Táng Thư
葬書 · 內篇 外篇 雜篇 (一卷) · 鄭謐註
Tác giả: đề Quách Phác (郭璞, đời Đông Tấn) · san định: Ngô Trừng (吳澄, đời Nguyên) · chú: Trịnh Mật (鄭謐, hiệu Huyền Mặc Sinh 玄默生, người Kim Hoa)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại; đối chiếu Lưu Giang Đông gia tàng thiện bản Táng Thư (劉江東家藏善本葬書) và Tân san Địa Lý Ngũ Kinh Tứ Thư Giải Nghĩa (新刊地理五經四書解義).
Bài thứ 11 của bộ Táng Thư (葬書) trên Kho sách vugioi.com, bài chú giải thứ một trong ba bài chú giải. Mười bài trước đã dịch đủ nguyên văn Táng Thư theo bản Ngô Trừng san định, khoảng 1.821 chữ Hán, nhưng lời chú chỉ mới trích ý chính. Lời chú lại dài gấp năm sáu lần chính văn. Bài này dịch trọn vẹn lời chú cho nội thiên: mỗi câu chính văn in đậm kèm lời dịch, tiếp theo là nguyên văn chữ Hán lời chú và bản dịch đầy đủ. Lời chú là của Trịnh Mật (鄭謐), hiệu Huyền Mặc Sinh (玄默生), người Kim Hoa. Bài đếm được 685 chữ Hán chính văn và khoảng 5,610 chữ Hán lời chú.
Trả lời nhanh: Lời chú Táng Thư chép trong Tứ Khố Toàn Thư là của Trịnh Mật (鄭謐), hiệu Huyền Mặc Sinh, người Kim Hoa. Hai bản khắc cổ là Lưu Giang Đông gia tàng thiện bản và Địa Lý Ngũ Kinh Tứ Thư Giải Nghĩa đều đề "Ngô Trừng san định, Trịnh Mật chú thích". Bản Tứ Khố dùng cùng lời chú ấy nhưng không ghi tên người chú, lời đề yếu chỉ nói "không rõ có phải của Lưu Tắc Chương hay không". Bài này dịch đủ lời chú cho nội thiên, lấy bản Tứ Khố làm gốc.
Lời chú này của ai – 註者考
Lời đề yếu Tứ Khố viết: "Người Tân Dụ là Lưu Tắc Chương thân nhận sách từ họ Ngô, làm chú thích cho sách. Bản này chia nội thiên, ngoại thiên, tạp thiên, có lẽ vẫn là bản cũ của họ Ngô. Còn lời chú có phải của họ Lưu hay không thì không khảo được." Nghĩa là các quan Tứ Khố không biết chắc ai chú. Vì thế mười bài trước tạm ghi người chú là Lưu Tắc Chương theo lời đề yếu.

Khi đối chiếu với các thư viện, ta có hai bản khắc ghi rõ tên người chú. Bản thứ nhất là Lưu Giang Đông gia tàng thiện bản Táng Thư (劉江東家藏善本葬書), Thư viện Quốc gia Trung Quốc. Trang đầu nội thiên đề "草廬先生吳文正公澂刪定 · 後學金華玄默生鄭謐註釋", nghĩa là Thảo Lư tiên sinh Ngô Văn Chính công (Ngô Trừng) san định, hậu học Kim Hoa Huyền Mặc Sinh Trịnh Mật chú thích. Bản thứ hai là Tân san Địa Lý Ngũ Kinh Tứ Thư Giải Nghĩa, phần Quách Phác Táng Kinh, cũng đề đúng hai dòng ấy.

Đặt ba bản cạnh nhau thì lời chú gần như trùng khớp. Ví dụ câu chú đầu tiên: hai bản Trịnh Mật mở đầu bằng "此章廼錦囊一書之關鍵也,已下諸篇不過註腳而已" (chương này là then chốt của cả sách Cẩm Nang, các thiên sau chẳng qua là lời chú thêm), rồi mới đến "生氣者即一元運化之氣也". Bản Tứ Khố bỏ câu mở đầu, sửa thành "生氣即一元運行之氣", phần còn lại giống nhau. Như vậy lời chú trong Tứ Khố chính là lời chú của Trịnh Mật, bị lược tên người chú và sửa vài chữ. Bài này đề đúng tên người chú là Trịnh Mật, lấy chữ theo bản Tứ Khố vì bản Tứ Khố chép rõ nhất. Chỗ bản Tứ Khố khuyết chữ ghi là [khuyết].
Về tên sách: lời chú gọi sách là "Cẩm Nang" (錦囊), tức Cẩm Nang Kinh, một tên khác của Táng Thư. Đề yếu Tứ Khố cũng ghi rằng xưa có bản lưu hành tới 20 thiên, Sái Nguyên Định (蔡元定) bỏ 12 thiên giữ 8, Ngô Trừng lại chia thành nội, ngoại, tạp. Bản 20 thiên đến nay chưa tìm thấy ở các thư viện đã tra.
Chương một · Khí cảm – 氣感
Phần này ứng với Bài 1 của bộ Táng Thư. Mỗi câu chính văn in đậm kèm lời dịch, tiếp theo là nguyên văn lời chú của Trịnh Mật và bản dịch đầy đủ.

葬者乘生氣也
Táng là nương vào sinh khí.
鄭註 生氣即一元運行之氣在天則周流六虚在地則發生萬物天無此則氣無以資地無此則形無以載故磅礴乎大化貫通乎品彚無處無之而無時不運也陶侃曰先天地而長存後天地而固有蓋亦指此云耳且夫生氣藏于地中人不可見惟循地之理以求之然後能知其所在葬者能知其所在使枯骨得以乗之則地理之能事畢矣
Chú (Trịnh Mật): Sinh khí tức là khí của một nguyên vận hành: ở trời thì lưu chuyển khắp sáu cõi, ở đất thì làm vạn vật sinh ra. Trời không có nó thì khí không lấy gì nuôi, đất không có nó thì hình không lấy gì chở. Cho nên nó tràn ngập trong cuộc đại hoá, xuyên suốt muôn loài, không chỗ nào không có, không lúc nào không vận hành. Đào Khản nói: "Có trước trời đất mà còn mãi, có sau trời đất mà vốn sẵn", cũng là chỉ khí này vậy. Sinh khí ẩn trong lòng đất, người ta không thấy được; chỉ có theo lý của đất mà tìm thì mới biết nó ở đâu. Người táng biết được chỗ nó ở, khiến xương khô được nương vào đó, thì việc của địa lý đã trọn.
五氣行乎地中發而生乎萬物
Ngũ khí đi trong lòng đất, phát ra thì sinh vạn vật.
鄭註 五氣即五行之氣迺生氣之别名也夫一氣分而為隂陽析而為五行雖運于天實出于地行則萬物發生聚則山川融結融結者即二五之精妙合而凝也
Chú (Trịnh Mật): Ngũ khí tức là khí ngũ hành, chính là tên khác của sinh khí. Một khí chia ra thành âm dương, tách ra thành ngũ hành; tuy vận hành ở trời mà thật ra phát từ đất. Đi thì vạn vật sinh sôi, tụ thì núi sông kết đọng. Kết đọng ấy chính là tinh tuý của nhị khí ngũ hành hợp lại một cách nhiệm mầu mà đông lại.
人受體於父母本骸得氣遺體受廕
Người nhận thân thể từ cha mẹ; hài cốt gốc được khí thì thân thể để lại được che chở.
鄭註 父母骸骨為子孫之本子孫形體迺父母之枝一氣相廕由本而逹枝也故程子曰卜其宅兆卜其地之美惡也地美則神靈安子孫盛若培壅其根而枝葉茂理固然也惡則反是蔡季通曰生死殊途情氣相感自然黙與之通今尋暴骨以生人刺血滴之而滲入則為親骨肉不滲則非氣類相感有如此者則知枯骨得廕生人受福其理顯然不待智者而後知也或謂抱養既成元非遺體僧道嗣續亦異所生其何能廕之有而不知人之心通乎氣心為氣之主情通則氣亦通義絶則廕亦絶故後母能廕前母子前母亦發後母兒其在物則蔞藪螟蛉之類是也尚何疑焉
Chú (Trịnh Mật): Hài cốt cha mẹ là gốc của con cháu, thân hình con cháu là cành của cha mẹ; một khí che chở cho nhau, từ gốc đạt đến cành. Cho nên Trình Tử nói: "Bói nơi mộ phần là bói đất tốt hay xấu. Đất tốt thì thần linh yên, con cháu thịnh, như vun gốc thì cành lá tươi tốt, lý vốn như thế; đất xấu thì ngược lại." Sái Quý Thông nói: "Sống chết khác đường mà tình khí cảm nhau, tự nhiên ngầm thông với nhau." Nay người ta tìm xương phơi, lấy máu người sống nhỏ lên: thấm vào thì là cốt nhục ruột thịt, không thấm thì không phải. Khí cùng loại cảm nhau như thế, nên biết xương khô được che chở thì người sống được phúc, lý ấy rõ ràng, chẳng cần bậc trí mới hiểu. Có người bảo: con nuôi vốn không phải thân thể để lại, tăng đạo nối dõi cũng khác người sinh ra mình, làm sao che chở được? Họ không biết lòng người thông với khí, lòng là chủ của khí: tình thông thì khí cũng thông, nghĩa dứt thì sự che chở cũng dứt. Cho nên mẹ kế che chở được con của mẹ trước, mẹ trước cũng làm phát được con của mẹ kế. Ở loài vật thì như con tò vò nuôi sâu non (螟蛉) vậy, còn nghi gì nữa.
經曰氣感而應鬼福及人
Kinh nói: khí cảm mà ứng, phúc của quỷ thần đến với người.
鄭註 父母子孫本同一氣互相感召如受鬼福故天下名墓在在有之葢眞龍發迹迢迢百里或數十里結為一穴及至穴前則峯巒矗擁衆水環遶叠嶂層層獻竒于後龍脉抱衛砂水翕聚形穴既就則山川之靈秀造化之精英凝結融㑹于其中矣茍盜其精英竊其靈秀以父母遺骨藏于融㑹之地由是子孫之心寄托于此因其心之所寄遂能與之感通以致福于將來也是知人心通乎氣而氣通乎天以人心之靈合山川之靈故降神孕秀以鍾于生息之源而其富貴貧賤壽夭賢愚靡不攸係至于形貌之妍醜並皆肖象山川之美惡故嵩嶽生申尼丘孕孔豈偶然哉嗚呼非葬骨也乃葬人之心也非山川之靈亦人心自靈耳世有徃徃以遺骨弃諸水火而無祻福者葢心與之離故也
Chú (Trịnh Mật): Cha mẹ con cháu vốn cùng một khí, cảm gọi lẫn nhau, như nhận phúc từ quỷ thần, cho nên mộ nổi tiếng trong thiên hạ chỗ nào cũng có. Bởi chân long phát tích xa trăm dặm hay mấy chục dặm, kết thành một huyệt. Đến trước huyệt thì núi non chen chúc, nước muôn dòng vây quanh, núi lớp lớp dâng vẻ lạ phía sau, long mạch ôm giữ, sa thuỷ tụ hội. Hình huyệt đã thành thì linh tú của núi sông, tinh anh của tạo hoá kết đọng hội tụ trong đó. Nếu lấy được tinh anh, lấy được linh tú ấy, đem di cốt cha mẹ chôn vào nơi hội tụ, thì lòng con cháu gửi vào đó; nhân chỗ lòng gửi mà cảm thông được, nên đem phúc đến về sau. Thế mới biết lòng người thông với khí, khí thông với trời; lấy cái linh của lòng người hợp với cái linh của núi sông, cho nên giáng thần, nuôi vẻ đẹp, dồn vào nguồn sinh nở, mà giàu sang nghèo hèn, thọ yểu, hiền ngu đều do đó. Đến cả dáng mặt đẹp xấu cũng giống núi sông đẹp xấu. Cho nên núi Tung sinh Thân Bá, núi Ni Khâu sinh Khổng Tử, há phải ngẫu nhiên? Than ôi, không phải táng xương, mà là táng cái lòng của người; không phải núi sông linh, mà là lòng người tự linh. Đời có người đem di cốt bỏ vào nước lửa mà chẳng thấy hoạ phúc gì, ấy là vì lòng đã lìa xa vậy.

是以銅山西崩靈鐘東應
Cho nên núi đồng ở tây lở, chuông thiêng ở đông ứng.
鄭註 漢未央宮一日無故鐘自鳴東方朔曰必主銅山崩應未幾西蜀果奏銅山崩以日揆之正未央鐘鳴之日也帝問朔何以知之對曰銅出于山氣相感應猶人受體于父母也帝嘆曰物尚爾况于人乎昔曽子養母至孝子出母欲其歸則齧指而曽子心痛人凡父母不安而身離侍側則亦心痛特常人孝心薄而不自覺耳故知山崩鐘應亦其理也
Chú (Trịnh Mật): Cung Vị Ương nhà Hán một hôm chuông tự kêu không có cớ. Đông Phương Sóc nói: ắt ứng việc núi đồng lở. Chẳng bao lâu Tây Thục quả tâu núi đồng lở, tính ngày thì đúng hôm chuông Vị Ương kêu. Vua hỏi Sóc sao biết, Sóc đáp: đồng sinh ra từ núi, khí cảm ứng nhau, như người nhận thân thể từ cha mẹ. Vua than: vật còn như thế, huống chi người! Xưa Tăng Tử nuôi mẹ rất hiếu; con đi vắng, mẹ muốn con về thì cắn ngón tay, Tăng Tử liền đau lòng. Người thường, hễ cha mẹ không yên mà mình xa bên cạnh thì cũng đau lòng, chỉ vì lòng hiếu mỏng nên không tự biết mà thôi. Cho nên biết núi lở chuông ứng cũng là lý ấy.
木華於春栗芽於室
Cây nở hoa mùa xuân, hạt lật trong nhà nảy mầm.
鄭註 此亦言一氣之感召也野人藏栗春至栗木華而家藏之栗亦芽實之去本已乆彼華此芽葢以本性原在得氣則相感而應亦猶父母之骨葬乘生氣而子孫福旺也夫一氣磅礴於天地間無端倪無終窮萬物隨時運化本不自知而受造物者亦不自知也
Chú (Trịnh Mật): Đây cũng nói sự cảm gọi của một khí. Người quê cất hạt lật, xuân đến cây lật ngoài đồng ra hoa thì hạt cất trong nhà cũng nảy mầm. Hạt đã lìa gốc lâu, bên kia hoa, bên này mầm, vì bản tính vẫn còn, được khí thì cảm mà ứng; cũng như xương cha mẹ táng nương sinh khí thì con cháu phúc thịnh. Một khí tràn khắp trời đất, không đầu mối, không cùng tận; vạn vật theo thời vận hoá, vốn chẳng tự biết, mà kẻ chịu sự tạo hoá cũng chẳng tự biết.
蓋生者氣之聚凝結者成骨死而獨留故葬者反氣入骨以廕所生之法也
Bởi sống là khí tụ, phần đông kết thành xương, chết rồi riêng còn lại; cho nên táng là phép đưa khí trở vào xương để che chở người được sinh ra.
鄭註 乾父之精坤母之血二氣感合則精化為骨血化為肉復藉神氣資乎其間遂生而為人及其死也神氣飛揚血肉消潰惟骨獨存而上智之士圖葬於吉地之中以肉乘生氣外假子孫思慕一念與之脗合則可以復其既徃之神萃其已㪚之氣蓋神趨則氣應地靈而人傑以無為有借偽顯眞事通隂陽功奪造化是為反氣入骨以廕所生之法也
Chú (Trịnh Mật): Tinh của cha (Càn), huyết của mẹ (Khôn), hai khí cảm hợp thì tinh hoá thành xương, huyết hoá thành thịt, lại nhờ thần khí giúp ở giữa mà sinh thành người. Đến khi chết thì thần khí bay đi, máu thịt tiêu tan, chỉ còn xương. Bậc thượng trí lo táng vào chỗ đất tốt, cho xương nương sinh khí bên trong, bên ngoài mượn một niệm nhớ thương của con cháu hợp làm một với nó, thì có thể đưa về cái thần đã đi, gom lại cái khí đã tan. Bởi thần đến thì khí ứng, đất linh thì người kiệt; lấy không làm có, mượn giả hiện thật, việc thông âm dương, công đoạt tạo hoá. Ấy là phép đưa khí vào xương để che chở người được sinh ra.
Chương hai · Phong thuỷ – 風水
Phần này ứng với Bài 2 của bộ Táng Thư. Mỗi câu chính văn in đậm kèm lời dịch, tiếp theo là nguyên văn lời chú của Trịnh Mật và bản dịch đầy đủ.

丘壠之骨岡阜之支氣之所隨
Xương của khâu lũng, cành của cương phụ, là chỗ khí theo.
鄭註 丘壠為隂岡阜為陽丘言其高骨乃山之帶石者壠高不能自立必藉石帶土而後能聳也岡者跡也土山為阜言支之有毛脊者壠之有骨氣隨而行則易見支無石故必觀其毛脊而後能辨也然有壠而土支而石壠而隱支而隆者又全藉乎心目之巧以區别也
Chú (Trịnh Mật): Khâu lũng là âm, cương phụ là dương. Khâu nói về chỗ cao; cốt là phần núi mang đá: lũng cao không tự đứng được, phải nhờ đá mang đất rồi mới vươn cao. Cương là dấu vết; núi đất gọi là phụ, nói chi (cành) có sống lưng như lông thú. Lũng có xương thì khí theo mà đi, dễ thấy; chi không có đá nên phải xem sống lưng của nó mới phân biệt được. Nhưng có lũng mà toàn đất, có chi mà có đá, có lũng mà ẩn, có chi mà nổi, thì lại hoàn toàn nhờ cái khéo của lòng và mắt mà phân biệt.
經曰氣乗風則㪚界水則止
Kinh nói: khí gặp gió thì tan, gặp nước ngăn thì dừng.
鄭註 謂生氣隨支壠體質流行滔淊而去非水界則莫之能止及其止也必得城郭完宻前後左右環圍然後能藏風而不致有蕩㪚之患經云明堂惜水如惜血堂裏避風如避賊可不慎哉
Chú (Trịnh Mật): Nghĩa là sinh khí theo thể chất của chi lũng mà chảy đi cuồn cuộn, không có nước ngăn thì không gì dừng được. Đến khi dừng, phải có thành quách kín đặt, trước sau trái phải vây quanh, rồi mới tàng được gió mà không bị tan tác. Kinh nói: "Minh đường tiếc nước như tiếc máu, trong đường tránh gió như tránh giặc." Há chẳng nên cẩn thận sao?
古人聚之使不散行之使有止故謂之風水
Người xưa tụ nó cho không tan, dẫn nó cho có dừng, nên gọi là phong thuỷ.
鄭註 高壠之地天隂自上而降生氣浮露最怕風寒易為蕩散如人深居宻室稍有罅隙通風適當肩背便能成疾故當求其城郭宻固使氣之有聚也平支之穴地陽自下而升生氣沉濳不畏風吹[缺]出在曠野雖八面無蔽已自不覺或遇穴晴日朗其温和之氣自若故不以寛曠為嫌但取横水之有止使氣之不行也此言支壠之取用不同有如此
Chú (Trịnh Mật): Đất lũng cao thì âm của trời từ trên giáng xuống, sinh khí nổi lộ, sợ nhất gió lạnh, dễ bị thổi tan; như người ở phòng kín, chỉ cần một khe hở lọt gió vào đúng vai lưng là đã sinh bệnh. Cho nên phải tìm thành quách kín chắc để khí tụ được. Huyệt đất chi bằng thì dương của đất từ dưới bốc lên, sinh khí chìm lặn, không sợ gió thổi; [bản Tứ Khố khuyết chữ] ra giữa đồng rộng, tuy tám mặt không che mà tự không thấy. Gặp huyệt trời quang, khí ấm áp vẫn như cũ, nên không ngại rộng trống, chỉ lấy nước ngang ngăn lại khiến khí không đi mất. Đây nói cách dùng chi và lũng khác nhau như vậy.
風水之法得水為上藏風次之
Phép phong thuỷ, được nước là trên, tàng gió là thứ.
鄭註 支壠二者俱欲得水高壠之地或從腰落雖無大江攔截亦必池塘以止内氣不則去水稍遠而隨身金魚不可無也儻金魚不界則謂之雌雄失經雖藏風亦不可用平支之地雖若無蔽但得横水攔截何嫌寛曠故二者皆以得水為上也
Chú (Trịnh Mật): Chi và lũng đều cần được nước. Đất lũng cao có khi lạc mạch giữa sườn, tuy không có sông lớn chặn ngang cũng phải có ao đầm để dừng nội khí; nếu không thì nước xa một chút, nhưng nước kim ngư theo thân không thể thiếu. Nếu kim ngư không ngăn giới thì gọi là thư hùng lạc mất, tuy tàng gió cũng không dùng được. Đất chi bằng tuy như không che chắn, nhưng được nước ngang chặn lại thì ngại gì rộng trống. Cho nên cả hai đều lấy được nước làm trên.
經曰外氣横形内氣止生蓋言此也
Kinh nói: ngoại khí hình ngang, nội khí dừng mà sinh, chính là nói điều này.
鄭註 水流土外謂之外氣氣藏土中謂之内氣故必得外氣形横則内之生氣自然止也此引經以結上文得水為上之意
Chú (Trịnh Mật): Nước chảy ngoài đất gọi là ngoại khí, khí ẩn trong đất gọi là nội khí. Cho nên phải được ngoại khí chảy ngang thì sinh khí bên trong tự nhiên dừng lại. Đây dẫn kinh để kết ý "được nước là trên" ở trên.
何以言之氣之盛雖流行而其餘者猶有止雖零散而其深者猶有聚
Vì sao nói vậy? Khí thịnh thì tuy chảy đi mà phần dư vẫn có chỗ dừng; tuy tản mát mà phần sâu vẫn có chỗ tụ.
鄭註 高壠之地落勢雄雌或去或止各有[缺]作自[缺]一地可盡其力量也而好龍多從腰落分布枝蔓於數十里之間或為城郭朝樂官曜禽鬼捍門華表羅星之類皆本身自帶不可為彼既流行而餘者非止也但當求其聚處而使之不散耳平支之龍大山跌落平洋四畔曠闊其為城郭亦不過高逾數尺而已且去穴遼逺朝山一㸃在乎雲靄之表人莫不以八風無蔽為嫌又豈知支壠氣隱若零散而其深者猶有聚也但得横水攔截使之有止耳此言支壠之氣盛者如此
Chú (Trịnh Mật): Đất lũng cao, thế lạc mạch có thư có hùng, có đi có dừng, mỗi chỗ một khác [bản Tứ Khố khuyết vài chữ], một chỗ đất có thể dồn hết sức. Long tốt thường lạc mạch giữa sườn, chia nhánh dàn trải trong mấy chục dặm, hoặc làm thành quách, triều sơn, nhạc sơn, quan diệu, cầm quỷ, hãn môn, hoa biểu, la tinh, đều do thân mình tự mang theo, không thể cho rằng nó đã chảy đi thì phần dư không dừng. Chỉ nên tìm chỗ tụ mà khiến nó không tan thôi. Long chi bằng thì núi lớn rơi xuống đồng bằng, bốn bề rộng mênh mông, thành quách cũng chỉ cao hơn mấy thước, lại cách huyệt xa, triều sơn chỉ một chấm ngoài mây khói. Ai cũng ngại tám gió không che, đâu biết khí chi lũng ẩn, như tản mát mà phần sâu vẫn có tụ, chỉ cần được nước ngang chặn lại cho nó có chỗ dừng. Đây nói khí chi lũng thịnh như thế.

故藏於涸燥者宜深藏於坦夷者宜淺
Cho nên táng ở đất khô ráo thì nên sâu, táng ở đất bằng phẳng thì nên nông.
鄭註 上句言壠下句言支高壠之地隂之象也氣在内强剛而沉下故言涸燥當深葬平支之地陽之象也氣在外弱柔而浮上故言坦夷當淺葬
Chú (Trịnh Mật): Câu trên nói lũng, câu dưới nói chi. Đất lũng cao là tượng âm, khí ở trong, cứng mạnh mà chìm xuống, nên nói khô ráo thì táng sâu. Đất chi bằng là tượng dương, khí ở ngoài, mềm yếu mà nổi lên, nên nói bằng phẳng thì táng nông.
經曰淺深得乗風水自成
Kinh nói: nông sâu nương đúng thì phong thuỷ tự thành.
鄭註 高壠之葬潛而弗彰故深取其沉氣也平支之葬露而弗隱故淺取其浮氣也得乗者言所葬之棺得以乗其生氣也淺深世俗多用九星白法以定尺寸謬也不若只依金銀爐底求之為得
Chú (Trịnh Mật): Táng ở lũng cao thì ẩn mà không lộ, nên táng sâu để lấy khí chìm; táng ở chi bằng thì lộ mà không ẩn, nên táng nông để lấy khí nổi. "Được nương" là nói quan tài táng xuống được nương vào sinh khí. Về nông sâu, thế tục phần nhiều dùng phép cửu tinh bạch để định thước tấc, là sai; chẳng bằng cứ theo đáy lò kim ngân mà tìm thì được.
夫隂陽之氣噫而為風升而為雲降而為雨行乎地中而為生氣
Khí âm dương thở ra thành gió, bốc lên thành mây, rơi xuống thành mưa, đi trong lòng đất thành sinh khí.
鄭註 隂陽之氣即地中之生氣故噫為風升為雲降為雨凡所以位天地育萬物者何莫非此氣邪斯蓋因曰葬乗生氣故重舉以申明其義愚嘗謂能生能殺皆此氣也葬得其法則為生氣失其道則為殺氣如所謂加減饒借吞吐浮沉之類並當依法而剪裁之不致有撞殺沖刑破腮翻鬬之患也
Chú (Trịnh Mật): Khí âm dương tức là sinh khí trong lòng đất, cho nên thở thành gió, bốc thành mây, rơi thành mưa; mọi điều làm trời đất yên vị, nuôi dưỡng vạn vật, có gì không phải khí này? Vì đã nói "táng nương sinh khí" nên nhắc lại để làm rõ nghĩa. Ta từng nói: làm sống làm chết đều là khí này. Táng đúng phép thì là sinh khí, trái đạo thì là sát khí. Như các phép gia giảm, nhiêu tá, thôn thổ, phù trầm đều phải theo phép mà cắt gọt, để khỏi mắc hoạ chạm sát, xung hình, phá má, lật đấu.
夫土者氣之體有土斯有氣氣者水之母有氣斯有水
Đất là thể của khí, có đất thì có khí; khí là mẹ của nước, có khí thì có nước.
鄭註 氣本無體假土為體因土而知有此氣也水本無母假氣為母因氣而知有此水也五行以天一生水且水何從生哉生水者金也生金者土也土腹藏金無質而有其氣乾藏坤内隱而未見及乎生水其兆始萌言氣為水母者即乾金之氣也世人不究本源但以所見者水爾故遂以水為天地之始蓋通而未精者也
Chú (Trịnh Mật): [Bản Tứ Khố chép chính văn và lời chú liền một dòng.] Khí vốn không có thể, mượn đất làm thể; nhân đất mà biết có khí. Nước vốn không có mẹ, mượn khí làm mẹ; nhân khí mà biết có nước. Ngũ hành nói "trời một sinh nước", vậy nước từ đâu sinh? Sinh nước là kim, sinh kim là thổ. Bụng đất chứa kim, không có chất mà có khí của nó; Càn ẩn trong Khôn, kín mà chưa hiện, đến khi sinh nước thì điềm mới nhú. Nói khí là mẹ của nước, tức là khí của Càn kim. Người đời không xét đến gốc, chỉ thấy nước, nên cho nước là khởi đầu của trời đất; ấy là thông mà chưa tinh.
經曰土形氣形物因以生
Kinh nói: đất có hình, khí có hình, vật nhân đó mà sinh.
鄭註 生氣附形而有依土而行萬物亦莫非[缺]也此引經結上文有土斯有氣之意
Chú (Trịnh Mật): Sinh khí bám vào hình mà có, theo đất mà đi; vạn vật cũng không gì không [bản Tứ Khố khuyết chữ]. Đây dẫn kinh để kết ý "có đất thì có khí" ở trên.
Chương ba · Thế và hình – 勢形
Phần này ứng với Bài 3 của bộ Táng Thư. Mỗi câu chính văn in đậm kèm lời dịch, tiếp theo là nguyên văn lời chú của Trịnh Mật và bản dịch đầy đủ.

夫氣行乎地中其行也因地之勢其聚也因勢之止
Khí đi trong lòng đất: đi là theo thế đất, tụ là theo chỗ thế dừng.
鄭註 氣行地中人不可見其始也則因地之勢而知其行其次也又因勢之止而知其聚也
Chú (Trịnh Mật): [Bản Tứ Khố chép chính văn và lời chú liền một dòng.] Khí đi trong đất, người không thấy được. Ban đầu nhân thế đất mà biết nó đi, kế đó nhân chỗ thế dừng mà biết nó tụ.
葬者原其起乗其止
Người táng xét chỗ nó khởi, nương chỗ nó dừng.
鄭註 善葬者必原其起以觀勢乗其止以扦穴凡言止者乃山川融結竒秀之所有非明眼莫能識也片玉髓云草上露華偏在尾花中香味總居心其止之謂與或謂粘穴乗其脉之盡處為止然則葢倚撞安可以止云不知古人正恐後世不識止處故立為四法以乗之夫葢者止于葢倚者止于倚也撞粘莫不皆然唯觀義之所在高低正側何徃而非止乎
Chú (Trịnh Mật): Người khéo táng ắt xét chỗ khởi để xem thế, nương chỗ dừng để đặt huyệt. Nói "dừng" là chỗ núi sông kết đọng kỳ tú, không có mắt sáng thì không nhận ra. Phiến Ngọc Tuỷ nói: "Hạt sương trên cỏ thiên về ngọn, hương vị trong hoa dồn ở nhuỵ", chính là nói chỗ dừng chăng? Có người bảo phép niêm huyệt nương chỗ mạch tận mới là dừng, vậy cái, ỷ, tràng sao gọi là dừng được? Họ không biết người xưa chính vì sợ đời sau không nhận ra chỗ dừng nên lập bốn phép để nương: cái thì dừng ở cái, ỷ thì dừng ở ỷ, tràng niêm cũng đều thế. Chỉ xem nghĩa nằm ở đâu, cao thấp, chính trắc, chỗ nào chẳng là dừng?
地勢原脉山勢原骨委蛇東西或為南北
Thế đất xét mạch, thế núi xét xương; uốn khúc đông tây, hoặc thành nam bắc.
鄭註 平夷多土阧潟多石支之行必認土脊以為脉壠之行則求石脊以為骨其行度之勢委蛇曲折千變萬化本無定式大畧與丘壠之骨岡阜之支略同
Chú (Trịnh Mật): Đất bằng nhiều đất, chỗ dốc nhiều đá. Chi đi thì phải nhận sống đất làm mạch, lũng đi thì tìm sống đá làm xương. Thế đi uốn lượn quanh co, nghìn biến vạn hoá, vốn không khuôn định, đại để giống câu "xương của khâu lũng, cành của cương phụ".
千尺為勢百尺為形
Nghìn thước là thế, trăm thước là hình.
鄭註 千尺言其逺指一枝山之來勢也百尺言其近指一穴地之成形也
Chú (Trịnh Mật): Nghìn thước nói chỗ xa, chỉ thế đến của một nhánh núi; trăm thước nói chỗ gần, chỉ hình đã thành của một huyệt đất.
勢來形止是謂全氣全氣之地當葬其止
Thế đến hình dừng, gọi là toàn khí; đất toàn khí thì táng ở chỗ dừng.
鄭註 原其逺勢之來察其近形之止形勢既順則山水翕合是為全氣之地又當求其止處而葬之斯盡善矣止之一字最謂喫緊世之葬者不乏全氣之地但于止處則有昧焉耳夫千里來龍五尺入手纔差一指盡廢前功縱竒峯聳拔秀水之玄皆不為我用矣若得其傳知其止則如數二三辨黒白人或見其莽然可左可右可移可易而不知中間自有一定不易之法尺寸不可遷改者指南云立穴若還裁不正縱饒吉地也徒然高低深淺如葬誤福變為災起禍愆
Chú (Trịnh Mật): Xét thế xa đến, xem hình gần dừng; hình thế đã thuận thì núi nước hoà hợp, ấy là đất toàn khí, lại phải tìm chỗ dừng mà táng thì mới thật trọn vẹn. Một chữ "dừng" là hệ trọng nhất. Người táng đời nay không thiếu đất toàn khí, chỉ là mờ chỗ dừng mà thôi. Long đến nghìn dặm, vào tay năm thước, sai một ngón là bỏ hết công trước; dẫu núi lạ vươn cao, nước đẹp uốn chữ Huyền cũng không còn dùng được cho mình. Nếu được chân truyền, biết chỗ dừng, thì như đếm hai ba, như phân trắng đen. Người ta thấy nó mênh mông, tưởng sang trái sang phải, dời đổi đều được, mà không biết trong đó tự có phép nhất định không đổi, thước tấc không dời được. Chỉ Nam nói: "Lập huyệt nếu cắt không chính, dẫu đất tốt cũng uổng công; cao thấp sâu nông nếu táng sai, phúc biến thành tai, hoạ dậy lên."
宛委自復回環重復
Uốn quanh tự trở về, vòng ôm lớp lớp.
鄭註 宛委自復指其勢而言或順或逆即委蛇東西或為南北之意也回環重復以其形而論層拱疊繞即朝海拱辰之義也全氣之地其融結之情如此
Chú (Trịnh Mật): "Uốn quanh tự trở về" là nói thế, hoặc thuận hoặc nghịch, tức ý "uốn khúc đông tây, hoặc thành nam bắc". "Vòng ôm lớp lớp" là nói hình, các lớp chầu quanh ôm lại, tức nghĩa "chầu biển, hướng sao Bắc Thần". Tình kết đọng của đất toàn khí là như vậy.
若踞而候也
Như ngồi chồm mà đợi.
鄭註 如人之踞然不動而有所待然
Chú (Trịnh Mật): Như người ngồi chồm, yên không động mà như chờ đợi điều gì.

若攬而有也
Như ôm lấy mà có.
鄭註 如貴人端坐器具畢陳攬之而有餘
Chú (Trịnh Mật): Như quý nhân ngồi ngay, đồ dùng bày đủ, ôm lấy mà còn dư.
欲進而却欲止而深
Muốn tiến mà lùi, muốn dừng mà sâu.
鄭註 上句言擁衛之山須得趨揖朝拱不欲其僭逼衝突而不遜也下句言瀦蓄之水必得止聚淵澄不欲其阧㵼反背而無情也
Chú (Trịnh Mật): Câu trên nói núi hộ vệ phải chầu vái, không được lấn ép xung đột vô lễ. Câu dưới nói nước chứa đọng phải dừng tụ trong lặng, không được dốc đổ quay lưng vô tình.
來積止聚沖陽和隂
Đến thì tích, dừng thì tụ, dương xung âm hoà.
鄭註 來山凝結其氣積而不散止水融㑹其情聚而不流斯乃隂陽交濟山水沖和也
Chú (Trịnh Mật): Núi đến kết đọng, khí tích lại không tan; nước dừng hội tụ, tình tụ lại không chảy. Ấy là âm dương giao giúp, núi nước xung hoà.
土高水深鬱草茂林
Đất cao nước sâu, cỏ rậm rừng tốt.
鄭註 水深沉則土壤高厚氣沖和則草木茂昌程子曰曷謂地之美土色光潤草木茂盛迺其騐也
Chú (Trịnh Mật): Nước sâu lắng thì đất dày cao; khí xung hoà thì cỏ cây tươi tốt. Trình Tử nói: "Thế nào là đất tốt? Màu đất sáng nhuận, cỏ cây tươi tốt, đó là chứng nghiệm."
貴若千乗富如萬金
Quý như nghìn cỗ xe, giàu như muôn vàng.
鄭註 氣像尊嚴若千乗之貴擁簇繁夥猶萬金之富
Chú (Trịnh Mật): Khí tượng tôn nghiêm như cái quý của bậc nghìn cỗ xe; vây quanh đông đúc như cái giàu của muôn vàng.
經曰形止氣蓄化生萬物為上地也
Kinh nói: hình dừng khí chứa, hoá sinh vạn vật, là đất bậc trên.
鄭註 堂局完宻形穴止聚則生氣藏蓄于中矣善葬者因其聚而乗之則可以福見在昌後裔如萬物由此氣而成化育之功故為上地
Chú (Trịnh Mật): Đường cục kín đặt, hình huyệt dừng tụ thì sinh khí chứa trong đó. Người khéo táng nhân chỗ tụ mà nương vào, thì làm phúc cho người hiện tại, hưng thịnh con cháu đời sau, như vạn vật nhờ khí này mà thành công hoá dục, cho nên là đất bậc trên.
Chương bốn · Năm thứ núi không táng và đất thượng địa – 五不葬
Phần này ứng với Bài 4 của bộ Táng Thư. Mỗi câu chính văn in đậm kèm lời dịch, tiếp theo là nguyên văn lời chú của Trịnh Mật và bản dịch đầy đủ.

地貴平夷土貴有支
Đất quý ở bằng phẳng, đất quý ở có chi.
鄭註 支龍貴平坦夷曠為得支之正體而土中復有支之紋理平緩恬軟不急不燥則表裏相應然却有支體而得壠之情性者直如擲搶急如綳線謂之倒火硬木此陽中含隂也法當避殺粘唇架折而葬劉氏所謂直急則避毬而凑簷是也陽者為弱本宜凑入奈何性急要縮下一二尺緩其急性茍執支法扦之則凶此支龍之至難體認者故景純謂支龍之辨蓋言此也
Chú (Trịnh Mật): Long chi quý ở bằng phẳng rộng rãi, ấy là được chính thể của chi; trong đất lại có vân của chi, bằng hoãn mềm mại, không gấp không khô, thì trong ngoài ứng nhau. Nhưng lại có loại mang thể chi mà được tính tình của lũng: thẳng như mũi giáo phóng, gấp như dây căng, gọi là "đảo hoả ngạnh mộc", đây là trong dương có âm. Phép phải tránh sát, niêm môi, giá chiết mà táng; họ Lưu nói "thẳng gấp thì tránh cầu mà sát thiềm" là thế. Dương vốn yếu, lẽ ra nên sát vào, nhưng vì tính gấp nên phải lùi xuống một hai thước để hoãn tính gấp. Nếu cứ theo phép chi mà đặt thì hung. Đây là chỗ khó nhận nhất của long chi, nên Cảnh Thuần nói "phân biện long chi" là nói điều này.
支之所起氣隨而始支之所終氣隨以鍾
Chi khởi ở đâu thì khí theo mà bắt đầu ở đó; chi dứt ở đâu thì khí theo mà dồn về đó.
鄭註 此言平支行度體段原其始則氣勢隨之而行乗其止則氣脉因之而鍾觀勢察脉則可以知其氣之融結矣
Chú (Trịnh Mật): Đây nói thể đoạn đi của chi bằng: xét lúc đầu thì khí thế theo nó mà đi, nương lúc dừng thì khí mạch nhân đó mà dồn. Xem thế xét mạch thì biết được khí kết đọng.
觀支之法隱隱隆隆微妙玄通吉在其中
Phép xem chi: ẩn ẩn nổi nổi, vi diệu huyền thông, cái tốt ở trong đó.
鄭註 隱隱有中之無也隆隆無中之有也其體段若盞中之酥雲中之鴈灰中線路草裏蛇蹤生氣行乎其間㣲妙隱伏而難見然其吉則無以加矣
Chú (Trịnh Mật): "Ẩn ẩn" là trong có mà như không; "nổi nổi" là trong không mà như có. Thể đoạn của nó như váng sữa trong chén, như chim nhạn trong mây, như đường chỉ trong tro, như dấu rắn trong cỏ. Sinh khí đi trong đó, vi diệu ẩn phục, khó thấy, nhưng cái tốt thì không gì hơn.
經曰地有吉氣土隨而起支有止氣水隨而比勢順形動回復始終法葬其中永吉無凶
Kinh nói: đất có cát khí thì đất theo mà nổi lên; chi có khí dừng thì nước theo mà kề bên. Thế thuận hình động, vòng lại trước sau, theo phép táng ở giữa, tốt mãi không hung.
鄭註 引經以明上文支龍行度言平夷之地微露毛脊圓者如浮漚如星如珠方者如箱如印長者如玉尺如蘆鞭曲者如几如帶方圓大小不等者如龜魚蛙蛤是皆地之吉氣湧起故土亦隨之而凸起及其止也則如雞窠旋螺之狀言形止脉盡而一水交度也高水一寸便可言山低土一寸便可言水此支氣之止與水朋比而相為體用者也勢順形動者龍勢順伏而不反逆局形活動而多盤旋砂水鈎夾回環重復首尾無蔽始終有情依法自可扦穴
Chú (Trịnh Mật): Dẫn kinh để làm rõ cách đi của long chi ở trên. Đất bằng lộ chút sống lưng: tròn thì như bọt nước, như sao, như ngọc; vuông thì như rương, như ấn; dài thì như thước ngọc, như roi lau; cong thì như ghế, như đai; vuông tròn lớn nhỏ không đều thì như rùa, cá, ếch, sò. Đó đều là cát khí của đất trào lên nên đất cũng theo mà gồ lên. Đến chỗ dừng thì như tổ gà, như xoáy ốc, nghĩa là hình dừng mạch tận, một dòng nước giao qua. Cao hơn nước một tấc là có thể gọi núi, thấp hơn đất một tấc là có thể gọi nước. Đây là khí của chi dừng, cùng nước kết bạn, làm thể dụng cho nhau. "Thế thuận hình động" là thế long thuận phục không nghịch, hình cục sinh động nhiều vòng xoáy, sa thuỷ móc kẹp vòng quanh lớp lớp, đầu đuôi không che lấp, trước sau có tình; theo phép mà đặt huyệt được.
山者勢險而有也法葬其所㑹
Núi thì thế hiểm mà có; theo phép táng ở chỗ hội.
鄭註 山言壠也勢雖險峻而其中復有不險之穴但當求其止聚融㑹處而葬之則善矣葢高壠之地來勢高大落勢雄壯結勢亦且[缺]急此[缺]之[缺]也却有一等以隴為體而得支之情性者大山翔舞垂下及至平地變為支體謂之下山水此隂中含陽也若不識粘葬山麓莫不以前拖平地為裀褥豈知其勢未住兩邉界水隨脉而行平平隱伏直至堂心其脉始盡天寳經曰凡認脉情看住絶水若行時脉不歇歇時須有小明堂氣止水交方是穴後面要金氣可乗前頭要合水可洩若還鑿腦而鑿胸湊急傷龍匪融結此定穴之宻語也故當求其砂水㑹處枕毬而葬隂者為强固當縮下奈何性緩要揷上七八寸急其緩性名為湊交鬭煞劉氏所謂擺緩則入簷而湊毬是也茍執壠法扦之則主敗絶此又高隴之至難體認者
Chú (Trịnh Mật): "Núi" là nói lũng. Thế tuy hiểm dốc mà trong đó lại có huyệt không hiểm, chỉ nên tìm chỗ dừng tụ hội tụ mà táng thì tốt. Bởi đất lũng cao thế đến cao lớn, thế lạc hùng tráng, thế kết cũng [bản Tứ Khố khuyết chữ] gấp. Nhưng lại có loại lấy lũng làm thể mà được tính tình của chi: núi lớn bay múa rủ xuống, đến đất bằng thì biến thành thể chi, gọi là "hạ sơn thuỷ", đây là trong âm có dương. Nếu không biết, niêm táng ở chân núi, ai cũng lấy đất bằng kéo ra phía trước làm nệm chiếu, đâu biết thế chưa dừng: nước hai bên theo mạch mà đi, bằng phẳng ẩn phục, đến giữa minh đường mạch mới tận. Thiên Bảo Kinh nói: "Phàm nhận mạch tình, xem chỗ dừng dứt; nước còn đi thì mạch chưa nghỉ, nghỉ thì phải có tiểu minh đường; khí dừng nước giao mới là huyệt. Phía sau phải có kim khí để nương, phía trước phải có hợp thuỷ để thoát. Nếu đục đầu đục ngực, sát gấp thì thương long, không phải chỗ kết." Đây là lời kín về định huyệt. Cho nên phải tìm chỗ sa thuỷ hội, gối cầu mà táng. Âm vốn mạnh, lẽ ra nên lùi xuống, nhưng vì tính hoãn nên phải cắm lên bảy tám tấc để làm gấp tính hoãn, gọi là "sát giao đấu sát"; họ Lưu nói "bày hoãn thì vào thiềm mà sát cầu" là thế. Nếu cứ theo phép lũng mà đặt thì chủ bại tuyệt. Đây lại là chỗ khó nhận nhất của lũng cao.
乗其所來
Nương chỗ nó đến.
鄭註 言生氣之所從來因其來而知其止故葬者得以乗之不使有分寸之違也脉不離棺棺不離脉棺脉相就剝花接木法當就化生腦上循脉看下詳認雞跡蠏眼三文名字交牙滴斷或分十字或不分十字看他隂陽配與不配及夫强弱順逆急緩生死浮沉虚實以定加減饒借内接生氣外揚穢氣内外符合前後無蔽始為眞穴一有不順即花假矣此乗生氣之要訣也下言乗金穴土義同
Chú (Trịnh Mật): Nói chỗ sinh khí từ đó đến; nhân chỗ đến mà biết chỗ dừng, nên người táng được nương vào, không sai một phân một tấc. Mạch không lìa quan, quan không lìa mạch, quan và mạch gần nhau, như chiết hoa ghép cây. Phép là từ trên não hoá sinh theo mạch nhìn xuống, xét kỹ vết chân gà, mắt cua, ba vân chữ, giao nha, giọt đứt; hoặc chia chữ thập hoặc không, xem âm dương có phối không, cùng mạnh yếu, thuận nghịch, gấp hoãn, sống chết, nổi chìm, hư thực để định gia giảm, nhiêu tá: trong tiếp sinh khí, ngoài đẩy uế khí, trong ngoài khớp nhau, trước sau không che lấp mới là chân huyệt; một điều không thuận tức là huyệt hoa giả. Đây là yếu quyết của việc nương sinh khí. Thiên dưới nói "thừa kim, huyệt thổ" cũng cùng nghĩa.
審其所廢
Xét chỗ nó bị hỏng.
鄭註 謂入首廢壊眞偽莫辨故不得不詳加審察也夫天眞末䘮則定穴易為力但乗其來即知其止却有一等不幸為牛羊踐踏上破下崩歲久年深或種作開墾或前人謬扞其旁園墻拜壇不無晦蝕或曽為居基益低損高或田家取土鋤掘戕賊而大八字與金魚不可得而移易但要龍眞局正水淨砂明當取前後左右四應證之心目相度酌量開井無不得矣葢夫一氣化生支壠隨炁而成形質今既廢壊莫辨故必於廢中審之則凡所謂隂陽剛柔急緩生死浮沉虚實之理無不瞭然既得其理則倒杖之法亦因之而定焉
Chú (Trịnh Mật): Nghĩa là chỗ nhập thủ bị hư hỏng, thật giả khó phân, nên không thể không xét kỹ. Nếu thiên chân chưa mất thì định huyệt dễ, chỉ nương chỗ đến là biết chỗ dừng. Nhưng có loại không may: bị trâu dê giẫm đạp, trên vỡ dưới lở; lâu năm thành ruộng nương khai khẩn; hoặc người trước đặt sai bên cạnh, tường vườn, đàn bái che lấp; hoặc từng làm nền nhà, đắp thấp bạt cao; hoặc nhà nông lấy đất đào xới làm hại, đến mức đại bát tự và kim ngư không còn nhận được. Chỉ cần long thật, cục chính, nước sạch, sa sáng, thì lấy bốn ứng trước sau trái phải để chứng, lòng mắt đo lường cân nhắc mà mở huyệt, không gì không được. Bởi một khí hoá sinh, chi lũng theo khí mà thành hình chất; nay đã hỏng khó phân thì phải xét trong chỗ hỏng, thì lý âm dương, cương nhu, gấp hoãn, sống chết, nổi chìm, hư thực đều rõ; đã được lý thì phép đảo trượng cũng nhân đó mà định.
擇其所相
Chọn chỗ nó tương trợ.
鄭註 謂審擇其所相輔于我者法當于小八字下看兩肩暗翊肩高肩低以分隂陽作用次視三分三合﨑急平緩以别順逆饒減盡觀蟬翊之砂蝦鬚之水以定葬口界限是皆左右之所相茍失其道則有破腮翻鬭傷龍傷穴傷淺傷深之患故不得不詳加審擇也下篇言相水印木義同
Chú (Trịnh Mật): Nghĩa là xét chọn những gì phụ giúp cho mình. Phép là dưới tiểu bát tự xem hai vai che ngầm, vai cao vai thấp để chia cách dùng âm dương; kế xem tam phân tam hợp, dốc gấp bằng hoãn để phân thuận nghịch, nhiêu giảm; xem hết sa cánh ve, thuỷ râu tôm để định giới hạn miệng táng. Đó đều là những gì hai bên trái phải tương trợ; nếu sai đạo thì có hoạ phá má, lật đấu, thương long, thương huyệt, thương nông, thương sâu, nên không thể không xét chọn kỹ. Thiên dưới nói "tướng thuỷ, ấn mộc" cũng cùng nghĩa.
避其所害
Tránh chỗ nó gây hại.
鄭註 謂避去死氣以求生氣也葢穴中之氣有刑有徳裁剪得法則為生氣一失其道則為死氣故不得不審而避之何以言之避死挨生是也如陽脉落穴以隂為生陽為死隂脉落穴以陽為生隂為死脉來邉厚邊薄以薄為生厚為死雙脉一長一短以短為生長為死一大一小以小為生大為死以秀嫩光淨圓厚湧動為生枯老臃腫破碎直硬為死又或砂水之間反背斜飛直撞刺射皆為形煞横過之山如鎗如刀尖利順水可收拾為用者用之可避去者避之此則以眼前之所見者而論之也又程子謂五患劉氏謂四惡皆在所當避也
Chú (Trịnh Mật): Nghĩa là tránh tử khí để tìm sinh khí. Khí trong huyệt có hình có đức; cắt gọt đúng phép thì là sinh khí, một khi trái đạo thì là tử khí, nên phải xét mà tránh. Vì sao? Tránh chết, kề sống là thế. Như mạch dương vào huyệt thì lấy âm làm sống, dương làm chết; mạch âm vào huyệt thì lấy dương làm sống, âm làm chết. Mạch đến bên dày bên mỏng thì lấy mỏng làm sống, dày làm chết. Hai mạch một dài một ngắn thì lấy ngắn làm sống, dài làm chết; một lớn một nhỏ thì lấy nhỏ làm sống, lớn làm chết. Tươi non sáng sạch, tròn dày trào động là sống; khô già sưng phù, vỡ vụn thẳng cứng là chết. Lại như giữa sa thuỷ có cái quay lưng, bay xiên, đâm thẳng, bắn chọc đều là hình sát; núi đi ngang như giáo như dao, nhọn sắc thuận nước, cái nào thu dùng được thì dùng, cái nào tránh được thì tránh. Đây là nói theo cái thấy trước mắt. Lại như Trình Tử nói năm điều lo, họ Lưu nói bốn điều ác, đều là những thứ nên tránh.
是以君子奪神功改天命
Cho nên người quân tử đoạt công thần, đổi mệnh trời.
鄭註 上文所謂乗審擇避全憑眼力之巧工力之具趨全避缺増高益下微妙在智觸類而長玄通隂陽功奪造化及夫穴塲一應作用裁剪放送之法皆是也陳希夷先生曰聖人執其樞機秘其妙用運于己心行之于世天命可移神功可奪厯數可變也道不虚行存乎人耳
Chú (Trịnh Mật): Những việc nương, xét, chọn, tránh ở trên đều cậy vào cái khéo của mắt và đủ công sức: theo chỗ đủ, tránh chỗ thiếu, đắp cao bồi thấp, vi diệu ở trí, suy loại mà rộng ra, huyền thông âm dương, công đoạt tạo hoá; cùng mọi phép làm ở huyệt trường, cắt gọt, phóng tống đều là thế. Trần Hi Di tiên sinh nói: "Thánh nhân nắm then chốt, giữ kín diệu dụng, vận ở lòng mình, làm ra ở đời; mệnh trời có thể dời, công thần có thể đoạt, lịch số có thể đổi. Đạo không tự đi, cốt ở con người."
禍福不旋日
Hoạ phúc không quá một ngày.
鄭註 經曰葬山之法若呼吸中言應速也禍福之感召㨗于影響能乗能審能擇能避隨其所感否則為凶應矣大要在分别隂陽以為先務有純隂純陽邊隂邊陽上陽下隂上隂下陽隂交陽半陽交隂半强陽弱隂老陽嫩隂各有作法隂來則陽受陽來則隂作或入簷而鬭毬或避毬而湊簷又有陽噓隂吸之不同順中取逆逆中取順情有葢粘則正毬順作情在倚撞則架折逆受假若隂脉落穴放棺饒過陽邊借陽氣一嘘其氣方生陽脉落穴放棺饒過隂邊借隂氣一吸其氣方成所謂陽一嘘而萬物生隂一吸而萬物成是也茍不識裁剪放送之法當嘘而吸當吸而嘘宜順而逆宜逆而順及夫左右吞吐深淺不知其訣不能避殺挨生則生變為殺炁縱使高下無差左右適宜淺深合度猶且不免于禍况未當于理者乎古歌曰若還差一指如隔萬重山良有以也
Chú (Trịnh Mật): [Bản Tứ Khố chép chính văn và lời chú liền một dòng.] Kinh nói: "Phép táng núi như trong hơi thở", nói sự ứng rất nhanh. Hoạ phúc cảm gọi nhanh hơn bóng theo hình, tiếng vang theo tiếng. Nương được, xét được, chọn được, tránh được thì theo đó mà cảm; không thế thì ứng hung. Điều cốt yếu trước tiên là phân biệt âm dương: có thuần âm thuần dương, bên âm bên dương, trên dương dưới âm, trên âm dưới dương, âm giao dương nửa, dương giao âm nửa, dương mạnh âm yếu, dương già âm non, mỗi loại có phép làm riêng. Âm đến thì dương nhận, dương đến thì âm làm; hoặc vào thiềm mà đấu cầu, hoặc tránh cầu mà sát thiềm. Lại có chỗ khác nhau của dương thở âm hút: trong thuận lấy nghịch, trong nghịch lấy thuận. Tình ở cái niêm thì chính cầu thuận làm; tình ở ỷ tràng thì giá chiết nghịch nhận. Như mạch âm vào huyệt thì đặt quan nhích sang bên dương, mượn dương khí thở một hơi thì khí mới sinh; mạch dương vào huyệt thì đặt quan nhích sang bên âm, mượn âm khí hút một hơi thì khí mới thành. Gọi là "dương thở một hơi mà vạn vật sinh, âm hút một hơi mà vạn vật thành". Nếu không biết phép cắt gọt phóng tống, đáng thở mà hút, đáng hút mà thở, nên thuận mà nghịch, nên nghịch mà thuận, cùng trái phải thôn thổ, nông sâu không biết quyết, không tránh được sát kề được sống, thì sinh biến thành sát khí. Dẫu cao thấp không sai, trái phải vừa vặn, nông sâu hợp độ còn chưa khỏi hoạ, huống chi chỗ không hợp lý! Ca cổ nói: "Nếu sai một ngón tay, như cách muôn lớp núi", thật có lý do.
山之不可葬者五氣以生和而童山不可葬也
Núi không táng được có năm: khí lấy sinh hoà, nên núi trọc không táng được.
鄭註 土色光潤草木茂盛為地之美今童山觕頑土脉枯槁無發生沖和之氣故不可葬却又有一等石山文理温潤光如卵殻草木不可立根自然不産開井而得五色土穴者是又不可以童而棄之也
Chú (Trịnh Mật): Màu đất sáng nhuận, cỏ cây tươi tốt là đất đẹp. Nay núi trọc thô cứng, mạch đất khô héo, không có khí sinh phát xung hoà, nên không táng được. Nhưng lại có loại núi đá vân thớ ấm nhuận, sáng như vỏ trứng, cỏ cây không bám rễ được, tự nhiên không mọc, mà mở huyệt thì được đất ngũ sắc; loại này lại không thể vì trọc mà bỏ.
氣因形來而斷山不可葬也
Khí theo hình mà đến, nên núi bị đứt không táng được.
鄭註 夫土者氣之體有土斯有氣山既鑿斷則生氣隔絶不相接續故不可葬青華秘髓云一息不來身是殻亦是此意然與自然跌斷者則又不相侔矣
Chú (Trịnh Mật): Đất là thể của khí, có đất thì có khí. Núi đã bị đục đứt thì sinh khí cách tuyệt không nối tiếp, nên không táng được. Thanh Hoa Bí Tuỷ nói: "Một hơi không đến thân là xác", cũng ý ấy. Nhưng chỗ tự nhiên đứt rơi (điệt đoạn) thì lại khác hẳn.
氣因土行而石山不可葬也
Khí theo đất mà đi, nên núi đá không táng được.
鄭註 高壠之地何莫非石所謂山勢原骨骨即石也石山行度有何不可惟融結之處不宜有石耳夫石之當忌者焦䃪而頑麻燥而蘓或不受鋤掘火焰飛揚肅煞之氣含烟帶黒為凶也其餘縱使有石但使體質脆嫩文理温潤顔色鮮明則無不吉矣又有竒形怪穴隠于石間者四畔皆石于其中有土穴取去土盡始可容棺又有頑石鑿開而下有土穴皆可入選是未可以石為嫌也
Chú (Trịnh Mật): Đất lũng cao chỗ nào chẳng có đá; nói "thế núi xét xương", xương tức là đá. Núi đá đi qua thì có gì không được, chỉ chỗ kết đọng không nên có đá thôi. Đá đáng kiêng là loại cháy khét mà cứng tê, khô mà bở, hoặc không chịu cuốc đào, lửa toé bay lên, khí tiêu sát, ngậm khói mang đen, là hung. Còn lại dẫu có đá, chỉ cần thể chất giòn non, vân thớ ấm nhuận, màu tươi sáng thì không gì không tốt. Lại có hình lạ huyệt quái ẩn giữa đá: bốn bề đều đá, giữa có huyệt đất, lấy hết đất mới vừa đặt quan; lại có đá cứng đục ra mà bên dưới có huyệt đất, đều chọn được. Vậy chưa thể vì đá mà ngại.
氣以勢止而過山不可葬也
Khí theo thế mà dừng, nên núi đi qua không táng được.
鄭註 此言横龍滔滔竟去挽之不住兩邊略有垂下不過橈棹而已氣因勢而止穴因形而結過山無情其勢未止其形未住故不可葬却又有一等横龍滴落正龍腰落及夫斬闗為穴者不同也
Chú (Trịnh Mật): Đây nói long ngang cuồn cuộn đi mãi, níu không lại, hai bên tuy có rủ xuống chút ít cũng chỉ là mái chèo mà thôi. Khí nhân thế mà dừng, huyệt nhân hình mà kết; núi đi qua vô tình, thế chưa dừng, hình chưa đứng, nên không táng được. Nhưng lại có loại long ngang rơi giọt, chính long lạc giữa sườn, cùng loại chém quan làm huyệt thì không giống vậy.
氣以龍㑹而獨山不可葬也
Khí lấy long hội, nên núi đơn độc không táng được.
鄭註 支龍行度兄弟同完雌雄並出及其止也城郭完宻衆山翕集方成吉穴彼單山獨龍孤露無情故不可葬却又有一等支龍不生手足一起一伏金水行度跌露平洋兩邊借外衛送為養䕃及其止也雌雄交度大江拱朝或横攔外陽逺接在乎縹緲之間縱有隂砂僅高一歩此又不可以孤露而棄之也何以言之葢得水為上藏風次之所以為貴也
Chú (Trịnh Mật): Long chi đi thì anh em cùng đủ, thư hùng cùng ra; đến chỗ dừng thì thành quách kín đặt, núi non tụ hội mới thành huyệt tốt. Núi đơn long độc trơ trọi vô tình nên không táng được. Nhưng lại có loại long chi không mọc tay chân, một khởi một phục, đi theo thể kim thuỷ, rơi lộ ra đồng bằng, hai bên mượn hộ vệ đưa tiễn bên ngoài để nuôi che; đến chỗ dừng thì thư hùng giao qua, sông lớn chầu ôm, hoặc chặn ngang dương ngoài, xa tiếp trong khoảng mờ mịt, dẫu có sa âm chỉ cao một bước; loại này lại không thể vì trơ trọi mà bỏ. Vì sao? Vì được nước là trên, tàng gió là thứ, nên mới quý.
經曰童斷石過獨生新凶而消己福
Kinh nói: trọc, đứt, đá, qua, độc, sinh hung mới mà tiêu phúc cũ.
鄭註 此復證五凶之不可用也凡此是無所[缺]適足以腐骨爛棺而已主退敗少亾癆疾久則歸于歇滅可不慎哉
Chú (Trịnh Mật): Đây lại chứng năm điều hung không dùng được. Phàm những đất này không có chỗ nào [bản Tứ Khố khuyết chữ], chỉ đủ làm mục xương nát quan mà thôi; chủ thoái bại, chết trẻ, bệnh lao, lâu dần đến tuyệt diệt. Há chẳng nên cẩn thận sao?

上地之山若伏若連其原自天
Núi của đất bậc trên, như phục như liền, nguồn từ trời.
鄭註 此言上地龍之行度體段也大頓小伏藕斷絲連謂之脱卸夫大地千百里行龍其何可窮乎故逺若自天而來也
Chú (Trịnh Mật): Đây nói cách đi và thể đoạn của long đất bậc trên: lớn dừng nhỏ phục, ngó đứt tơ liền, gọi là thoát tá. Đất lớn long đi nghìn trăm dặm, làm sao cùng được, nên xa như từ trời mà đến.
若水之波
Như sóng nước.
鄭註 此言隱伏于平洋大坂之間一望漭無涯際層層級級若江面之水微風蕩漾則有輕波細紋謂之行地水微妙玄通吉在其中矣
Chú (Trịnh Mật): Đây nói long ẩn phục giữa đồng bằng gò rộng, nhìn mênh mông không bờ, lớp lớp bậc bậc như mặt sông gặp gió nhẹ lăn tăn, có sóng nhỏ vân mịn, gọi là "hành địa thuỷ", vi diệu huyền thông, cái tốt ở trong đó.
若馬之馳
Như ngựa phi.
鄭註 原其起若馬之奔騰將欲止如馬之及廐
Chú (Trịnh Mật): Xét chỗ khởi thì như ngựa phi nước đại, sắp dừng thì như ngựa về chuồng.
其來若奔
Đến thì như chạy.
鄭註 其來也奔馳迅速如使者之告㨗
Chú (Trịnh Mật): Khi đến thì phi nhanh như sứ giả báo tin thắng trận.
其止若尸
Dừng thì như xác.
鄭註 其止也若尸居不動無復有去意
Chú (Trịnh Mật): Khi dừng thì như người nằm yên không động, không còn ý đi nữa.
若懐萬寳而燕息
Như ôm muôn của báu mà nghỉ yên.
鄭註 衆山朝揖萬水翕聚如貴人燕安休息珍[缺]富如萬金若攬而有也
Chú (Trịnh Mật): Núi non chầu vái, muôn nước tụ hội, như quý nhân nghỉ yên, của báu [bản Tứ Khố khuyết chữ] giàu như muôn vàng, như ôm lấy mà có.
若具萬善而潔齊
Như đủ muôn điều thiện mà trai giới sạch sẽ.
鄭註 明堂寛綽池湖繚繞左右前後眼界不空若貴人坐定珍饌畢陳食前方丈也
Chú (Trịnh Mật): Minh đường rộng rãi, ao hồ uốn quanh, trước sau trái phải tầm mắt không trống, như quý nhân ngồi yên, món ngon bày đủ, mâm cỗ vuông một trượng.
若槖之鼓
Như ống bễ thổi.
鄭註 槖乃無底囊今煆者引風之具即其類也纔經鼓動其氣即盛言納氣之滿也
Chú (Trịnh Mật): Thác là túi không đáy, như cái bễ thợ rèn dùng để kéo gió ngày nay; vừa thổi động thì khí liền thịnh, nói khí nạp vào đầy đủ.
若器之貯
Như đồ chứa đựng.
鄭註 如器之盛物滿而不溢言氣之止聚也
Chú (Trịnh Mật): Như đồ đựng vật đầy mà không tràn, nói khí dừng tụ.
若龍若鸞或騰或盤
Như rồng như loan, hoặc bay hoặc cuộn.
鄭註 若龍之盤旋鸞之飛騰言其活動有蜿蜒翔舞之體段無破碎死蠢之形狀
Chú (Trịnh Mật): Như rồng cuộn vòng, loan bay vút, nói thể đoạn sinh động, uốn lượn bay múa, không có hình vỡ vụn chết cứng.
禽伏獸蹲若萬乗之尊也
Chim nằm thú ngồi, như bậc vạn thặng tôn quý.
鄭註 來勢如虎出深林自幽而漸顯氣象蹲踞而雄壯止勢如鴈落平砂自高而漸低情意俯伏而馴順氣象尊嚴擁䕶綿宻若萬乗之尊也
Chú (Trịnh Mật): Thế đến như hổ ra rừng sâu, từ tối mà dần hiện, khí tượng ngồi chồm hùng tráng; thế dừng như nhạn đáp bãi cát, từ cao mà dần thấp, tình ý cúi phục thuần thuận; khí tượng tôn nghiêm, hộ vệ kín dày, như bậc vạn thặng tôn quý.
天光發新
Ánh trời phát mới.
鄭註 眼界軒豁氣象爽麗神怡性悦一部精神悉皆收攝而納諸壙中然而至理微妙末易窺測要令目擊道存心領意㑹非文字之可傳口舌之可語也中庸曰人莫不飲食鮮能知味也
Chú (Trịnh Mật): Tầm mắt thoáng rộng, khí tượng tươi sáng, thần vui tính đẹp, cả một bộ tinh thần đều thu nhiếp mà nạp vào trong huyệt. Nhưng lý chí cực vi diệu, chưa dễ dòm biết; cần thấy tận mắt thì đạo hiện, lòng hiểu ý hội, không phải chữ nghĩa truyền được, miệng lưỡi nói được. Trung Dung nói: "Người ta ai cũng ăn uống, mà ít ai biết được vị."
朝海拱辰
Chầu biển, hướng về sao Bắc Thần.
鄭註 如萬水之朝宗衆星之拱極枝葉之䕶花朶廊廡之副㕔堂非有使之然者乃一氣感召有如是之翕合也易云水流濕火就燥雲從龍風從虎聖人作而萬物覩其斯之謂歟
Chú (Trịnh Mật): Như muôn dòng về biển, các sao chầu Bắc cực, cành lá che đoá hoa, hành lang phụ cho sảnh đường; không có gì sai khiến mà như thế, ấy là một khí cảm gọi mà hoà hợp như vậy. Kinh Dịch nói: "Nước chảy chỗ ướt, lửa theo chỗ khô, mây theo rồng, gió theo hổ, thánh nhân dấy lên mà vạn vật đều trông thấy", chính là nói điều này chăng?
龍虎抱衛主客相迎
Long hổ ôm giữ, chủ khách đón nhau.
鄭註 凡眞龍落處左廻右抱前朝後擁所以成其形局也未有吉穴而無吉案若龍虎抱衛而主客不相應則為花假無疑
Chú (Trịnh Mật): Phàm chỗ chân long lạc xuống, trái vòng phải ôm, trước chầu sau đỡ, nhờ thế mà thành hình cục. Chưa có huyệt tốt mà không có án tốt; nếu long hổ ôm giữ mà chủ khách không ứng nhau thì chắc chắn là hoa giả.
四勢朝明五害不親
Bốn thế chầu sáng, năm hại không gần.
鄭註 四勢即龍虎主客也貴乎趨揖朝拱端嚴而不敧側明淨而不糢糊情勢如此烏有不吉更欲不親五害五害者童斷石獨過也
Chú (Trịnh Mật): Bốn thế tức long, hổ, chủ, khách, quý ở chỗ chầu vái nghiêm chỉnh mà không nghiêng lệch, sáng sạch mà không mờ đục. Tình thế như vậy sao lại không tốt; lại cần năm hại không gần. Năm hại là trọc, đứt, đá, độc, qua.
十一不具是謂其次
Mười phần thiếu một, gọi là bậc thứ.
鄭註 此特指上地而言十中有一[缺]泥以為説則世間無全地矣非槩論也
Chú (Trịnh Mật): Đây chỉ nói về đất bậc trên. Mười phần có một [bản Tứ Khố khuyết chữ], nếu câu nệ mà nói thì đời không có đất trọn vẹn; không phải nói chung cho mọi đất.
Lời phụ của Hải Nhãn – 海眼曰
Cuối nội thiên, bản chữ Tứ Khố đang lưu hành có chép thêm một đoạn bình của người hiệu Hải Nhãn (海眼), không phải lời Trịnh Mật. Giữ nguyên để người đọc tham khảo.

海眼曰篇中形勢二字義已了然可見勢在龍而形在局非俗人之所謂喝形也奈何卑鄙之説易惑人心須至錮蔽以訛傳訛以盲誘盲無益反害莫此為甚總之道理原屬廣大精微古聖先賢原為格物致知窮理盡性大學問今人只作籠利想故不得不以術行耳匪直今人之術不及古人今人之用心先不及古人之存心矣奈何
Hải Nhãn nói: hai chữ "hình thế" trong thiên này nghĩa đã rõ ràng: thế ở long, hình ở cục, chứ không phải cái gọi là "hát hình" (gọi tên hình vật) của người tục. Ngặt vì thuyết hèn kém dễ mê lòng người, đến nỗi bưng bít, lấy sai truyền sai, lấy mù dắt mù, vô ích mà lại có hại, không gì hơn thế. Tóm lại, đạo lý vốn rộng lớn tinh vi; thánh hiền xưa coi đó là cái học lớn cách vật trí tri, cùng lý tận tính, người nay chỉ nghĩ đến lợi, nên đành phải làm theo lối thuật. Không chỉ thuật người nay không bằng người xưa, mà cái dụng tâm của người nay trước đã không bằng cái tồn tâm của người xưa. Biết làm sao!
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Lời chú Trịnh Mật quý ở chỗ nó đưa câu kinh ngắn gọn vào việc làm cụ thể ở huyệt trường: phân chi và lũng, nhận chỗ dừng, xét đất năm màu, cắt gọt nông sâu, tránh sát kề sinh. Đọc chú mới thấy Táng Thư không phải sách bàn suông về khí, mà là một bộ khẩu quyết điểm huyệt. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc lời chú theo ba tầng: tầng hình (núi nước trước mắt), tầng khí (sinh khí đi, dừng, tụ, tán) và tầng tâm. Chính Trịnh Mật đã viết: "không phải táng xương, mà là táng cái lòng của người", và "đạo không tự đi, cốt ở con người".
Có những chỗ lời chú mang dấu ấn thời của nó: ví dụ hình vật, ngày giờ, hoặc mấy câu bàn tám quái mà chính người chú cũng tự phê là "khắc thuyền tìm gươm". Người học nên giữ cái lõi là sinh khí, chi lũng, chỗ dừng và cách đất nhận khí, còn các thuyết phụ thì đặt vào đúng chỗ của nó. Muốn hiểu thấu phải đứng trước cuộc đất thật mà nghiệm.
Bài trước: Tạp thiên (hạ) – Tứ thế bát phương, tam cát lục hung.
Bài sau: Chú giải ngoại thiên – lời chú Trịnh Mật 外篇鄭謐註.
Nguồn: Táng Thư (葬書), nội thiên, chính văn và lời chú theo bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng); tên người chú và câu mở đầu lời chú theo Lưu Giang Đông gia tàng thiện bản Táng Thư (Thư viện Quốc gia Trung Quốc) và Tân san Địa Lý Ngũ Kinh Tứ Thư Giải Nghĩa (Cố Cung trân bản tùng san). Bản dịch của Phong Thuỷ Liên Hoa. Vài chữ Hán hiếm ngoài bảng mã thông dụng được thay bằng chữ thông dụng cùng nghĩa (帶, 候, 玄, 傳, 禍).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La bàn Liên Hoa: đo toạ hướng, xét long đến và nước đi ngay tại hiện trường.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ thế long, hình cục, long hổ và đường nước để đối chiếu lời chú.
Bài liên quan – 相關文章
- Táng Thư nội thiên (1): táng giả thừa sinh khí
- Táng Thư ngoại thiên (1): chi táng kỳ điên, lũng táng kỳ lộc
- Táng Thư tạp thiên (thượng): thế và hình
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc trọn lời chú là phần Thư; đứng trước một cuộc đất mà phân được chi lũng, nhận được chỗ dừng, biết cắt gọt nông sâu là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Lời chú Táng Thư trong Tứ Khố là của ai? – 葬書註者
Của Trịnh Mật (鄭謐), hiệu Huyền Mặc Sinh, người Kim Hoa. Bản Tứ Khố không ghi tên, đề yếu chỉ nói không rõ có phải của Lưu Tắc Chương; hai bản khắc Lưu Giang Đông và Địa Lý Ngũ Kinh Tứ Thư Giải Nghĩa đều ghi rõ Trịnh Mật chú thích, lời chú trùng với bản Tứ Khố.
Vì sao Táng Thư ngắn? – 葬書何以簡短
Bản Ngô Trừng san định chỉ giữ phần thuần nhất: nội thiên 703 chữ, ngoại thiên 541 chữ, tạp thiên 577 chữ. Bản lưu hành 20 thiên đã bị Sái Nguyên Định lược bớt 12 thiên. Phần dày của sách nằm ở lời chú, dài khoảng mười nghìn chữ.
Cẩm Nang Kinh và Táng Thư có phải một sách? – 錦囊經
Phải. Táng Thư còn gọi là Táng Kinh hay Cẩm Nang Kinh. Lời chú Trịnh Mật gọi là "sách Cẩm Nang" (錦囊一書).









