Cây khô trước nhà: Khô mộc sát, cây lớn đè mái theo phong thủy

Cây khô trước nhà, cây chết đứng hoặc một cây lớn vươn tán trùm kín mái, là thứ nhiều gia đình nhà phố sống chung lâu năm mà không để ý. Người ta thường nghĩ "cây nào cũng là cây xanh, có cây là tốt", nhưng Hình Pháp tách rất rõ: cây sống, đứng đúng chỗ là sinh khí; cây đã chết khô, hay cây lớn đè lên nóc nhà, lại là một dạng sát có tên quen gọi là Khô mộc sát.

"Tôi nhắc lại: Thuật Phong Thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống."

— Thầy Vũ Giới

Một căn nhà có sự sống thì quanh nó cũng phải là những thứ đang sống. Cái cây đứng trước cửa là vật sống gần nhà nhất, nhìn thấy mỗi ngày. Khi nó chết mà vẫn đứng đó, cái chết ấy nằm ngay trong minh đường. Bài viết thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố, trình bày theo Hình Pháp Liên Hoa: Khô mộc sát là gì, cây lớn trùm mái sinh sát ra sao, cách xét nặng nhẹ, và hướng xử lý đúng trình tự, đúng quy định cây xanh đô thị.

Khô mộc sát là gì? Phân biệt với cây chắn cửa

Khô là khô héo, mộc là cây. Khô mộc là cây đã cạn nhựa sống: thân trơ, cành gãy, vỏ bong, không còn ra lá, hoặc chỉ còn lác đác vài nhánh xanh trên một thân đã mục. Gọi là sát vì nó là hình của sự suy kiệt, đứng ở vị trí mà căn nhà phải nhìn vào, phải hứng lấy.

Trong cùng chuyên đề, bài cột điện trước cửa nhà phố đã bàn trường hợp cây lớn đứng thẳng giữa cửa như một cây trụ chắn khí. Đó là chuyện vị trí: cây còn sống, còn khoẻ, nhưng đứng sai chỗ. Bài này bàn hai chuyện khác:

• Cây đã chết khô hoặc đang chết dần, dù đứng ngay cửa hay lệch sang một bên, miễn là nằm trong tầm nhìn và trong minh đường của nhà.
• Cây quá lớn so với nhà, tán vươn trùm lên mái, cành chạm hoặc đè lên nóc, rễ lan dưới nền, che gần hết ánh sáng phía trước.

Hai trường hợp nghe khác nhau nhưng cùng một gốc lý: sinh khí của cây không còn nuôi được căn nhà. Một bên là cây không còn sinh khí. Một bên là cây có sinh khí quá thịnh, lớn tới mức lấn át nhà, biến cái lẽ ra là vật che thành vật đè. Nhìn sơ đồ dưới đây để thấy tương quan giữa cây khô, cây lớn trùm mái và minh đường trước cửa.

Vì sao cây khô, cây lớn đè mái lại thành sát?

Sinh khí kiệt ngay ở minh đường

Cây là mộc, mộc chủ sinh. Một cái cây khoẻ trước nhà là nơi khí đất bốc lên, tụ lại, toả ra. Đó là lý do phong thuỷ hình thế quý cây xanh ở minh đường: cây làm cho khí đến chậm lại, dịu đi, có chỗ dừng. Khi cây chết, cái nguồn sinh ấy tắt. Hình của nó chuyển từ "sinh" sang "tử". Căn nhà đối diện mỗi ngày với một vật chết đứng giữa sân, giữa vỉa hè, khí trước cửa vì vậy mà hao.

Cành khô thành mũi nhọn

Cây chết rụng hết lá, chỉ còn bộ xương cành trơ ra, nhiều nhánh gãy chĩa ngang. Lúc này nó mang thêm hình của góc nhọn, giống những gì đã bàn trong bài góc nhọn chiếu vào nhà. Một thân cây khô cao ngang tầng hai, cành chĩa thẳng vào cửa sổ phòng ngủ, là chồng hai thứ sát lên nhau: khí kiệt và hình nhọn.

Cây lớn trùm mái: dương bị che, nóc bị đè

Nhà phố mặt tiền 4–5 m vốn chỉ lấy sáng ở hai đầu. Khi một cây lớn trên vỉa hè hay trong sân trước vươn tán phủ kín mặt tiền, có khi phủ luôn cả mái, ánh sáng trời bị chặn gần hết. Ban ngày vẫn phải bật đèn, tường ẩm, mái rêu. Dương khí từ phía trước yếu hẳn, nhà nghiêng về âm.

Nặng hơn nữa là khi cành lớn đè trực tiếp lên nóc. Theo nguyên lý thông thiên thấu địa, nóc nhà là chỗ nhà thông với trời. Một tán cây đè lên nóc giống như một bàn tay úp lên đầu người: phía trên không thông, khí trời không xuống được, khí trong nhà không thoát lên được.

Rễ lan dưới nền, thân nghiêng về nhà

Cây quá lớn so với khoảng đất thì rễ phải tìm chỗ lan. Rễ trồi vỉa hè, nứt sân, có khi luồn vào móng, vào đường ống. Phía dưới, nền nhà là chỗ thấu địa; rễ cây phá nền là phá cái chỗ tiếp đất của nhà. Còn nếu thân cây nghiêng hẳn về phía nhà, đó vừa là thế đè về hình, vừa là nỗi lo thật sự mỗi mùa mưa bão.

Nguy cơ gãy đổ: chuyện an toàn đứng trước

Phải nói thẳng: cây khô, cây mục rỗng ruột, cây lớn bị nghiêng là mối nguy về an toàn trước khi là chuyện phong thuỷ. Cành khô có thể rơi bất cứ lúc nào, nhất là khi có gió mạnh. Gia chủ không nên chờ "xem phong thuỷ xong rồi tính". Việc an toàn phải làm ngay, theo đúng quy định, còn phần bố cục thì chỉnh song song.

Bảng dấu hiệu nhận biết và mức nặng nhẹ

Không phải cây nào trước nhà cũng là sát, và không phải cứ có một cành khô là phải hoảng. Cái cần là nhìn cho đúng: cây còn sống hay đã chết, lớn đến đâu so với nhà, đứng ở đâu so với cửa và nóc. Bảng sau giúp gia chủ tự quan sát trước khi quyết định.

Dấu hiệu	Mức độ	Hướng xử lý
Cây còn xanh, vài cành khô lẻ ở ngọn	Nhẹ	Tỉa cành khô, chăm sóc lại cây; giữ cây làm vật che
Cây rụng lá trái mùa, nửa tán khô, vỏ bong	Trung bình	Nhờ đơn vị chuyên môn kiểm tra cây có cứu được không; tỉa phần chết
Cây chết hẳn, thân trơ, cành chĩa vào cửa hoặc cửa sổ	Nặng	Đề nghị xử lý theo quy định; sau đó trồng cây mới phù hợp
Tán cây phủ kín mặt tiền, trong nhà tối cả ngày	Trung bình	Tỉa tán cho thoáng, mở sáng phía trên bằng giếng trời
Cành lớn đè lên mái, lá lấp máng, mái rêu	Nặng	Xin tỉa cành vươn qua nóc; sửa lại máng, thoát nước mái
Thân nghiêng về nhà, rễ trồi nứt sân hoặc móng	Nặng, ưu tiên an toàn	Báo ngay đơn vị quản lý cây xanh; mời kỹ sư xem móng
Cây khô nhỏ trong chậu, bồn trước cửa	Nhẹ	Thay cây sống; không để chậu cây chết ở cửa

Đứng ở cửa nhìn ra, tự hỏi ba câu: cây còn sống không? Nó đang che hay đang đè lên nhà? Nó nằm ở đâu so với cửa chính, cửa sổ phòng ngủ và nóc? Trả lời được ba câu ấy là đã biết phần lớn mức độ của Khô mộc sát.

Xử lý theo Hình Pháp và theo quy định cây xanh đô thị

Nguyên tắc chung của chuyên đề vẫn giữ: Hình Pháp trước, pháp khí sau. Với cây, Hình Pháp ở đây phần lớn là những việc rất đời thường: tỉa, thay, trồng lại, mở sáng. Nhưng làm việc gì cũng phải đúng người, đúng thủ tục.

Phân biệt cây của ai trước khi động tới

Cây trên vỉa hè, dải phân cách, công viên thường là cây xanh công cộng, do đơn vị quản lý cây xanh đô thị hoặc chính quyền địa phương phụ trách. Gia chủ không tự chặt, tự cưa, tự đổ hoá chất làm cây chết. Việc đúng là làm đơn hoặc báo cho phường, xã, hay đơn vị quản lý cây xanh, nêu rõ cây đã khô, nghiêng, có nguy cơ gãy đổ hoặc cành đè mái nhà. Họ sẽ kiểm tra và xử lý theo quy định.

Cây trong đất nhà mình thì gia chủ tự quyết, nhưng cây lớn nên thuê đội có thiết bị và kinh nghiệm, nhất là khi cây sát mái, sát dây điện.

Cứu cây trước, thay cây sau

Một cây đang yếu chưa chắc đã chết. Nhiều khi cây suy vì gốc bị bê tông kín, rễ không có đất thở, hay bị sâu đục thân. Nhờ người có chuyên môn xem có cứu được không. Cây còn cứu được thì tỉa phần chết, mở đất quanh gốc, chăm lại.

Trồng lại cây sống, đúng cỡ, đúng chỗ

Khi cây cũ đã phải hạ, đừng để trống trơn rồi đổ bê tông. Minh đường mất cây là mất một vật che. Trồng lại cây mới, chọn loại tán vừa, không quá cao so với nhà, trồng lệch khỏi trục cửa chính để không thành trụ chắn. Với nhà mặt tiền hẹp không có sân, bồn cây thấp, giàn cây leo trên lam mặt tiền, chậu cây ở ban công tầng hai cũng là cách đưa sinh khí trở lại.

Tỉa tán, mở nóc cho cây lớn

Cây lớn còn khoẻ thì không nên vì sợ sát mà hạ bừa. Việc cần làm là tỉa cho tán không trùm lên mái, cành không chạm nóc, ánh sáng lọt được xuống mặt tiền. Tán còn đó, khí còn được che, nhưng nóc nhà đã thông lại. Với cây công cộng, việc tỉa cũng phải đề nghị đơn vị quản lý làm.

Bù dương khí từ phía trên

Nếu cây lớn phía trước vẫn phải giữ, nhà phố có thể lấy sáng từ trên xuống: giếng trời giữa nhà, mái lấy sáng ở cầu thang, sân thượng thoáng. Ánh sáng từ trên bù cho phần mặt tiền bị che. Cách làm giếng trời tham khảo bài giếng trời nhà phố.

Pháp khí chỉ là phần bổ cứu

Sau khi hình đã được sửa, nếu cần bổ cứu thì phải xét theo lý khí của chính căn nhà, không có vật nào "đặt trước cửa là xong". Cây đã chết mà vẫn để đó, chỉ treo thêm một món đồ, thì hình chết vẫn còn nguyên. Bài viết dừng ở lý pháp; thủ pháp phải xem tận nơi.

Những tình huống thường gặp ở nhà phố Việt Nam

Cây vỉa hè trùm kín nhà ống trong phố cũ

Nhiều tuyến phố cũ có hàng cây lớn trồng từ lâu. Căn nhà ống mặt tiền 4 m nằm ngay dưới tán một cây cao gấp mấy lần nhà. Mùa mưa lá rụng lấp máng, nước tràn vào tường; mùa khô trong nhà vẫn tối. Hướng xử lý: đề nghị đơn vị quản lý tỉa cành vươn qua mái; sửa máng và đường thoát nước; mở giếng trời giữa nhà; sơn mặt tiền và nội thất phía trước màu sáng. Cây vẫn được giữ, chỉ là không còn đè lên nóc.

Mua lại nhà cũ có cây chết trong sân trước

Có những căn nhà để trống lâu ngày, cây trong sân không ai tưới, chết khô từ lâu. Người mua mới thường chỉ lo sửa nhà mà quên cái cây. Hướng xử lý: hạ cây khô trước khi dọn vào, làm lại lớp đất, trồng cây mới. Việc này nên làm sớm, trước khi về ở. Xem thêm những lưu ý khác trong bài mua nhà phố cũ hợp phong thuỷ.

Nhà trong hẻm sát một cây cổ thụ

Trong một số hẻm, có cây lớn đứng từ trước khi hẻm thành phố, gốc to, tán rộng, nhiều nhà xung quanh xây sát vào. Cây này nếu khoẻ thì là cái quý của cả xóm, không nên coi là sát chỉ vì nó lớn. Cái cần xem là nhà mình có bị cành đè mái, rễ phá móng hay không. Nếu chỉ là bóng mát, không đè, không phá, thì giữ cây, chỉnh nhà mình cho đủ sáng là được.

Những sai lầm thường gặp khi xử lý cây trước nhà

• Coi mọi cây lớn là sát rồi chặt. Cây sống, khoẻ, không đè mái, không chắn chính giữa cửa thì là vật che có ích. Chặt đi là tự phá minh đường của mình.
• Tự ý chặt, đầu độc cây công cộng. Vừa sai quy định, vừa gây mâu thuẫn với hàng xóm, chính quyền. Phong thuỷ không bao giờ là lý do để làm sai luật.
• Để cây chết đứng vì kiêng chặt. Có người ngại động vào cây lâu năm nên để nó khô đứng đó nhiều năm. Hình chết trước cửa còn nặng hơn nhiều so với một lần xử lý đúng cách.
• Hạ cây xong đổ bê tông kín. Mất cây mà không trồng lại, minh đường thành khoảng trơ, nóng, khí không có chỗ dừng.
• Chỉ lo vật phẩm mà bỏ qua an toàn. Cành mục treo trên mái là chuyện phải xử lý ngay, không có món đồ nào giữ được cành không rơi.

Tóm lại: Khô mộc sát là hình của sự suy kiệt đứng ngay trong minh đường; cây lớn trùm mái là sinh khí quá thịnh đến mức đè lên nhà. Nhìn cho ra cây còn sống hay chết, che hay đè, đứng ở đâu. Việc an toàn làm trước, đúng quy định cây xanh đô thị. Rồi đến Hình Pháp: cứu cây được thì cứu, phải thay thì trồng lại đúng chỗ, tỉa cho nóc thông, mở sáng từ trên. Một căn nhà có sự sống thì trước cửa phải là cái cây đang sống.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cột điện trước cửa nhà phố: xuyên tâm sát
• Nhà cạnh nhà bỏ hoang
• Minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp

Câu hỏi thường gặp

Cây khô trước nhà có phải lúc nào cũng là sát?

Cây đã chết hẳn, nằm trong tầm nhìn và minh đường của nhà thì là hình suy, nên xử lý. Vài cành khô lẻ trên một cây còn xanh thì chỉ cần tỉa và chăm lại.

Cây lớn trước nhà nhưng còn xanh tốt có nên chặt?

Không nên chặt bừa. Cây khoẻ, không đè mái, không chắn chính giữa cửa là vật che có ích. Chỉ cần tỉa tán cho nóc thông và mặt tiền đủ sáng.

Cây khô trên vỉa hè trước nhà thì ai xử lý?

Cây vỉa hè thường là cây xanh công cộng. Gia chủ báo phường, xã hoặc đơn vị quản lý cây xanh để họ kiểm tra và xử lý theo quy định, không tự chặt.

Hạ cây khô xong có nên trồng cây khác?

Nên. Trồng cây sống, tán vừa, lệch khỏi trục cửa chính. Nhà không có sân thì dùng bồn cây, giàn cây leo hoặc chậu cây ở ban công.

Có vật phẩm nào thay được việc xử lý cây khô?

Không. Hình chết còn đó thì vật phẩm không thay được. Pháp khí chỉ bổ cứu sau khi đã sửa hình và phải theo lý khí từng nhà.