Địa Lý Đại Thành
地理大成 (山法全書 卷之十四 · 葬法落頭作法部 · 金鋼鑽 · 穴內作用二十九法)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · Ngô Thượng Tu 吳上修 (Lan Âm) tham · Hoàng Hằng Thường 黃恒裳 (Bạch Nhạc) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 14 (Táng pháp lạc đầu tác pháp bộ), tập hai.
Kim Cương Toản (金鋼鑽, "mũi khoan kim cương") và Huyệt nội tác dụng hai mươi chín pháp (穴內作用二十九法) mở đầu quyển mười bốn Sơn Pháp Toàn Thư trong Địa Lý Đại Thành, phần Diệp Cửu Thăng gọi là "tác pháp bộ": các phép dùng sức người để sửa huyệt. Kim Cương Toản tương truyền của Dương Quân Tùng, vẽ từng cặp hình "bản hình" (hình vốn có) và "pháp táng" (hình sau khi làm phép) cho năm sao kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ. Hai mươi chín pháp tương truyền của Ngô Cảnh Loan, mỗi pháp một chữ: thôn, thổ, phù, trầm, ẩn, thông, chú, bồi, tá, trở… Bài này dịch và giảng hai phần ấy.
Trả lời nhanh: Theo Địa Lý Đại Thành, ngoài "chính táng" (theo hình sinh thành mà định huyệt) còn có "pháp táng" (định chỗ huyệt rồi làm ra hình): huyệt thuần âm thì đục ra oa kiềm, thuần dương thì đắp thành nhũ đột, để âm dương giao. Kim Cương Toản vẽ hai mươi hai cặp hình bản hình và pháp táng cho năm sao: đắp đột tiếp mạch, mở cánh tay, đào ao tụ thuỷ, đắp án nội. Hai mươi chín pháp của Ngô Cảnh Loan là các thủ thuật trong huyệt: thôn (nuốt vào), thổ (nhả ra), phù (nổi), trầm (chìm), ẩn, thông, chú, bồi, tá, trở, ngự, giá, tiệt, chế, tạc, ký, thực, hư, thiểm, toản, lậu, tốc, tiết, phá, ao, sàm, huyền, đấu, tức. Điều kiện chung: long phải thật, huyệt phải đúng.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng: phong thuỷ là "thiên thời, địa lợi, nhân hoà". Lời mở quyển mười bốn nói đúng chữ "nhân": trời không có người thì không nương được, người không có trời thì không thành.
Chính táng và pháp táng khác nhau ra sao? – 正葬 · 法葬
Chính táng là theo hình sinh thành mà định huyệt; pháp táng là định chỗ huyệt trước rồi làm ra hình. Diệp Cửu Thăng nói: huyệt thuần âm thì đục ra oa kiềm, thuần dương thì đắp thành nhũ đột, nếu không thì âm dương không giao, không có hoá khí. Trời không thu hết công, để lại những huyệt chờ người tác dụng, đó là cơ vi trời người cùng dùng, ba tài cùng đứng không thể thiếu một. Ngoài huyệt, sa thuỷ cũng có phép làm: sa dài to thô ngoan là thừa, nên cuốc nên đục; thấp rụt mỏng yếu là thiếu, nên đắp nên bồi; nước nghiêng đổ thì đắp khối bồi sa để giữ lại.

九升氏曰。人不天不因。天不人不成。故正葬之外。又有法葬。正葬者。因形而定穴。因其生成之形。而定其穴之所也。法葬者。定穴而作形。先定其作穴之所。而純陰者鑿出窩鉗。純陽者堆成乳凸也。不則陰陽不交。無化氣矣。夫天不收其全功。而必生此待人作用之穴者。乃天人交用之微機。三才之所以並立而不可缺一也。穴之外。砂水亦有作法。砂之長大粗頑者。謂之有餘。宜鋤宜鑿。以制其過。低縮薄弱者。謂之不足。宜堆宜培。以補其不及。而水之傾泄者。宜築塊培砂以留阻之。皆以人相天之事也。
Dịch: Cửu Thăng nói: người không có trời thì không có chỗ nương, trời không có người thì không thành. Cho nên ngoài chính táng lại có pháp táng. Chính táng là nhân hình mà định huyệt: nhân hình sinh thành mà định chỗ huyệt. Pháp táng là định huyệt mà làm hình: trước định chỗ làm huyệt, rồi thuần âm thì đục ra oa kiềm, thuần dương thì đắp thành nhũ đột; không thế thì âm dương không giao, không có hoá khí. Trời không thu hết công mà ắt sinh ra những huyệt chờ người tác dụng, đó là cơ vi trời người cùng dùng, là lẽ ba tài cùng đứng không thể thiếu một. Ngoài huyệt, sa thuỷ cũng có phép làm: sa dài to thô ngoan gọi là thừa, nên cuốc nên đục để chế chỗ quá; thấp rụt mỏng yếu gọi là thiếu, nên đắp nên bồi để bù chỗ không tới; nước nghiêng đổ thì nên đắp khối bồi sa để giữ lại. Đều là việc người giúp trời.
Giảng: Đây là lời biện hộ triết học cho cả quyển mười bốn. Phép "thuần âm đục oa, thuần dương đắp đột" lấy từ nguyên tắc âm dương phải giao đã gặp ở Thần Bảo Kinh (bài 41): mạch toàn lồi thì phải tạo một chỗ lõm để nhận, mạch toàn lõm thì phải tạo một chỗ lồi. Cụm "người giúp trời" (dĩ nhân tướng thiên) đặt giới hạn: người chỉ giúp, không thay; trời đã cho long thật thì người mới sửa được hình.
Kim Cương Toản dạy tìm đất và "lấy phép chế biến" thế nào? – 金鋼鑽
Kim Cương Toản kể Dương công một hôm cầm mũi khoan kim cương nói với học trò: thuật địa lý, long phải có chính tinh, huyệt phải có chính hình, sa phải có chính danh, nước phải có chính tình; ngoài bốn điều ấy còn có ý chỉ pháp táng: có thường thì có biến, phép là để chế biến. Long hung huyệt cát thì hoạ không lâu; long cát huyệt hung thì dù hung rồi cũng phúc; cơ bỏ hung gọi phúc chỉ ở chỗ theo chỗ đủ tránh chỗ thiếu, theo phép tài thành phụ tướng.

楊公一日執金鋼鑽謂門人曰。地理之術。龍要有正星。穴要有正形。砂要有正名。水要有正情。四者之外。又有法葬之旨。所謂有常則有變。而法則所以制變者也。如高山葬窟定形也。而有空窟之天狗。平地葬突定形也。而有暴突之孤曜。……故龍凶穴吉。無情而有情也。雖禍不久。龍吉穴凶。有情而無情也。雖凶必福。而去凶召福之機。惟在于趨全避缺。裁成輔相之法則而已。故尋地之法。須先辨其穴星陰陽。如陽落之形必仰。陰落之形必覆之類。然後尋其降脊。以提氣脉。究灰線之微茫而定穴。……又須看其出乳圓淨。如蟹眼之突。活動有情。兩傍有微茫水環之。斯非暴。可葬。切忌無乳失陷爲空窟。……又須辨其龍格之。如灰包。如茶槽。如藥碾。如畚箕。水梘之類者。慎勿扦之。
Dịch: Dương công một hôm cầm mũi khoan kim cương bảo học trò: thuật địa lý, long phải có chính tinh, huyệt phải có chính hình, sa phải có chính danh, nước phải có chính tình. Ngoài bốn điều ấy còn có ý chỉ pháp táng, gọi là có thường thì có biến, mà phép là để chế biến. Như núi cao táng vào hõm là hình đã định, nhưng có hõm rỗng là "thiên cẩu"; đất bằng táng vào gò là hình đã định, nhưng có gò đột ngột là "cô diệu". Cho nên long hung huyệt cát là vô tình mà có tình, dù hoạ không lâu; long cát huyệt hung là có tình mà vô tình, dù hung ắt phúc. Cơ bỏ hung gọi phúc chỉ ở chỗ theo chỗ toàn, tránh chỗ khuyết, theo phép tài thành phụ tướng mà thôi. Cho nên phép tìm đất: trước phân âm dương của huyệt tinh (dương rơi thì hình ngửa, âm rơi thì hình úp), sau tìm sống mạch giáng xuống để nhấc khí mạch, xét đường chỉ trong tro mờ mịt mà định huyệt. Lại phải xem nhũ ra tròn sạch như mắt cua nổi, sống động có tình, hai bên có nước mờ mịt vòng quanh, thế là không phải "bạo", táng được; rất kỵ không có nhũ, sụt lõm thành hõm rỗng. Lại phải phân cách long: những hình như bao tro, máng trà, cối thuốc, sọt rác, máng nước thì cẩn thận đừng cắm.
Giảng: Bốn chữ "chính" (chính tinh, chính hình, chính danh, chính tình) là bốn tiêu chuẩn của địa lý hình thế; pháp táng chỉ đến sau khi bốn chữ ấy đã đủ. Câu "long hung huyệt cát hoạ không lâu, long cát huyệt hung dù hung ắt phúc" nói lại tư tưởng long là gốc: huyệt sửa được, long không sửa được. Danh sách hình "bao tro, máng trà, cối thuốc, sọt rác" là những hình long không có sinh khí, kinh dặn đừng phí công tác dụng.
Kim tinh: bảy cặp hình bản hình và pháp táng – 金星形局
Phần kim tinh có bảy cặp hình. Kim tinh dựa đứng, hai vai bằng, đường dài khí ẩn, chỉ là càng rỗng, thì đắp đất mới cao như móng ngựa, ở chỗ mạch nhập thủ tận mà hạ huyệt, gọi là táng pháp tiếp khí. Kim tinh nằm ngửa thoai thoải, miệng lệch, minh đường hẹp, thì đào mở vòng cong bên hổ. Kim tinh lệch có trái không phải thì làm phép "kim thoát kim", đắp thành cánh tay phải. Kim tinh đường dài nước thẳng thì kéo huyệt ra giữa đường, đắp đất tiếp mạch, trước mặt đào một ao tụ thuỷ.

金星來勢倚立。兩肩平齊。左右山寬。氣隱堂長。只是虛鉗。……凡遇此等形穴。不必鋤深。但輪新土高如馬蹄樣。四尺下棺。如來龍真正。法于入首脉上盡處下穴。此名堂氣短。墓頭一出。便有金魚水界。此名接氣葬法。下後大發。
金星來勢平緩。偃仰。兩角平齊。口內斜側。明堂窄狹。……用工掘開虎邊彎環。一則右邊不迫。二則龍虎兩抱。三則元辰不直。自然有金魚水之玄環穴。
金星偏生。有左無右。穴居正面。右山不抱。穴露水散。……當作金星脫金作用。須是用工作成右臂。使左右一般。
此名金星退敗穴。……須拔出堂中一二尺。培起新土。接脉高三尺。深二尺下之。又須前面作聚水池一口。則堂短去水不直。
元形金頂火脚。……須于左右火角上用工鋤作水木之形。則金生水。水生木。自然相生。
Dịch: Kim tinh thế đến dựa đứng, hai vai bằng nhau, núi tả hữu rộng, khí ẩn đường dài, chỉ là càng rỗng. Gặp hình huyệt như thế không cần cuốc sâu, chỉ đắp đất mới cao như móng ngựa, bốn thước hạ quan. Nếu long đến chân chính thì theo phép hạ huyệt ở chỗ mạch nhập thủ tận; như thế gọi là đường khí ngắn, đầu mộ vừa nhô ra liền có nước kim ngư làm giới; đó gọi là táng pháp tiếp khí, táng xong phát lớn. Kim tinh thế đến thoai thoải, nằm ngửa, hai sừng bằng, trong miệng lệch xiên, minh đường hẹp: dùng công đào mở vòng cong bên hổ; một là bên phải không bức, hai là long hổ cùng ôm, ba là nguyên thần không thẳng, tự nhiên có nước kim ngư uốn chữ chi vòng huyệt. Kim tinh sinh lệch, có trái không phải, huyệt ở chính diện, núi phải không ôm, huyệt lộ nước tán: làm phép kim tinh thoát kim, dùng công làm thành cánh tay phải, cho trái phải như nhau. Kim tinh lui bại: phải kéo ra giữa đường một hai thước, đắp đất mới, tiếp mạch cao ba thước, sâu hai thước mà hạ; lại phải trước mặt làm một ao tụ thuỷ, thì đường ngắn, nước đi không thẳng. Hình vốn đầu kim chân hoả: phải ở hai sừng hoả bên trái phải dùng công cuốc thành hình thuỷ mộc, thì kim sinh thuỷ, thuỷ sinh mộc, tự nhiên tương sinh.
Giảng: Bảy cặp hình kim tinh cho thấy ba thủ thuật chính: đắp (đắp đột tiếp mạch, đắp cánh tay thiếu), đào (đào mở chỗ bức, đào ao tụ thuỷ) và cuốc sửa hình (cuốc sừng nhọn hình hoả thành hình thuỷ mộc cho tương sinh). Con số thước tấc trong sách (bốn thước, ba thước, hai thước) là con số của bản cổ, không phải chuẩn chung. Điều kiện lặp đi lặp lại ở mọi cặp hình là "nếu long tốt"; long không tốt thì "không nên dùng công".
Mộc, thuỷ, hoả, thổ tinh được sửa như thế nào? – 木水火土星局形
Mộc tinh nước chảy thẳng thì đắp đất giữa đường tiếp mạch làm mộ, khiến núi tả hữu chầu lại. Mộc đầu kim cước thì sát bên phải mở thuỷ huyệt, né sát trái, lấy kim sinh thuỷ, thuỷ sinh mộc. Thuỷ tinh nhiều sóng thì đắp kim bào rõ ràng, bồi hai tay dài ôm huyệt. Thuỷ tinh giọt nước thì đắp đỉnh kim làm mộ, đắp long hổ hai bên, trước mặt đắp một thổ tinh nằm ngang làm án nội. Hoả tinh rơi xuống đất bằng thì trên mặt thổ mở miệng sâu vào sáu bảy tám thước. Thổ tinh nhũ thô cổ lớn thì tiếp mạch ở đầu nhũ, cuốc mở long hổ cho cong ôm, gọi là huyệt tiếp mộc.

名木星流水穴。……須用工于堂中接脉。堆土作墓。使左右山拱來。堂短水不直。方吉。
此名木頭金脚。相尅主凶。……宜貼右邊開水穴下之。迴避左殺。取金生水。水生木。避殺迎生。則轉成大地矣。
名水星滴水脉。……須尋正脉脫殺處。用工堆起金頂爲墳。取金水相生。又用工于左右兩傍貼出龍虎護穴。使穴不受風。更于面前堆一橫土星與穴相等。不高不矮。以作內案。使水不汎濫。
火星脫落平地。名倒地火。微起土面。若就面上扦之。則鬬剛硬。名犯天罡。……宜于土面上開口深進六七八尺立穴。其中微出金唇。貼硬就軟。左右鋤出龍虎。使內水合流堂中。
此土星只如此葬。乳粗股大。……微有一絲脉下。只接脉就乳頭葬墳。用工鋤開左右龍虎。取開彎抱。去其粗頑。名接木穴。
此名臥牛土。頂斜……宜傍開微處。取出乳頭界水。作一股環轉就中立穴。收拾堂氣。名曰斜木扦芽穴。
Dịch: Gọi là mộc tinh lưu thuỷ huyệt: phải dùng công ở giữa đường tiếp mạch, đắp đất làm mộ, khiến núi tả hữu chầu lại, đường ngắn nước không thẳng mới tốt. Đây gọi là đầu mộc chân kim, tương khắc chủ hung: nên áp bên phải mở thuỷ huyệt mà hạ, tránh sát bên trái, lấy kim sinh thuỷ, thuỷ sinh mộc, tránh sát đón sinh thì chuyển thành đất lớn. Gọi là thuỷ tinh mạch giọt nước: phải tìm chỗ chính mạch thoát sát, dùng công đắp đỉnh kim làm mộ, lấy kim thuỷ tương sinh; lại dùng công ở hai bên đắp ra long hổ hộ huyệt cho huyệt không bị gió; lại trước mặt đắp một thổ tinh ngang, bằng với huyệt, không cao không thấp, làm án nội cho nước không tràn. Hoả tinh rơi xuống đất bằng gọi là hoả đổ đất, hơi nổi mặt thổ; nếu cắm ngay trên mặt thì chạm chỗ cứng, gọi là phạm thiên cương. Nên trên mặt thổ mở miệng sâu vào sáu bảy tám thước lập huyệt, trong đó hơi ra môi kim, áp chỗ cứng theo chỗ mềm, hai bên cuốc ra long hổ, cho nước trong hợp chảy giữa đường. Thổ tinh này nếu chỉ táng như thế thì nhũ thô cổ lớn: hơi có một sợi mạch xuống thì chỉ tiếp mạch ở đầu nhũ mà táng, dùng công cuốc mở long hổ hai bên cho cong ôm, bỏ chỗ thô ngoan, gọi là huyệt tiếp mộc. Đây gọi là thổ trâu nằm, đỉnh nghiêng: nên mở bên chỗ hơi nhỏ, lấy ra nhũ đầu và nước giới, làm một nhánh vòng lại mà lập huyệt ở giữa, thu đường khí; gọi là huyệt cây xiên đâm mầm.
Giảng: Ở bốn sao còn lại, logic vẫn là ngũ hành tương sinh: mộc khắc thì lấy thuỷ trung gian, hoả gắt thì lấy thổ làm mặt mềm, thuỷ tràn thì lấy kim làm đỉnh và thổ làm án. "Thiên cương" là chỗ mặt cứng, đỉnh dữ; cắm thẳng vào đó gọi là phạm thiên cương. Những lời đoán bệnh tật, góa bụa trong bản gốc là cách sách cổ nhấn mạnh hậu quả, bài viết lược bớt. Hai mươi hai cặp hình của Kim Cương Toản có giá trị nhất ở chỗ cho thấy người xưa "nhìn hình mà sửa hình" một cách hệ thống.
Hai mươi chín pháp trong huyệt của Ngô Cảnh Loan – 穴內作用二十九法
Hai mươi chín pháp là các thủ thuật xử lý trong lòng huyệt, mỗi pháp ứng một tình huống. Thôn: sao nhỏ không nên phá thì đục hang nhỏ phía dưới đưa quan vào. Thổ: mạch dốc gấp thì đắp một gò rỗng xả sát rồi lập huyệt dưới gò. Phù: mạch dày thì đục sâu làm huyệt rỗng dưới đáy, đặt quan bên trên. Trầm: mạch hùng vượng thì chôn sâu, trên xây huyệt rỗng. Ẩn: dư khí trước huyệt chạy dài thì huyệt ở chỗ long dừng, không đắp mộ, ở chỗ nhận đường khí xây mộ giả. Bồi: long đá không đất thì lấy đất tốt lót đáy.

吞法 星體微小。不宜打破。則以吞法作之。其法于結穴之處。穿鑿其下。作小洞。以棺送入。封土外。復成一假墳。則內凝山靈。外食堂秀。
吐法 龍脉陡急。奏之則恐爛棺而生禍。離之則恐脫脉而令退。當以吐法作之。奏脉下造一空墩。以卸其煞。然後于空墩之下立穴。
浮法 龍脉重厚。深則恐氣從上過。淺則恐脉從下過。當以浮法作之。其法深鑿一穴。結空壙于底。然後立穴于空壙之上。
沉法 龍脉雄旺。宜深藏。然恐氣不冲和。……其法深鑿金井。結壙置棺。然後于壙上砌一空壙。
隱法 龍脉已正。而穴前餘氣長去。……在龍止之處立穴。不起墳塋。然後于受堂氣之所砌一虛墳。
培法 石龍無土。而穴情明白。砂水秀異。則取吉土壘墳以培法作之。其法以吉土築底。厚則一尺。少則五寸亦可。
阻法 龍穴結成。而餘山復去不止。有似脚重身輕。……只于去重一邊。掘三四尺濶。一二尺深。以天砂石灰築實。則龍氣完聚。
截法 有倒地木星起泡者。有天財微窩者。此皆不可掘鑿。……其法不動寸土。泡則安于泡上。窩則安于窩中。築土成墳。
閃法 有來龍直硬。不堪立穴。則閃在左右。水倒右。則穴亦右。水倒左。則穴亦左。
息法 夫息者。少憩也。煞氣太重。穴上峻急。宜出煞。其法後面虛砌一空壙。墳前即放棺。使急氣少緩。
Dịch: Phép thôn: thân sao nhỏ, không nên đánh phá, thì ở chỗ kết huyệt đục bên dưới làm hang nhỏ đưa quan vào, lấp đất bên ngoài, lại làm một mộ giả; trong ngưng linh khí núi, ngoài hưởng vẻ đẹp minh đường. Phép thổ: mạch long dốc gấp, sát vào thì sợ nát quan sinh hoạ, rời ra thì sợ thoát mạch mà suy; sát mạch đắp một gò rỗng để xả sát, rồi lập huyệt dưới gò rỗng. Phép phù: mạch long dày nặng, sâu thì sợ khí đi qua phía trên, nông thì sợ mạch đi qua phía dưới; đục sâu một huyệt, làm huyệt rỗng dưới đáy, rồi lập huyệt trên huyệt rỗng. Phép trầm: mạch long hùng vượng, nên chôn sâu nhưng sợ khí không xung hoà; đục sâu kim tỉnh đặt quan, rồi trên đó xây một huyệt rỗng. Phép ẩn: mạch long đã chính mà dư khí trước huyệt chạy dài; lập huyệt ở chỗ long dừng, không đắp mộ, rồi ở chỗ nhận đường khí xây một mộ giả. Phép bồi: long đá không đất mà huyệt tình rõ, sa thuỷ đẹp, thì lấy đất tốt đắp mộ; lót đáy dày một thước, ít thì năm tấc. Phép trở: long huyệt đã kết mà núi thừa còn chạy đi không dừng, như chân nặng thân nhẹ; chỉ ở bên chạy đi nặng đào rộng ba bốn thước, sâu một hai thước, lấy cát vôi nện chặt, thì long khí tụ đủ. Phép tiệt: mộc tinh đổ đất có nổi bọt, thiên tài có oa nhỏ, đều không được đào đục; không động tấc đất, bọt thì đặt trên bọt, oa thì đặt trong oa, đắp đất thành mộ. Phép thiểm: long đến thẳng cứng không lập huyệt được thì tránh sang trái phải; nước dồn phải thì huyệt cũng phải, nước dồn trái thì huyệt cũng trái. Phép tức: tức là nghỉ một chút; sát khí quá nặng, trên huyệt dốc gấp, nên ra khỏi sát; phía sau xây một huyệt rỗng, trước mộ liền đặt quan, cho khí gấp hoãn bớt.
Giảng: Hai mươi chín pháp chia được thành bốn nhóm. Nhóm độ sâu: phù, trầm, thôn, toản, tiệt (nông sâu, đục vào hay không động đất). Nhóm né sát: thổ, tức, thiểm, ngự, huyền, đấu, sàm (lùi ra, tránh sang bên, nhận khí bằng chân hay lưng quan). Nhóm xử lý nước và đất: chú, giá, lậu, chế, tạc, bồi, ký (dẫn nước, kê đá, khơi rãnh, đào hồ hai bên, lót đất). Nhóm giữ khí: ẩn, trở, thông, thực, hư, ao, phá, tốc, tiết. Bản gốc còn chép phép "tiết" là táng một năm rồi chọn ngày nhấc quan ra để xả khí, và phép "ao" dùng quan rỗng chắn gió; bài chỉ thuật lại như tư liệu lịch sử, không phải lời khuyên làm theo.
Phép tác dụng ngoài huyệt và lời kết về "bạo khí" – 穴外作用法
Phần cuối hai mươi chín pháp là phép ngoài huyệt: trong huyệt hơi có bạo khí thì trên quách đừng đắp đất quá dày, để mưa móc làm dịu sát rồi mới từ từ thêm đất; trước huyệt hơi có bạo khí thì chủ năm đầu không thuận, nên đắp mỏng một dải đất hình chữ "nhất" trước huyệt để chặn rồi từ từ đổ thêm. Ao "đâu kim" sâu chứa nước, lỗ trước huyệt làm ao, đều là thuật lùi bạo khí.

穴外作用法
穴之中。微有暴氣。椁之上不可培土太厚。使雨水冷露。以殺其煞。然後徐徐加土以鎔其中可也。穴之前微有暴氣。只主初年不順。糊穴之前。用土薄砌一字以禦其暴。然後徐徐倒土以去其染可也。兜金之池。深而貯水。立穴之前。竅而爲池。無非退暴之術。
Dịch: Phép tác dụng ngoài huyệt: trong huyệt hơi có bạo khí thì trên quách không được đắp đất quá dày, để nước mưa sương lạnh làm giảm sát, sau đó từ từ thêm đất để hoà tan bên trong là được. Trước huyệt hơi có bạo khí thì chỉ chủ năm đầu không thuận; trước huyệt dùng đất xây mỏng một dải chữ "nhất" để chặn bạo khí, rồi từ từ đổ đất để trừ chỗ nhiễm là được. Ao đâu kim sâu mà chứa nước, trước chỗ lập huyệt khoét làm ao, đều là thuật lùi bạo khí.
Giảng: "Bạo khí" là khí quá gắt của mạch mới mở, giống như đất vừa đào còn "nóng". Các phép ngoài huyệt đều theo một nguyên tắc: làm dịu từ từ, không làm một lần. Đắp đất dần dần, đắp dải chắn mỏng, đào ao chứa nước trước huyệt là những cách cho khí lắng lại. Ao trước huyệt cũng chính là "nội đường" mà bài 44 (Tài tiễn tác dụng đồ thuyết) sẽ nói rõ hơn với câu "mở đường không bằng đắp đường".
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc quyển mười bốn qua chữ "nhân" trong tam tài. Thầy Vũ Giới giảng: phong thuỷ là thiên thời, địa lợi, nhân hoà; đất tốt mà người không biết dùng thì cũng như không. Pháp táng là chỗ con người "hoà" vào đất: đắp chỗ thiếu, bớt chỗ thừa, dẫn nước cho có tình. Nhưng sức người chỉ hoàn thiện cái trời đã cho, không tạo ra long mạch.

Ở dương trạch, các phép này có tên khác mà cùng lý: san lấp chỗ trũng là "bồi", đắp bờ chắn dòng xe thẳng là "trúc sa để sát", làm hồ trước nhà là "ao tụ thuỷ", lùi nhà khỏi đường dốc là phép "thổ". Học viên Phong Thuỷ Liên Hoa dùng Vẽ Mặt Bằng để phác thử trước khi sửa đất thật, đúng tinh thần "bản hình và pháp táng" của Kim Cương Toản.
Điều cần nhấn mạnh là giới hạn. Kim Cương Toản lặp lại hai mươi hai lần câu "long tốt thì dùng phép, long không tốt thì không dùng công". Nhận ra long tốt hay không, thừa thiếu chỗ nào, đắp bao nhiêu, đào sâu mấy là nhãn pháp và thủ pháp. Lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Hiểu lầm thường gặp về pháp táng
Hiểu lầm thường gặp nhất là nghĩ có pháp táng thì đất nào cũng biến thành đất tốt. Diệp Cửu Thăng và Kim Cương Toản đều nói pháp táng chỉ dùng khi long thật; long giả thì đắp đào bao nhiêu cũng vô ích.

- Coi hai mươi chín pháp là công thức áp dụng tuỳ ý: mỗi pháp ứng một tình huống cụ thể của mạch (gấp, dày, cứng, nước); dùng sai thì hại.
- Nghĩ con số thước tấc trong sách là chuẩn: đó là con số của từng ví dụ trong bản cổ; độ sâu thật tuỳ đất.
- Làm theo phép "tiết" (nhấc quan ra sau một năm): đây là ghi chép lịch sử; việc cải táng ngày nay phải theo pháp luật và phong tục địa phương.
- Nghĩ "mộ giả" là để lừa người: trong phép ẩn và phép thôn, mộ giả là chỗ nhận đường khí, còn quan đặt ở chỗ long dừng thật.
- Đọc lời đoán bệnh tật trong bản gốc như phán quyết: đó là cách nói của sách cổ.
Tóm lại – 總結: Ngoài chính táng (nhân hình định huyệt) còn có pháp táng (định huyệt làm hình): thuần âm đục oa, thuần dương đắp đột cho âm dương giao. Kim Cương Toản đặt bốn chữ chính tinh, chính hình, chính danh, chính tình, rồi vẽ hai mươi hai cặp hình bản hình và pháp táng cho năm sao: đắp đột tiếp mạch, mở cánh tay, đào ao, đắp án. Hai mươi chín pháp của Ngô Cảnh Loan xử lý độ sâu, né sát, nước đất và giữ khí trong huyệt. Mọi phép chỉ dùng khi long thật huyệt đúng.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (42) – Thừa Sinh Bí Bảo Kinh 乘生秘寶經. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (44) – Kỳ táng pháp và Tài tiễn tác dụng đồ thuyết.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 14 (Táng pháp lạc đầu tác pháp bộ), tờ 1a–20b: lời dẫn của Cửu Thăng về chính táng và pháp táng, Kim Cương Toản (hai mươi hai cặp hình bản hình và pháp táng của năm sao), Huyệt nội tác dụng hai mươi chín pháp và Huyệt ngoại tác dụng pháp; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696). Hiệu đính: các cặp hình trong bản gốc được vẽ lại dạng sơ đồ; lời đoán bệnh tật kèm từng hình chỉ dịch chọn lọc; một số pháp chỉ tóm ý. Sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Vẽ Mặt Bằng: phác hình đất "bản hình" và "sau khi sửa" trước khi đắp đào thật.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, ghi phương vị mạch và nước.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ Tam Hợp trên Kho Sách Quý: các sách long, huyệt, táng pháp đọc kèm.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (41): Thần Bảo Kinh (cô dương, quả âm, sửa đất bằng sức người)
- Địa Lý Đại Thành (40): Thiên Bảo Kinh
- Địa Lý Đại Thành (36): Đảo trượng và hai mươi bốn táng pháp
- Táng Thư, Nội thiên: táng là nương sinh khí
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Hiểu chính táng và pháp táng, nhớ bốn nhóm của hai mươi chín pháp là phần Thư; đứng trước một gò đất mà biết nên đắp hay nên đào, đắp đâu, đào mấy, long có đáng dùng công hay không là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Pháp táng là gì? – 法葬
Là định chỗ huyệt trước rồi dùng sức người làm ra hình: huyệt thuần âm thì đục ra oa kiềm, thuần dương thì đắp thành nhũ đột, để âm dương giao mà có hoá khí.
Kim Cương Toản là sách gì? – 金鋼鑽
Là phần tương truyền của Dương Quân Tùng, vẽ từng cặp hình "bản hình" và "pháp táng" cho kim, mộc, thuỷ, hoả, thổ tinh, kèm cách sửa: đắp đột tiếp mạch, mở cánh tay, đào ao tụ thuỷ, đắp án nội.
Hai mươi chín pháp gồm những pháp nào? – 二十九法
Thôn, thổ, phù, trầm, ẩn, thông, chú, bồi, tá, trở, ngự, giá, tiệt, chế, tạc, ký, thực, hư, thiểm, toản, lậu, tốc, tiết, phá, ao, sàm, huyền, đấu, tức; tương truyền của Ngô Cảnh Loan.
Đất xấu có sửa thành đất tốt được không? – 以人相天
Không. Mọi phép chỉ dùng khi long thật huyệt đúng; Kim Cương Toản nhắc lại nhiều lần "long không tốt thì không dùng công".
Bạo khí là gì và xử lý thế nào? – 暴氣
Là khí quá gắt của mạch mới mở. Sách dạy đắp đất dần, đắp dải chắn mỏng trước huyệt, đào ao chứa nước để khí lắng lại.









