Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之三 (論宮星五行生尅制化訣 · 五行生尅偏勝訣)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Sinh khắc chế hoá của cung và sao là nội dung hai khẩu quyết tiếp theo trong quyển ba của Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣): "Luận cung tinh ngũ hành sinh khắc chế hoá quyết" (論宮星五行生尅制化訣) và "Ngũ hành sinh khắc thiên thắng quyết" (五行生尅偏勝訣). Khẩu quyết thứ nhất lấy nhà Cấn mở cửa Khôn làm ví dụ, chỉ cách thêm một sao Hoả để sao Sinh Khí thôi khắc nhà. Khẩu quyết thứ hai là hai mươi lăm câu ngắn về chỗ ngũ hành sinh quá, khắc quá, yếu gặp khắc, mạnh gặp tiết. Bài này dịch trọn cả hai, lập bảng tra và áp vào các cửa đã học ở quyển hai.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, ngũ hành có sinh khắc thì có chế hoá: nhà Cấn mở cửa Khôn được sao Sinh Khí hành Mộc nhưng Mộc khắc Thổ, con trai út yếu; thêm sao Hoả (như dựng lầu cao ở phương Tốn) thì Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, "con trai út lại mạnh". Sách kết: "tám quẻ không có quẻ lành trọn, ngũ hành không có dụng cố định", chỉ xem phối hợp sinh khắc chế hoá.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."
Sinh khắc chế hoá của cung và sao là gì? – 論宮星五行生尅制化訣
Sinh khắc chế hoá là phép xem hành của cung (phương cửa, phương nhà) và hành của sao (du niên ở cửa) sinh nhau hay khắc nhau, rồi dùng một hành thứ ba để chế cái khắc hoặc hoá nó thành sinh. Câu mở đầu của khẩu quyết: "Ngũ hành có sinh khắc, thì có chế hoá."
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
五行有生尅,即有制化。吉星須要得位,凶星各有所化。如坤門艮宅,生炁臨也,是木來尅土,少男弱矣。制爻有火星,或巽上起高樓,補出火星,則木便生火,木氣被洩,不來尅土,火反生土,土與木化,不受木尅,少男反強。又如文曲若居土位,則凶星變吉。所謂八卦無全吉,五行無定用,只看匹配生尅制化以定吉凶,正此義也。
Dịch: Ngũ hành có sinh khắc thì có chế hoá. Sao lành cần được đúng vị; sao dữ mỗi sao có chỗ hoá. Như nhà Cấn mở cửa Khôn, là sao Sinh Khí đến; tức là Mộc đến khắc Thổ, con trai út yếu. Nếu ở hào chế có sao Hoả, hoặc dựng lầu cao ở phương Tốn để bổ ra sao Hoả, thì Mộc liền sinh Hoả, khí Mộc bị tiết, không đến khắc Thổ; Hoả lại sinh Thổ, Thổ với Mộc được hoá, không bị Mộc khắc, con trai út trở lại mạnh. Lại như sao Văn Khúc nếu ở vị Thổ thì sao dữ thành lành. Câu "tám quẻ không có quẻ lành trọn, ngũ hành không có dụng cố định, chỉ xem phối hợp sinh khắc chế hoá mà định cát hung" chính là nghĩa này.

Giảng: Hai câu "sao lành cần được đúng vị, sao dữ mỗi sao có chỗ hoá" là tóm tắt của thiên "Luận hoá khí thần cơ" ở bài 22. Thiên ấy nói lý; khẩu quyết này đưa ra một ví dụ cụ thể có thể làm theo. "Sao Sinh Khí" sách viết là 生炁, chữ "炁" là dạng cổ của "氣" thường gặp trong sách Đạo gia và thuật số.
Nhà Cấn mở cửa Khôn được chế hoá thế nào? – 坤門艮宅
Nhà Cấn mở cửa Khôn được chế hoá bằng cách thêm một sao Hoả vào giữa Mộc và Thổ, để Mộc không khắc Thổ mà chuyển thành Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ. Đây là cặp nhà–cửa mà ca nhà Cấn ở bài 19 răn "ngoài một tuần thì khí quẻ lui, người và của cuối cùng hao cạn".

Các bước của sách, viết lại theo thứ tự:
- Nhận ra cái khắc: nhà Cấn hành Thổ, cửa Khôn hành Thổ, nhưng sao ở cửa là Tham Lang (Sinh Khí) hành Mộc. Mộc khắc Thổ. Cấn là thiếu nam, nên "con trai út yếu".
- Tìm hành chen vào: hành vừa được Mộc sinh, vừa sinh được Thổ là Hoả. Đặt Hoả vào giữa thì vòng khắc thành vòng sinh.
- Bổ ra sao Hoả: sách nêu hai cách, có sao Hoả ở "hào chế", hoặc dựng lầu cao ở phương Tốn.
- Kết quả: khí Mộc bị tiết sang Hoả, không còn khắc Thổ; Hoả lại sinh Thổ; "con trai út trở lại mạnh".
Sách không giải vì sao chọn phương Tốn để dựng lầu. Có thể để ý: Tốn hành Mộc, cung Mộc nuôi sao Hoả; và với nhà Cấn, phương Tốn là phương Tuyệt Mệnh theo bảng ở bài 15. Đặt một khối cao, động ở phương dữ cũng hợp với lệ "sao dữ làm dụng" ở bài 22 và lệ đặt cối xay ở phương dữ trong bảng trang quái ở bài 21. Đây là cách đọc của người biên soạn để nối các phần của sách, không phải lời bản khắc. "Hào chế" (制爻) là hào dùng để chế, thuộc phép xét hào ở các cửa trong, sẽ gặp ở bài 24.

Ví dụ này cũng là lời đáp cho câu hỏi để ngỏ ở ca biến hoá: cửa Sinh Khí của nhà Cấn "phát nhanh rồi lui" không phải là án cố định. Ca nói chuyện xảy ra khi để nguyên; khẩu quyết nói chuyện xảy ra khi biết chế hoá.
Sao Văn Khúc ở vị Thổ có thật thành lành? – 文曲居土位
Sao Văn Khúc (Lục Sát) hành Thuỷ, ở vị Thổ thì bị Thổ chế, nên sách nói "sao dữ thành lành". Nhưng đối chiếu với ca biến hoá thì "thành lành" ở đây nên hiểu là cái dữ của Văn Khúc bị chế lại, không phải mọi cửa Lục Sát ở cung Thổ đều thành cửa tốt.
Trong tám bảng du niên, có hai cửa Lục Sát rơi vào cung Thổ: nhà Ly mở cửa Khôn, và nhà Chấn mở cửa Cấn. Ca biến hoá vẫn đọc cả hai là dữ (bài 20 và bài 19). Lý do là ở hai cửa ấy còn tầng thứ ba, âm dương: Ly và Khôn đều âm; Chấn và Cấn đều là quẻ dương, cung Cấn hành Thổ lại bị nhà Chấn hành Mộc khắc. Như vậy câu "Văn Khúc ở vị Thổ thì thành lành" là nói riêng tầng sao và cung; còn cả căn nhà lành hay dữ thì phải xét đủ ba tầng.

Bài học của đoạn này rất thực tế: một câu khẩu quyết đúng ở một tầng không thay được việc xét các tầng khác. Đó cũng là ý câu kết của sách: "chỉ xem phối hợp sinh khắc chế hoá", tức là xem cả phối hợp lẫn sinh khắc, không chỉ một bên.
"Tám quẻ không có quẻ lành trọn" nghĩa là gì? – 八卦無全吉,五行無定用
"Tám quẻ không có quẻ lành trọn, ngũ hành không có dụng cố định" nghĩa là không có phương nào, quẻ nào, hành nào luôn luôn tốt; cùng một hành, ở chỗ này là cái cần, ở chỗ khác là cái hại. Cát hung chỉ định được khi xét phối hợp và sinh khắc chế hoá trong từng căn nhà.
Câu này đi ngược thói quen "tra bảng là xong" của người học Bát Trạch rút gọn. Hai bảng ở bài 22 (Tham Lang, Phá Quân) và ví dụ nhà Cấn cửa Khôn ở trên cho thấy cùng là Hoả: với sao Tham Lang thì Hoả là chỗ tiết cho bớt vượng; với sao Phá Quân thì Hoả là cái chế; với nhà Đoài thì Hoả là hành nhà sợ (bài 17). "Ngũ hành không có dụng cố định" là vậy.

Ngũ hành sinh khắc thiên thắng quyết nói gì? – 五行生尅偏勝訣
"Ngũ hành sinh khắc thiên thắng quyết" là hai mươi lăm câu ngắn, chia năm nhóm, nói về chỗ ngũ hành vượt mức: được sinh quá nhiều thì hại, sinh ra quá nhiều thì yếu, khắc gặp kẻ cứng thì tự hỏng, yếu gặp khắc thì bại, mạnh gặp tiết thì mới hoà. "Thiên thắng" (偏勝) là một bên lấn quá.
Nguyên văn – 原文
○金賴土養,土多金埋。土賴火生,火多土焦。火賴木生,木多火熾。木賴水生,水多木漂。水賴金生,金多水濁。
○金能生水,水多金弱。水能生木,木盛水涸。木能生火,火焰木焚。火能生土,土多火晦。土能生金,金多土變。
○金能尅木,木堅金缺。木能尅土,土重木折。土能尅水,水多土沉。水能尅火,火多水耗。火能尅金,金多火熄。
○弱金遇火,必然銷鎔。弱火逢水,定然熄滅。弱水見土,必為淤塞。弱土逢木,必然崩陷。弱木逢金,定教破折。
○強金得水,方挫其鋒。強水得木,方泄其氣。強木得火,方化其梗。強火得土,方熄其焰。強土得金,方杜其害。

Bảng dịch theo nhóm – 譯文
| Nhóm | Ý chung | Năm câu (dịch) |
|---|---|---|
| 1. Cậy sinh mà sinh quá 賴 | được mẹ nuôi là tốt, mẹ nhiều quá thì con bị lấp | Kim nhờ Thổ nuôi, Thổ nhiều Kim bị vùi · Thổ nhờ Hoả sinh, Hoả nhiều Thổ khô cháy · Hoả nhờ Mộc sinh, Mộc nhiều Hoả bốc dữ · Mộc nhờ Thuỷ sinh, Thuỷ nhiều Mộc trôi · Thuỷ nhờ Kim sinh, Kim nhiều Thuỷ đục |
| 2. Sinh ra mà con nhiều 能生 | sinh là cho đi, con nhiều quá thì mẹ cạn | Kim sinh Thuỷ, Thuỷ nhiều Kim yếu · Thuỷ sinh Mộc, Mộc thịnh Thuỷ cạn · Mộc sinh Hoả, lửa lớn Mộc cháy · Hoả sinh Thổ, Thổ nhiều Hoả tối · Thổ sinh Kim, Kim nhiều Thổ biến |
| 3. Khắc mà gặp kẻ cứng 能尅 | khắc là đánh, đánh vào chỗ cứng thì tự hỏng | Kim khắc Mộc, Mộc cứng Kim mẻ · Mộc khắc Thổ, Thổ dày Mộc gãy · Thổ khắc Thuỷ, Thuỷ nhiều Thổ chìm · Thuỷ khắc Hoả, Hoả nhiều Thuỷ cạn · Hoả khắc Kim, Kim nhiều Hoả tắt |
| 4. Yếu gặp khắc 弱 | hành yếu gặp hành khắc nó thì bại hẳn | Kim yếu gặp Hoả, tất bị nung chảy · Hoả yếu gặp Thuỷ, tất bị dập tắt · Thuỷ yếu gặp Thổ, tất bị lấp nghẽn · Thổ yếu gặp Mộc, tất bị sụt lở · Mộc yếu gặp Kim, tất bị chặt gãy |
| 5. Mạnh gặp tiết 強 | hành mạnh phải có chỗ tiết thì mới hoà | Kim mạnh được Thuỷ mới bớt mũi nhọn · Thuỷ mạnh được Mộc mới tiết được khí · Mộc mạnh được Hoả mới hoá được cái cứng · Hoả mạnh được Thổ mới dịu được ngọn lửa · Thổ mạnh được Kim mới ngăn được cái hại |
Giảng: Năm nhóm đi theo một trật tự rõ: hai nhóm đầu nói về sinh, nhóm ba nói về khắc, hai nhóm cuối nói về mạnh yếu. Nhóm năm là chìa khoá của cả quyển ba: hành mạnh không cần bị khắc, chỉ cần có chỗ tiết. Câu "Kim mạnh được Thuỷ mới bớt mũi nhọn" chính là cách "được Thuỷ để tiết khí" của sao Phá Quân ở bài 22; câu "Mộc mạnh được Hoả mới hoá được cái cứng" chính là cách "được Hoả để tiết chỗ thắng" của sao Tham Lang. Nhiều câu gần giống cũng gặp trong sách mệnh lý; ở đây sách đem dùng cho cửa nhà.
Áp khẩu quyết thiên thắng vào cửa nhà thế nào? – 偏勝訣用於門宅
Áp khẩu quyết thiên thắng vào cửa nhà là đếm xem trong một cặp nhà–cửa–sao có bao nhiêu lớp của mỗi hành, hành nào mạnh, hành nào yếu, rồi tra năm nhóm để biết cái khắc ấy hỏng đến đâu và nên tiết hay nên chế. Đối chiếu với các cửa đã học ở quyển hai thì khớp rất rõ.


| Cặp nhà · cửa (sao) | Đếm lớp hành | Câu khẩu quyết khớp | Ca nói |
|---|---|---|---|
| Đoài · Càn (Tham Lang Mộc) | một Mộc gặp hai Kim | Mộc yếu gặp Kim, tất bị chặt gãy | toàn lời dữ (bài 21) |
| Cấn · Khôn (Tham Lang Mộc) | một Mộc gặp hai Thổ | Mộc khắc Thổ, Thổ dày Mộc gãy; Thổ yếu gặp Mộc thì sụt | phát rồi lui (bài 19) |
| Đoài · Ly (Liêm Trinh Hoả) | hai Hoả gặp một Kim | Kim yếu gặp Hoả, tất bị nung chảy | dữ nặng nhất (bài 17, 21) |
| Ly · Khảm (Vũ Khúc Kim) | Thuỷ của cửa khắc Hoả của nhà, có Kim sinh Thuỷ | Hoả của nhà không yếu nên không "bị dập tắt", chỉ tổn nhẹ | lành, chỉ răn bệnh mắt (bài 20) |
Cột "đếm lớp hành" là cách đọc của người biên soạn, đếm hành của nhà, của cung cửa và của sao. Sách không đếm như vậy thành bảng, nhưng lời phê ở tám bảng du niên (như "khí lành khó chịu khắc", "khí sao lại càng nung chảy") cho thấy sách có xét mạnh yếu chứ không chỉ xét có khắc hay không. Áp vào một căn nhà thật, các lớp hành còn đến từ hình nhà, vật liệu, màu sắc, núi nước xung quanh, nên cách đếm trên chỉ là bước đầu.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Hai khẩu quyết này cho thấy Dương Trạch Chân Quyết không phải sách tra bảng, mà là sách dạy cân khí. Ví dụ nhà Cấn cửa Khôn có một chi tiết đáng chú ý: cách chế hoá sách đưa ra là "dựng lầu cao", tức là chế hoá bằng hình khối, không bằng vật phẩm hay bùa chú. Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy: "Không có Hình thì Khí không tụ"; và theo Phong Thuỷ Liên Hoa, phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ, chữa nhà bằng bố cục trước khi nói tới bổ cứu. Khẩu quyết thiên thắng cũng gần với lý "Tiên thiên hữu dư, hậu thiên bất túc" mà Thầy hay giảng: trong khí luôn có chỗ thừa, chỗ thiếu. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, thái quá và bất cập là hai mặt của cùng một cái lệch; nhóm câu "mạnh gặp tiết" và "yếu gặp khắc" trong sách nói đúng hai mặt ấy. Chỗ cần dè dặt là không đem câu khẩu quyết ra áp cứng: như đoạn Văn Khúc ở vị Thổ cho thấy, một câu đúng ở tầng sao và cung vẫn phải đặt vào cả ba tầng mới định được lành dữ. Lý pháp như trên thì chia sẻ; chế hoá cho một căn nhà thật là thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Ngũ hành có sinh khắc thì có chế hoá. Nhà Cấn cửa Khôn bị sao Mộc khắc, thêm sao Hoả (như dựng lầu cao ở phương Tốn) thì Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, con trai út lại mạnh. Văn Khúc ở vị Thổ thì bị chế, nhưng vẫn phải xét đủ ba tầng. Khẩu quyết thiên thắng chia năm nhóm: sinh quá thì lấp, con nhiều thì mẹ cạn, khắc chỗ cứng thì tự hỏng, yếu gặp khắc thì bại, mạnh gặp tiết thì hoà.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (22): Luận hoá khí thần cơ.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (24) – Hào tượng các cửa, sao lành chế sao dữ 各門宮爻象訣.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) quyển ba, "論宮星五行生尅制化訣" và "五行生尅偏勝訣", tờ 2b–4a, bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). "尅" là dị thể của "剋"; "炁" là dạng cổ của "氣"; "洩", "泄" giữ như bản khắc. Bảng dịch theo nhóm và bảng áp vào cửa nhà do Phong Thuỷ Liên Hoa lập từ chính lời sách và các bảng tám cửa ở quyển hai. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: xét bố cục, khối cao thấp quanh nhà trước khi chế hoá.
- La Kinh Liên Hoa: đo phương cửa và phương đặt khối cao.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đánh dấu phương Tốn, phương sao lành dữ trên mặt bằng.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (7): nhà như thân người, sinh khí tử khí
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
- Hoàng Đế Trạch Kinh (5): năm hư năm thực, nhà và mộ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc khẩu quyết sinh khắc chế hoá là phần Thư; biết dựng khối nào, ở đâu, cao bao nhiêu để chế hoá cho một căn nhà thật là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà ngồi Đông Bắc mở cửa Tây Nam thì chế hoá thế nào? – 艮宅坤門制化
Theo Dương Trạch Chân Quyết, thêm một sao Hoả, như dựng lầu cao ở phương Tốn, để Mộc của sao Sinh Khí sinh Hoả, Hoả sinh Thổ của nhà. Áp vào nhà thật phải khảo sát hình nhà tại chỗ.
Cửa Lục Sát có thể thành tốt không? – 六煞可吉否
Sách nói sao Văn Khúc (Lục Sát) ở vị Thổ thì "sao dữ thành lành", tức là bị Thổ chế. Nhưng ca biến hoá vẫn đọc hai cửa Lục Sát ở cung Thổ là dữ, nên phải xét thêm âm dương và cung nhà.
"Ngũ hành không có dụng cố định" nghĩa là gì? – 五行無定用
Nghĩa là không hành nào luôn tốt hay luôn xấu: cùng là Hoả, có chỗ là cái tiết cho sao lành bớt vượng, có chỗ là cái chế sao dữ, có chỗ là hành nhà sợ.
Hành mạnh quá thì nên khắc hay nên tiết? – 強者宜泄
Theo khẩu quyết thiên thắng, hành mạnh "được tiết mới hoà": Kim mạnh cần Thuỷ, Thuỷ mạnh cần Mộc, Mộc mạnh cần Hoả, Hoả mạnh cần Thổ, Thổ mạnh cần Kim.
Vì sao khắc mà lại tự hỏng? – 尅反自傷
Vì khắc vào chỗ cứng thì kẻ khắc hao: "Kim khắc Mộc, Mộc cứng Kim mẻ", "Thuỷ khắc Hoả, Hoả nhiều Thuỷ cạn". Cái khắc chỉ thắng khi bên bị khắc yếu.









