Đường đâm sau nhà là trường hợp một con đường, con hẻm chạy thẳng tới và dừng lại đúng ở lưng ngôi nhà, nhắm vào tường hậu chứ không nhắm vào cửa chính. Vì cửa trước vẫn "sạch", nhiều người không để ý, nhưng theo Hình Pháp, lưng nhà là chỗ dựa, là huyền vũ, và một mũi xung nhắm vào chỗ dựa thì có khi còn đáng lo hơn mũi xung nhắm vào mặt.
"Nhất vị, nhì hướng."
— Thầy Vũ Giới
Bài này thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố. Đường đâm vào cửa chính đã có ở bài nhà bị đường đâm thẳng, đường đâm vào tường bên ở bài nhà bị đường đâm hông. Bài này xét mặt còn lại: phía sau. "Nhất vị, nhì hướng" — chỗ ngồi đứng trước hướng nhìn. Lưng nhà chính là chỗ ngồi ấy.
Đường đâm sau nhà là thế nào?
Ở nhà phố Việt Nam, đường đâm sau nhà thường có ba dạng:
- Hẻm sau đâm vào lưng nhà mặt phố. Nhà mặt tiền 4–5 m, sâu 18–20 m, phía sau giáp một khu nhà trong hẻm. Một con hẻm chạy từ trong ra, thẳng hàng với nhà, rồi dừng ở tường hậu.
- Nhà cuối hẻm quay lưng ra đầu hẻm. Có những căn nhà cuối hẻm cụt không mở cửa ra phía hẻm mà quay ra một lối khác, lưng nhà lại hướng về phía hẻm dài thẳng. Cả con hẻm như mũi tên nhắm vào sau lưng.
- Nhà khu đô thị mới có đường nội bộ phía sau. Các dãy nhà quay lưng vào nhau, ở giữa có đường nội bộ hoặc hẻm kỹ thuật. Một trục đường vuông góc chạy tới, chạm vào lưng một căn.
Điểm chung: cửa chính không bị xung, mặt tiền nhìn ra đường bình thường, nhưng trục một con đường lại rơi đúng vào phần tường phía sau. Gia chủ đứng ở mặt tiền thì không thấy gì; phải lên sân thượng, ra sân sau, hoặc nhìn bản đồ mới nhận ra. Sơ đồ dưới đây vẽ một căn nhà ống với con hẻm đâm vào tường hậu, đánh dấu vùng phía sau chịu xung và các phòng thường nằm ở vùng đó.

Vì sao đường đâm sau nhà là thế sát?
Phạm vào huyền vũ
Trong Hình Pháp, bốn phía của một ngôi nhà có bốn vai: phía trước là chu tước, minh đường, chỗ đón khí; hai bên là thanh long, bạch hổ; phía sau là huyền vũ, chỗ dựa. Huyền vũ cần cao, đặc, tĩnh. Một con đường chạy thẳng tới phía sau là đem thuỷ động, thuỷ xung đặt vào chỗ đáng lẽ phải tĩnh nhất. Hình ảnh đời thường: người ngồi trên ghế, có người cứ đẩy vào lưng ghế. Mặt vẫn nhìn về trước, nhưng không ngồi yên được.
Chỗ dựa bị xung, nhà mất thế ngồi
Khi lưng bị xung, nhà không còn một chỗ tựa chắc. Khí từ phía trước vào, đi dọc nhà, đến phía sau đáng lẽ phải gặp khối đặc để dừng lại, quay vòng và tụ. Nhưng phía sau lại có một luồng khí khác từ ngoài đâm vào. Hai dòng gặp nhau giữa nhà, không dòng nào tụ được. Nhà ống càng sâu thì chỗ giao nhau ấy càng dễ rơi vào khu bếp, cầu thang hoặc phòng ngủ phía sau.
Lưng thường là phần "bị quên"
Phía sau nhà phố thường là chỗ để máy giặt, sân phơi, bể nước, cửa sau thông ra hẻm. Người ta làm mặt tiền rất kỹ, còn phía sau làm sơ sài: cửa sắt mỏng, ô thoáng lớn, tường mỏng. Cái sơ sài ấy khiến mũi xung từ phía sau đi vào dễ dàng hơn so với mặt tiền có cổng, có cửa nhiều lớp.
Động phía sau, tĩnh phía trước: ngược thế
Thế thuận của nhà là trước động, sau tĩnh. Đường đâm sau nhà làm phía sau động lên. Nếu mặt tiền lại là đường nhỏ, yên tĩnh, thì nhà rơi vào thế ngược: trước tĩnh, sau động. Đây là dạng nặng, vì cả trục nhà bị đảo vai.

Mức độ nặng nhẹ của đường đâm sau nhà
Trước hết phải phân biệt hai chuyện hay bị lẫn. Một con hẻm chạy ngang sau nhà, song song với tường hậu, là trường hợp nhà có đường phía sau: lưng nhà động, mất chỗ dựa, nhưng không bị nhắm vào một điểm. Còn một con hẻm chạy thẳng tới, trục của nó vuông góc và dừng lại ở tường hậu, mới là đường đâm sau nhà. Cái thứ nhất là lưng trống; cái thứ hai là lưng bị đẩy. Cách xử lý vì thế cũng khác: lưng trống thì cần dựng chỗ dựa, lưng bị đẩy thì vừa dựng chỗ dựa vừa phải cắt mũi xung.
Như mọi thế sát về đường, mức độ không cố định. Bảng sau giúp gia chủ tự xem sơ bộ.
| Yếu tố | Nhẹ hơn khi | Nặng hơn khi |
|---|---|---|
| Loại đường đâm tới | Hẻm cụt ngắn, chỉ vài nhà, ít xe | Hẻm dài, thông, xe máy chạy liên tục, hoặc đường nội bộ ô tô |
| Tường hậu | Tường đặc, dày, không cửa | Có cửa sau, ô thoáng lớn, cửa sổ đúng trục đường |
| Khoảng đệm phía sau | Có sân sau, cây, tường rào riêng | Tường nhà là ranh đất, sát mép hẻm |
| Điểm chạm | Rơi vào kho, sân phơi, khu kỹ thuật | Rơi vào phòng ngủ, bếp, sau lưng bàn thờ |
| Thế mặt tiền | Mặt tiền đông, đường lớn, phía trước vẫn động hơn phía sau | Mặt tiền yên, phía sau lại động hơn: thế đảo ngược |
| Độ dốc | Hẻm bằng, hoặc dốc ra xa nhà | Hẻm dốc xuống về phía lưng nhà, nước và xe dồn về |
Ví dụ: nhà mặt phố 4 x 20 m, đường trước rộng, đông. Phía sau có con hẻm 2,5 m, dài khoảng vài chục căn, thẳng tắp, chạm vào tường hậu. Ngay sau tường hậu là bếp, trên bếp là phòng ngủ của cha mẹ. Cửa sau mở thẳng ra hẻm để tiện đổ rác. Trường hợp này cửa sau và vị trí phòng là chỗ phải sửa trước tiên.
Phòng phía sau chịu ảnh hưởng ra sao?
Nhà ống Việt Nam có một thói quen bố trí khá giống nhau: trước là phòng khách hoặc cửa hàng, giữa là cầu thang, sau là bếp và vệ sinh; các tầng trên thì phòng ngủ chính hay đặt phía sau cho yên tĩnh, tránh tiếng ồn mặt đường. Chính thói quen tốt này lại gặp vấn đề khi phía sau bị đường đâm.
Phòng ngủ chính ở phía sau
Ở nhà phố bình thường, phòng ngủ phía sau là lựa chọn đúng vì tĩnh. Khi phía sau bị đường đâm, phòng ngủ ấy lại nằm ngay chỗ xung. Nếu đầu giường kê vào tường hậu, người ngủ tựa lưng vào đúng mũi xung. Nên kê giường dọc theo tường bên, đặt tủ áo sát tường hậu làm lớp đệm.
Bếp phía sau
Bếp cần kín gió để lửa ổn định. Cửa sau, ô thoáng bếp mở thẳng ra hẻm thì gió lùa vào, mùi và bụi từ hẻm cũng theo vào. Thu nhỏ ô thoáng, chuyển hướng hút mùi, đặt bếp lệch khỏi trục hẻm là việc làm được ngay.
Bàn thờ tựa tường hậu
Nhiều nhà đặt phòng thờ ở tầng trên cùng, phía sau, tựa vào tường hậu cho "có chỗ dựa". Nhưng khi chính tường hậu đang bị xung thì chỗ dựa ấy không còn vững. Cần xét đặt bàn thờ vào một bức tường khác, hoặc làm tường hậu dày thêm, kín hơn ở vị trí đó.

Chế – hoá đường đâm sau nhà bằng Hình Pháp
Trình tự giữ nguyên như các bài trong chuyên đề: sửa hình, bố cục trước; lớp đệm sau; pháp khí chỉ bổ cứu. Với đường đâm sau nhà, trọng tâm là dựng lại cái lưng.
1. Làm tường hậu đặc và dày
Khi xây mới hay cải tạo, phần tường nằm trên trục đường đâm tới nên là tường đặc, không mở cửa lớn. Có thể làm tường hai lớp, ở giữa là khoảng kỹ thuật, hoặc đặt các khối nặng như cầu thang bộ, kho, bể nước phía sau. Phía sau nặng và đặc thì nhà có chỗ dựa trở lại.
2. Dời hoặc thu nhỏ cửa sau
Cửa sau nằm đúng trục hẻm là chỗ yếu nhất. Nếu không thể bỏ, nên dời sang một bên, lệch khỏi trục, làm cửa nhỏ, chắc, đóng thường xuyên. Đặc biệt tránh để cửa sau thẳng hàng với cửa trước, vì khi đó phía trước có khí vào, phía sau có khí đâm, trục nhà biến thành một ống thông.
3. Lớp đệm phía sau
Có sân sau thì trồng cây làm lớp đệm, bồn cây, giàn leo dọc tường rào. Không có sân thì có thể làm một hộc cây hoặc lam che ở các tầng trên phía sau. Cây sống làm chậm gió, giữ bụi, che tầm nhìn từ đầu hẻm vào trong nhà.
4. Sắp lại phòng phía sau
Phòng ngủ, bàn thờ không nên tựa lưng vào đúng mũi xung. Có thể đổi công năng: phía sau dùng làm kho, phòng giặt, phòng làm việc ít dùng; phòng ngủ chính dời vào giữa nhà, cạnh giếng trời. Đây là chỗ khác hẳn nhà phố thông thường, nơi phía sau thường là chỗ yên nhất.
5. Giữ cho phía trước động hơn phía sau
Nếu mặt tiền quá yên mà phía sau lại động, nên làm cho phía trước "sống" lên: mở cửa chính rõ ràng, minh đường sáng, có cây, có lối vào đón người. Phía sau đóng lại, phía trước mở ra thì trục nhà trở về thế thuận: trước động, sau tĩnh.
6. Pháp khí là phần sau cùng
Khi đã làm tường hậu, dời cửa sau, có lớp đệm, sắp lại phòng mà thế vẫn còn, mới tính tới pháp khí. Con đường đâm từ phương nào, phương ấy trong cục nhà đang ra sao, thì mới biết dùng gì, có nên dùng hay không. Không có một vật cố định cho mọi nhà bị đâm lưng. Thủ pháp cụ thể phải xem tận nơi; ở đây chỉ nói lý pháp.
Khi làm cửa sau, ô thoáng mới, có thể chọn thông thuỷ theo cung tốt 52,2 cm; tường rào, bồn cây, khối xây lấy theo 42,9 cm của thước Lỗ Ban. Kích thước giúp phần hình trọn vẹn, còn gốc vẫn là bố cục.
Những sai lầm thường gặp
- Chỉ xem mặt tiền khi mua nhà. Không đi vòng ra sau, không xem bản đồ, nên không biết có con hẻm đâm vào lưng.
- Mở cửa sau thẳng trục hẻm cho tiện. Tiện đổ rác, tiện đi tắt, nhưng mở luôn đường cho mũi xung vào thẳng nhà.
- Đặt phòng ngủ chính, bàn thờ tựa tường hậu theo thói quen nhà phố, không xét phía sau đang bị gì.
- Treo vật trấn ở tường sau mà không sửa gì. Cửa sau vẫn mở, giường vẫn tựa tường, chỉ thêm đồ vật.
- Đục thêm ô thoáng lớn phía sau cho mát mà không xét ô thoáng ấy nằm trên trục hẻm.
Tóm lại: đường đâm sau nhà nhắm vào chỗ dựa, nên đừng vì cửa trước sạch mà yên tâm. Đi vòng ra sau, xem con đường chạm vào đâu, sau điểm chạm có phòng gì. Làm tường hậu đặc, dời cửa sau, thêm lớp đệm, sắp lại phòng, giữ phía trước động hơn phía sau. Lưng vững thì nhà mới ngồi yên được.
— Vũ Giới —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La kinh web miễn phí: xác định con đường đâm vào lưng nhà từ phương nào.
- Vẽ mặt bằng 2D–3D: đánh dấu điểm chạm ở tường hậu, thử dời cửa sau, đổi công năng phòng.
- Thước Lỗ Ban: chọn kích thước cửa sau, ô thoáng, bồn cây theo cung tốt.
Bài liên quan
- Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
- Nhà bị đường đâm thẳng vào cửa chính
- Nhà bị đường đâm hông
- Nhà trước cao sau thấp: khi nhà mất chỗ dựa
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Nhìn ra một mũi xung ở sau lưng nhà, đọc được nó đi vào phòng nào, rồi dựng lại chỗ dựa bằng tường, cửa, cây là nhãn pháp của Hình Pháp. Phần này được dạy kỹ qua thực địa trong khoá Hình Pháp.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Đường đâm sau nhà có nặng hơn đâm trước không?
Không nhất thiết. Đâm trước đi vào khẩu nhà, đâm sau đi vào chỗ dựa. Mức độ tuỳ loại đường, tường hậu, cửa sau và phòng nằm ở điểm chạm.
Có nên bịt hẳn cửa sau không?
Nếu cửa sau nằm đúng trục hẻm và không thật cần, có thể thu nhỏ hoặc dời sang bên. Nhà vẫn cần lối thoát hiểm và thông gió, nên không bịt kín mà phải tính cho hợp lý.
Phòng ngủ phía sau bị hẻm đâm thì làm gì?
Kê giường tránh tựa vào tường hậu, đặt tủ làm lớp đệm, dùng rèm dày, thu nhỏ cửa sổ. Có điều kiện thì đổi phòng ngủ chính vào giữa nhà.
Nhà cuối hẻm quay lưng ra hẻm có sao không?
Đó là dạng đường đâm sau nhà rõ nhất. Cần tường hậu đặc, không mở cửa lớn phía hẻm, có lớp đệm cây, và giữ cho mặt tiền thật sự là mặt đón khí.
Có cần treo vật phẩm ở tường sau?
Pháp khí chỉ là bổ cứu sau khi đã sửa tường, cửa, bố trí phòng, và phải theo lý khí từng nhà. Chưa sửa hình mà treo vật phẩm thì gốc sát vẫn còn.









