💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Quản Thị Chỉ Mông (18): Thiên 23 Trạch hướng

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Quản Thị Chỉ Mông (18): Thiên 23 Trạch hướng

Quản Thị Chỉ Mông · Quyển thượng · Thiên 23
管氏指蒙 卷之上 · 擇向第二十三
Tác giả: đề Quản Lộ (管輅, tự Công Minh, đời Tào Nguỵ) · cùng chú: đề Tiêu Cát (蕭吉, đời Tuỳ), Viên Thiên Cương (袁天綱), Lý Thuần Phong (李淳風, đời Đường), Vương Cấp (王伋, đời Tống) · hiệu chính, bổ chú: Uông Thượng Đường (汪尚唐), Uông Thượng Canh (汪尚賡), người Tân An đời Minh
Bản gốc: bản khắc đời Minh, 2 quyển thượng hạ, 100 thiên (bạt năm Vạn Lịch Canh Thìn 1580).

Thiên 23 của Quản Thị Chỉ Mông là thiên Trạch hướng (擇向), "chọn hướng". Sau khi đã định được huyệt, phải quyết định huyệt quay mặt về đâu. Chỉ Mông chọn hướng chủ yếu theo hình thế: phía sau đến là chủ, phía trước đến là khách; hướng phải nhắm về chỗ khách chủ "tình thân", như liệt nữ trọng nghĩa, như trung thần giữ tiết. Thiên phân biệt một đỉnh (nhắm thẳng giữa) và hai đỉnh (nhắm vào khoảng giữa hai đỉnh), cảnh báo nước "máng tre" xung vào huyệt, và đặt nguyên tắc "huyệt không muốn lộ nước, nước không muốn lộ huyệt". Lời chú còn có một nhận xét nổi tiếng về hai bậc thầy: Quản Công Minh nói ít mà nghiệm nhiều, Quách Cảnh Thuần nói nhiều mà nghiệm ít. Bài gồm nguyên văn (trích các đoạn chính), bản dịch, phần giảng và phần luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.

Trả lời nhanh: Phép chọn hướng theo Chỉ Mông: lấy tượng mặt trời mặt trăng chiếu soi, như gương phương chư đón khí. Phía sau đến là chủ, phía trước đến là khách; hướng đặt sao cho chủ khách tình thân: chủ (huyệt) như mở lòng chờ đợi, khách (án triều) như đứng lùi lại rồi tiến bày. Nếu phía trước một đỉnh đặc tú thì nhắm thẳng giữa đỉnh; nếu hai đỉnh liền nhau thì nhắm vào khoảng giữa, chia đều. Trong có án đơn, ngoài có hai núi thì kỵ nước máng xối đâm vào huyệt. Núi phía trước như cờ dựng, ngọc khuê, chuỗi ngọc, như cờ đôi, xe tứ mã, thì nhắm sao cho cân, tránh lệch. Dương chầu dương thì tuý, âm chầu âm thì thuần. Nước phải như cầu vồng, như dải đai, vòng quanh cửa thành; huyệt không lộ nước, nước không lộ huyệt; nước ôm long thì quý, nước quay lưng long thì bại.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hướng không phải chỉ là con số độ trên la kinh. Trước khi đo, phải đứng ở huyệt nhìn ra: khách có thân với chủ không, đỉnh trước một hay hai, nước có ôm có lộ không. Hình thế định hướng trước, la kinh tinh chỉnh sau."

Tranh Sơn kính xuân hành của Mã Viễn đời Nam Tống
Sơn Kính Xuân Hành Đồ của Mã Viễn đời Nam Tống: người đi trên lối núi, ngoảnh nhìn về một hướng. (Public domain)

Chọn hướng: phía sau là chủ, phía trước là khách – 後來為主,前來為賓

Nguyên văn – 原文

擇向之法,聚其舊(?)也,取日月照臨之象,得方諸致感之神。雖形勢之不續,亦表裏之相因。後來兮為主,前來兮為賓。取賓主之喻者,欲如賓主之情親。主降玄室,若虛懷而有待;賓進階廡,類卻立而前陳。情意相投而無間,形勢相駐而不……;如尚義之烈女,如死節之忠臣。

Dịch: Phép chọn hướng là gom cái cũ (?), lấy cái tượng mặt trời mặt trăng chiếu xuống, được cái thần cảm ứng của gương phương chư. Dù hình thế không liền nhau, thì trong ngoài cũng nương nhau. Đến từ phía sau là chủ, đến từ phía trước là khách. Lấy ví dụ khách chủ là muốn (núi trước, núi sau) có tình thân như khách với chủ. Chủ hạ xuống huyền thất, như mở lòng mà chờ đợi; khách tiến vào bậc thềm hành lang, như đứng lùi lại rồi tiến lên bày lễ. Tình ý hợp nhau không có khe hở, hình thế dừng bên nhau mà không…; như liệt nữ trọng nghĩa, như trung thần chết vì tiết.

Giảng: Phương chư (方諸) là chiếc gương đồng lớn người xưa đặt dưới trăng để hứng sương, "lấy nước từ mặt trăng". Hướng huyệt ví như chiếc gương ấy: đặt đúng hướng thì hứng được khí, lệch hướng thì không.

Nguyên tắc khách chủ là cốt lõi: long đến từ phía sau là chủ, ngồi ở huyệt; núi án triều đến từ phía trước là khách. Hướng huyệt là hướng nhìn từ chủ ra khách. Hai hình ảnh rất đẹp: chủ "mở lòng chờ" (huyệt có lòng ôm, nhận khí), khách "lùi lại rồi tiến bày" (án triều đứng lùi ở xa vừa phải, quay mặt về huyệt). Ví với "liệt nữ, trung thần" là nói sự chung thuỷ: khách phải một lòng hướng về chủ, không quay đi nơi khác.

Hiếu Lăng nhà Minh ở Nam Kinh
Hiếu Lăng nhà Minh ở Nam Kinh: lăng tựa Tử Kim Sơn, hướng nhắm về núi trước. (Ảnh: xiquinhosilva, CC BY 2.0)

Một đỉnh nhắm giữa, hai đỉnh chia đều – 孤峰特秀,雙峰聯秀

Nguyên văn – 原文

或孤峰特秀,可圓可直,中而取的;或雙峰聯秀,則當協襄以平分。內奇外耦,猶茵蓐之藉足;外奇內耦,忌筧溜以衝身。(筧,古典切,以竹通水也。)

(注)李曰:內重單案,要知茵蓐;或雙山並立,則又當忌筧溜之衝穴內。

Dịch: Hoặc có một đỉnh đứng riêng thanh tú, tròn cũng được, thẳng cũng được, thì nhắm vào giữa mà lấy làm đích; hoặc có hai đỉnh liền nhau thanh tú, thì nên giúp cả hai mà chia đều. Trong lẻ ngoài chẵn, thì như đệm cỏ lót chân; ngoài lẻ trong chẵn, thì kỵ nước máng xối đâm vào thân. (Chữ 筧 là ống tre dẫn nước.)

(Chú) Lý nói: bên trong coi trọng án đơn, phải biết đó là đệm lót; hoặc hai núi đứng song song, thì lại phải kỵ nước máng xối đâm vào trong huyệt.

Giảng: Hai quy tắc nhắm hướng rất thực dụng:

  • Một đỉnh: nhắm thẳng vào đỉnh, lấy đỉnh làm đích (tâm hướng).
  • Hai đỉnh: không nhắm vào một đỉnh mà bỏ đỉnh kia; nhắm vào khoảng giữa, "chia đều" để cả hai cùng ứng.

Câu "trong lẻ ngoài chẵn" và "ngoài lẻ trong chẵn" nói về lớp án gần (trong) và lớp triều xa (ngoài). Án gần là một (lẻ) thì như tấm đệm êm dưới chân, tốt. Nhưng khi án gần là hai núi song song (chẵn) thì giữa hai núi thường có khe nước, nước chảy thẳng ra như máng tre xối vào huyệt: đó là "nước máng xối", rất kỵ. Khi chọn hướng phải tránh nhắm thẳng vào khe giữa hai núi gần.

Sơ đồ nhắm hướng khi trước mặt có một đỉnh hay hai đỉnh
Sơ đồ: nhắm hướng khi trước mặt có một đỉnh cô phong hay hai đỉnh song phong. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Núi trước như cờ, như ngọc, như xe – 如頓纛植圭,如駟馬高車

Nguyên văn – 原文

如頓纛植圭,如禪壇神島,如聯珠列岳,如九曜七星,夾輔不論其駁雜;如華表雙旌,如駟馬高車,如六駮鳴鑾,如十臣八佾,並肩以辨其真純。庶免乎秉偏相勝,孤遺失倫。

(注)所謂相勝,意在言子位不均;孤遺,言孤寡;失倫,言淫亂。公明微言吉凶,而吉凶多驗;景純多談禍福,而禍福罕驗。讀景純書,當以重取輕;讀公明書,當以輕取重。

Dịch: Như cờ đại dựng, như ngọc khuê cắm, như đàn thiền, như đảo thần, như chuỗi ngọc liền, như núi bày hàng, như chín diệu, như bảy sao: thì (các núi) kẹp giúp không cần bàn có pha tạp hay không; như cột hoa biểu, như cờ đôi, như xe cao tứ mã, như sáu ngựa rung chuông loan, như mười bề tôi, tám hàng múa: thì (các núi) sánh vai, phải phân biệt cái thật cái thuần. Mong tránh được cái lệch hơn thua, cái lẻ loi, cái loạn luân.

(Chú) Cái gọi là "hơn thua" là ý nói vị của các con không đều; "lẻ loi" là nói cô quả; "loạn luân" là nói dâm loạn. Công Minh (Quản Lộ) nói ít về lành dữ mà lành dữ nghiệm nhiều; Cảnh Thuần (Quách Phác) nói nhiều về hoạ phúc mà hoạ phúc ít nghiệm. Đọc sách Cảnh Thuần nên lấy cái nặng làm nhẹ; đọc sách Công Minh nên lấy cái nhẹ làm nặng.

Giảng: Sách chia núi trước mặt thành hai nhóm:

  • Nhóm "một khối" (cờ dựng, ngọc khuê, chuỗi ngọc, bảy sao…): đã là một tập hợp thống nhất, thì các núi phụ hai bên có pha tạp cũng không sao. Nhắm hướng vào khối chính.
  • Nhóm "sóng đôi" (cột hoa biểu, cờ đôi, xe tứ mã…): các núi đứng ngang vai nhau, phải xét kỹ cái nào thật, cái nào thuần, rồi nhắm hướng sao cho cân, không lệch về bên nào.

Nhắm lệch thì sinh ba tai hoạ: "hơn thua" (các con hưởng không đều), "lẻ loi" (cô quả), "loạn luân". Lời chú về Quản Lộ và Quách Phác là nhận xét rất đáng giá: người nói ít thì lời nặng, người nói nhiều thì lời nhẹ. Đọc Táng Thư của Quách Phác thì đừng tin từng lời hoạ phúc; đọc Chỉ Mông thì một câu nhỏ cũng phải coi trọng.

Núi Thiên Môn ở Trương Gia Giới
Núi Thiên Môn ở Trương Gia Giới: một đỉnh cao trước mặt, cái đích để nhắm hướng. (Ảnh: Kovacs Bela-Hungary, CC BY 3.0)

Dương chầu dương, âm chầu âm – 陽朝陽而粹,陰朝陰而純

Nguyên văn – 原文

惟陽朝陽而粹,陰朝陰而純。詵詵兮振振兮,駢英疊尊以齊芬。彼有穴身而顧尾,穴踝而宗身,類是之穴,……連而未分,須小水脚其內,大水……其外,而周迴山際(臨也)。邊水而勢鍾,形固內就;水限山而氣聚,勢必旁真。

Dịch: Chỉ có dương chầu dương thì tuý, âm chầu âm thì thuần. Đông đúc thay, hưng thịnh thay, anh tài sánh đôi, tôn quý chồng lớp, cùng toả hương. Kìa có huyệt ở thân mà ngoái nhìn đuôi, huyệt ở mắt cá chân mà tôn thân; những huyệt như thế, liền nhau mà chưa tách, thì cần nước nhỏ làm chân ở trong, nước lớn… ở ngoài, mà vòng quanh men núi. Kề nước thì thế tụ, hình vốn đi vào trong; nước giới hạn núi thì khí tụ, thế ắt bên cạnh là thật.

Giảng: "Dương chầu dương, âm chầu âm" là nguyên tắc cùng tính giữa toạ và hướng (theo âm dương của sơn): toạ dương thì hướng về núi dương, toạ âm thì hướng về núi âm, khí mới thuần. Đây là nền của lý khí đời sau (tịnh âm tịnh dương).

Đoạn sau nói về các huyệt đặc biệt: hồi long cố tổ (huyệt ở thân mà ngoái lại nhìn đuôi), huyệt ở "mắt cá chân" của long. Những huyệt ấy khó, vì long còn liền chưa tách hẳn. Điều kiện để kết là có nước nhỏ bên trong làm chân, nước lớn bên ngoài bao, nước vòng quanh men núi. "Nước giới hạn núi thì khí tụ" là nguyên lý chung của mọi huyệt.

Sơ đồ núi trước kẹp phò và đứng sóng vai
Sơ đồ: núi trước kẹp phò hay đứng sóng vai, mỗi lối một cách nhắm. (Phong Thuỷ Liên Hoa)

Huyệt không lộ nước, nước không lộ huyệt – 穴不欲露水,水不欲露壙

Nguyên văn – 原文

默默之觀,觀其源泉,如虹如帶,羅遶城門。穴不欲露水,水不欲露壙;深居潭潭之相……,乃為堂堂之貴人。其為不露,是以為珍。抱龍則貴,反龍為亡;抱龍為……,反龍為奔。凡厥流水,其歸一端。然水城形勢,與息道漏道,其文則焉。景純謂:若踞而偃,若攬而有,若進而卻,若坐而受,固則甚巧,但嫌佚失虛受意思,……不若屈也。

Dịch: Lặng lẽ mà xem, xem nguồn suối của nó, như cầu vồng, như dải đai, giăng vòng quanh cửa thành. Huyệt không muốn lộ nước, nước không muốn lộ huyệt; ở sâu trong vẻ thâm nghiêm…, mới là bậc quý nhân đường đường. Vì không lộ, nên mới quý. Ôm long thì quý, quay lưng long thì mất; ôm long là…, quay lưng long là chạy trốn. Phàm các dòng nước chảy, đều quy về một mối. Nhưng thành nước, hình thế, cùng tức đạo, lậu đạo, văn của nó là như thế. Cảnh Thuần nói: "như ngồi xổm mà ngả, như ôm mà có, như tiến mà lùi, như ngồi mà nhận", thì thật rất khéo, nhưng hiềm có ý buông thả, nhận suông,… không bằng (chữ) "khuất" (cong ôm).

Giảng: Ba nguyên tắc về nước khi chọn hướng:

  • Nước như cầu vồng, như đai, vòng quanh cửa thành: nước trước huyệt phải cong ôm, không thẳng.
  • Huyệt không lộ nước, nước không lộ huyệt: từ huyệt không nên nhìn thấy trọn dòng nước chảy đi (thấy nước đi là khí đi theo); từ dòng nước không nên nhìn thấy huyệt (huyệt kín đáo, như quý nhân ở sâu trong nhà). Đây là nguyên tắc kín rất quan trọng.
  • Ôm long thì quý, quay lưng long thì bại: nước phải uốn về phía huyệt (ôm), không được cong ngược ra ngoài (phản cung).

Lời phê cuối với Quách Phác cho thấy Chỉ Mông thích chữ "khuất" (cong, ôm vào) hơn những mô tả hoa mỹ: nước và núi cứ ôm vào là đủ, không cần tả bằng nhiều hình ảnh.

Khúc uốn lớn của Hoàng Hà
Khúc uốn lớn của Hoàng Hà: nước ôm vòng, hướng huyệt theo chỗ nước ôm mà định. (Ảnh: 黄河山曲, CC BY-SA 3.0)

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa đọc thiên Trạch hướng với ba ý.

Thứ nhất, hình thế định hướng trước, la kinh tinh chỉnh sau. Liên Hoa đứng ở huyệt, nhìn tìm "khách" (án, triều), xét một đỉnh hay hai đỉnh, có khe nước giữa hai núi gần không, rồi mới đặt la kinh đo độ. Hướng đúng hình thế mà lệch vài độ thì sửa bằng phân kim; hướng sai hình thế thì không phân kim nào cứu được.

Thứ hai, tránh nước máng xối, tránh lộ thuỷ. Với dương cơ, "nước máng xối" là con hẻm, con đường đâm thẳng vào cửa, là ống thoát nước, mái tôn đổ nước ngay trước cửa. "Lộ thuỷ" là từ cửa chính nhìn thấy dòng xe, dòng nước chảy thẳng đi. Liên Hoa thường xoay cửa, đặt bình phong, trồng hàng cây để "không lộ".

Thứ ba, nói ít mà nghiệm nhiều. Lời chú về Quản Lộ và Quách Phác là bài học cho người làm nghề: đừng hứa hẹn hoạ phúc quá nhiều. Liên Hoa nói với thân chủ điều gì chắc chắn (đất kín hay hở, nước ôm hay phản), không nói những điều phỏng đoán xa xôi.

Hoàng Sơn với các đỉnh núi
Hoàng Sơn: hai đỉnh song song, phải biết nhắm vào khoảng giữa hay vào một đỉnh. (Ảnh: Doctoroftcm, CC BY-SA 3.0)
Cột trụ trước chùa Thiên Mụ, Huế
Chùa Thiên Mụ ở Huế: chùa nhìn ra sông Hương, hướng nhắm về núi bên kia. (Ảnh: William Whyte, CC BY-SA 2.0)

Tóm lại – 總結: Chọn hướng lấy tượng nhật nguyệt chiếu soi, như gương phương chư đón khí. Phía sau đến là chủ, phía trước đến là khách; chủ mở lòng chờ, khách lùi lại rồi tiến bày, tình thân như liệt nữ, trung thần. Một đỉnh thì nhắm giữa, hai đỉnh thì chia đều; án gần là hai núi thì kỵ nước máng xối. Núi trước một khối thì nhắm vào khối, sóng đôi thì nhắm cho cân, tránh lệch. Dương chầu dương thì tuý, âm chầu âm thì thuần. Nước như cầu vồng, như đai, vòng quanh cửa thành; huyệt không lộ nước, nước không lộ huyệt; nước ôm long thì quý, quay lưng thì bại. Quản Lộ nói ít mà nghiệm nhiều.

Bài trước: Quản Thị Chỉ Mông (17): Thiên 22 Đắc huyệt.

Bài sau: Thiên 24–25 – Phục hướng định huyệt, Thừa tổ quang tông 復向定穴第二十四 · 承祖光宗第二十五.

Nguồn: Quản Thị Chỉ Mông (管氏指蒙), bản khắc đời Minh, quyển thượng, thiên Trạch hướng đệ nhị thập tam (擇向第二十三), chính văn và lời chú. Liên hệ: Chu Lễ (phương chư); Kinh Thi, bài Chung tư ("thân thân hề, chấn chấn hề"); Táng Thư của Quách Phác. Nguyên văn chép lại từ bản khắc, chấm câu mới; chỗ …… là chữ mờ hoặc đoạn lược bớt, chỗ (?) là chữ đọc chưa chắc. Hiệu đính: câu mở thiên "聚其舊也" và câu cuối phê Quách Phác đọc chưa chắc, bài giảng theo ý chung.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Chọn hướng theo khách chủ, nhắm một đỉnh hay hai đỉnh, tránh nước máng xối và lộ thuỷ là bài phải thực hành tại huyệt cùng thầy. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Chọn hướng mộ theo nguyên tắc nào? – 擇向

Theo Chỉ Mông: phía sau đến là chủ, phía trước đến là khách; hướng đặt sao cho chủ khách tình thân, khách quay mặt về chủ, không quay đi nơi khác.

Phía trước có hai đỉnh núi thì nhắm hướng vào đâu? – 雙峰

Nhắm vào khoảng giữa hai đỉnh, chia đều cho cả hai cùng ứng; nếu chỉ có một đỉnh đặc tú thì nhắm thẳng giữa đỉnh.

"Nước máng xối" là gì? – 筧溜

Là dòng nước chảy thẳng từ khe giữa hai núi gần phía trước, đâm vào huyệt như nước xối từ máng tre; là điều rất kỵ khi chọn hướng.

"Huyệt không lộ nước, nước không lộ huyệt" nghĩa là gì? – 穴不欲露水

Từ huyệt không nên thấy trọn dòng nước chảy đi, từ dòng nước không nên thấy huyệt; huyệt kín đáo như quý nhân ở sâu trong nhà mới quý.

Vì sao nói Quản Lộ nói ít mà nghiệm nhiều? – 公明微言

Lời chú nhận xét Quản Lộ ít nói hoạ phúc mà lời nào cũng nghiệm, Quách Phác nói nhiều mà ít nghiệm; nên đọc Chỉ Mông phải coi trọng từng câu nhỏ.

Từ khoá: ["trạch hướng" · "擇向" · "chọn hướng mộ" · "khách chủ phong thuỷ" · "quản thị chỉ mông" · "nước máng xối"]

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…