Hộ tùng hai bên và quan cục trong Nghi Long Kinh (疑龍經) là đoạn giải vì sao người ta hay bỏ qua chính long: chính long thấp bằng, đỉnh cao lại mọc ở hai bên. Bài 24 dịch trọn hai đoạn tiếp của thiên thượng.
Trả lời nhanh: Nghi Long Kinh nói chân long ở chỗ bằng không có đỉnh sao; đỉnh nổi ở hai bên là hộ tùng. Người lầm là vì ưa phi phong theo chân. Muốn tìm đất lớn phải tìm quan cục ở núi thuỷ khẩu; tìm long nghìn dặm thì trước xem nguồn nước trên bản đồ: nguồn dài làm châu, nguồn ngắn làm huyện.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Quan cục ở thuỷ khẩu chính là cục ấy.
Vì sao chính long lại thấp bằng? – 正龍低平最貴重
Vì chân long đã thoát sát, đi bằng ở giữa, còn đỉnh cao mọc ở hai bên làm hộ tùng. Nghi Long Kinh nói chính long thấp bằng là quý trọng nhất, đỉnh hai bên quay về trước vái huyệt.
Nguyên văn – 原文
尋龍何處使人疑,尋得星峰卻是枝。枝中亂來無正穴,真龍到處又疑非。只緣不識兩邊護,卻愛飛峰到腳隨。飛峰斜落是龍腳,腳上生峰一達卓。真龍平處無星峰,兩邊生峰至難捉。背斜面直號飛峰,此是真龍夾從龍。一節生峰一節插,兩節雖長號寬峽。峽長繞出真龍前,背後星峰又可憐。到此狐疑不能識,請向正龍尋兩邊。兩邊起峰為護從,正龍低平最貴重。星峰兩邊轉前揖,揖在穴前為我用。
Dịch nghĩa – 譯義
Tìm long chỗ nào khiến người ngờ? Tìm được đỉnh sao lại là cành. Trong cành đến loạn, không có chính huyệt; chỗ chân long đến lại ngờ là không phải. Chỉ vì không biết hộ hai bên, lại ưa phi phong theo chân đến. Phi phong rơi nghiêng là chân long; trên chân sinh đỉnh, một ngọn dựng. Chân long ở chỗ bằng không có đỉnh sao; hai bên sinh đỉnh nên rất khó bắt. Lưng nghiêng mặt thẳng gọi là phi phong, đó là tùng long kẹp chân long. Một đốt sinh đỉnh một đốt cắm; hai đốt tuy dài gọi là hiệp rộng. Hiệp dài vòng ra trước chân long, đỉnh sao phía sau lại đáng yêu. Đến đây ngờ vực không nhận được, xin hướng về chính long mà tìm hai bên. Hai bên nổi đỉnh làm hộ tùng; chính long thấp bằng mới quý trọng nhất. Đỉnh sao hai bên quay về trước vái, vái ở trước huyệt để ta dùng.
Giảng giải – 講解
Phi phong là đỉnh lưng nghiêng mặt thẳng, là tùng long kẹp chân long. Người thấy đỉnh nhọn đẹp ở bên liền theo, bỏ mất cái thấp bằng ở giữa. Đây là lỗi "nhìn cao bỏ thấp" mà Hình Pháp Liên Hoa luôn nhắc khi xem đất: vị trí thấp mà được ôm mới là chỗ khí dừng.


Long của châu huyện có đỉnh không? – 州縣正身龍
Long chính của châu huyện như sóng lớn ngang sông, không có đỉnh; đỉnh nổi đều là chân hai bên, đi làm huyệt nhỏ, làm làng xóm. Chính thân vòng đi ở giữa, Lộc, Phá, Văn, Liêm làm quan chắn.
Nguyên văn – 原文
問君州縣正身龍。大浪橫江那有峰。起峰皆是兩邊腳,去為小穴為村落。如此尋龍看兩邊,兩邊生腳未嘗偏。正身繞卻中央去,祿破文廉多作關。關門是為有大小,破祿二星外為攔。祿存無祿作神壇,破軍不破作近關。要尋大地尋關局,關局大小水口山。
Dịch nghĩa – 譯義
Hỏi anh chính thân long của châu huyện: sóng lớn ngang sông đâu có đỉnh. Nổi đỉnh đều là chân hai bên, đi làm huyệt nhỏ, làm làng xóm. Tìm long như thế là xem hai bên; hai bên sinh chân chưa từng lệch. Chính thân vòng đi ở giữa; Lộc, Phá, Văn, Liêm phần nhiều làm quan. Cửa quan có lớn có nhỏ; hai sao Phá, Lộc ở ngoài làm chắn. Lộc Tồn không lộc làm đàn thần, Phá Quân không phá làm quan gần. Muốn tìm đất lớn hãy tìm quan cục; quan cục lớn nhỏ là ở núi thuỷ khẩu.
Giảng giải – 講解
"Lộc Tồn không lộc làm đàn thần, Phá Quân không phá làm quan gần": đây là phép đã gặp trong Hám Long Kinh, nay nhắc lại để định quan cục. Muốn tìm đất lớn thì tìm quan cục; quan cục lớn nhỏ là ở núi thuỷ khẩu.


Tìm cán long trên bản đồ thế nào? – 先就輿圖看水源
Nghi Long Kinh dạy trước xem nguồn nước trên bản đồ: hai nước kẹp đến đều có khí; nguồn dài làm quân châu, nguồn ngắn làm huyện. Trên cành từng đốt là làng xóm, trên cán lúc lúc đứt rồi lại đứt.
Nguyên văn – 原文
大凡尋龍要尋幹,莫道無星又無換。君如不識枝幹龍,每見於龍多誕漫。不知幹長纏亦長,外山外縣山為伴。尋龍千里遠迢遞,其次五百三百里。先就輿圖看水源,兩水夾來皆有氣。水源自是有長短,長作軍州短作縣。枝上節節是鄉村,幹上時時斷復斷。分枝劈脈散亂去,幹中有枝枝復幹。凡有枝龍長百里,百里周圍作一縣。百里各有小幹龍,兩水峽來尋曲岸。
Dịch nghĩa – 譯義
Đại phàm tìm long phải tìm cán, chớ nói không có sao lại không có hoán. Anh nếu không biết chi long, cán long, mỗi lần thấy long thì nhiều lời viển vông. Không biết cán dài thì triền cũng dài, núi ngoài, huyện ngoài làm bạn. Tìm long nghìn dặm xa xôi, kế đến năm trăm, ba trăm dặm. Trước hãy xem nguồn nước trên bản đồ: hai nước kẹp đến đều có khí. Nguồn nước tự có dài ngắn: dài làm quân châu, ngắn làm huyện. Trên cành từng đốt là làng xóm; trên cán lúc lúc đứt rồi lại đứt. Chia cành tách mạch tản loạn mà đi; trong cán có cành, cành lại thành cán. Phàm chi long dài trăm dặm, chu vi trăm dặm làm một huyện. Trăm dặm đều có cán long nhỏ; hai nước kẹp đến, hãy tìm bờ cong.
Giảng giải – 講解
| Nguồn nước | Ứng |
|---|---|
| Dài | Quân châu |
| Ngắn | Huyện |
| Chi long trăm dặm | Một huyện |
| Từng đốt trên cành | Làng xóm |
Đây là phép "đọc bản đồ" có từ hơn nghìn năm trước: lấy sông làm khung để suy long. Ngày nay có bản đồ địa hình, phép này càng dễ dùng.


Chỗ bờ cong ôm đầu long có gì quý? – 曲岸抱龍頭
Bờ cong có nước ôm đầu long là chỗ khí không tán; đến đó trước xem núi thuỷ khẩu cài răng, cục trong rộng, rồi tìm chỗ rộng bằng, trái phải không trống. Nước chầu cùng tổ đến làm bạn, núi khách nghìn dặm làm án gần.
Nguyên văn – 原文
曲岸有水抱龍頭,抱處好尋氣無散。到此先看水口山,水口交牙內局寬。便就寬容平處覓,左右周圍無空闊。斷然有穴在此處,更看朝水與朝山。朝水與龍一般遠,共祖同宗來作伴。客山千里來作朝,朝在面前為近案。如有朝迎情性真,將相公侯立可斷。
Dịch nghĩa – 譯義
Bờ cong có nước ôm đầu long; chỗ ôm dễ tìm, khí không tán. Đến đây trước xem núi thuỷ khẩu: thuỷ khẩu cài răng, cục trong rộng. Liền tìm ở chỗ rộng rãi bằng phẳng, trái phải chung quanh không trống trải. Chắc chắn có huyệt ở chỗ này; lại xem nước chầu và núi chầu. Nước chầu xa ngang với long, cùng tổ cùng tông đến làm bạn. Núi khách nghìn dặm đến làm chầu, chầu ở trước mặt làm án gần. Nếu chầu đón có tình tính thật, tướng tướng công hầu đoán ngay được.
Giảng giải – 講解
Thứ tự kinh dạy rất rõ: thuỷ khẩu → cục trong → chỗ bằng → nước chầu, núi chầu. Có chầu đón tình tính thật thì "tướng tướng công hầu đoán ngay được". Theo Thầy Vũ Giới, đây là tinh thần "Nhân địa định cục": có đất, có cục rồi mới bàn đến hướng.
Vì sao người ta hay bỏ qua chính long – 正龍易失之由
Chính long thấp bằng nên không gây chú ý. Mắt người tự nhiên bị hút về chỗ cao, nhọn, nổi bật. Nghi Long Kinh gọi các đỉnh ấy là phi phong: lưng nghiêng mặt thẳng, mọc ở hai bên làm tùng long. Người xem đất theo phi phong sẽ đi lệch khỏi trục chính và tìm huyệt ở chỗ chỉ có chân của hộ tùng.
Lỗi thứ hai là nhầm "đẹp" với "tụ". Một ngọn núi đẹp đứng riêng có thể là chầu, là hộ, là cờ. Chỗ tụ khí lại thường mộc mạc: một dải đất bằng ở giữa, hai bên có núi quay về vái. Theo Thầy Vũ Giới, "Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa": hình ở đây là hình của cả cục, không phải của một ngọn.
Lỗi thứ ba là không xem nguồn nước. Kinh dạy trước xem nguồn nước trên bản đồ: hai nước kẹp đến thì có khí, nguồn dài làm châu, nguồn ngắn làm huyện. Ngày nay bản đồ địa hình, bản đồ vệ tinh có sẵn, người học càng không có lý do bỏ qua bước này.
Áp dụng quan cục và thuỷ khẩu cho khu dân cư – 關局今用
Quan cục là cục có cửa khoá. Trong kinh, cửa khoá là núi Lộc Tồn, Phá Quân ở thuỷ khẩu làm quan chắn. Trong khu dân cư, cửa khoá có thể là khúc quanh của con đường, cây cầu, dãy nhà chắn ngang, hay một gò đất ở chỗ nước thoát ra. Có cửa khoá thì khí trong khu không chảy tuột đi.
- Tìm chỗ nước, đường ra khỏi khu: đó là thuỷ khẩu của khu.
- Xem thuỷ khẩu có cài răng không: hai bên có vật chắn đan nhau, hay mở toang thẳng ra.
- Xem cục trong: phía trong thuỷ khẩu có rộng, bằng phẳng không.
- Xem chầu đối diện: có núi, khối nhà, cây xanh đối diện cân đối không.
- Xem bờ cong: khu đất có nằm ở phía lòng cong của dòng nước hay đường không.
Chỗ "bờ cong có nước ôm đầu long" rất dễ nhận ở đô thị Việt Nam: khu đất nằm phía trong khúc sông uốn, hoặc phía trong của con đường cong. Phía ngoài khúc cong thường bị xói, bị xe lao thẳng tới; phía trong được ôm. Phong Thuỷ Liên Hoa luôn ưu tiên phía được ôm.
Nhà phố hai mặt tiền, nhà góc đường, nhà cuối hẻm cụt đều có cách đọc riêng theo lý quan cục. Chi tiết từng trường hợp cần khảo sát tại chỗ; bài này chỉ nêu nguyên lý để gia chủ có con mắt tự đánh giá trước.
Kinh nói "nguồn dài làm quân châu, nguồn ngắn làm huyện". Ý ấy dùng được ở tầm nhỏ: khu đất nằm trên một trục dài, có nguồn lớn đổ về thì sức chứa lớn; khu nằm trên trục ngắn, cụt thì sức chứa nhỏ. Đây là một cách ước lượng "đại cục" trước khi bàn chi tiết.
Gia chủ thường hỏi gì về đoạn kinh này – 宅主常問
Nhà tôi thấp hơn nhà hai bên, có xấu không? – 宅低兩高
Không hẳn. Nghi Long Kinh nói chính long thấp bằng mới quý, hai bên nổi cao làm hộ tùng. Nếu hai bên cao mà quay về, che cho nhà mình, phía trước lại thoáng, thì đó là thế được hộ. Chỉ xấu khi hai bên cao mà ép sát, chắn sáng, chắn gió quá mức hoặc đổ bóng đè.
Thuỷ khẩu của một căn nhà phố nằm ở đâu? – 宅之水口
Thuỷ khẩu là chỗ nước và khí rời khỏi khuôn viên: cổng, rãnh thoát, lối ra phía sau. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, chỗ này cần có điểm chắn, quanh co, không mở thẳng một đường từ cửa trước ra cửa sau.
Xem nguồn nước trên bản đồ thì xem gì? – 看水源
Xem khu đất mình nằm giữa hai dòng nước nào, hai dòng ấy dài hay ngắn, gặp nhau ở đâu. Hai nước kẹp một dải đất là có khí; nguồn dài thì sức chứa lớn. Đây là bước xem đại cục trước khi xem từng căn nhà.
Lời bàn thêm về phi phong – 飛峰餘論
Phi phong có ích: nó cho biết chính long ở giữa. Người xem đất giỏi không bỏ phi phong mà dùng nó làm mốc: thấy hai phi phong đối nhau, quay về trước vái, thì biết chính long đi giữa hai ngọn ấy. Điều sai chỉ là lấy phi phong làm huyệt.
Trong nhà ở, "phi phong" tương ứng với hai khối cao hai bên. Chúng tốt khi quay về, che chắn cho khối giữa; chúng xấu khi chĩa cạnh vào, hay đổ bóng đè lên khối giữa.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa áp dụng đoạn này vào khu phố: căn nhà quý thường không phải căn cao nhất mà là căn ở giữa, được hai dãy hai bên che, cuối phố có khoá. Lập cục cụ thể theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Chính long thấp bằng ở giữa, đỉnh cao hai bên là hộ. Tìm đất lớn: xem nguồn nước, tìm quan cục ở thuỷ khẩu.
Bài trước: Cán long và chi long. Bài sau: Núi chầu và minh đường.
Nguồn: Nghi Long Kinh (疑龍經), đề Dương Quân Tùng, bản Tứ Khố Toàn Thư (Wikisource, thuộc công cộng); một số chữ in sai trong bản điện tử đã được hiệu đính theo nghĩa. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: định toạ hướng khi đã nhận được long và huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho nhà, đất theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Cán long và chi long
- Núi chầu và minh đường
- Thuỷ khẩu và La tinh (Hám Long Kinh)
- Giao nha, quan toả: thuỷ khẩu có khoá
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Nhận long, nhận sao ngoài thực địa phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Phi phong là gì? – 飛峰
Phi phong là đỉnh lưng nghiêng mặt thẳng, mọc ở hai bên, là tùng long kẹp chân long; người hay lầm nó là chân long.
Quan cục là gì? – 關局
Quan cục là cục được khoá ở thuỷ khẩu bằng núi chắn; Nghi Long Kinh nói muốn tìm đất lớn hãy tìm quan cục.
Xem nguồn nước để làm gì? – 看水源
Để suy độ dài của long: hai nước kẹp đến có khí, nguồn dài làm châu, nguồn ngắn làm huyện.
Vì sao đỉnh hai bên quan trọng? – 兩邊起峰
Đỉnh hai bên là hộ tùng; quay về trước vái huyệt thì phục vụ huyệt, cho thấy chính long đang ở giữa.









