời Đông Hán). Đây là nền của phép phi tinh mà Huyền Không và nhiều phái dùng về sau. Chỉ Mông cho thấy ngay trong sách gốc Tam Hợp, cửu cung đã được nhắc như một phần của "đại thống ngũ hành".

Phần số sinh thành (1–6 Thuỷ, 2–7 Hoả, 3–8 Mộc, 4–9 Kim, 5–10 Thổ) là số Hà Đồ; "Thổ không thì bốn hành không thành" giải thích vì sao Thổ đứng giữa. Câu "lấy gò đồi làm chủ" nhắc lại nguyên tắc cho đất bằng: ở đồng bằng, chỗ hơi nổi lên mới là chỗ khí tụ.

Lời chú khép lại thiên bằng số Đại Diễn: 55 là số trời đất, lui số 5 của trời vào chỗ kín thì còn 50, ấy là số Đại Diễn. Từ đây sách chuyển sang thiên 47 Vọng thế tầm hình: có tổ tông, có thế, có hình, thì mới có huyệt thật.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Tầm long kinh tự với ba ý.

Thứ nhất, tìm long theo quy trình. Tông tổ, linh khí, thuỷ triều ứng, án, tả hữu, môn hộ: đó là bảng kiểm khi khảo sát. Liên Hoa dạy học trò đi đúng thứ tự này, không nhảy ngay vào "chỗ đẹp". Một chỗ đẹp mà không có tông tổ thì chỉ là "hoa không rễ".

Dãy núi Hoa Sơn, đi tìm long theo từng bước
Hoa Sơn (華山) ở Thiểm Tây: tìm long phải đi theo trình tự, từ tổ sơn xuống đến chỗ kết, không nhảy ngay vào chỗ đẹp. (Ảnh: Raffaele Nicolussi, CC BY 3.0)

Thứ hai, nước là thước đo long. "Xem núi đi hay dừng, tất lấy nước làm chuẩn." Trên bản đồ địa hình hiện đại, chỉ cần vẽ các đường tụ thuỷ là thấy sống long. Liên Hoa kết hợp bản đồ, ảnh vệ tinh với đi thực địa, nhưng nguyên tắc vẫn là của Chỉ Mông.

Thứ ba, tâm chính thì mắt sáng. Phong Thuỷ Liên Hoa coi đây là điều kiện tiên quyết của người làm nghề. Không nói đất xấu thành tốt để lấy tiền, không doạ gia chủ, không làm "rút nước, đốt đất" trái tự nhiên. Đúng như sách nói: "chỉ có công mới sinh sáng".

Tranh sơn thuỷ của Thẩm Chu đời Minh
Tranh sơn thuỷ của Thẩm Chu đời Minh: người xem núi giữ lòng tĩnh, "tâm chính thì con ngươi sáng". (Public domain)

Tóm lại – 總結: Tìm long tất có lối, có thứ tự: theo tông, về tổ, xét linh, xét khí, rồi thuỷ triều ứng, án, tả hữu, cửa ngõ. Xét long như xét thân người, từ bộ phận thấy được suy ra bộ phận chưa thấy. Xem long đi hay dừng lấy nước làm chuẩn; giữ nước tích tụ tự nhiên, không phá minh đường, không đốt đất. Thần minh ở tâm, hiện ở mắt; lòng ngay thì mắt sáng. Lời chú ghi cửu cung (nhất bạch đến cửu tử) của Trương Hành, số sinh thành ngũ hành và số Đại Diễn.

Bài trước (quyển thượng): Quản Thị Chỉ Mông (34): Thiên 44–45 Giáng thế trú hình, Ly thực đổ nguỵ.

Bài sau: Thiên 47 – Vọng thế tầm hình: trông thế, tìm hình 望勢尋形第四十七.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển hạ, thiên Tầm long kinh tự đệ tứ thập lục (尋龍經序第四十六), chính văn và lời chú (dẫn Phối Ứng Kinh, Hệ Từ, Mạnh Tử, lời Dương Vương Tôn). Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt. Hiệu đính: giữ các chú nhỏ "一作逕", "或作難舉", "或作旋"; chữ 羸號 (sách họ Doanh) giữ như bản khắc; số Đại Diễn "天五退藏于密" theo lời chú. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Lần long về tổ, nhìn nước chia dòng ở vai cổ, nhận chỗ yết hầu là những việc phải đi núi mới học được. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Tìm long theo thứ tự nào? – 尋龍之序

Theo tông, về tổ, xét linh, xét khí; sau đó xem nước triều ứng, núi án, rồi tả hữu (Long Hổ) và cửa ngõ (thuỷ khẩu).

Làm sao biết long đi hay dừng? – 行止

Lấy nước làm chuẩn: long đi thì nước hai bên chạy theo, long dừng thì nước hai bên gặp nhau trước mặt; chỗ long thắt cổ (yết hầu) báo phía trước sắp kết.

Vì sao không được rút cạn nước minh đường? – 明堂

Sách nói khơi cho nước thoát là "làm vỡ minh đường", đốt than cho khô là "hoả khí quá nặng"; một khí xâm lấn thì ngũ hành mất hoà. Nước phải được giữ, thấm, tích tụ tự nhiên.

Cửu cung được nhắc thế nào trong Chỉ Mông? – 九宮

Lời chú ghi cửu cung do Trương Hành đặt: nhất bạch, nhị hắc, tam bích, tứ lục, ngũ hoàng, lục bạch, thất xích, bát bạch, cửu tử, là "đại thống của ngũ hành".

Câu "lòng ngay thì con ngươi sáng" có ý gì với người làm phong thuỷ? – 心正

Khả năng nhận long thật nằm ở tâm; lợi dục che tâm thì mắt thấy sai. Người làm nghề phải công tâm, không vì lợi mà nói sai.

Từ khoá: ["tầm long kinh tự" · "尋龍經序" · "tìm long mạch" · "quản thị chỉ mông" · "cửu cung"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…