Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之二 (艮宅變化歌 · 震宅變化歌)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Ca biến hoá cung Cấn và cung Chấn là bài ca thứ ba và thứ tư trong "Bát trạch khí khẩu biến hoá cát hung quyết" của Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣). Mỗi bài ca gồm tám đoạn thơ bảy chữ, mỗi đoạn ứng một cửa: nhà và cửa thành một quẻ sáu hào, rồi ca đoán việc trong nhà, người chịu ứng và năm ứng. Bài này dịch trọn ca nhà Cấn và ca nhà Chấn, giảng câu "ngoài một tuần thì khí quẻ lui" và giải nghĩa các "điềm rắn vào nhà" theo màu ngũ hành.
Trả lời nhanh: Theo ca biến hoá của Dương Trạch Chân Quyết, nhà Cấn (ngồi Đông Bắc) lành nhất khi mở cửa Đoài, thành quẻ Sơn Trạch Tổn, "âm dương hoà hợp, nhà giàu sang, cháu hiền con giỏi"; cửa Khôn tuy là Sinh Khí nhưng "ngoài một tuần thì khí quẻ lui". Nhà Chấn (ngồi Đông) lành nhất khi mở cửa Ly, thành quẻ Lôi Hoả Phong, "năm con giàu sang, nhiều người tuấn tú". Màu rắn trong ca (trắng, vàng, xanh, đen, đỏ) là màu của hành sao ở cửa.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hỏi tại sao. Tại sao cùng là Sinh Khí mà nhà này phát lâu, nhà kia phát rồi tàn? Trả lời được câu đó mới gọi là học phong thuỷ."
Ca nhà Cấn: bốn cửa lành nói gì? – 艮宅變化歌(吉)
Bốn cửa lành của nhà Cấn trong ca là Đoài, Càn, Khôn và Cấn (Phục Vị). Cửa Đoài được khen trọn, cửa Càn khen kèm lời răn cho người nữ, cửa Khôn khen trước chê sau, Phục Vị thì răn "dương vượng âm suy".
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
艮變兌卦山澤損,于咸相反長小興。陰陽和合家富貴,賢孫肖子播聲名。白蛇入宅田蠶旺,巳酉丑年月日成。
Dịch: Cấn biến Đoài là quẻ Sơn Trạch Tổn, đảo lại là Hàm, lớn nhỏ đều hưng. Âm dương hoà hợp, nhà giàu sang; cháu hiền con giống cha, tiếng tăm vang xa. Rắn trắng vào nhà, ruộng tằm vượng; thành ở Tỵ Dậu Sửu.
艮變乾兮是大畜,正于遯卦不相承。黃蛇入宅人口旺,子孫賢孝田畜興。陰旺但恐女不利,應驗惟觀申子辰。
Dịch: Cấn biến Càn là quẻ Đại Súc, không nối với quẻ Độn. Rắn vàng vào nhà, người đông; con cháu hiền hiếu, ruộng và gia súc hưng. Chỉ e người nữ không lợi; muốn biết ứng nghiệm, xem năm Thân Tý Thìn.
艮變坤卦山地剝,却于謙卦不同說。青蛇入宅足金銀,商賈得利田畜樂。有子雖貴長少興,少男勞瘵邪患剝。一旬之外卦氣退,人財兩字終消索。若問流年何歲見,亥卯未年月日作。
Dịch: Cấn biến Khôn là quẻ Sơn Địa Bác, không cùng lời với quẻ Khiêm. Rắn xanh vào nhà, vàng bạc đầy; buôn bán có lời, ruộng và gia súc vui. Có con tuy quý, lớn nhỏ đều hưng; nhưng con trai út mắc bệnh lao lực, tà hoạn bào mòn. Ngoài một tuần thì khí quẻ lui, người và của cuối cùng hao cạn. Hỏi năm nào thấy, là Hợi Mão Mùi.
艮變艮兮土如山,五行無尅不須扳。陽旺陰衰少女死,官災禍害一齊担。
Dịch: Cấn biến Cấn, Thổ chồng như núi, ngũ hành không khắc, chẳng cần vin kéo gì. Dương vượng âm suy, thiếu nữ gặp nạn; tai quan, hoạ hại cùng gánh một lúc.

Giảng: Ca nhà Cấn khớp với bảng tám cửa ở bài 15: cửa Đoài "cung sao cùng sinh, âm dương phối hoà" thì ca khen trọn; cửa Càn "khí dương ít được âm hoà" thì ca răn "người nữ không lợi"; Phục Vị "dương đơn độc" thì ca nói "dương vượng âm suy".
Vì sao cửa Sinh Khí của nhà Cấn "ngoài một tuần thì khí quẻ lui"? – 一旬之外卦氣退
Cửa Sinh Khí của nhà Cấn (cửa Khôn) phát nhanh nhưng không bền, vì sao Tham Lang hành Mộc khắc chính nhà Cấn hành Thổ. Lúc đầu cát tinh đem của vào; lâu dần cái khắc tích lại, "người và của cuối cùng hao cạn". Bảng tám cửa đã phê cửa này "khí sao cũng khắc"; ca nói rõ hậu quả theo thời gian.

"Một tuần" (一旬) theo nghĩa đen là mười ngày, mười năm hay mười đơn vị thời gian; trong văn mạch "hỏi năm nào thấy" ngay sau đó, có thể hiểu là khoảng một chục năm. Quẻ Bác (剝) trong Kinh Dịch là quẻ "bóc mòn": năm hào âm dưới đẩy một hào dương trên cùng, cái dương còn lại sắp bị bóc hết. Ca dùng đúng tượng quẻ: con trai út (Cấn) bị "tà hoạn bào mòn". Đây là ví dụ rõ nhất trong quyển hai cho lời dặn ở bài 13: lành gặp dữ thì phải chế hoá, nếu không cái lành chỉ là lành tạm.
Chính cặp "nhà Cấn cửa Khôn" được quyển ba lấy làm ví dụ cho phép chế hoá (bài 23 của bộ): thêm sao Hoả hoặc dựng lầu cao ở phương Tốn để Mộc sinh Hoả, Hoả sinh Thổ, thì "con trai út lại mạnh".
Ca nhà Cấn: bốn cửa dữ nói gì? – 艮宅變化歌(凶)
Bốn cửa dữ của nhà Cấn trong ca là Khảm, Tốn, Chấn và Ly. Lời ca nhắc nhiều đến "con trai út" (Cấn) và "người mẹ, người vợ", vì cung cửa khắc cung nhà hoặc sao khắc cung.
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
艮變坎卦山水蒙,于蹇相反星尅宮。投河落井人自縊,火盜邪魂怪物凶。口舌夜驚傷小口,心病寡婦六畜窮。中子夭亡長不孝,寅午戌年月日攻。
Dịch: Cấn biến Khảm là quẻ Sơn Thuỷ Mông, đảo lại là Kiển, sao khắc cung. Tai nạn sông nước, lửa trộm, chuyện quái lạ; khẩu thiệt, trẻ nhỏ giật mình ban đêm; bệnh tim, goá phụ, gia súc kiệt. Con giữa chết yểu, con trưởng bất hiếu; ứng Dần Ngọ Tuất.
艮變巽卦山風蠱,星尅宮兮漸不同。母婦見傷墮胎產,次傷少男六畜窮。父子忤逆田財敗,贅壻螟蛉盜賊通。疾病遭禍三六月,巳酉丑年月日凶。
Dịch: Cấn biến Tốn là quẻ Sơn Phong Cổ, sao khắc cung, khác với quẻ Tiệm. Mẹ và vợ bị hại, sảy thai; sau đến con trai út, gia súc kiệt. Cha con ngỗ nghịch, ruộng của bại; rể ở nhà vợ, con nuôi, trộm cắp thông đồng. Bệnh tật tai hoạ vào tháng ba, tháng sáu; dữ ở Tỵ Dậu Sửu.
艮變震卦山雷頤,小過相反火盜齊。少亡墮產男遭訟,橫禍瘟瘧傷疾脾。破財損畜是非有,申子辰年月日奇。
Dịch: Cấn biến Chấn là quẻ Sơn Lôi Di, đảo lại là Tiểu Quá, lửa trộm cùng đến. Người trẻ mất, sảy thai, đàn ông bị kiện; hoạ bất ngờ, sốt rét, bệnh tỳ. Hao tài, mất gia súc, có thị phi; ứng Thân Tý Thìn.
艮變離卦山火賁,正于旅卦不同天。但有黃花蛇出現,小子中嫂却同眠。父子不和風聲醜,陰人小房疾病纏。家事攪擾人逃絕,申子辰年月日邊。
Dịch: Cấn biến Ly là quẻ Sơn Hoả Bí, không chung trời với quẻ Lữ. Hễ thấy rắn hoa vàng xuất hiện, thì trong nhà có chuyện trái luân thường; cha con bất hoà, tiếng xấu; người nữ ở phòng nhỏ bệnh tật quấn thân. Việc nhà rối ren, người bỏ đi; ứng Thân Tý Thìn.

Giảng: Cửa Ly của nhà Cấn ở bảng có ngũ hành rất thuận (Hoả sinh Thổ) mà vẫn bị phê "âm dương không có khí lành". Ca nói rõ cái "không lành" ấy là chuyện luân thường và bất hoà, không phải chuyện hao của. Đây là chỗ hay của ca: cùng là dữ, nhưng mỗi cửa dữ một kiểu.
Ca nhà Chấn: bốn cửa lành nói gì? – 震宅變化歌(吉)
Bốn cửa lành của nhà Chấn trong ca là Ly, Tốn, Khảm và Chấn (Phục Vị). Cửa Ly được khen nhiều nhất; cửa Tốn khen "trưởng nam trưởng nữ quý hiển"; cửa Khảm khen kèm "ba con không hợp nhau".
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
震變離卦雷火豐,却于噬嗑不同宮。田畜旺相家道盛,長男中女更加隆。五子富貴多俊秀,亥卯未年月日中。
Dịch: Chấn biến Ly là quẻ Lôi Hoả Phong, không cùng cung với quẻ Phệ Hạp. Ruộng và gia súc vượng, nếp nhà thịnh; trưởng nam, trung nữ càng thêm hưng. Năm con giàu sang, nhiều người tuấn tú; ứng Hợi Mão Mùi.
震變巽卦雷風恒,于益相反木成林。白蛇入宅錢財旺,長男長女貴臨門。少女害眼人走散,巳酉丑年月日論。
Dịch: Chấn biến Tốn là quẻ Lôi Phong Hằng, đảo lại là Ích, Mộc thành rừng. Rắn trắng vào nhà, tiền của vượng; trưởng nam trưởng nữ, quý hiển đến cửa. Thiếu nữ đau mắt, có người đi xa; xét ở Tỵ Dậu Sửu.
震變坎卦雷水解,于屯相反星尅宮。黃蛇入宅六畜旺,更兼螟蛉稱心胸。家生三子多不合,申子辰年月日同。
Dịch: Chấn biến Khảm là quẻ Lôi Thuỷ Giải, đảo lại là Truân, sao khắc cung. Rắn vàng vào nhà, gia súc vượng; lại có con nuôi vừa lòng. Nhà sinh ba con nhưng hay không hợp; ứng Thân Tý Thìn.
震變震兮發如雷,五行無尅木無歸。陽旺陰衰陰人死,一門榮顯貴成堆。家道雖昌終亦落,亥卯未年月日該。
Dịch: Chấn biến Chấn, phát như sấm, ngũ hành không khắc nhưng Mộc không có chỗ về. Dương vượng âm suy, người nữ gặp nạn; cả nhà vinh hiển, quý chất thành đống. Nếp nhà tuy thịnh, cuối cùng cũng sa sút; ứng Hợi Mão Mùi.

Giảng: Phục Vị của nhà Chấn được ca tả là "phát như sấm" rồi "cuối cùng cũng sa sút". Chấn là sấm: thế lên nhanh, mạnh; nhưng thuần dương, "Mộc không có chỗ về" (không có Thuỷ nuôi, không có Hoả để Mộc sinh), nên không bền. Cửa Khảm của nhà Chấn ở bảng được khen "khí cung mừng vì sinh nhau, khí sao khắc lẫn nhau"; ca nói đúng như vậy: gia súc vượng, nhưng ba con không hợp.
Ca nhà Chấn: bốn cửa dữ nói gì? – 震宅變化歌(凶)
Bốn cửa dữ của nhà Chấn trong ca là Càn, Đoài, Khôn và Cấn. Hai cửa Càn và Đoài hành Kim khắc nhà Mộc, nên ca nhắc "cha con bất hoà", "trưởng nam trưởng nữ không toàn".
Nguyên văn và dịch – 原文 · 譯文
震變乾兮為大壯,宮尅星兮反无妄。父子不和老翁死,官非口舌六畜傷。火盜邪魔人疾病,寅午戌年月日殃。
Dịch: Chấn biến Càn là quẻ Đại Tráng, cung khắc sao, đảo lại là Vô Vọng. Cha con bất hoà, ông già gặp nạn; quan sự, khẩu thiệt, gia súc hại. Lửa trộm, tà ma, người đau ốm; tai ứng Dần Ngọ Tuất.
震變兌卦是歸妹,却與隨卦不同天。白蛇入宅官盜起,長男長女不能全。自縊投河人口散,勞蠱痞瞎疾病纏。田蠶六畜皆傷損,巳酉丑年月日先。
Dịch: Chấn biến Đoài là quẻ Quy Muội, không chung trời với quẻ Tuỳ. Rắn trắng vào nhà, quan sự và trộm nổi lên; trưởng nam trưởng nữ không được toàn. Người trong nhà ly tán, bệnh tật quấn thân; ruộng tằm gia súc đều hao; ứng trước ở Tỵ Dậu Sửu.
震變坤卦雷地豫,于復相反星尅宮。老母先亡婦墮產,男女勞疾淫賊凶。財帛先損人丁後,申子辰年月日攻。
Dịch: Chấn biến Khôn là quẻ Lôi Địa Dự, đảo lại là Phục, sao khắc cung. Mẹ già gặp nạn trước, người vợ sảy thai; trai gái lao lực, trộm cắp. Tiền của hao trước, người hao sau; ứng Thân Tý Thìn.
震變艮卦是小過,于頤相反田畜破。黑蛇入宅男遭訟,火盜瘟脾胎產墮。長子伶仃少男死,申子辰年月日多。
Dịch: Chấn biến Cấn là quẻ Tiểu Quá, đảo lại là Di, ruộng và gia súc hư. Rắn đen vào nhà, đàn ông bị kiện; lửa trộm, bệnh tỳ, sảy thai. Con trưởng lẻ loi, con trai út gặp nạn; ứng nhiều ở Thân Tý Thìn.

Giảng: Cửa Càn của nhà Chấn ở bảng là "khí ngoài khắc khí trong"; ca nói "cha con bất hoà, ông già gặp nạn". Càn là cha, Chấn là trưởng nam; Kim của cha khắc Mộc của con, rồi Hoả của sao Liêm Trinh lại khắc ngược Kim của cha. Ca đọc thẳng quan hệ ngũ hành thành quan hệ người.
"Rắn vào nhà" trong ca nghĩa là gì? – 蛇入宅
"Rắn vào nhà" trong ca biến hoá là điềm báo theo màu ngũ hành của sao ở cửa: rắn trắng ứng sao Kim, rắn vàng ứng sao Thổ, rắn xanh ứng sao Mộc, rắn đen ứng sao Thuỷ, rắn đỏ ứng sao Hoả. Đối chiếu từng đoạn ca của nhà Cấn và nhà Chấn thì khớp trọn.


| Đoạn ca | Sao ở cửa · hành | Điềm trong ca |
|---|---|---|
| Cấn biến Đoài | Vũ Khúc · Kim | rắn trắng 白蛇 |
| Cấn biến Càn | Cự Môn · Thổ | rắn vàng 黃蛇 |
| Cấn biến Khôn | Tham Lang · Mộc | rắn xanh 青蛇 |
| Cấn biến Ly | Lộc Tồn · Thổ | rắn hoa vàng 黃花蛇 |
| Chấn biến Tốn | Vũ Khúc · Kim | rắn trắng 白蛇 |
| Chấn biến Đoài | Phá Quân · Kim | rắn trắng 白蛇 |
| Chấn biến Khảm | Cự Môn · Thổ | rắn vàng 黃蛇 |
| Chấn biến Cấn | Văn Khúc · Thuỷ | rắn đen 黑蛇 |
Rắn trong lối viết của sách thuật số là hình ảnh của khí âm lẩn vào nhà; màu của nó cho biết khí ấy thuộc hành nào. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc các câu này như ký hiệu của hành, không khuyên gia chủ đi tìm điềm rắn trong nhà.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ca nhà Cấn và ca nhà Chấn cho thấy một điều mà Bát Trạch rút gọn không nói: cát cũng có hạn. Cửa Sinh Khí của nhà Cấn "ngoài một tuần thì khí quẻ lui", Phục Vị của nhà Chấn "phát như sấm rồi sa sút". Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) dạy: phong thuỷ là y học cho đất đai, không phải phép làm giàu tức thì; "Muốn kích tài, trước hết phải có bố cục thu tài." Một cửa đem khí vào nhanh mà nhà không có chỗ giữ khí thì khí đến rồi đi, đúng như ca nói. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí có thời thịnh thời suy; ca biến hoá ghi lại chính nhịp thịnh suy ấy cho từng cửa. Vì vậy Phong Thuỷ Liên Hoa xét cửa luôn đi kèm xét chỗ tụ: sân, minh đường, phòng chính, để khí vào rồi có chỗ dừng. "Nhất hình nhì khí": hình giữ được khí thì cát mới bền. Lý pháp như trên thì chia sẻ; dựng bố cục thu khí cho một căn nhà thật là thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Ca nhà Cấn khen trọn cửa Đoài (Sơn Trạch Tổn), khen cửa Càn kèm răn cho người nữ, và cảnh báo cửa Khôn "ngoài một tuần thì khí quẻ lui"; cửa Khảm, Tốn, Chấn, Ly là dữ. Ca nhà Chấn khen trọn cửa Ly (Lôi Hoả Phong), rồi Tốn và Khảm; cửa Càn, Đoài, Khôn, Cấn là dữ. Màu rắn trong ca là màu hành của sao ở cửa.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (18): Ca biến hoá nhà Càn, nhà Khảm.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (20) – Ca biến hoá nhà Tốn, nhà Ly 巽離宅變化歌.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) quyển hai, "艮宅變化歌" và "震宅變化歌", tờ 8a–10b, bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). "正于", "却于" giữ như bản khắc; "尅" là dị thể của "剋"; "壻" là dị thể của "婿"; "担" giữ như bản khắc (gánh). Một số câu về tai nạn, bệnh tật và chuyện luân thường được dịch gọn, nguyên văn giữ đủ. Bảng màu rắn do Phong Thuỷ Liên Hoa lập từ chính các đoạn ca. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phía ngồi và phương cửa để đặt quẻ.
- Trạch Cát Liên Hoa: xem năm, tháng theo tam hợp khi sửa cửa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đánh dấu cửa và chỗ tụ khí trên mặt bằng.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (5): năm hư năm thực, nhà và mộ
- Hoàng Đế Trạch Kinh (7): nhà như thân người, sinh khí tử khí
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc được ca biến hoá là phần Thư; biết một cửa lành sẽ bền hay chóng tàn trên một căn nhà thật, và dựng chỗ tụ khí để giữ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhà ngồi Đông Bắc mở cửa Tây thì sao? – 艮宅兌門
Theo ca biến hoá là cửa lành nhất của nhà Cấn: thành quẻ Sơn Trạch Tổn, "âm dương hoà hợp, nhà giàu sang, cháu hiền con giỏi", ứng Tỵ Dậu Sửu.
Nhà ngồi Đông Bắc mở cửa Tây Nam có tốt không? – 艮宅坤門
Tốt lúc đầu, không bền. Ca nói "ngoài một tuần thì khí quẻ lui, người và của hao cạn", vì sao Sinh Khí hành Mộc khắc nhà Thổ. Cần chế hoá theo quyển ba.
Nhà ngồi Đông mở cửa Nam thì sao? – 震宅離門
Là cửa lành nhất của nhà Chấn: thành quẻ Lôi Hoả Phong, "ruộng gia súc vượng, năm con giàu sang", ứng Hợi Mão Mùi.
Màu rắn trong ca có ý nghĩa gì? – 蛇色
Là màu hành của sao ở cửa: trắng là Kim, vàng là Thổ, xanh là Mộc, đen là Thuỷ, đỏ là Hoả. Đó là ký hiệu trong sách, không phải lời khuyên tìm điềm rắn.
Vì sao Phục Vị của nhà Chấn "phát như sấm rồi sa sút"? – 震伏位
Vì thuần dương, Mộc không có Thuỷ nuôi, không có Hoả để sinh, nên thế lên nhanh mà không có chỗ giữ, lâu ngày suy.









