Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之三 (各門宮爻象訣 · 吉星制服爻象訣 · 論吉星所宜訣)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Hào tượng của các cửa trong nhà là nội dung ba khẩu quyết ngắn trong quyển ba của Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣): "Luận các môn cung hào tượng quyết" (論各門宮爻象訣), "Cát tinh chế phục hào tượng quyết" (吉星制服爻象訣) và "Luận cát tinh sở nghi quyết" (論吉星所宜訣). Nếu quyển hai chỉ xét một cửa chính, thì ở đây sách dạy truyền quẻ từ cửa chính vào cửa hai bên, cửa trong, cửa phòng, chỉ cặp sao lành đè sao dữ, và dặn sao Tham Lang không được vào giữa nhà. Bài này dịch trọn ba khẩu quyết và giảng từng bước.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, cát hung của căn nhà không dừng ở cửa chính: cửa chính của chính đường lập quẻ đầu ("trên cửa đặt cửa"), cửa hai bên luận theo hào ("trên quẻ suy hào"), cửa trong và cửa phòng mỗi cửa có quẻ riêng ("biến quẻ biến hào"). Sao lành đè sao dữ theo ba cặp: Sinh Khí hàng Ngũ Quỷ, Thiên Y lấn Phá Quân, Vũ Khúc chế Lục Sát. Tham Lang ưa cao lớn nhưng không được vào giữa nhà.
Thầy Vũ Giới giảng: "Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ."
"Trên cửa đặt cửa" là gì? – 門上安門
"Trên cửa đặt cửa" (門上安門) là bước đầu của phép xét các cửa: lấy tượng của cung nhà truyền ra khí khẩu, lập thành một quẻ để định hào đầu; và khí khẩu phải lấy cửa chính của chính đường ở trung cung, lập hướng, phân phương mà định. Nói gọn: quẻ đầu tiên của căn nhà dựng trên cửa chính của gian chính.
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
本宮內象傳至氣口,立為一卦以定初爻,而氣口必以中宮正堂門立向辨方以定之,謂之門上安門。如本宮卦內有左右立門戶者,俱以爻象論,謂之卦上推爻。由是傳之內門、房門,各有方卦,謂之變卦變爻。
Dịch: Tượng bên trong của cung nhà truyền ra đến khí khẩu, lập thành một quẻ để định hào đầu; mà khí khẩu thì phải lấy cửa chính đường ở trung cung, lập hướng, phân phương mà định, gọi là "trên cửa đặt cửa". Nếu trong quẻ của cung nhà có cửa mở bên trái, bên phải, đều luận theo hào tượng, gọi là "trên quẻ suy hào". Từ đó truyền đến cửa trong, cửa phòng, mỗi cửa có quẻ của phương mình, gọi là "biến quẻ biến hào".

Giảng: Bài 13 của bộ đã nói "khí khẩu" là chỗ khí vào nhà, thường là cửa chính. Ở đây sách nói rõ hơn: khí khẩu không phải cửa nào cũng được, mà là cửa của chính đường (正堂), gian chính giữa nhà. Nhà có cổng, có sân, có nhiều lớp cửa thì cửa chính đường mới là chỗ lập quẻ đầu. Tám bài ca ở quyển hai (bài 18–21) đều xét ở tầng này: nhà một quẻ, cửa một quẻ, hợp thành quẻ sáu hào.
"Trên quẻ suy hào" và "biến quẻ biến hào" là gì? – 卦上推爻 · 變卦變爻
"Trên quẻ suy hào" là xét các cửa mở hai bên trái phải trong cùng một cung nhà theo hào của quẻ đã lập; "biến quẻ biến hào" là đi tiếp vào cửa trong, cửa phòng, mỗi cửa lấy quẻ theo phương của nó so với gian mình. Cát hung của từng phòng vì vậy có thể khác cát hung của cả nhà.

Ba tầng xét cửa theo sách, viết lại theo thứ tự:
- Tầng một – trên cửa đặt cửa: lấy cửa chính đường ở trung cung, lập hướng, phân phương, dựng quẻ đầu cho cả nhà.
- Tầng hai – trên quẻ suy hào: cửa mở thêm bên trái, bên phải của cung nhà thì không lập quẻ mới, mà luận theo hào trong quẻ đầu.
- Tầng ba – biến quẻ biến hào: cửa trong, cửa phòng mỗi cửa có quẻ theo phương riêng, đổi quẻ, đổi hào theo từng chỗ.
Sách không ghi cụ thể hào nào ứng với cửa nào; chỉ nêu tên ba tầng và nói "nay hơi nêu cái đại khái". Bài này vì vậy chỉ dịch và giải nghĩa tên ba tầng, không dựng thêm quy tắc mà bản khắc không có. Ý chính của ba tầng rất rõ: nhà là một cơ thể có nhiều lớp, cửa chính là cổ họng, cửa trong là các lối đi bên trong, cửa phòng là cửa của từng bộ phận. Mỗi lớp có cát hung của lớp ấy.

"Mỗi vật đều đủ một thái cực" nghĩa là gì? – 一物各具一太極
"Mỗi vật đều đủ một thái cực" (一物各具一太極) nghĩa là cả căn nhà có một tâm, mà mỗi gian, mỗi phòng cũng có tâm riêng của nó; cát hung đổi theo phương góc và hào tượng của từng chỗ. Sách dùng câu này để giải vì sao một phòng trong nhà lành có thể dữ, và ngược lại.
其吉凶隨方隅爻象抽換之所謂一物各具一太極也。再合門尺設床之法以配之,其禍福捷于應響也。茲天機之秘,先輩立書多不洩,此今稍著其概以俟因文悟道者焉。
Dịch: Cát hung theo phương góc và hào tượng mà rút ra đổi vào, đó là điều gọi là "mỗi vật đều đủ một thái cực". Lại hợp với phép thước cửa, phép đặt giường để phối vào, thì hoạ phúc ứng nhanh như tiếng vang. Đây là chỗ bí của thiên cơ, các bậc đi trước viết sách phần nhiều không tiết lộ; nay hơi nêu cái đại khái, để chờ người nhân chữ mà ngộ đạo.

Giảng: Câu "mỗi vật đều đủ một thái cực" vốn là câu quen của Lý học đời Tống, sách đem dùng cho căn nhà. Trong Phong Thuỷ Liên Hoa, ý này gần với phép Đại cục – Trung cục – Tiểu cục: khu đất là đại cục, căn nhà là trung cục, từng phòng là tiểu cục; mỗi cục đều phải định tâm. "Thước cửa" (門尺) là phép đo kích thước cửa; trên vugioi.com, Thước Lỗ Ban Liên Hoa dùng cung 52,2 cm thông thuỷ cho cửa, ô thoáng và cung 42,9 cm dương trạch cho khối xây, nội thất như giường. "Đặt giường" (設床) là chọn chỗ và hướng giường trong phòng. Sách chỉ nêu tên hai phép này, không ghi chi tiết.
Câu cuối "các bậc đi trước phần nhiều không tiết lộ, nay hơi nêu cái đại khái" là lời thật của người soạn sách đời Minh. Cách nói ấy cũng là cách Thầy Vũ Giới nói về nghề: lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Sao lành chế phục sao dữ theo những cặp nào? – 吉星制服爻象訣
Theo "Cát tinh chế phục hào tượng quyết", sao lành đè sao dữ theo ba cặp: Sinh Khí hàng Ngũ Quỷ, Thiên Y lấn Phá Quân (Tuyệt Mệnh), Vũ Khúc (Diên Niên) chế nước Lục Sát. Câu kết của bài thơ: "sao dữ có chế đều có thể lành, cân nhắc ngũ hành mà luận kỹ."
誰識陰陽制服神,從來吉曜壓凶辰。生炁能降五鬼惡,天醫欺得破軍惑。武曲何星來受制,六水涓涓變化新。凶星有制皆可吉,參酌五行仔細論。
Dịch: Ai biết cái thần chế phục của âm dương? Xưa nay sao lành vẫn đè sao dữ. Sinh Khí hàng được cái ác của Ngũ Quỷ; Thiên Y lấn được cái loạn của Phá Quân. Vũ Khúc chế sao nào? Nước Lục Sát róc rách, biến hoá thành mới. Sao dữ có chế thì đều có thể lành; cân nhắc ngũ hành mà luận cho kỹ.

| Sao lành | Hành | Chế sao dữ | Hành | Quan hệ ngũ hành |
|---|---|---|---|---|
| Sinh Khí (Tham Lang) | Mộc | Ngũ Quỷ (Liêm Trinh) | Hoả | Mộc sinh Hoả |
| Thiên Y (Cự Môn) | Thổ | Tuyệt Mệnh (Phá Quân) | Kim | Thổ sinh Kim |
| Diên Niên (Vũ Khúc) | Kim | Lục Sát (Văn Khúc) | Thuỷ | Kim sinh Thuỷ |
Giảng: Đặt ba cặp vào bảng ngũ hành thì thấy một điều đáng chú ý: cả ba đều là sao lành sinh sao dữ, không cặp nào là khắc. Vậy chữ "chế phục" ở đây không đi theo sinh khắc ngũ hành, mà theo hào tượng, đúng như tên khẩu quyết "chế phục hào tượng". Câu kết "cân nhắc ngũ hành mà luận cho kỹ" là lời dặn thêm: đã đặt sao lành đè sao dữ theo hào, vẫn phải xét ngũ hành của cung và nhà như ở bài 23. Chữ cuối câu thứ tư bản khắc đọc chưa chắc (惑 hay 忒); nghĩa chung của câu không đổi. Các sách Bát Trạch đời sau cũng có câu gần như thế, ghép đúng ba cặp này.
Câu "nước Lục Sát róc rách, biến hoá thành mới" đáng để ý. Lục Sát là sao Văn Khúc hành Thuỷ; Vũ Khúc hành Kim sinh Thuỷ. Nước dữ được nguồn Kim đổ vào thì chảy thành dòng, không ứ thành vũng; "róc rách" là nước có chỗ đi. Đây là cùng một lý với bảng trang quái ở bài 21, nơi giếng được đặt ở phương Lục Sát: nước ở đúng chỗ nước.
Vì sao sao Tham Lang không được vào giữa nhà? – 論吉星所宜訣
Sao Tham Lang hành Mộc ưa cao lớn, nhưng nếu Mộc vào trung cung (giữa nhà) thì "lại thành không lành"; sách dặn dùng phép sống như cắt đường, chia phòng hoặc thêm tầng để sao Mộc không bị giữa nhà chế, thì thần khí mới vượng. Các sao khác theo lệ ấy mà xét.
貪郎吉星也,本喜高大,但木入中宮,反為不吉,須以截路分房或增層數活法處之,令木星不為中制,則神始旺也。諸星可例。
Dịch: Tham Lang là sao lành, vốn ưa cao lớn; nhưng Mộc vào trung cung thì lại thành không lành. Phải dùng phép sống như cắt đường, chia phòng, hoặc thêm số tầng mà xử trí, khiến sao Mộc không bị trung cung chế, thì thần mới vượng. Các sao khác có thể theo lệ này.


Trung cung là tâm nhà, theo lệ Lạc Thư thuộc Thổ. Mộc vào giữa thì Mộc và Thổ ở cùng một chỗ, Mộc khắc Thổ mà Thổ của trung cung lại là cái giữ cả căn nhà; Mộc cũng bị vây giữa bốn phía, không có chỗ vươn. Đây là cách đọc của người biên soạn cho hai chữ "trung chế" (中制); sách không giải thêm. Ba "phép sống" (活法) sách nêu đều là việc của người làm nhà:
- Cắt đường (截路): đổi lối đi để khí của sao Mộc không chạy thẳng vào giữa.
- Chia phòng (分房): ngăn lại không gian để sao Mộc rơi vào một phòng riêng, không rơi vào gian giữa.
- Thêm tầng (增層數): đổi số tầng, chiều cao để sao Mộc được "cao lớn" ở đúng chỗ của nó.

Chữ "phép sống" (活法) cho thấy sách không coi đây là công thức cứng, mà là cách xử trí tuỳ căn nhà. Đây cũng là điểm chung của cả ba bài quyển ba trong bộ này (bài 22–24): từ lý hoá khí, sang phép chế hoá, rồi tới cách đặt từng cửa, từng phòng, sách luôn dặn xem cả căn nhà rồi mới quyết.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ba khẩu quyết này cho thấy Dương Trạch Chân Quyết xét căn nhà như một cơ thể nhiều lớp, và xử trí bằng phép của người làm nhà: cắt đường, chia phòng, thêm tầng, thước cửa, đặt giường. Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy: phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ; Phong Thuỷ Liên Hoa lập cục theo ba tầng Đại cục – Trung cục – Tiểu cục, và mỗi cục đều phải định tâm trước khi lập sơn hướng. Câu "mỗi vật đều đủ một thái cực" của sách chính là ý ấy: nhà có tâm nhà, phòng có tâm phòng. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí "chạy như nước, xoắn như gió" qua từng lớp cửa; đổi một cửa trong, đổi một lối đi là đổi đường khí, nên sách nói hoạ phúc "ứng nhanh như tiếng vang". Chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa luôn nhắc thêm là: tâm biểu kiến khác tâm thực, định sai tâm thì mọi phép suy hào ở trên đều lệch theo. Lý pháp như trên thì chia sẻ; định tâm và sắp cửa, phòng cho một căn nhà thật là thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Cửa chính đường lập quẻ đầu ("trên cửa đặt cửa"), cửa hai bên luận theo hào ("trên quẻ suy hào"), cửa trong và cửa phòng mỗi cửa một quẻ ("biến quẻ biến hào"); mỗi vật đủ một thái cực. Sao lành đè sao dữ theo ba cặp: Sinh Khí với Ngũ Quỷ, Thiên Y với Phá Quân, Vũ Khúc với Lục Sát. Tham Lang ưa cao lớn nhưng không được vào giữa nhà; xử trí bằng cắt đường, chia phòng, thêm tầng.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (23): Sinh khắc chế hoá cung và sao.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (25): Phương khắc nhà, đổi hào cho nhà hung, đoán phòng 論方尅宅訣.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) quyển ba, "論各門宮爻象訣", "吉星制服爻象訣" và "論吉星所宜訣", tờ 4a–4b, bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). "貪郎" giữ như bản khắc (thường viết 貪狼); "炁" là dạng cổ của "氣"; chữ cuối câu thứ tư của bài thơ đọc chưa chắc (惑 hay 忒), giữ 惑. Bảng ba cặp chế phục do Phong Thuỷ Liên Hoa lập từ chính bài thơ. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ cửa chính, cửa trong, cửa phòng và chia phòng trên mặt bằng.
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa: đo cửa theo cung 52,2 cm thông thuỷ, giường và nội thất theo cung 42,9 cm.
- Lập Cục Pháp: định tâm nhà và tâm phòng trước khi xét cửa.
Bài liên quan – 相關文章
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
- Hoàng Đế Trạch Kinh (7): nhà như thân người, sinh khí tử khí
- Hoàng Đế Trạch Kinh (5): năm hư năm thực, nhà và mộ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết tên ba tầng xét cửa là phần Thư; định đúng tâm nhà, tâm phòng rồi sắp cửa, lối đi, giường cho một căn nhà thật là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà có nhiều cửa thì lấy cửa nào để xem? – 何門為氣口
Theo Dương Trạch Chân Quyết, quẻ đầu lấy cửa chính của chính đường (gian giữa) làm khí khẩu. Cửa hai bên luận theo hào, cửa trong và cửa phòng mỗi cửa một quẻ riêng.
Cửa phòng ngủ có cần xét riêng không? – 房門
Có. Sách gọi là "biến quẻ biến hào": cửa phòng có quẻ theo phương của nó, nên cát hung của phòng có thể khác cát hung của cả nhà. Kết hợp thêm thước cửa và chỗ đặt giường.
Sao lành chế sao dữ theo cặp nào? – 吉星制凶星
Theo khẩu quyết: Sinh Khí hàng Ngũ Quỷ, Thiên Y lấn Phá Quân (Tuyệt Mệnh), Vũ Khúc (Diên Niên) chế Lục Sát. Sau đó vẫn phải "cân nhắc ngũ hành mà luận kỹ".
Vì sao sao Sinh Khí rơi vào giữa nhà lại không tốt? – 木入中宮
Sách nói Tham Lang ưa cao lớn nhưng "Mộc vào trung cung lại thành không lành"; phải cắt đường, chia phòng hoặc thêm tầng để sao Mộc không bị giữa nhà chế.
"Mỗi vật đều đủ một thái cực" áp vào nhà thế nào? – 一物一太極
Là nhà có tâm nhà, phòng có tâm phòng; mỗi chỗ xét cát hung theo tâm và phương của chính nó. Định sai tâm thì các phép xét hào đều lệch theo.








