Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (後卷 · 精華秘髓第一)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Tinh hoa bí tủy (精華秘髓) là chương mở đầu Hậu quyển của Ngọc Tủy Chân Kinh. Tiền quyển ba mươi chương đã đi lần lượt long, huyệt, sa, thuỷ, phương hướng và dương trạch; sang Hậu quyển, sách đổi giọng: không còn chia mục dài, mà gom những điều cốt lõi thành từng cặp câu bảy chữ, mỗi cặp một ý, kèm lời chú rất ngắn. Chương này do học trò Phòng Chính Nhất (房正一) ghi lại theo lời thầy. Đọc nó như đọc một cuốn sổ tay của người xem đất lâu năm: câu nào cũng như một hình ảnh đời thường, nến, hoa, lồng đèn, cái bầu, con rùa, mà ẩn trong đó là một phép xem long, điểm huyệt hay đoán ứng nghiệm.
Trả lời nhanh: Tinh hoa bí tủy là chương 1 Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, gồm khoảng năm mươi cặp câu thơ bảy chữ tóm các bí quyết hình pháp. Ý chính: hướng nam là tôn nhưng hai mươi bốn hướng đều dùng được, đừng chấp; núi đẹp mấy cũng phải xem nước có tình; long mạch bị nước cắt hay lặn dưới ruộng vẫn còn, thấy gò đất giữa ruộng là khí mạch đi ngầm; nơi núi vang vọng, nước kêu buồn là đất âm u không táng. Mỗi hình tượng phải có vật ứng mới thành (kim xâu hạt cần chỉ là thuỷ thành, thương trong hộp cần tướng quân, tướng quân cần cờ trống và la thành cao). Núi tú nên ở xa sau án, núi thò đầu sau tường là chiêu trộm; núi ứng và núi che nên gần. Long phải lột xác thành long non, huyệt thật không phô trương nhưng không giấu được, như lửa trong tro vẫn đỏ.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hậu quyển Ngọc Tủy viết như thơ, nên người đọc hay bỏ qua vì tưởng là văn chương. Thật ra mỗi câu là một phép đã được kiểm nghiệm. Học thuộc mấy chục câu này, ra núi gặp cảnh nào là câu ấy tự hiện ra trong đầu, đó là cách người xưa truyền nghề."

Hướng nam là tôn, nhưng đừng chấp; núi đẹp phải xem nước – 面南冠冕 · 光涵水
Nguyên văn – 原文
向北星辰還是真,面南冠冕本非臣。(註)天以南面爲上……來龍從北方起星辰,龍正面南……南向之穴自是尊貴,如人君象……然此特以南向爲尊耳,二十四向皆可向,若泥則不可。
樓臺百轉光涵水,林木千章影在田。(註)雖有山百轉而美,更須看水有情無情而後可;林木在山,散影在田,穴在山中,當於外相視其可否也。
Dịch: Tinh thần quay về bắc vẫn là thật; mũ miện hướng mặt về nam vốn chẳng phải bề tôi. (Chú) Trời lấy mặt hướng nam làm trên …… long đến từ phương bắc dựng tinh thần, long chính mặt về nam …… huyệt hướng nam tự là tôn quý, như tượng vua …… Nhưng đó chỉ là lấy hướng nam làm tôn mà thôi, hai mươi bốn hướng đều có thể làm hướng; nếu câu nệ thì không được.
Lầu đài trăm khúc, ánh sáng ngâm trong nước; rừng cây nghìn gốc, bóng in trên ruộng. (Chú) Dù núi có trăm khúc đẹp, còn phải xem nước có tình hay vô tình rồi mới được. Rừng cây ở trên núi, bóng tản xuống ruộng; huyệt ở trong núi thì phải đứng ở ngoài nhìn vào mà xét được hay không.
Giảng: Hai cặp câu mở đầu đặt hai nguyên tắc cho toàn bộ Hậu quyển. Thứ nhất, cách cục "toạ bắc hướng nam" là cách tôn nhất, như vua ngồi quay mặt về nam mà trị thiên hạ; long từ bắc đến, huyệt mở mặt ra nam là quý. Nhưng lời chú lập tức chặn lại: đó chỉ là thứ bậc, không phải điều kiện. Long thật kết ở hướng nào thì lập hướng ấy; hai mươi bốn sơn hướng đều dùng được. Ai đi tìm đất mà đòi cho bằng được hướng nam thì sẽ bỏ qua nhiều huyệt thật và gò ép nhiều huyệt giả.
Thứ hai, núi chỉ là một nửa. "Lầu đài trăm khúc" là dãy núi uốn lượn đẹp, nhưng ánh của nó phải "ngâm trong nước", tức là phải có nước ôm, nước tụ, nước có tình với huyệt. Câu sau dạy cách nhìn: bóng cây in xuống ruộng ở ngoài, nên muốn biết huyệt trong núi có thành hay không thì phải ra ngoài, đứng ở minh đường, ở án sơn mà nhìn vào. Ở trong lòng huyệt chỉ thấy cỏ đất trước mặt; ra ngoài mới thấy long hổ có ôm, nước có vòng, cả cục có thành hình.
Long mạch không mất khi qua nước, qua ruộng – 橋沉水底 · 山堆田裏
Nguyên văn – 原文
橋沉水底千年在。(註)龍脈石骨雖被水流斷,千年亦不滅。脈在人身有節節。(註)幹龍枝龍氣脈皆通,有正脈可見處是穴。
水注山中胎息重。(註)龍離祖宗落成孕則爲胎息,忽得大池及蔭龍池水夾之,則其胎息必重……若只去水出中山,是崩洪之地也。
山堆田裏骨猶存。(註)脈陰伏地中,只特於田中見山及土堆,此則龍之氣脈入地中。
石居水底還生浪。(註)龍在水中其脈易見,如石沉水還有浪。火在灰中自見紅。(註)真穴在衆山中自是易見,如火在灰中難掩其紅光。
Dịch: Cầu chìm đáy nước nghìn năm vẫn còn. (Chú) Xương đá của long mạch dù bị nước chảy cắt đứt, nghìn năm cũng không mất. Mạch trong thân người có từng đốt. (Chú) Khí mạch của cán long, chi long đều thông nhau; chỗ thấy được chính mạch là huyệt.
Nước rót vào trong núi, thai tức nặng. (Chú) Long rời tổ tông, rơi xuống thành chỗ thai nghén gọi là thai tức; bỗng được ao lớn, hồ nước kẹp hai bên thì thai tức ắt nặng …… nếu chỉ có nước đi ra giữa núi thì đó là đất băng hồng.
Gò núi giữa ruộng, xương vẫn còn. (Chú) Mạch âm, nằm ẩn trong đất; chỉ riêng thấy ở giữa ruộng có núi hay đống đất, đó là khí mạch của long đi vào trong lòng đất.
Đá nằm đáy nước vẫn sinh sóng. (Chú) Long ở trong nước thì mạch dễ thấy, như đá chìm dưới nước vẫn có gợn sóng. Lửa trong tro tự lộ màu đỏ. (Chú) Huyệt thật ở giữa đám núi tự nhiên dễ thấy, như lửa trong tro khó giấu ánh đỏ.
Giảng: Nhóm câu này là nền tảng của phép "quá giang", "quá điền" mà các phái sau gọi là long vượt sông, long lặn ruộng. Người mới học thấy một dòng sông cắt ngang là cho rằng long đã dứt. Ngọc Tủy nói ngược lại: xương đá của long như cây cầu chìm dưới đáy nước, nước chảy trên mặt mà cầu vẫn nằm đó nghìn năm. Bằng chứng là "đá dưới đáy vẫn sinh sóng": chỗ long vượt sông thường có ghềnh, có bãi đá, có dòng nước gợn khác thường. Ra bờ bên kia thấy núi lại nổi lên, cùng thế, cùng hành, là long còn đi tiếp.
Long lặn ruộng cũng thế. Giữa cánh đồng phẳng mà có một gò đất, một đống đá, vài mô cao thấp nối nhau, đó là "đốt xương" của mạch đang đi ngầm, như các đốt sống trong thân người. Chú nói rõ: cán long, chi long đều thông khí; ở đâu chính mạch lộ ra thì ở đó có thể tìm huyệt.
Câu "nước rót vào trong núi" nói tới một cách cục quý: long đã rời tổ, xuống tới chỗ kết, hai bên có ao lớn, hồ nước kẹp lại. Nước kẹp thì khí dừng, thai tức nặng, huyệt ắt ở đó. Ngược lại nếu chỉ thấy nước từ giữa núi chảy ra, khe núi bị nước xẻ, thì đó là đất "băng hồng", long bị nước cắt lở, một đề tài sẽ có chương riêng ở Hậu quyển.
Câu kết nhóm, "lửa trong tro vẫn đỏ", là lời an ủi cho người học: huyệt thật dù nằm giữa chục ngọn núi giống nhau vẫn có cái khác, cái "đỏ" của nó, ở chỗ long dừng, hổ ôm, nước tụ, đất sáng. Đi nhiều, nhìn nhiều thì tự thấy.

Những nơi âm u không nên táng – 山中響答 · 水底悲鳴
Nguyên văn – 原文
山中響答人開語。(註)山中有響應之處,龍氣不聚,山體空虛,高峻幽深,天光不照,必主妖怪……人煙必少,山無神氣故也。水底悲鳴鬼在家。(註)葬鬼不入墓,在家爲祟,出人病亡早夭及誅戮之禍,以水悲鳴故也。
一息不來身是殼。(註)龍之氣脈流注不及則爲枯瘁之龍,如人一息之氣不來則爲死殼。回環有漏屋成墟。(註)屋漏而敗則爲幽墟,穴破而缺則爲廢穴。
隙罅開張人受病。(註)吉凶方有凹風,主生瘵之疾。藩籬疏闊賊多窺。(註)護衛羅城不周密也。
Dịch: Trong núi có tiếng đáp như người mở miệng nói. (Chú) Trong núi có chỗ vang vọng là long khí không tụ, thân núi rỗng, cao vót sâu thẳm, ánh trời không chiếu tới, ắt chủ yêu quái …… khói người ắt thưa, vì núi không có thần khí. Đáy nước kêu buồn, ma ở trong nhà. (Chú) Táng mà vong không vào mộ, ở nhà làm hại, sinh người bệnh chết, chết yểu và hoạ bị giết, vì nước kêu thương.
Một hơi không tới, thân là vỏ. (Chú) Khí mạch của long chảy không tới thì là long khô héo, như người một hơi thở không tới thì là cái xác chết. Vòng quanh có chỗ dột, nhà thành gò hoang. (Chú) Nhà dột mà hư thì thành gò u tối, huyệt vỡ mà khuyết thì thành huyệt bỏ.
Khe hở mở rộng, người mắc bệnh. (Chú) Phương cát hay hung có gió lõm thổi vào, chủ sinh bệnh lao. Rào giậu thưa rộng, giặc hay nhòm. (Chú) Hộ vệ, la thành không kín đáo.
Giảng: Đây là danh sách những cảnh phải tránh, mỗi cảnh một hình ảnh dễ nhớ. Thung lũng sâu, vách núi cao, nói một tiếng là vang lại: khí không tụ mà dội đi, chỗ ấy thiếu nắng, ẩm lạnh, người ở cũng thưa. Nước chảy qua ghềnh đá phát ra tiếng như khóc than: nước ấy không có tình, kinh nói táng gần đó thì con cháu bệnh tật, chết yểu. Người hiện đại có thể hiểu theo nghĩa vệ sinh môi trường, đất lạnh, ẩm, thiếu sáng; người xưa diễn đạt bằng hình ảnh quỷ thần, nhưng cảnh đất thì cùng một cảnh.
"Một hơi không tới" là câu then chốt về sinh khí: núi có hình mà khí mạch không chảy tới đầu long thì cũng như xác người, đầy đủ tay chân mà không còn hơi thở. Long ấy da đất khô, cây cỏ cằn, đá vụn, đứt mạch từ xa. "Nhà dột" là huyệt có một mặt hở, chỉ một khe gió lõm (đã giảng kỹ ở chương Ao phong luận tủy) là đủ làm hỏng cả cục, chủ bệnh lao phổi. Rào giậu thưa là la thành, long hổ không kín, nhà như cổng mở, người ngoài dòm ngó.
Hình tượng phải có vật ứng – 針若穿珠須用線
Nguyên văn – 原文
美人在中簾幙下(美人形必垂下簾幙)。將軍出外鼓旗張(將軍形必有旗鼓)。
針若穿珠須用線(金針穿珠形須有線爲應,水城是也)。鎗如在匣定憑人(金鎗在匣形必有將軍形爲應,否則鎗無歸)。力士脫靴須用手(當得認手穴下之)。將軍洗馬定差兵(須別有兵爲應)。蘆竹花飛還有岸(必在水岸際)。玉鞭絲綫定逢人(必有人爲應)。
雨洗新荷珠自圓(荷花形下荷葉中心,若有珠則須石珠方爲可下)。玉琴猶在神仙顯(玉琴形必出神仙)。金簡書存宮觀榮(金簡書只作宮觀,皆言後龍所帶也)。將軍威勢倚城安(將軍必要羅城高方可也)。
Dịch: Mỹ nhân ở giữa dưới rèm màn (hình mỹ nhân ắt có rèm màn rủ xuống). Tướng quân ra ngoài, cờ trống giương (hình tướng quân ắt có cờ trống).
Kim mà xâu hạt phải dùng chỉ (hình kim vàng xâu châu phải có sợi chỉ làm ứng, đó là thuỷ thành). Thương như trong hộp ắt nhờ người (hình thương vàng trong hộp ắt có hình tướng quân làm ứng, không thì thương không có chủ). Lực sĩ cởi giày phải dùng tay (phải nhận ra chỗ tay mà hạ huyệt). Tướng quân tắm ngựa ắt có lính sai (phải có binh khác làm ứng). Hoa lau hoa sậy bay còn có bờ (ắt ở ven bờ nước). Roi ngọc dây tơ ắt gặp người (ắt có người làm ứng).
Mưa rửa sen non hạt tự tròn (hình hoa sen, hạ ở giữa lá sen; nếu có hạt châu thì phải là châu đá mới hạ được). Đàn ngọc còn đó, thần tiên hiển (hình đàn ngọc ắt sinh thần tiên). Thẻ vàng sách còn, cung quán vinh (thẻ vàng, sách chỉ làm cung quán; đều nói vật do hậu long mang theo). Uy thế tướng quân dựa thành mà yên (tướng quân ắt cần la thành cao mới được).
Giảng: Ai đã đọc các chương Hình tượng huyệt tủy ở Tiền quyển sẽ thấy nhóm câu này là phần chốt lại: một hình tượng không đứng một mình. Đặt tên "tướng quân" cho một ngọn núi chưa đủ; phải tìm quanh đó cờ (núi nhọn như cờ), trống (gò tròn), lính (các gò nhỏ xếp hàng), và nhất là la thành cao vây quanh. Có đủ vật ứng thì hình mới thật; thiếu ứng thì chỉ là cái tên đặt cho vui.
Nguyên tắc này rất thực dụng. "Kim xâu hạt cần chỉ": huyệt hình hạt châu trên dải núi như cây kim thì phải có dòng nước vòng như sợi chỉ ôm lấy. "Thương trong hộp cần người": gò dài như ngọn thương nằm trong hộp đất thì phải có núi tướng quân đứng gần, không thì "thương không có chủ", hình ấy không phát quyền binh. "Lực sĩ cởi giày" thì huyệt ở chỗ tay, "hoa lau bay" thì huyệt ở ven nước, "mưa rửa sen non" thì huyệt ở giữa lá sen, và nếu thấy hạt châu (gò nhỏ) thì phải là gò đá chắc mới hạ được, gò đất bở là giả.
Các hình đàn ngọc, thẻ vàng, sách vở là những núi nhỏ do hậu long mang theo; kinh nói chúng chủ người tu hành, đạo quán, chùa chiền vinh hiển. Đó là lý do nhiều đạo quán, chùa núi xưa chọn chính những thế đất này.

Điểm huyệt theo hình: rùa, ba ba, hổ, rồng, trai ngậm ngọc – 龜殼 · 鱉皮 · 珠胎
Nguyên văn – 原文
龜從殼裏藏精彩。(註)葬龜若當殼中取穴……有肉處是穴。鱉從皮間認穴情。(註)鱉與龜不同,當於左右肩臑裙肉上求穴下之。
箭射虎形穿虎腹,人騎龍脊踏龍頭。(註)斫字恐是踏字之誤……猛虎避箭形必在虎前下腹下,箭當穴截路;騎龍踏龍頭下穴也。
雄峰高聳生玉璞,回環聯對孕珠胎。(註)四面山峰環遶,中間龍落……中間起土石之阜作穴,如蚌胎之珠,四向懸絕無緊着處也。花飛滿野枝還在。(註)落花當枝結穴處。
Dịch: Rùa trong mai giấu tinh hoa. (Chú) Táng hình rùa nếu lấy huyệt ở giữa mai …… chỗ có thịt là huyệt. Ba ba thì ở khoảng da mà nhận tình huyệt. (Chú) Ba ba khác rùa, phải tìm huyệt ở chỗ thịt vai, khuỷu và diềm váy hai bên mà hạ.
Tên bắn hình hổ xuyên bụng hổ; người cưỡi lưng rồng giẫm đầu rồng. (Chú) Chữ "chước" (chặt) e là chữ "đạp" (giẫm) viết nhầm …… hình mãnh hổ tránh tên thì huyệt ắt ở dưới bụng phía trước của hổ, mũi tên chặn đường ngay huyệt; cưỡi rồng thì giẫm đầu rồng mà hạ huyệt.
Ngọn núi hùng vĩ cao vút sinh ngọc thô; vòng quanh nối đôi đối nhau, thai nghén ngọc trai. (Chú) Bốn mặt núi vây quanh, ở giữa long rơi xuống …… ở giữa nổi lên một gò đất đá làm huyệt, như hạt ngọc trong con trai, bốn phía treo lơ lửng không bám vào đâu. Hoa bay đầy đồng, cành vẫn còn. (Chú) Hoa rơi thì kết huyệt ở chỗ cành.
Giảng: Hình rùa và hình ba ba nhìn từ xa giống nhau: một gò tròn dẹt nằm sát đất. Kinh tách rõ: rùa thì tinh hoa ở trong mai, huyệt ở chỗ mai có "thịt", tức chỗ đất đầy đặn giữa lưng; ba ba thì mai mềm, huyệt không ở lưng mà ở rìa, chỗ vai và diềm hai bên. Đặt nhầm thì hạ vào chỗ cứng không có khí.
Hình "mãnh hổ tránh tên" là cách cục nổi tiếng: núi hổ nằm, trước mặt có một dải núi thẳng như mũi tên. Huyệt không ở đầu hổ mà ở dưới bụng phía trước, chỗ mũi tên chặn đường. Hình "cưỡi rồng" thì người ngồi trên lưng rồng, huyệt ở chỗ chân giẫm lên đầu rồng, tức chỗ long vừa ngẩng đầu ra. Lời chú còn sửa một chữ trong bản: chữ "chặt" (斫) đúng ra là chữ "giẫm" (踏). Chặt đầu rồng là hung, giẫm đầu rồng là cưỡi được rồng.
"Trai ngậm ngọc" là cách huyệt giữa đồng: bốn phía núi vây, giữa có một gò đất đá nhỏ nổi lên, không dính vào núi nào. Người không biết cho là gò lẻ, vô dụng; kinh nói chính đó là hạt ngọc trong con trai. Cuối cùng, "hoa rơi đầy đồng mà cành vẫn còn": thấy nhiều gò nhỏ rải rác như hoa rụng thì đừng chạy theo từng gò; huyệt ở chỗ "cành", nơi mạch còn nối.

Xa và gần: núi tú, núi thò đầu, ngọn đèn và cái bóng – 欄外花開 · 墻頭出面
Nguyên văn – 原文
欄外花開庭外好。(註)秀峰要在近案之外,不見山腳方好,如花在欄外,只見花之嘉麗而不見枝之橫亂。墻頭出面宅中凶。(註)山外不可見探頭,招盜賊,如有人從墻外窺伺而懷惡逆。
天因日斷蒼顏正,石與人俱惡狀真。(註)山愈遠則愈秀……石與人親近則惡狀畢露,遠則不見其爲石,但見其爲秀。
人物近燈鋪影闊。(註)近燈則影大倍,去燈愈遠則形猶大……應峰與屏翰之山宜近,近則氣力大,雖小而大。
樓臺遶水見形親。(註)樓臺雖溪湖水遠亦見其影,言水最識山之形。月自西生東岸白,雲從上峽下方陰。(註)此二句言區穴與朝應相爲融會。
Dịch: Hoa nở ngoài lan can, ngoài sân là đẹp. (Chú) Núi tú cần ở ngoài án gần, không thấy chân núi mới đẹp, như hoa ngoài lan can, chỉ thấy cái đẹp của hoa mà không thấy cành ngang dọc lộn xộn bên trong. Đầu tường ló mặt, trong nhà hung. (Chú) Ngoài núi không được thấy núi thò đầu, chiêu trộm cướp, như có người từ ngoài tường rình nhòm, mang lòng ác nghịch.
Trời nhờ mặt trời cắt mà sắc xanh mới chính; đá với người đều lộ dáng dữ thật. (Chú) Núi càng xa càng đẹp …… đá ở gần người thì cái dữ lộ hết, ở xa thì không thấy là đá, chỉ thấy cái đẹp.
Người, vật gần đèn thì bóng trải rộng. (Chú) Gần đèn thì bóng lớn gấp bội; càng xa đèn …… núi ứng và núi bình phong nên gần, gần thì khí lực lớn, tuy nhỏ mà lớn.
Lầu đài quanh nước thấy hình thân. (Chú) Lầu đài dù cách khe hồ xa cũng thấy bóng; ý nói nước biết rõ hình núi nhất. Trăng tự sinh bên tây, bờ đông trắng; mây từ khe trên xuống, phía dưới râm. (Chú) Hai câu này nói huyệt và triều ứng hoà hợp nhau.
Giảng: Nhóm này là một bài học về khoảng cách, chỗ mà người học hay sai nhất. Có hai loại núi trước huyệt và chúng cần khoảng cách ngược nhau. Núi tú, núi bút, núi đẹp phải ở xa, sau án sơn, chỉ thấy đỉnh không thấy chân, như hoa nhìn qua lan can. Núi đá đẹp mà ở sát mặt thì "dáng dữ lộ hết": vách đá lởm chởm, khe nứt, chỗ sụt lở đều phơi ra. Còn núi ứng, núi bình phong, la thành thì phải gần, vì gần thì khí lực lớn, như cái bóng gần đèn thì trải rộng; núi nhỏ mà gần còn hơn núi lớn mà xa.
"Đầu tường ló mặt" là núi thám đầu: một ngọn núi nằm sau dãy núi trước, chỉ lộ cái đỉnh nhô lên như người đứng ngoài tường thò đầu nhìn vào. Kinh nói chủ trộm cướp, kẻ dòm ngó. Khác với núi tú ở chỗ núi tú đứng ngay ngắn, tròn trịa, còn núi thám đầu ló nghiêng, nhọn lệch, như đang rình.
Câu "trăng sinh bên tây, bờ đông trắng" là một hình ảnh về sự đối ứng: ánh sáng phát ở chỗ này thì soi sáng chỗ kia. Huyệt và triều sơn phải hoà hợp như vậy: huyệt mở mặt ra thì triều sơn nhận lấy, triều sơn đứng ở đâu thì huyệt quay về đó.
Long non, khí đẹp và những điều ứng nghiệm – 退卸嫩龍 · 珠胎不在污池
Nguyên văn – 原文
退卸嫩龍離幹發。(註)嫩龍必經退卸脫離老幹變傳也。清香美味隔牆聞。(註)好龍美穴不至其所,遙望氣脈形勢可知。珠胎不在污池產,玉璞那因惡石生。水宜平闊,山宜雄偉。
花卉向陽先受澤。(註)花向陽則先開,不向陽則發遲,得和暖潤澤故也。降龍伏虎神仙宅。駕鳳騎鸞主后家。(註)後龍帶鳳輦之類,必子配公主,女爲皇妃。
美女心清隨水動。(註)美女形近水則出人淫慾。龍兒帶角皆成塚。虎子生牙總是鎗。(註)虎形生牙爪,多是石尖如鎗刀形。勾藤定出拋娘子,反戟還生五逆兒。
土逢列木神斯嚴,木得真金器用成。(註)四星生剋,變傳其文,見前生龍說。
同孕包胎嫌是損。(註)雙葬傷龍氣脈,地力小之故;若龍氣盛不妨。雙生兒子氣還偏。(註)雙生必有受氣不勻,雙者必有一偏枯。
木杓定安平穩處,葫蘆莫近往來人。(註)……葫蘆形亦不宜水口,有之若更有人往來踐踏,主出人落水。
Dịch: Long non lột xác, rời cán long mà phát. (Chú) Long non ắt phải trải qua lột xác, thoát khỏi cán già mà biến truyền. Hương thơm vị ngon, cách tường đã ngửi thấy. (Chú) Long tốt huyệt đẹp, chưa tới nơi, nhìn xa khí mạch, hình thế đã biết. Ngọc trai không sinh trong ao bẩn, ngọc thô sao lại sinh từ đá dữ. Nước nên bằng rộng, núi nên hùng vĩ.
Hoa cỏ hướng về mặt trời thì nhận ân trạch trước. (Chú) Hoa hướng dương thì nở trước, không hướng dương thì phát chậm, vì được ấm áp nhuần thấm. Hàng long phục hổ là nhà thần tiên. Cưỡi phượng cưỡi loan chủ nhà hậu phi. (Chú) Hậu long mang hình xe phượng thì con trai lấy công chúa, con gái làm hoàng phi.
Mỹ nhân lòng trong theo nước động. (Chú) Hình mỹ nhân gần nước thì sinh người dâm dục. Rồng con có sừng đều thành mộ. Hổ con mọc nanh đều là thương. (Chú) Hình hổ mọc nanh vuốt, phần nhiều là đá nhọn như thương như đao. Dây leo móc ắt sinh người bỏ mẹ; kích quay ngược lại sinh con ngỗ nghịch.
Thổ gặp hàng Mộc thì thần nghiêm; Mộc được Kim thật thì thành đồ dùng. (Chú) Sinh khắc bốn sao, biến truyền theo văn ấy, xem thuyết long sinh ở trước.
Cùng thai bọc chung, hiềm là tổn. (Chú) Táng đôi làm thương khí mạch của long, vì sức đất nhỏ; nếu long khí thịnh thì không sao. Sinh đôi thì khí lệch. (Chú) Sinh đôi ắt nhận khí không đều, trong hai ắt có một bên khô héo.
Gáo gỗ ắt đặt nơi bằng yên; quả bầu chớ gần người qua lại. (Chú) …… hình quả bầu cũng không nên ở thuỷ khẩu; có mà lại có người qua lại giẫm đạp thì chủ có người chết đuối.
Giảng: Câu "long non lột xác" là một tư tưởng cốt lõi của hình pháp: long già, thô, cứng thì chưa kết; phải qua nhiều lần thoát khỏi cán long, núi nhỏ dần, mềm dần, đổi hình đổi hành thì mới thành long non có thể kết huyệt. Câu "cách tường ngửi thấy hương" là lời của người lão luyện: đất tốt thì đứng xa nhìn cả thế đã cảm thấy, chưa cần lại gần.
Hai câu "ngọc trai không sinh trong ao bẩn, ngọc thô không sinh từ đá dữ" và "nước nên bằng rộng, núi nên hùng vĩ" là tiêu chuẩn chung: nước đục, ao tù, nước xoáy không nuôi huyệt; đá xám đen, lởm chởm, vỡ vụn không sinh khí tốt. "Hoa hướng dương nở trước" giải thích vì sao huyệt nhận nắng sớm phát nhanh, huyệt khuất bóng phát chậm.
Một loạt câu về ứng nghiệm cần đọc cho đúng: hình mỹ nhân là quý, nhưng nếu sát nước động thì dễ sinh chuyện trai gái; hình rồng mọc sừng là tốt, thành mộ; hình hổ mà mọc "nanh", tức đá nhọn lởm chởm, thì thành binh khí, chủ hung. Long hình dây leo móc ngược, núi như cây kích quay ngược về huyệt là long nghịch, chủ con cái bất hiếu. Câu "Thổ gặp Mộc, Mộc được Kim" nhắc lại phép sinh khắc ngũ tinh đã giảng ở Ngũ tinh long tủy: Mộc khắc Thổ mà thành "thần nghiêm", Kim khắc Mộc mà thành "đồ dùng", tức là khắc đúng chỗ cũng thành quý.
Hai câu về "cùng thai" và "sinh đôi" là lời dặn thực tế: một huyệt nhỏ mà táng đôi, táng chồng thì sức đất chia ra, một bên được một bên hỏng; chỉ long khí thật thịnh mới chịu được. Còn hình quả bầu thì không nên ở chỗ đường đi, bến nước, vì người qua lại giẫm đạp làm hỏng hình, kinh nói chủ người chết đuối.

Bảng tổng hợp: những câu cốt lõi của Tinh hoa bí tủy – 精華要句
| Câu kinh | Ý nghĩa | Áp dụng khi xem đất |
|---|---|---|
| 面南冠冕本非臣 | Hướng nam là tôn | Hai mươi bốn hướng đều dùng được, không ép hướng nam |
| 樓臺百轉光涵水 | Núi đẹp phải có nước tình | Xem nước trước khi khen núi; ra ngoài nhìn vào huyệt |
| 橋沉水底千年在 | Long vượt sông không mất | Tìm ghềnh đá, bãi đá chỗ long qua nước |
| 山堆田裏骨猶存 | Long lặn ruộng | Gò, đống giữa đồng là đốt mạch |
| 山中響答 · 水底悲鳴 | Đất âm u | Tránh thung sâu vang tiếng, ghềnh nước réo |
| 針若穿珠須用線 | Hình phải có ứng | Tìm vật ứng: nước, cờ trống, binh, la thành |
| 箭射虎形穿虎腹 | Điểm huyệt theo hình | Hổ tránh tên: huyệt dưới bụng trước |
| 欄外花開庭外好 | Núi tú phải xa | Chỉ thấy đỉnh, không thấy chân |
| 墻頭出面宅中凶 | Núi thám đầu | Núi ló đầu sau dãy trước là hung |
| 人物近燈鋪影闊 | Núi ứng phải gần | Bình phong, la thành gần mới có lực |
| 退卸嫩龍離幹發 | Long phải lột xác | Long già thô chưa kết; tìm chỗ long non |
| 火在灰中自見紅 | Huyệt thật khó giấu | Đi nhiều, so nhiều thì tự nhận ra |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Phong Thuỷ Liên Hoa coi Tinh hoa bí tủy là "chương ôn tập" quý nhất của Ngọc Tủy, vì nó gom lại đúng những sai lầm người học hay mắc: chấp hướng nam, khen núi mà quên nước, thấy sông cắt là bỏ long, đặt tên hình tượng mà không tìm vật ứng, để núi tú ở gần và núi ứng ở xa. Mỗi câu nên được học thuộc và đem ra núi đối chiếu. Khi khảo sát một khu đất, ta đi theo đúng thứ tự mà chương này gợi ý: xem đất có âm u không, long có còn khí không, nước có tình không, rồi mới xét hình tượng và ứng nghiệm.
Với nhà ở hôm nay, bài học xa gần áp dụng trực tiếp: toà nhà cao đẹp ở xa là tú khí, nhưng ở sát mặt thì thành áp lực; một khối nhà ló nửa đầu sau dãy nhà trước là thám đầu, nên che bằng cây hoặc tránh mở cửa nhìn thẳng. Còn với mộ phần, câu "cùng thai bọc chung" là lời nhắc đừng táng chồng, táng chen vào một huyệt nhỏ.

Tóm lại – 總結: Tinh hoa bí tủy tóm cả hình pháp vào khoảng năm mươi cặp câu: hướng nam là tôn nhưng không chấp; núi đẹp phải có nước tình; long qua sông, lặn ruộng vẫn còn; đất vang vọng, nước kêu buồn thì tránh; hình tượng phải có vật ứng; điểm huyệt theo đúng hình; núi tú ở xa, núi ứng ở gần, núi thò đầu là hung; long phải lột xác thành long non; huyệt thật như lửa trong tro, đi nhiều thì thấy.
Bài trước: Dương trạch luận tủy: phép xem nhà ở. Bài sau: Phiến ngọc thuần tủy.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), Hậu quyển, chương một, Tinh hoa bí tủy, học trò Phòng Chính Nhất ghi: kinh văn và chú giải. Hiệu đính: các câu được gom theo chủ đề, không theo đúng thứ tự trong sách; vài chữ mờ được lược bằng dấu "……"; một câu về sự hiển đạt khó đọc được lược. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng huyệt và hướng triều sơn.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo long, huyệt, sa, thuỷ đã khảo sát.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ lại địa hình, đánh dấu núi ứng, núi tú, thuỷ khẩu.
Bài liên quan – 相關文章
- Dương trạch luận tủy: phép xem nhà ở
- Hình tượng huyệt tủy (1): nhân hình
- Ao phong luận tủy: gió lõm, gió xuyên
- Ngọc Tủy Chân Kinh: tựa sách và tổng mục
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Học thuộc câu kinh là một chuyện, nhận ra câu kinh giữa núi thật là chuyện khác: phần ấy học qua thực địa cùng người đã đi nhiều long mạch. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Tinh hoa bí tủy là gì? – 精華秘髓
Là chương đầu Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, gom các bí quyết hình pháp thành từng cặp câu bảy chữ có chú ngắn, do học trò Phòng Chính Nhất ghi.
Huyệt có bắt buộc hướng nam không? – 二十四向皆可向
Không. Kinh nói hướng nam là tôn quý nhất, nhưng hai mươi bốn hướng đều dùng được; câu nệ hướng nam là sai.
Long bị sông cắt ngang có còn không? – 橋沉水底千年在
Còn. Xương đá long như cầu chìm dưới nước; chỗ qua sông thường có ghềnh, bãi đá, sang bờ bên kia núi lại nổi cùng thế.
Núi tú nên ở gần hay xa huyệt? – 欄外花開
Núi tú nên ở xa, sau án, chỉ thấy đỉnh; núi ứng, bình phong, la thành thì nên gần để có lực.
Núi thám đầu là gì? – 墻頭出面
Là ngọn núi ló đỉnh sau dãy núi trước như người rình ngoài tường; kinh nói chủ trộm cướp, kẻ dòm ngó, là hung.








