💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (42): Thiên 55 Tham kỳ thất hiểm, tham lạ quên hiểm

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (42): Thiên 55 Tham kỳ thất hiểm, tham lạ quên hiểm

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển hạ · Thiên 55
管氏指蒙 卷之下 · 貪奇失險第五十五
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Thiên 55 của Quản Thị Chỉ Mông là Tham kỳ thất hiểm (貪奇失險): tham cái lạ mà quên cái hiểm. Thiên mở bằng một trận đánh nổi tiếng trong Tả Truyện: quân Tần đánh úp nước Trịnh, ông già Kiển Thúc khóc tiễn con, nói trước quân Tần sẽ chết ở hẻm núi Hào (殽), nơi có hai gò: gò nam là mộ vua Cao nhà Hạ, gò bắc là chỗ Văn vương tránh mưa gió. Từ đất hiểm ấy, sách rút ra bài học cho người chọn đất: cảnh lạ, núi gắt, hẻm sâu thường là chỗ hiểm; kẻ thầy thuật hay khoe hình lạ ("mũi trâu xuyên gió, lưng lạc đà tiết nước", "minh đường chứa được vạn hộ") để làm gia chủ "mê thần mất vía". Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Thiên Tham kỳ thất hiểm dẫn chuyện năm Lỗ Hy công 32 (628 TCN): Tần Mục công sai Mạnh Minh đánh úp Trịnh, Kiển Thúc can không được, khóc rằng quân Tần sẽ bị nước Tấn chặn ở hẻm Hào, nơi hai núi kẹp nhau, hang sâu quanh co; quả nhiên quân Tần đại bại. Lời chú: hẻm Hào "núi chót vót thì hiểm, hiểm thì nguy", không bằng phẳng, không dung chứa được, không ở được. Đất kỳ dị, hiểm trở không phải đất táng. Việc tống chung là việc lớn, dưới ứng ba suối, trên thông năm tế, hoạ phúc gắn vào đó; không phải kẻ không học hay kẻ hèn tham có thể bàn. Bọn thầy thuật xảo trá khoe hình lạ: mũi trâu xuyên gió, lưng lạc đà tiết nước, ba hình hư thiết, bốn thế không bày, mà khoe minh đường chứa được vạn hộ; lòng gia chủ một lần lay động là mê thần mất vía, nghiêng tai dán mắt tin theo không cản được.

Thầy Vũ Giới giảng: "Gia chủ hay bị cuốn vào cái lạ: hòn đá hình con rùa, ngọn núi hình con rồng, cái hồ hình mặt trăng. Tôi luôn hỏi lại: đất ấy có ấm không, có kín gió không, nước có ôm không? Cái lạ không thay được cái lành."

Tranh núi non trùng điệp của Cự Nhiên đời Ngũ Đại
Tranh núi non trùng điệp của Cự Nhiên (巨然) đời Ngũ Đại, Bắc Tống: cái lạ không thay được cái lành. (Public domain)

Kiển Thúc khóc tiễn quân: chuyện hẻm Hào – 蹇叔哭師

Nguyên văn – 原文

謹按春秋左傳僖公三十二年,秦大夫杞子自鄭使告于秦曰:「鄭人使我掌其北門之管,若潛師以來,國可得也。」穆公召孟明使出師于東門之外。蹇叔哭之曰:「孟子,吾見師之出而不見其入也。」公使謂之曰:「爾何知?中壽,爾墓之木拱矣。」

(注)合手曰拱,言其過老悖,不可用。

蹇叔之子與師,哭而送之曰:「晉人禦師必於殽。殽有二陵焉:其南陵,夏后皋之墓也;其北陵,文王之所辟風雨也。必死是間,余收爾骨焉。」

Dịch: Xét Tả Truyện năm Lỗ Hy công thứ 32: quan đại phu nước Tần là Kỷ Tử từ nước Trịnh sai người về báo với Tần: "Người Trịnh giao cho tôi giữ khoá cửa bắc; nếu ngầm đem quân đến thì có thể lấy được nước." Tần Mục công gọi Mạnh Minh, sai đem quân ra ngoài cửa đông. Kiển Thúc khóc mà nói: "Ông Mạnh ơi, tôi thấy quân đi ra mà không thấy quân trở về." Mục công sai người bảo: "Ông biết gì? Nếu ông chỉ sống đến tuổi trung thọ thì cây trên mộ ông đã to bằng một vòng tay rồi."

(Chú) Chắp hai tay là "củng"; ý nói ông già quá, lẫn rồi, không dùng được.

Con của Kiển Thúc theo quân, ông khóc tiễn con: "Người Tấn chặn quân tất ở Hào. Hào có hai gò: gò phía nam là mộ của vua Cao nhà Hạ; gò phía bắc là chỗ Văn vương tránh mưa gió. Con tất chết ở khoảng giữa đó, cha sẽ đến nhặt xương con."

Hàm Cốc quan ở vùng hẻm Hào, Hà Nam
Hàm Cốc quan (函谷關) ở vùng hẻm Hào: núi kẹp đường hẹp, nơi quân Tần bị chặn đánh. (Ảnh: Flaumfeder, CC BY-SA 4.0)

Giảng: Đây là đoạn văn rất nổi tiếng của Tả Truyện, mở đầu trận Hào chi chiến (năm 627 TCN): quân Tần đi đánh úp Trịnh không thành, trên đường về bị quân Tấn phục kích ở hẻm Hào, toàn quân bị diệt, ba tướng bị bắt. Kiển Thúc là bậc lão thần, nhìn ra cái hiểm của cả kế hoạch và của địa thế.

Điều khiến Chỉ Mông chép chuyện này vào sách địa lý là hai chi tiết: hẻm Hào có mộ của vua Cao nhà Hạ ở gò nam, và đó là nơi quân chết. Một chỗ đất hiểm đủ để chôn cả một đạo quân thì cũng là chỗ không nên đặt mộ. Câu đùa độc của Tần Mục công "cây trên mộ ông đã to bằng vòng tay" lại là một chi tiết phong thuỷ: cây trên mộ là dấu thời gian, và người xưa trồng cây ở mộ.

Hẻm sâu hai núi kẹp: hiểm thì nguy – 嶔則岑,岑則險,險則危

Nguyên văn – 原文

(注)此道在二陵之間,南谷中谷深委曲,兩山相嶔,故可辟風雨。古道由此。魏武帝惡其險,更開北山高道。

杜預曰:二殽谷深委曲,兩山相嶔,嶔則岑,岑則險,險則危,危因險,不夷不激,不容不居。……

Dịch: (Chú) Con đường này ở giữa hai gò, hang phía nam sâu và quanh co, hai núi chót vót đối nhau, nên có thể tránh mưa gió. Đường cổ đi qua đây. Nguỵ Vũ đế (Tào Tháo) ghét chỗ hiểm ấy, mở thêm con đường cao ở núi bắc.

Đỗ Dự nói: Hai hẻm Hào hang sâu quanh co, hai núi chót vót đối nhau; chót vót thì cao vút, cao vút thì hiểm, hiểm thì nguy, nguy vì hiểm; không bằng phẳng, không thoáng, không dung chứa được, không ở được. …

Sơ đồ hẻm Hào chót vót hiểm nguy so với huyệt lành được ôm
Sơ đồ: núi chót vót thì hiểm, hiểm thì nguy; kín gió vì bị kẹp khác hẳn kín gió nhờ được ôm. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Giảng: Lời chú của Đỗ Dự là một chuỗi suy luận ngắn mà chặt: khâm → sầm → hiểm → nguy. Núi chót vót kẹp nhau thì cao gắt; cao gắt thì hiểm; hiểm thì nguy. Rồi bốn chữ phủ định: "bất di" (không bằng phẳng), "bất kích" (khí không lưu thông), "bất dung" (không có chỗ chứa, không có minh đường), "bất cư" (không ở được).

Chú ý chi tiết "có thể tránh mưa gió": một chỗ hẻm sâu thoạt nhìn có vẻ kín gió, nên dễ bị nhầm là "tàng phong tụ khí". Nhưng kín vì bị kẹp chặt khác với kín vì được ôm ấp. Huyệt tốt kín gió nhờ long hổ vòng tay, có minh đường rộng; hẻm hiểm kín gió vì hai vách đá ép lại, không có chỗ cho khí dừng và người ở. Đến Tào Tháo cũng phải mở đường khác.

Việc tống chung là việc lớn – 送終之大事

Nguyên văn – 原文

……其證可數。夫送終之大事,非一時之……積聚,下應三泉,上通五祀,禍福所繫,真宰所主。清濁二氣相替,五土固非不學之所可能,亦非賤奴之所可語。蠻術狡獪,有此胸臆,入之而不知其來,中之而不知其所。

Dịch: …Chứng cứ có thể đếm được. Việc tiễn đưa người chết là việc lớn, không phải… của một thời; nó tích tụ, dưới ứng với ba tầng suối, trên thông với năm lễ tế; hoạ phúc gắn vào đó, đấng chủ tể coi giữ. Hai khí trong đục thay nhau, năm loại đất, vốn không phải điều kẻ không học làm được, cũng không phải điều kẻ hèn tham có thể bàn. Thuật man xảo trá, mang cái bụng như thế, vào đó mà không biết khí từ đâu đến, trúng vào mà không biết chỗ nào.

Giảng: "Hạ ứng tam tuyền, thượng thông ngũ tự" (下應三泉,上通五祀) là một câu rất đẹp để nói tầm quan trọng của mộ phần: dưới ứng với ba tầng nước ngầm (đất có khô ráo, có bị nước xâm không), trên thông với năm lễ tế của gia đình (con cháu thờ phụng). Một ngôi mộ nối địa khí bên dưới với hiếu đạo bên trên. Vì vậy không thể giao cho kẻ "vào mà không biết khí từ đâu đến".

Minh Hiếu Lăng, lăng mộ Chu Nguyên Chương ở Nam Kinh
Minh Hiếu Lăng ở Nam Kinh: một ngôi mộ nối địa khí bên dưới với hiếu đạo bên trên. (Ảnh: Gary Todd, CC0)

Hình lạ, lời khoe và lòng mê – 牛鼻穿風,駝背泄水

Nguyên văn – 原文

是以牛鼻穿風,駝背泄水,方詭後龍之容而不可非;騎龍……而三形虛設,……而四勢不列,方誇明堂之容萬戶。是以輕重之心一搖,則迷神奪魄,傾耳注目,信任之而不可禦。

嗟乎!夏曆偶窮,大祿永終;謀之臣鄰,草偃隨風;占之太史,龜筮叶從。或疑或二,罪匪爾躬;雖天之力,乃人之工。

Dịch: Vì thế chỗ "mũi trâu" thì gió xuyên qua, chỗ "lưng lạc đà" thì nước tiết đi, vậy mà còn khoe dáng long sau lưng kỳ lạ, không ai bác được; "cưỡi rồng"… mà ba hình đặt hão, … mà bốn thế không bày, vậy mà còn khoe minh đường chứa được vạn hộ. Vì thế lòng cân nhắc nặng nhẹ một khi lay động, thì mê thần mất vía, nghiêng tai dán mắt, tin theo mà không ai cản được.

Than ôi! Lịch nhà Hạ tình cờ hết, lộc lớn dứt hẳn; bàn với bề tôi thì như cỏ rạp theo gió; bói với thái sử thì mai rùa cỏ thi đều thuận theo. Có khi ngờ, có khi hai lòng, tội chẳng phải ở thân ngươi; tuy là sức trời, cũng là công người.

Sơ đồ các hình lạ tên đẹp mà thực hỏng: mũi trâu, lưng lạc đà, cưỡi rồng, minh đường vạn hộ
Sơ đồ: mũi trâu xuyên gió, lưng lạc đà tiết nước, cưỡi rồng, minh đường vạn hộ, tên đẹp mà thực hỏng. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Giảng: Đây là phần trực tiếp nói về "tham kỳ". Các hình mà thầy thuật hay khoe:

  • Mũi trâu xuyên gió (牛鼻穿風): chỗ đất có hình mũi trâu nhưng có lỗ hổng, khe trống để gió xuyên. Hình thì đẹp, gió thì lùa.
  • Lưng lạc đà tiết nước (駝背泄水): chỗ gồ lên như bướu lạc đà, nước chảy tuột hai bên. Giống "lưng ếch xối nước" ở thiên 48.
  • Cưỡi rồng (騎龍): huyệt "kỵ long" đặt trên lưng long đang chạy; nếu ba hình hư, bốn thế không có thì chỉ là cái tên đẹp.
  • Minh đường chứa vạn hộ: lời khoe minh đường rộng lớn, trong khi long hổ, án sơn không có, khí tán ra hết.

Câu đáng nhớ là "khinh trọng chi tâm nhất dao, tắc mê thần đoạt phách": khi lòng gia chủ đã lay động vì cái lạ, thì không còn nghe ai. Đoạn than "lịch nhà Hạ tình cờ hết" nối với chuyện mộ vua Cao nhà Hạ ở hẻm Hào: triều đại mất ngôi, bói toán đều "thuận", quần thần đều rạp theo; nhưng "tuy là sức trời, cũng là công người", tức lỗi chọn chỗ hiểm, chọn theo cái lạ vẫn là lỗi của người.

Tích luỹ sai lầm – 積之累之

Nguyên văn – 原文

故曰:積之累之,仍懸立溺以望開峯;……貪狼必會,而廉貞不逢;積之累之,左避右首,必受樊籠;積之累之,親朋爲引,莫得……

Dịch: Cho nên nói: tích lại chồng lại, vẫn treo chỗ đứng chìm mà mong mở ra ngọn núi; … tất gặp Tham Lang mà không gặp Liêm Trinh; tích lại chồng lại, tránh bên trái, hướng đầu bên phải, tất mắc vào lồng; tích lại chồng lại, bạn bè thân thích dẫn dắt, không ai được…

Toàn cảnh núi hiểm ở Kiếm Môn quan, Tứ Xuyên
Núi Kiếm Môn quan (劍門關) ở Tứ Xuyên: đỉnh chồng đỉnh, hiểm mà không dung chứa. (Ảnh: 晾衣杆, CC BY-SA 4.0)

Giảng: Đoạn cuối dùng điệp ngữ "tích chi luỹ chi" (tích lại chồng lại) để nói sai lầm cộng dồn: một lần tham lạ, một lần nghe lời bạn bè dẫn dắt, một lần tránh bên này lại quay đầu bên kia, cuối cùng "mắc vào lồng". Bản khắc ở đây nhiều chữ mờ, bài chỉ dịch phần đọc được. Ý chung rõ: chọn đất mà để cái lạ và lời người dắt mũi thì càng đi càng sai.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Tham kỳ thất hiểm với ba ý.

Thứ nhất, "kỳ" không phải là "cát". Núi đá dựng đứng, hẻm sâu, thác gầm, hòn đá hình thù lạ có thể đẹp để ngắm, nhưng thường là chỗ khí gắt, khí tán, đất không dung. Liên Hoa khi xem đất mộ luôn đặt câu hỏi của Đỗ Dự: có bằng phẳng không, khí có lưu thông không, có chỗ dung chứa không, có ở được không.

Thứ hai, mộ phần nối địa khí với hiếu đạo. "Dưới ứng ba suối, trên thông năm tế": một ngôi mộ tốt phải khô ráo, không bị nước ngầm xâm, và con cháu đến viếng, thờ cúng được thuận tiện. Mộ đặt ở hẻm hiểm, vách dựng thì cả hai điều ấy đều khó.

Thứ ba, giữ lòng gia chủ không bị cái lạ cuốn đi. Người thầy chân chính phải dám nói "không" với những hình đẹp mà hiểm, và giải thích rõ vì sao, như Kiển Thúc dám khóc can vua. Liên Hoa coi đó là bổn phận, không phải sự cứng nhắc.

Rừng đá Thạch Lâm ở Vân Nam với các khối đá hình thù lạ
Thạch Lâm (石林) ở Vân Nam: đá hình thù lạ mắt, người thầy chân chính dám nói không với hình đẹp mà hiểm. (Ảnh: CEphoto, Uwe Aranas, CC BY-SA 3.0)
Tranh khe núi tuyết, tương truyền của Lưu Tùng Niên đời Nam Tống
Tranh khe núi trong tuyết, tương truyền của Lưu Tùng Niên (劉松年) đời Nam Tống: giữ lòng cân nhắc, không để cái lạ cuốn đi. (CC0)

Tóm lại – 總結: Thiên Tham kỳ thất hiểm mở bằng chuyện Kiển Thúc khóc tiễn quân Tần: hẻm Hào hai núi kẹp, gò nam là mộ vua Cao nhà Hạ, quân Tần chết ở đó. Lời chú Đỗ Dự: núi chót vót thì hiểm, hiểm thì nguy; không bằng phẳng, không thông, không dung, không ở được. Việc tống chung dưới ứng ba suối, trên thông năm tế, không phải việc của kẻ không học. Thầy thuật hay khoe hình lạ (mũi trâu xuyên gió, lưng lạc đà tiết nước, kỵ long mà không có ba hình bốn thế, minh đường vạn hộ) làm gia chủ mê thần mất vía. Tham cái lạ mà quên cái hiểm là sai lầm cộng dồn.

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (41): Thiên 54 Sư thông sư minh, thầy tai thính mắt sáng.

Bài sau: Thiên 56 – Độn thế chi thuật: thuật lánh đời 遁世之術第五十六.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển hạ, thiên Tham kỳ thất hiểm đệ ngũ thập ngũ (貪奇失險第五十五), chính văn và lời chú. Các câu dẫn: Tả Truyện, Hy công năm 32 (Kiển Thúc khóc tiễn quân), kèm lời chú của Đỗ Dự. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới, đối chiếu câu chữ Tả Truyện; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt. Hiệu đính: đoạn "tích chi luỹ chi" cuối thiên nhiều chữ mờ, chỉ dịch phần đọc được. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Phân biệt chỗ kín gió nhờ được ôm với chỗ kín gió vì bị kẹp, nhận ra hình lạ mà hiểm, là con mắt phải luyện ngoài núi. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

"Tham kỳ thất hiểm" nghĩa là gì? – 貪奇失險

Tham cái lạ mà quên cái hiểm: bị cuốn vào hình đất kỳ dị, cảnh núi gắt mà không thấy chỗ ấy hiểm trở, khí tán, không dung chứa.

Vì sao sách kể chuyện trận Hào? – 殽之戰

Vì hẻm Hào là ví dụ của đất hiểm: hai núi kẹp, hang sâu quanh co, có mộ vua Cao nhà Hạ, và là nơi quân Tần bị diệt. Đất như vậy không nên đặt mộ.

Chỗ kín gió có phải lúc nào cũng tốt? – 辟風雨

Không. Kín gió nhờ long hổ ôm, có minh đường rộng là tốt; kín gió vì hai vách núi ép chặt, không có chỗ dung là hiểm.

"Hạ ứng tam tuyền, thượng thông ngũ tự" là gì? – 下應三泉,上通五祀

Mộ phần dưới ứng với nước ngầm (phải khô ráo), trên thông với lễ thờ cúng của con cháu. Đó là lý do việc tống chung là việc lớn.

"Mũi trâu xuyên gió, lưng lạc đà tiết nước" là gì? – 牛鼻駝背

Là những hình đất đẹp tên mà hỏng thực: có khe cho gió xuyên, hoặc gồ lên khiến nước chảy tuột. Thầy thuật hay khoe để gia chủ mê.

Từ khoá: ["tham kỳ thất hiểm" · "貪奇失險" · "hẻm hào" · "quản thị chỉ mông" · "đất hiểm" · "phong thủy mộ phần"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…