Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (後卷 · 巧拙穴髓第八)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Xảo chuyết huyệt tủy (巧拙穴髓) là chương thứ tám của Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, do học trò Bùi An Quốc (裴安國) người Giáng Xuyên ghi lại. "Xảo" là khéo, đẹp; "chuyết" là vụng, xấu. Chương này bàn một nghịch lý mà người học địa lý nào cũng gặp: long tốt thường sinh ra huyệt trông vụng về, lệch lạc, còn huyệt trông ngay ngắn đẹp đẽ lại hay là huyệt giả. Kinh dùng hàng loạt hình ảnh cỏ cây, hoa lá để chỉ chỗ huyệt nằm, rồi kể ba câu chuyện thực địa ở Dương Châu, Thái Châu và Từ Châu để kết luận: khéo vụng không ở huyệt, mà ở long.
Trả lời nhanh: Xảo chuyết huyệt tủy là chương 8 Hậu quyển Ngọc Tủy Chân Kinh, dạy rằng huyệt không có khéo vụng cố định: "mẹ đẹp lại sinh con gái xấu", long tốt hay sinh huyệt xấu. Huyệt lệch, nghiêng, khuyết không đáng ngại, chỉ cần tìm trong lòng cục. Hình cỏ cây thì huyệt ở ngọn, hình hoa thì huyệt ở giữa nhụy; có hình ở chỗ này mà ứng ở chỗ kia. Chỉ hỏi "mặt mũi đẹp" thì hay gặp huyệt giả có nhũ ngay ngắn. Người đời cầu chính diện nên táng nhầm vào lưng long, còn tiên nhân phần nhiều đặt huyệt ở sườn lệch. Ba chuyện Dương Châu, Thái Châu, Từ Châu cho thấy: khéo vụng không ở huyệt, phải xem tổ tông truyền biến của long trước.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người ta đi tìm huyệt như đi xem mắt: chọn khuôn mặt đẹp. Kinh dạy đi tìm huyệt như cưới vợ hiền: hỏi gia phong nhà ấy thế nào. Gia phong của huyệt là long."

Mẹ đẹp sinh con xấu: long tốt hay sinh huyệt vụng – 好母偏生奇醜女
Nguyên văn – 原文
龍有臧否直須知,穴無巧拙難整齊,好母偏生奇醜女,(註)好龍生醜穴。名郎不擇後嬌妻。(註)識者不求好巧之穴。高人論德不論色,閫閾只問誰是兒,天機好處從來秘,不教俗眼知奇異……
Dịch: Long có tốt có xấu, cần phải biết; huyệt thì không có khéo vụng, khó mà ngay ngắn đều đặn. Mẹ đẹp lại sinh ra con gái xấu lạ. (Chú) Long tốt sinh huyệt xấu. Chàng trai danh giá không chọn vợ đẹp. (Chú) Người biết thì không cầu huyệt đẹp khéo. Bậc cao nhân bàn đức, không bàn sắc; trong nhà chỉ hỏi ai là con ai. Chỗ hay của thiên cơ xưa nay vẫn kín, không cho mắt tục biết điều kỳ lạ …
Giảng: Câu đầu đặt hai vế đối nhau. Long thì có tốt xấu (臧否), phải phân biệt cho rõ; còn huyệt thì không có khéo vụng theo nghĩa hình dáng, vì huyệt thật hiếm khi ngay ngắn đều đặn như vẽ. Kinh ví như người mẹ đẹp sinh ra con gái xấu: long tốt vẫn có thể kết một huyệt trông vụng về, không có gì đáng nhìn.
Câu "chàng trai danh giá không chọn vợ đẹp" và "bậc cao nhân bàn đức không bàn sắc" là lời khuyên chọn huyệt: người biết không đi tìm huyệt đẹp mắt, mà hỏi huyệt ấy là "con của ai", tức thuộc long nào, tổ tông nào. "Trong nhà chỉ hỏi ai là con ai" (閫閾只問誰是兒) là câu then chốt: dòng dõi quan trọng hơn dung mạo.
Kinh còn nói vì sao huyệt tốt hay trông xấu: "thiên cơ xưa nay vẫn kín, không cho mắt tục biết điều kỳ lạ". Đất quý hay ẩn mình dưới vẻ tầm thường, có khi chỉ như một bụi cỏ tranh, để người không biết đi qua mà không để ý.
Huyệt lệch không đáng ngại: hình cỏ cây, hoa lá – 欹斜缺折不爲嫌
Nguyên văn – 原文
欹斜缺折不爲嫌,但於局面底中尋。(註)以堂局觀之可見也。自是蒹葭成穗小,(註)力量小也。由來芍藥結苞深,(註)花心穴必深。梧桐葉上生偏子,楊柳枝頭出正心,(註)楊柳枝爲偏枯之龍也,然楊柳抄乃有正心。杞梓槎牙難見實,要從變處識精全。(註)杞梓不退卸則不見好穴也。蘆花梟水東西點,未必條條着地尋……一點露華垂草尾,(註)草木形穴在抄。十分香味在花心。(註)花形穴在心。
Dịch: Nghiêng lệch, khuyết gãy chẳng đáng ngại, chỉ cần tìm trong lòng cục diện. (Chú) Lấy đường cục mà xem thì thấy. Lau sậy trổ bông thì bông nhỏ. (Chú) Sức nhỏ. Thược dược kết nụ thì nụ sâu. (Chú) Huyệt ở lòng hoa ắt phải sâu. Cây ngô đồng sinh hạt lệch trên lá; cành dương liễu lại mọc ra ngọn chính. (Chú) Cành dương liễu là long thiên khô, nhưng ngọn dương liễu lại có tâm chính. Cây kỷ, cây tử cành nhánh lởm chởm, khó thấy quả; phải từ chỗ biến mà nhận chỗ tinh toàn. (Chú) Cây kỷ tử mà không lui tháo thì không thấy huyệt tốt. Hoa lau phất phơ bên nước, điểm đông điểm tây, chưa chắc phải tìm theo từng cọng sát đất … Một giọt sương rủ ở ngọn cỏ. (Chú) Hình cỏ cây thì huyệt ở ngọn. Mười phần hương ở lòng hoa. (Chú) Hình hoa thì huyệt ở tâm.
Giảng: Đây là đoạn hay nhất của chương, dùng hình cây cỏ để dạy vị trí huyệt:
- Huyệt lệch không đáng ngại: chỉ cần nó nằm trong lòng cục, tức ở giữa vòng long hổ, có minh đường trước mặt. Đứng ở minh đường nhìn lại thì thấy huyệt dù lệch vẫn được bao bọc.
- Lau sậy trổ bông nhỏ: long mảnh như cọng lau thì kết huyệt nhỏ, sức nhỏ.
- Thược dược kết nụ sâu: hình hoa thì huyệt ở lòng hoa, phải đào sâu.
- Ngô đồng sinh hạt trên lá: có những long mà huyệt không nằm trên cành chính mà ở một "lá" lệch bên.
- Ngọn dương liễu có tâm chính: long thiên khô như cành liễu rủ một bên, nhưng đến ngọn lại có một chỗ chính giữa để kết.
- Cây kỷ tử cành lởm chởm: long nhiều đá nhọn, chưa "lui tháo" (退卸, tức chưa bỏ đá thô thành đất mềm) thì chưa thấy huyệt; phải chờ đến chỗ biến.
- Hoa lau bên nước: huyệt điểm đông điểm tây không định, không thể chấp một đường thẳng mà tìm.
- Giọt sương ở ngọn cỏ, hương ở lòng hoa: hình cỏ cây huyệt ở ngọn (抄), hình hoa huyệt ở tâm.

Hình ở đây, ứng ở kia; huyệt giả có nhũ ngay – 岸上樓臺沉水影
Nguyên văn – 原文
岸上樓臺沉水影,山中木植墮田陰。(註)譬形穴在此,取應在彼。西岸月生東岸白,上方雲起下方陰。(註)取應之義也。若還只問好頭面,假穴常常真乳見。(註)若不看祖宗變傳及前沙取應,則假穴有正乳頭,誤人如此。開枝依舊有遮攔,過形只是無針線。(註)穴傍開護龍枝葉作假穴,其假穴依舊有遮護,但龍過處無針線也。
Dịch: Lâu đài trên bờ in bóng chìm dưới nước; cây trong núi đổ bóng xuống ruộng. (Chú) Ví như hình huyệt ở chỗ này mà lấy ứng ở chỗ kia. Bờ tây trăng mọc, bờ đông sáng trắng; trên cao mây nổi, dưới thấp râm mát. (Chú) Đó là nghĩa của phép thủ ứng. Nếu chỉ hỏi đầu mặt đẹp, thì huyệt giả thường thấy có nhũ thật. (Chú) Nếu không xem tổ tông biến truyền và tiền sa thủ ứng, thì huyệt giả cũng có đầu nhũ ngay ngắn, làm lầm người như thế. Mở nhánh vẫn có che chắn, nhưng chỗ long đi qua thì không có kim chỉ. (Chú) Cành lá của long hộ vệ mở ra bên huyệt làm thành huyệt giả; huyệt giả ấy vẫn có che chở, nhưng chỗ long đi qua không có đường kim chỉ.
Giảng: Bốn câu đầu dạy phép thủ ứng (取應): hình của huyệt và cái ứng của nó có thể ở hai chỗ khác nhau, như lâu đài trên bờ và bóng dưới nước, như trăng mọc bờ tây mà bờ đông sáng. Ví dụ: một huyệt hình "lâu đài" thì cái ứng là án sơn hình lâu đài ở phía trước, không nhất thiết huyệt phải trông như lâu đài.
Bốn câu sau là lời cảnh báo quan trọng nhất của chương: huyệt giả cũng có nhũ ngay ngắn. Những nhánh hộ vệ mọc ra hai bên long (枝葉) có thể tự tạo thành một khuôn huyệt đẹp: có nhũ, có che chắn đủ cả. Cái nó thiếu là "kim chỉ" (針線), tức sợi mạch khí nối từ long chính vào. Muốn phân biệt, phải xem tổ tông biến truyền (long đi từ đâu, biến hoá thế nào) và tiền sa thủ ứng (cái ứng phía trước có hướng về đó không).

Đầu rồng ở trong mây, cổ rắn ở trong ruộng – 龍頭必向雲中出
Nguyên văn – 原文
龍頭必向雲中出,(註)龍形穴頭腦必高。蛇頸難從山上擒。(註)蛇影落形必在田中。此義仙人不傳授,高明通曉在中襟,若知始祖傳家好,更有前沙識陟深。(註)看祖宗傳變處如何,又看前沙取應處也。
Dịch: Đầu rồng ắt phải ló ra trong mây. (Chú) Huyệt hình rồng thì đầu não ắt cao. Cổ rắn khó bắt được trên núi. (Chú) Hình rắn rơi bóng thì huyệt ắt ở trong ruộng. Nghĩa này tiên nhân không truyền; người cao minh tự thông hiểu trong lòng. Nếu biết thuỷ tổ truyền nhà tốt, lại nhận được tiền sa nông sâu. (Chú) Xem chỗ tổ tông truyền biến thế nào, lại xem chỗ tiền sa thủ ứng.
Giảng: Hai hình vật đối nhau. Hình rồng thì huyệt ở đầu, mà đầu rồng phải cao, như ló ra khỏi mây: huyệt hình rồng nằm trên cao. Hình rắn thì ngược lại: rắn bò thấp, bóng rắn rơi xuống ruộng, nên huyệt hình rắn ở chỗ thấp, trong ruộng; lên núi mà tìm cổ rắn thì không bao giờ bắt được. Hai câu này nhất quán với chương Hình tượng huyệt tủy: mỗi hình vật có chỗ "sống" của nó, huyệt đặt đúng chỗ sống ấy.
Câu kết đoạn lặp lại khẩu quyết: biết thuỷ tổ tốt và biết tiền sa ứng đúng. Đó là hai đầu của một trục: phía sau là dòng dõi, phía trước là cái ứng. Huyệt ở giữa, khéo vụng không quan trọng.
Cầu chính diện thì táng nhầm; tiên nhân hay đặt sườn lệch – 誤葬每因求正面
Nguyên văn – 原文
說水談山世俗多,用拙不能爭奈何。(註)不識真龍拙穴。誤葬每因求正面,不還渾是棄斜坡。(註)求正面者或得龍背假穴,真龍出穴偏斜人多棄之。豈識真玄奇妙處,仙人多是下偏坡,好婦不須全俊美,福人何用大嘍囉。(註)論穴不必巧妙。只用源流來處好,起家須是好公婆。(註)要龍祖宗好也。
Dịch: Người đời bàn nước nói núi thì nhiều, nhưng gặp chỗ vụng thì không làm gì được. (Chú) Không biết chân long, huyệt vụng. Táng nhầm thường vì cầu chính diện; trả lại thì toàn là bỏ sườn dốc lệch. (Chú) Người cầu chính diện có khi được huyệt giả ở lưng long; chân long ra huyệt lệch nghiêng thì người ta phần nhiều bỏ đi. Đâu biết chỗ huyền diệu thật: tiên nhân phần nhiều hạ huyệt ở sườn lệch. Vợ hiền không cần phải đẹp trọn vẹn; người có phúc cần gì kẻ hầu đông. (Chú) Bàn huyệt không cần khéo đẹp. Chỉ cần nguồn dòng chỗ đến tốt; dựng nhà phải có ông bà tốt. (Chú) Cần tổ tông của long tốt.
Giảng: Kinh chỉ đúng tâm lý người chọn đất: ai cũng muốn huyệt "chính diện", ngay giữa, cân đối. Nhưng chính diện đẹp mắt hay là lưng long (xem bài Bối diện long tủy), còn chân long thì "ra huyệt lệch nghiêng", nằm trên một sườn dốc người ta chê. Câu "tiên nhân phần nhiều hạ huyệt ở sườn lệch" (仙人多是下偏坡) là một khẩu quyết đáng nhớ.
Hai câu ví "vợ hiền không cần đẹp trọn vẹn, người có phúc cần gì kẻ hầu đông" nói tiếp ý đầu chương: huyệt không cần nhiều sa hầu, không cần dáng khéo. "Dựng nhà phải có ông bà tốt": cái cần là tổ tông của long.

Ba chuyện thực địa: Dương Châu, Thái Châu, Từ Châu – 試說揚州有一地
Nguyên văn – 原文
試說揚州有一地,地名霜山金沙尾,十里來龍的的直,到作穴處笑殺人,三家葬後盡改去……再賣與人家姓董,造成幾年不敢葬,無人定穴不知向,一朝遇着栢葉仙,大喜此地意洒然,董家遷後出俊子,連科上第登膴仕……又有蔡州盧家地,穿心龍出面向陽,龍長虎短乳穴側,貴過七王無喜色。黃家老翁有陰德,遇着曾仙爲指穴……三子葬後入臺諫,一人執政蔭孫枝……又有徐州一穴地,龍虎端莊有護衛,人爭遷葬有五墳,發蹟政功絕不聞,但言遷後多死絕……世有穴好龍不好,俗人慎卻仙傳道,信知巧拙不在穴,先看傳來等變節,祖宗積累有根基,子孫終須與人別。(註)此論龍也。若還好穴盡分明,是使天機容易泄。
Dịch (lược): Thử kể ở Dương Châu có một chỗ, tên là đuôi Kim Sa núi Sương Sơn: long đến mười dặm thẳng tắp, đến chỗ làm huyệt thì trông buồn cười. Ba nhà táng rồi đều cải đi; một nhà mua được rồi không dùng; một nhà mua lại vẫn không dùng; lại bán cho một nhà họ Đổng, mấy năm không dám táng vì không ai định được huyệt, không biết hướng. Một sáng gặp được Bách Diệp tiên, cả mừng, nói đất này ý tứ thanh thoát. Nhà họ Đổng dời táng xong thì sinh con giỏi, đỗ liền mấy khoa, làm quan lớn, của cải nghìn quan không đếm xuể. Phàm đất tốt làm huyệt xấu, không dễ nói cho người tầm thường biết. Lại có đất nhà họ Lư ở Thái Châu: long xuyên tâm đi ra, mặt hướng dương, long dài hổ ngắn, huyệt nhũ nằm lệch, sang hơn bảy vương mà không có vẻ đẹp. Ông lão họ Hoàng có âm đức, gặp Tăng tiên chỉ huyệt, khuyên đừng bán, làm sinh phần, chết rồi táng không được dời; táng xong ba con vào đài gián, một người làm chấp chính, che chở cả cháu chắt, đến nay làm quan vẫn chưa dứt … Lại có một huyệt ở Từ Châu: long hổ đoan trang có hộ vệ, người tranh nhau dời táng đến năm mộ, mà tuyệt không nghe ai phát đạt, chỉ nghe dời táng xong nhiều nhà chết tuyệt … Đời có huyệt tốt mà long không tốt; người tục lại ngờ lời tiên truyền. Mới biết khéo vụng không ở huyệt; trước hết xem long truyền đến và các đốt biến; tổ tông tích luỹ có gốc rễ thì con cháu rốt cuộc khác người. (Chú) Đây là bàn về long. Nếu huyệt tốt mà đều rõ ràng cả thì thiên cơ dễ lộ.
Giảng: Ba câu chuyện xếp theo một lôgic chặt. Chuyện Dương Châu: long thẳng mười dặm, huyệt "trông buồn cười", qua tay năm nhà không ai dám dùng; đến khi có người biết chỉ huyệt thì phát liền khoa bảng. Đồ "Đổng gia phần" trong sách vẽ cảnh ấy: long từ núi xa đến, nước bao một bên, huyệt nằm lẫn giữa các gò. Chuyện Thái Châu: long dài hổ ngắn, huyệt nhũ nằm lệch, không có vẻ đẹp, mà sang hơn bảy vương; đồ "Hoàng gia long" vẽ hai vòng núi chồng nhau, huyệt ở vòng trên. Chuyện Từ Châu là phản đề: long hổ đoan trang, hộ vệ đủ cả, năm nhà tranh nhau táng mà đều suy tuyệt, vì "huyệt tốt mà long không tốt".
Kết luận rõ ràng: khéo vụng không ở huyệt (巧拙不在穴). Muốn biết đất có phát không, phải xem long truyền đến qua các đốt biến, xem tổ tông có tích luỹ gốc rễ không. Câu cuối giải thích vì sao trời để huyệt tốt trông xấu: nếu huyệt tốt đều đẹp và rõ ràng thì "thiên cơ dễ lộ", ai cũng lấy được.

Bảng tổng hợp: khéo vụng của huyệt – 巧拙對照
| Trường hợp | Hình huyệt | Long | Kết quả |
|---|---|---|---|
| Long tốt, huyệt vụng (好母醜女) | Lệch, nghiêng, trông buồn cười | Tổ tông tốt, có kim chỉ | Phát (Dương Châu, Thái Châu) |
| Long không tốt, huyệt đẹp (穴好龍不好) | Long hổ đoan trang, hộ vệ đủ | Không có gốc | Suy tuyệt (Từ Châu) |
| Huyệt giả có nhũ ngay (假穴真乳) | Nhũ ngay ngắn, có che chắn | Nhánh hộ vệ, không kim chỉ | Lầm người |
| Cầu chính diện (求正面) | Cân đối, chính giữa | Có khi là lưng long | Táng nhầm |
| Hình rồng / hình rắn | Rồng: đầu cao; rắn: bóng rơi ruộng | Theo hình vật | Huyệt cao / huyệt thấp |
| Hình cỏ cây / hình hoa | Cỏ cây: ở ngọn; hoa: ở tâm, sâu | Theo hình vật | Đặt đúng chỗ sống |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Chương này là liều thuốc cho bệnh "chọn huyệt bằng mắt". Ở thực địa, Phong Thuỷ Liên Hoa luôn làm theo thứ tự mà kinh dặn: trước xem long, sau xem huyệt. Một khu đất có long hổ đẹp, minh đường vuông vắn, mà đi ngược lên không thấy mạch long nối vào, chúng tôi xếp vào loại "huyệt tốt long không tốt" như chuyện Từ Châu, dù gia chủ rất thích. Ngược lại, một sườn dốc lệch, trông lôi thôi, mà mạch long từ tổ sơn truyền xuống rõ ràng, có tiền sa ứng đúng, thì chúng tôi xem rất kỹ.
Bài học "huyệt giả có nhũ ngay" đặc biệt quan trọng ở vùng đồi trung du Việt Nam, nơi nhiều nhánh đồi nhỏ mọc ra hai bên một dãy chính, nhánh nào cũng tròn trịa, có hai cánh ôm. Phải tìm cho ra sợi "kim chỉ", tức đường sống núi liền từ thân long vào chỗ định táng; không có nó thì nhũ đẹp đến đâu cũng chỉ là cành lá.
Với nhà ở, ý "vợ hiền không cần đẹp trọn vẹn" cũng đúng: một mảnh đất méo, lệch, nhưng nằm đúng mạch, có đường nước, đường đi ôm vào, vẫn tốt hơn một lô vuông vức nằm ở chỗ khí tán. Phong thuỷ hình pháp xét gốc trước, xét dáng sau.

Tóm lại – 總結: Xảo chuyết huyệt tủy dạy rằng huyệt không có khéo vụng cố định: long tốt hay sinh huyệt vụng, như mẹ đẹp sinh con xấu. Huyệt lệch không ngại, chỉ cần ở trong lòng cục; hình cỏ cây huyệt ở ngọn, hình hoa huyệt ở tâm; hình ở đây mà ứng ở kia. Huyệt giả cũng có nhũ ngay, chỉ thiếu kim chỉ nối long. Cầu chính diện thì táng nhầm; tiên nhân hay đặt sườn lệch. Ba chuyện Dương Châu, Thái Châu, Từ Châu chứng rằng khéo vụng không ở huyệt mà ở tổ tông của long.
Bài trước: Lão nộn huyền tủy: long non, long già như đời người. Bài sau: Tiểu xảo huyệt tủy.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), Hậu quyển, chương tám, Xảo chuyết huyệt tủy, học trò Bùi An Quốc ghi: kinh văn, chú giải và hai đồ "Đổng gia phần", "Hoàng gia long". Hiệu đính: vài chữ mờ (như 茅叢容葛藁, 嘍囉) đọc theo mạch văn; đoạn ba câu chuyện dịch lược phần lặp. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, ghi hướng mạch long đi vào huyệt lệch.
- Lập Cục Pháp: xét tiền sa thủ ứng và lòng cục.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ đường kim chỉ từ thân long vào huyệt.
Bài liên quan – 相關文章
- Lão nộn huyền tủy: long non, long già như đời người
- Bối diện long tủy: nhận mặt và lưng của long
- Thập xảo huyệt tủy: mười huyệt khéo
- Hình tượng huyệt tủy: thú hình
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Lần ra sợi kim chỉ từ thân long vào một huyệt lệch là việc phải đi núi cùng thầy mới học được: phần ấy học qua công trình thật. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Mẹ đẹp sinh con xấu" nói về điều gì? – 好母偏生奇醜女
Nói long tốt hay sinh huyệt trông vụng, lệch; người biết không chọn huyệt theo dáng đẹp mà theo dòng dõi của long.
Huyệt giả có nhũ ngay ngắn nhận ra thế nào? – 假穴常常真乳見
Huyệt giả do nhánh hộ vệ tạo thành, vẫn có che chắn nhưng không có kim chỉ nối với long chính; phải xem tổ tông biến truyền và tiền sa ứng.
Vì sao tiên nhân hay đặt huyệt ở sườn lệch? – 仙人多是下偏坡
Vì chân long thường ra huyệt lệch nghiêng; chỗ chính diện cân đối có khi là lưng long hoặc huyệt giả.
Hình rồng và hình rắn đặt huyệt khác nhau ra sao? – 龍頭蛇頸
Hình rồng huyệt ở đầu, đầu phải cao; hình rắn bóng rơi xuống thấp, huyệt ở trong ruộng.
Chuyện Từ Châu dạy điều gì? – 穴好龍不好
Long hổ đoan trang mà long không có gốc thì năm nhà tranh táng đều suy tuyệt: khéo vụng không ở huyệt mà ở long.








