Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 (敘 · 目錄)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) là bộ sách phong thuỷ nhà ở của Trần Thời Dương, một thầy địa lý đất Mạt Lăng (Nam Kinh) đời Minh, được con ông bổ sung và khắc in lại năm Thiên Khải thứ tư (1624). Sách thuộc dòng Tam Hợp nhưng bàn riêng về dương trạch: hình thế đất nhà, bát quái, cửu tinh, tám nhà và tám cửa, phép đoán phòng, nhà nhiều tầng, cách tiêu thuỷ và chọn ngày sửa nhà. Bài này mở đầu quyển sách trong Kho Sách Quý: sách do ai soạn, ba bài tựa nói gì, và đọc ba mươi bảy bài theo thứ tự nào. Nguyên văn các đoạn tựa được chép lại từ bản khắc, dịch và giảng song ngữ.
Trả lời nhanh: Dương Trạch Chân Quyết là sách phong thuỷ dương trạch bốn quyển cùng Thuỷ tập, Thiên thời tập và Phụ lục, do Trần Thời Dương (hiệu Huyền Tố, đời Minh) soạn, con là Trần Thái Vận bổ sung, khắc lại năm 1624. Sách có tựa của Vương Tượng Càn, Tiêu Hoằng và Tiền Ứng Nguyên. Cốt lõi của sách là dùng bát quái và cửu tinh trên hình thế nhà cửa, cửa ngõ, số tầng và đường nước, với lập luận rằng phép ấy dùng được cả ở vùng núi sông Giang Nam chứ không riêng đồng bằng phương Bắc.
Thầy Vũ Giới giảng: "Sách dương trạch đời Minh nhiều như lá rừng. Đọc sách nào cũng phải hỏi: người viết đứng ở đâu, xem nhà theo hình hay theo số, và có dám để người khác bắt bẻ không. Bộ Chân Quyết này đáng đọc vì ngay lời tựa đã dám tranh luận."
Dương Trạch Chân Quyết là sách gì? – 陽宅真訣是何書
Dương Trạch Chân Quyết là sách hướng dẫn xem và dựng nhà ở của người sống, không bàn đất mộ. Bản ta có là bản khắc lại, bìa đề Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập (重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集), nghĩa là "khắc lại tập Chân quyết về gốc nhà, thuộc bộ Kham dư chân thuyên của tiên sinh Trần Huyền Tố", do hiệu Nhất Lộc Trai (一鹿齋) giữ ván in. Chữ "chân thuyên" cho biết sách vốn đi kèm một bộ sách âm trạch cùng tác giả; phần dương trạch này được tách ra in riêng.

Ngay dòng đầu quyển một, sách ghi rõ những người góp tay. Người viết chính là Trần Thời Dương (陳時暘), tự Hạnh Xương, hiệu Huyền Tố, người Mạt Lăng, tức vùng Nam Kinh ngày nay. Con trai cả Trần Thái Vận (陳泰運, tự Đương Kỳ) "tục bổ", nghĩa là viết nối và bổ sung. Con thứ Trần Thái Hội (陳泰會, tự Thừa Chi) "biên chính", tức sắp xếp và hiệu đính. Nhà nho lớn Tiêu Hoằng (焦竑, tự Nhược Hầu), trạng nguyên năm Vạn Lịch Kỷ Sửu (1589), "tham duyệt", tức đọc duyệt. Tiền Thể Nguyên (錢體元, tự Tử Nhân) người Quảng Lăng "đồng đính", cùng hiệu đính.
Như vậy sách không phải công của một người mà của cả một gia đình làm nghề địa lý qua hai đời, có một danh sĩ đứng ra bảo lãnh. Đây là điều thường thấy ở sách thuật số cuối đời Minh: thầy địa lý cần chữ ký của quan lớn, nhà nho lớn ở đầu sách để người mua tin rằng sách không phải loại "bí quyết" rao bán ở chợ.
陽宅真訣卷之一
秣陵陳時暘幸昌父著
男陳泰運當期父續補
陳泰會乘之父編正
秣陵焦竑弱侯父參閱
廣陵錢體元子仁父仝訂
Dịch: Dương Trạch Chân Quyết, quyển một. Trần Thời Dương, tự Hạnh Xương, người Mạt Lăng, soạn. Con là Trần Thái Vận, tự Đương Kỳ, viết nối bổ sung; Trần Thái Hội, tự Thừa Chi, biên sửa. Tiêu Hoằng, tự Nhược Hầu, người Mạt Lăng, tham khảo duyệt đọc. Tiền Thể Nguyên, tự Tử Nhân, người Quảng Lăng, cùng hiệu đính.
Bố cục bốn quyển và ba tập phụ – 四卷三集
Theo mục lục ở đầu sách, Dương Trạch Chân Quyết gồm bốn quyển chính và ba phần phụ. Trên Kho Sách Quý, toàn bộ được chia thành ba mươi bảy bài, mỗi bài gom vài thiên ngắn liền nhau để đủ một chủ đề trọn vẹn.

- Quyển một (bài 1–12): tổng luận đất nhà, nhà đồng bằng và nhà vùng núi, tám nhà theo tám quẻ, đồ thuyết Thái Cực, Hà Đồ, Lạc Thư, Tiên Thiên và Hậu Thiên bát quái, Đại Du Niên, cửu tinh, các bài ca cát hung và hạn số.
- Quyển hai (bài 13–21): khẩu khí tám nhà, tám cửa cát hung của từng nhà Khảm, Càn, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài, và các bài ca biến hoá tám cung.
- Quyển ba (bài 22–31): thần cơ hoá khí, chế hoá cung tinh, đoán phòng, đổi hào cho nhà hung, vận nhà, và các thức nhà nhiều tầng từ sáu đến chín tầng.
- Quyển bốn (bài 32): niên hạn quái khí, dựng nhà mới, Thanh Long Bạch Hổ Chu Tước Huyền Vũ, sửa phương.
- Thuỷ tập, Thiên thời tập, Phụ lục (bài 33–37): tiêu thuỷ, phóng thuỷ, nước Tam Thần, nước Hoàng Tuyền; chọn ngày tu tạo, dời nhà; ngày tốt từng tháng của Dương Quân Tùng và Tăng Văn Địch.
Nhìn bố cục là thấy cách nghĩ của tác giả: trước hết xét đất (quyển một mở bằng tổng luận đất nhà), sau đó mới tới số (bát quái, cửu tinh), rồi tới cửa và phòng, cuối cùng là nước và thời. Đó là thứ tự từ lớn đến nhỏ, từ cố định đến biến động.
Tựa của Vương Tượng Càn – 王象乾敘
Bài tựa thứ nhất do Vương Tượng Càn (王象乾, 1546–1630), người Tân Thành, Sơn Đông, viết. Ông là đại thần biên ải nổi tiếng cuối đời Minh, làm Tổng đốc Kế Liêu, Bảo Định, giữ chức Binh bộ Thượng thư kiêm Hữu Đô ngự sử, hàm Thiếu phó kiêm Thái tử Thái phó. Bài tựa viết bằng chữ khải chân phương, gửi "Đương Kỳ Trần tiên sinh", tức người con Trần Thái Vận.

Lý tám nhà có từ Phục Hy – 八宅之理已肇其源
敘當期陳先生陽宅真訣。嘗閱伏羲畫卦之象,上應八門,下合八方,而八宅之理已肇其源。至宗周宅雒,召公先相宅,而周公位營之,始風氣盤鬱泄而不盡。漢唐以來,宅中定鼎,形勝首稱中都,是八宅之用,則又昭著於數代之間。非特王宮帝闕,福攬禍兆繫此,而廣即民間蔀屋,吉胚凶胎,亦孰不繇此而召。
Dịch: Tựa sách Dương Trạch Chân Quyết của Đương Kỳ Trần tiên sinh. Tôi từng xem tượng quẻ do Phục Hy vạch: trên ứng với tám cửa, dưới hợp với tám phương, lý của tám nhà đã mở đầu từ đó. Đến khi nhà Chu dựng đô ở Lạc, Thiệu công xem đất trước, Chu công định vị dựng thành, phong khí mới cuộn tụ, tiết ra mà không cạn. Từ Hán, Đường trở đi, đóng đô ở giữa, hình thắng đứng đầu là Trung Đô; dụng của tám nhà càng hiển rõ qua mấy đời. Chẳng riêng cung vua điện chúa, phúc hoạ buộc vào đây, mà rộng ra đến mái nhà tranh của dân, mầm lành thai dữ, có cái nào không do đây mà sinh.
Giảng: Vương Tượng Càn mở đầu bằng một dòng lịch sử ngắn: bát quái của Phục Hy, việc Thiệu công "tướng trạch" khi nhà Chu dời đô sang Lạc Dương (chép trong thiên Thiệu Cáo của Kinh Thư), rồi các đời đóng đô ở Trung Nguyên. Ý ông là xem nhà không phải nghề mới, mà là việc của thánh nhân và triều đình. Câu "非特王宮帝闕 … 而廣即民間蔀屋" nói phép xem nhà dùng chung cho cả cung điện lẫn nhà tranh. Đó cũng là tinh thần mà Phong Thuỷ Liên Hoa nhấn mạnh: lớn nói lớn, nhỏ nói nhỏ, đại cục hay tiểu cục đều cùng một lý.

Sau Dương Tăng, đạo mất truyền – 楊曾之後道失其傳
然其間道之授受者,固自不乏人。爾第自楊曾之後,道失其傳,而宇宙茫茫也。繇是派緒紛龐,著述襍非,不布列星宮而未必其體用之合一,非不敘次五行而未必其趨避之不背。故茲道也,得其似而不真,是胡寬之營新豐也;傳其似而未真,是優孟之學叔敖也。雖書之汗牛充棟,孰是禍福之定顯而不爽者乎?孰是遵行之周行而不迷者哉?
Dịch: Nhưng người truyền thụ đạo này vốn không thiếu. Chỉ là từ sau Dương, Tăng, đạo mất chính truyền, trời đất mênh mang. Từ đó các nhánh rối ren, sách vở tạp nhạp: chẳng phải không bày sao, xếp cung, mà chưa chắc thể và dụng hợp làm một; chẳng phải không kể ngũ hành theo thứ tự, mà chưa chắc việc tìm lành tránh dữ không trái nhau. Cho nên với đạo này, được cái giống mà không thật, ấy là Hồ Khoan dựng Tân Phong; truyền cái giống mà chưa thật, ấy là Ưu Mạnh đóng vai Tôn Thúc Ngao. Sách dù chất đầy nhà, đâu là sách nói phúc hoạ rõ ràng mà không sai? Đâu là con đường lớn đi theo mà không lạc?
Giảng: "Dương Tăng" là Dương Quân Tùng (楊筠松) và Tăng Văn Địch (曾文迪) đời Đường, hai tổ của phái Hình thế. Hai điển tích Vương Tượng Càn dùng rất sắc. Hồ Khoan là thợ dựng ấp Tân Phong cho cha Hán Cao Tổ, làm giống ấp Phong cũ đến mức gà chó tự tìm về nhà mình, nhưng vẫn là bản sao. Ưu Mạnh là phường hát nước Sở, đóng vai tướng quốc Tôn Thúc Ngao giống đến nỗi vua Sở tưởng người chết sống lại, nhưng vẫn là đóng kịch. Ý ông: sách dương trạch đời ấy nhiều sách "trông giống thật", đủ sao đủ cung, mà thể dụng không khớp, theo thì lạc.
Lấy hình chế hình, lấy khí hoá khí – 以形制形 以氣化氣
今當期陳先生得陽宅之異授,乃括諸經之奧,攄心悟之妙,纂而成集。列星圖而格無遺法,論生尅而條有成則。其言核而要,其旨微而辯,其意多所秘洩而出,從來所不經見。且其中妙運,又有以形制形而形為之變,以氣化氣而氣為之更,此又神而不可測者也。間有災祥之卜,若谷之應聲。然即謂周召營宅之經可也,即謂先天八卦之畫可也。豈寬與優之比哉!
Dịch: Nay Đương Kỳ Trần tiên sinh được truyền riêng về dương trạch, bèn gom chỗ sâu xa của các kinh, giãi bày chỗ diệu của tâm ngộ, soạn thành tập. Bày đồ sao thì các cách không sót phép nào; luận sinh khắc thì từng điều có phép thành. Lời gọn mà trúng, ý tinh mà rõ, phần nhiều tiết lộ điều xưa nay giữ kín, chưa thấy trong sách nào. Lại trong đó có chỗ dùng diệu: lấy hình chế hình mà hình đổi, lấy khí hoá khí mà khí thay, đó là chỗ thần diệu khó lường. Đôi khi đoán điều tai điều lành, như hang núi vọng tiếng. Gọi là kinh dựng nhà của Chu công, Thiệu công cũng được, gọi là nét vạch bát quái Tiên Thiên cũng được. Há phải hạng Hồ Khoan, Ưu Mạnh sánh nổi!
Giảng: Hai cụm "以形制形" và "以氣化氣" là chìa khoá của cả bộ sách. Lấy hình chế hình là dùng một hình thể khác (tường, cửa, cây, đường nước) để sửa hình thể xấu. Lấy khí hoá khí là đổi cửa, đổi phòng, đổi tầng để sao xấu hoá thành sao tốt. Quyển ba của sách, với các thiên "đổi hào cho nhà hung", "dời sao đổi khí", chính là phần triển khai hai cụm này. Người đọc nhớ hai cụm này từ bài một thì về sau đọc phép tầng nhà, phép cửa sẽ thấy mạch.

Lấy lý nhà nho mà bàn nghề thuật – 以儒理而談藝術
況當期又醇謹都雅,以儒理而談藝術,其神情才品,固自卓越於昔流。素重其道,不以輕試,即其書可神晤其人。故合併真詮而梓之,用以廣布先生之德。倘宇內欲窺先生之豹者,其以是書覘其一斑可矣。故重為敘之。賜進士第總督薊遼保定軍務糧餉經略備倭少傅兼太子太傅兵部尚書兼右都御史新城王象乾拜撰。
Dịch: Huống chi Đương Kỳ lại thuần hậu, cẩn trọng, phong nhã, lấy lý nhà nho mà bàn nghề thuật, thần thái tài phẩm vốn vượt hẳn lớp trước. Ông vốn trọng đạo này, không đem thử một cách khinh suất; đọc sách có thể gặp được người trong tinh thần. Cho nên gộp với bộ Chân Thuyên mà khắc in, để truyền rộng đức của tiên sinh. Nếu người trong thiên hạ muốn thấy con báo của tiên sinh, thì nhìn qua sách này cũng thấy được một đốm. Vì thế lại viết lời tựa. Vương Tượng Càn người Tân Thành, đỗ Tiến sĩ, Tổng đốc quân vụ lương hướng Kế Liêu Bảo Định, kinh lược phòng giặc Oa, Thiếu phó kiêm Thái tử Thái phó, Binh bộ Thượng thư kiêm Hữu Đô ngự sử, kính soạn.
Giảng: "Khuy báo nhất ban" (窺豹一斑), nhìn con báo qua ống trúc chỉ thấy một đốm, là lời khiêm của người viết tựa: sách chỉ cho thấy một phần sở học của nhà họ Trần. Câu "以儒理而談藝術" đáng ghi nhớ. Thầy địa lý có học, nói bằng lý của Dịch, của Kinh Thư, chứ không nói bằng thần quyền. Đây cũng là đòi hỏi của Phong Thuỷ Liên Hoa với người học: lý pháp phải nói được bằng lời rõ ràng, có gốc kinh điển, chứ không dựa vào lời dọa.
Tựa của Tiêu Hoằng – 焦竑敘
Bài tựa thứ hai do Tiêu Hoằng (焦竑, 1540–1620), người Mạt Lăng, viết bằng chữ thảo, ký năm Vạn Lịch Ất Mão (1615), có ấn "Tiêu Hoằng" và ấn "Kỷ Sửu trạng nguyên". Tiêu Hoằng là học giả hàng đầu đời Vạn Lịch, tác giả Quốc Triều Hiến Trưng Lục và Tiêu Thị Bút Thừa. Ông cùng quê với Trần Thời Dương, nên việc ông đọc duyệt và viết tựa cho một sách địa lý là bảo chứng mạnh nhất mà một thầy địa lý Nam Kinh có thể có.

Vì bài tựa viết chữ thảo, nét liền nhiều chỗ khó đọc chắc chắn, Kho Sách Quý chưa chép nguyên văn bài này để tránh đoán sai chữ. Phần ghi năm và chữ ký ở cuối bài đọc được là: 萬曆乙卯…秣陵焦竑拜撰 ("Vạn Lịch Ất Mão…, Tiêu Hoằng người Mạt Lăng kính soạn"). Mốc 1615 cho biết sách đã có bản in đầu trước khi được khắc lại năm 1624.
Tựa của Tiền Ứng Nguyên: bát quái cửu tinh có dùng được ở Giang Nam? – 錢應元敘
Bài tựa thứ ba dài nhất, do Tiền Ứng Nguyên (錢應元, tự Tử Thời, tự xưng Kích Nhưỡng lão nhân 擊壤老人) người Quảng Lăng, viết vào ngày rằm tháng chạp năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). Đây là bài tựa đáng đọc nhất vì nó không khen suông mà tranh luận một vấn đề học thuật.
Vì sao sách được khắc lại – 家弟為重梓之
玄素陳公嘗有論陽宅書,王大司馬梓以行世,世世爭傳誦者久。今家弟為重梓之,其所重梓之故,說在余為公陰宅書序中,不復贅。
Dịch: Trần công Huyền Tố từng có sách bàn về dương trạch, quan Đại tư mã họ Vương đã khắc in cho lưu hành, người đời tranh nhau truyền tụng đã lâu. Nay em trai tôi khắc in lại, lý do khắc lại đã nói trong bài tựa tôi viết cho sách âm trạch của ông, không nhắc lại nữa.
Giảng: Đoạn này cho ta lịch sử bản in. "Đại tư mã" là cách gọi Binh bộ Thượng thư, tức Vương Tượng Càn: ông là người in sách lần đầu. "Em trai tôi" nhiều khả năng là Tiền Thể Nguyên, người đứng tên "đồng đính" ở đầu quyển. Bản 1624 vì vậy là lần khắc thứ hai, gộp dương trạch với bộ âm trạch "Chân Thuyên" của cùng tác giả.
Lời chê: phép sao quái chỉ hợp đồng bằng phương Bắc – 江北平洋之地便
夫陽宅之所重者八卦九星,而棟宇層數與開門放水次之。乃陽宅諸書有謂八卦九星之法行於江北平洋之地便,江南多山水,棘手而難於展拓。且山水之秀麗,有形者也;星卦雖靈驗,無形者也。終不能棄其有形者而趨其無形者,故行之有不便焉。
Dịch: Cái dương trạch coi trọng là bát quái và cửu tinh, còn số tầng nhà, việc mở cửa, tháo nước thì đứng sau. Thế mà có những sách dương trạch nói phép bát quái cửu tinh dùng ở vùng đồng bằng phía bắc sông Trường Giang thì tiện, còn Giang Nam nhiều núi nhiều nước thì vướng tay khó triển khai. Lại nói núi sông đẹp đẽ là cái có hình; sao quái dù linh nghiệm là cái không hình. Rốt cuộc không thể bỏ cái có hình mà chạy theo cái không hình, nên dùng phép ấy có chỗ bất tiện.

Giảng: Đây là cuộc tranh luận có thật giữa hai lối xem nhà thời Minh. Một bên là các thầy phương Bắc, đất bằng, nhà xây theo ô vuông, nên xem nhà chủ yếu bằng bát trạch, du niên, cửu tinh tính theo cửa và chủ. Một bên là các thầy Giang Nam, đất nhiều núi, sông ngòi chằng chịt, nhà dựa theo thế núi và đường nước, nên cho rằng hình thế mới là chính, sao quái chỉ là phụ. Tiền Ứng Nguyên đứng ra bênh vực phép sao quái.


Lời đáp: bát quái theo đất, cửu tinh theo trời – 八卦按地 九星麗天
豈知八卦之畫於聖人也,固按地之八方而畫之,以前民用者也;而九星之麗天也,天無所不幪,星亦無所不臨照,豈以江之分南北也,或臨照於江之北,不臨照於江之南乎?
Dịch: Há biết rằng bát quái thánh nhân vạch ra là theo tám phương của đất mà vạch, để dân dùng trước; còn chín sao treo trên trời, trời không chỗ nào không che, sao cũng không chỗ nào không soi tới. Lẽ nào vì sông chia nam bắc mà sao chỉ soi phía bắc sông, không soi phía nam sông?
Giảng: Lập luận gồm hai vế. Vế một: bát quái là tám phương của đất, đất ở đâu cũng có tám phương, nên Giang Nam cũng có Càn Khôn Cấn Tốn. Vế hai: cửu tinh là sao trời, trời phủ khắp, nên Giang Nam cũng có sao. Tiền Ứng Nguyên còn đi xa hơn: theo các nhà kham dư, Côn Lôn là tổ của muôn núi, có tám đại cán long ứng tám quẻ; vào Trung Quốc chỉ ba cán long Cấn, Chấn, Tốn, mà đất Giang Nam chính là nơi quẻ Tốn bố khí hành long. Vậy Giang Nam không những dùng được bát quái mà còn nằm trong một quẻ.
天之九星,即北斗七星而左有輔星,右有弼星為九星也,乃北斗之柄。按每歲十二月指十二支,辰即地之十二方隅也。如十一月建子,十二月建丑,非江北正北之地歟?五月建午,六月建未,非江南正南之地歟?
Dịch: Chín sao trên trời tức là bảy sao Bắc Đẩu, bên trái thêm sao Phụ, bên phải thêm sao Bật thành chín. Chuôi sao Bắc Đẩu mỗi năm mười hai tháng chỉ vào mười hai chi, tức mười hai phương góc của đất. Như tháng mười một kiến Tý, tháng chạp kiến Sửu, chẳng phải là đất chính bắc của Giang Bắc sao? Tháng năm kiến Ngọ, tháng sáu kiến Mùi, chẳng phải là đất chính nam của Giang Nam sao?

Giảng: Đây là lời giải thích rõ ràng hiếm thấy về nguồn gốc "cửu tinh" trong dương trạch: chín sao là Bắc Đẩu thất tinh cộng Tả Phụ, Hữu Bật. Tên các sao Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Phụ, Bật mà các bài sau dùng để tính du niên đều bắt nguồn từ đây. Chuôi Bắc Đẩu quay một vòng mười hai chi trong năm, nên sao gắn với phương và với thời.
"Có vật có phép" – 有物有則
詩不云乎:天生蒸民,有物有則。繹是詩也,雖非為陽宅而發,而陽宅之理,殆不外是。陽宅之有棟宇層數與開門放水也,非詩所謂物乎?陽宅之用八卦九星也,非詩所謂則乎?以八卦九星用於棟宇層數與開門放水之中,是物而有則,其為物也為靈物、為神物。……否者,物而無則,為頑物、為棄物,居之不安,求子子孫孫世守勿替,其將能乎?
Dịch: Kinh Thi chẳng nói sao: "Trời sinh muôn dân, có vật có phép". Ngẫm câu thơ ấy, tuy không vì dương trạch mà nói, nhưng lý dương trạch hầu như không ra ngoài. Nhà có rường cột, số tầng, mở cửa, tháo nước, chẳng phải là "vật" trong thơ sao? Nhà dùng bát quái cửu tinh, chẳng phải là "phép" trong thơ sao? Đem bát quái cửu tinh dùng vào rường cột, số tầng, mở cửa, tháo nước, ấy là vật mà có phép; vật ấy thành vật linh, vật thần. … Nếu không, vật mà không có phép thì thành vật trơ, vật bỏ, ở không yên; mong con cháu đời đời giữ mãi, sao được?
Giảng: Đây là câu then chốt của bài tựa. "Vật" là phần hình: nhà, tầng, cửa, nước. "Phép" là phần lý: quái, sao. Thiếu vật thì phép không có chỗ đặt; thiếu phép thì vật chỉ là gạch đá. Tiền Ứng Nguyên không bỏ hình, ông chỉ phản đối việc bỏ lý. Người học Liên Hoa đọc tới đây nên đối chiếu với nguyên tắc "Nhất hình nhì số": hình đứng trước, số đứng sau, nhưng không thể thiếu số.
Dương trạch ứng nhanh hơn âm trạch – 陽宅繫人關切尤甚
且提陽宅與陰宅較,陽宅繫人關切尤甚。陰宅即巧中法程,猶待枯骸得蔭,蔭及於我,我始受榮;若陽宅誠法程之巧中也,則家自安居,家自獲福,福獲而旋即受享,固不待如銅山西崩,靈鍾東響,感久於彼而應纔於此之為遲遲爾也。
Dịch: Lại đem dương trạch so với âm trạch thì dương trạch quan thiết với người hơn. Âm trạch dù khéo trúng phép, còn phải chờ hài cốt được khí che chở, khí ấy lan tới mình, mình mới được vinh. Còn dương trạch nếu khéo trúng phép thì nhà tự yên, nhà tự được phúc, được phúc là hưởng ngay, không phải đợi như núi đồng phía tây lở mà chuông thiêng phía đông mới ngân, cảm ở bên kia đã lâu mà bên này mới ứng, chậm chạp như thế.

Giảng: "Đồng sơn tây băng, linh chung đông ứng" là điển cũ: núi đồng ở phía tây lở thì chuông đồng trong cung phía đông tự kêu, chỉ sự cảm ứng từ xa. Tiền Ứng Nguyên dùng nó để nói âm trạch ứng gián tiếp, chậm; dương trạch ứng trực tiếp, nhanh, vì người sống ở ngay trong nhà, thở cùng khí của nhà mỗi ngày. Đây là lý do Phong Thuỷ Liên Hoa luôn khuyên gia chủ sửa nhà đang ở trước, rồi mới bàn tới chuyện mồ mả.
Ước mong một bộ "đại dương trạch thư" – 一部大陽宅書
Đoạn cuối, Tiền Ứng Nguyên mơ một bộ sách dương trạch lớn, do một người có tầm như Tư Mã Thiên đi khắp danh sơn đại xuyên, xem kỹ các tỉnh, phủ, châu, huyện danh thắng, vẽ đồ lập thuyết, để người đời học theo ý mà dùng. Ông kết: nay may có sách của Huyền Tố công ra đời; người đọc nắm được "linh cơ hoạt pháp" của ông thì sao quái nằm trong tay, dù Giang Nam nhiều núi nước cũng không cản được sao quái, trái lại còn giúp sao quái thêm linh.
雖江南地多山水,不足為吾星卦之礙,翻足為吾星卦之用,而吾之星卦也,得山水之靈氣,其法益神而奇。
Dịch: Dù Giang Nam đất nhiều núi nước, cũng không đủ làm trở ngại cho sao quái của ta, trái lại đủ làm chỗ dùng cho sao quái; và sao quái của ta, được linh khí của núi nước, phép càng thần càng lạ.
Mục Lục ba mươi bảy bài trên Kho Sách Quý – 目錄
Mục lục gốc của sách (陽宅真訣目錄) liệt kê các thiên theo bốn quyển và ba tập. Kho Sách Quý giữ đúng thứ tự ấy, ghép các thiên ngắn liền nhau thành bài:
| Bài | Nội dung | Thiên gốc |
|---|---|---|
| 1 | Giới thiệu sách, các bài tựa, mục lục | 敘 · 目錄 |
| 2 | Tổng luận đất nhà; nhà đồng bằng, nhà vùng núi; âm trạch và dương trạch | 總論宅地 · 論平地陽宅 · 論山谷陽宅 · 論陰陽宅 |
| 3–4 | Tám nhà theo tám quẻ; Thái Cực, Hà Đồ, Lạc Thư; Tiên Thiên, Hậu Thiên; hai mươi bốn sơn | 八宅從八卦論 · 太極 · 河圖 · 洛書 · 先後天八卦 |
| 5–8 | Đại Du Niên, cửu tinh, phi phục, phân kim hướng nhà, cửa thuần khí, quán tỉnh, tầng tinh, chiếu tinh | 大游年 · 九星 · 飛伏 · 分金 · 貫井 · 層星 · 照星 |
| 9–12 | Các bài ca cát hung, xuyên phòng, hạn số, Phá Quân xuyên nhà, Ngũ Quỷ nhập hào | 九星吉凶歌 · 穿房 · 限數 · 破軍穿宅 · 五鬼入爻 |
| 13–21 | Khẩu khí tám nhà; tám cửa cát hung của tám nhà; ca biến hoá tám cung | 卷之二 |
| 22–31 | Hoá khí, chế hoá, đoán phòng, vận nhà, thức nhà nhiều tầng | 卷之三 |
| 32 | Niên hạn, dựng nhà mới, tứ linh, sửa phương | 卷之四 |
| 33–37 | Thuỷ tập, Thiên thời tập, Phụ lục ngày tốt Dương Tăng | 水集 · 天時集 · 附錄 |

Đọc Dương Trạch Chân Quyết thế nào cho đúng? – 讀法
Thứ nhất, đọc theo thứ tự. Bài 2 về đất nhà là nền; không nắm hình thế đất mà nhảy vào bảng du niên thì chỉ học được công thức. Thứ hai, đọc các bài ca như đọc khẩu quyết: thuộc lòng câu, rồi đối chiếu với đồ. Thứ ba, khi gặp các thức nhà sáu, bảy, chín tầng ở quyển ba, nhớ rằng "tầng" trong sách là các lớp nhà nối nhau từ cổng vào trong (tiến), không phải tầng lầu chồng lên nhau như nhà phố ngày nay. Thứ tư, phần chọn ngày ở Thiên thời tập chỉ dùng sau khi đã sửa hình và sửa cửa, không dùng thay.

Người đọc cũng nên phân biệt ba lớp trong mỗi bài trên Kho Sách Quý: sách nói (nguyên văn và bản dịch), giảng (giải thích chữ nghĩa, điển cố, cách tính), và Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa (chỗ Liên Hoa đồng ý, chỗ cần dè dặt, chỗ phải kiểm bằng hình thế thực địa). Ba lớp này tách bạch để người học không lẫn lời sách với lời bình.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Ba bài tựa cho thấy Dương Trạch Chân Quyết ra đời đúng lúc giới địa lý Giang Nam tranh cãi: xem nhà bằng hình hay bằng số. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc cuộc tranh luận ấy theo nguyên tắc Hình Pháp là gốc. Tiền Ứng Nguyên đúng khi nói bát quái là tám phương của đất nên ở đâu cũng dùng được; nhưng thứ tự sử dụng phải là hình trước, số sau. Chính sách này cũng làm thế: quyển một mở bằng "Tổng luận đất nhà", nói long phải dài, huyệt phải rộng, nước phải ôm, rồi mới bàn bát quái. Nhà đặt sai thế đất thì đổi cửa đến đâu cũng chỉ là vá víu.
Hai cụm "lấy hình chế hình, lấy khí hoá khí" trong tựa của Vương Tượng Càn rất gần với lối làm của Liên Hoa: sửa nhà bằng hình thể thật (lối đi, tường, sân, cây, đường nước) trước, đổi cửa đổi phòng để chỉnh khí sau, còn pháp khí chỉ là bổ cứu. Câu "có vật có phép" nhắc người làm nghề: vật là căn nhà cụ thể với kích thước, lối vào, hướng nắng gió; phép là la kinh và lý số. Đến nhà mà chỉ cầm la kinh, không nhìn vật, là thiếu một nửa.

Với nhà Việt, nhất là nhà phố hẹp và sâu, cách hiểu "tầng" là các lớp nhà nối tiếp từ ngoài vào trong càng quan trọng: một căn nhà ống có sân trước, phòng khách, giếng trời, bếp, sân sau chính là một chuỗi "tầng" theo nghĩa của sách. Các bài ở quyển ba sẽ giúp đọc chuỗi ấy. Lý pháp thì chia sẻ trên Kho Sách Quý; còn thủ pháp, tức cách đứng giữa một căn nhà cụ thể mà định cửa, định phòng, phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Dương Trạch Chân Quyết là sách dương trạch của Trần Thời Dương đời Minh, con là Trần Thái Vận bổ sung, Vương Tượng Càn in lần đầu, khắc lại năm 1624 với tựa của Vương Tượng Càn, Tiêu Hoằng (1615) và Tiền Ứng Nguyên. Sách gồm bốn quyển cùng Thuỷ tập, Thiên thời tập, Phụ lục, chia thành ba mươi bảy bài. Tinh thần của sách là "lấy hình chế hình, lấy khí hoá khí" và "có vật có phép": dùng bát quái cửu tinh trên chính hình thể nhà, cửa, tầng, nước, ở mọi vùng đất.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (2) – Tổng luận đất nhà, nhà đồng bằng và nhà vùng núi 總論宅地.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣), bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624): tựa của Vương Tượng Càn, tựa của Tiêu Hoằng (Vạn Lịch Ất Mão 1615), tựa của Tiền Ứng Nguyên, mục lục và dòng đề tác giả quyển một; sách thuộc công cộng. Nguyên văn chép theo bản khắc, chữ dị thể đổi về chính thể (繇 giữ nguyên theo bản in). Bài tựa của Tiêu Hoằng viết chữ thảo, chưa chép nguyên văn để tránh đọc sai. Chữ "羕" trong tựa Tiền Ứng Nguyên ở bản in mờ, đọc theo văn mạch. Năm sinh mất của Vương Tượng Càn, Tiêu Hoằng theo sử truyện. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem tám quái và hai mươi bốn sơn quanh nhà mình.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà, cổng, cửa, các lớp nhà từ ngoài vào trong để đối chiếu với sách.
- Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (1): giới thiệu sách và Đề yếu Tứ Khố
- Quy Hậu Lục: Chương Dương Cơ, năm cơ xem nhà
- Bát Trạch Tự (1): cửu cung tam nguyên, nước dẫn khí, gió đưa khí
- Thiên Nguyên Ngũ Ca: luận dương trạch
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc tựa sách, biết bát quái theo đất, cửu tinh theo trời là phần Thư; đứng trước một căn nhà mà thấy hình thế nào phải sửa trước, cửa nào nên đổi, tầng nào khí bị chặn là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ai là tác giả Dương Trạch Chân Quyết? – 陽宅真訣誰所著
Tác giả chính là Trần Thời Dương, hiệu Huyền Tố, người Mạt Lăng (Nam Kinh) đời Minh. Con là Trần Thái Vận viết nối bổ sung, Trần Thái Hội biên sửa; Tiêu Hoằng đọc duyệt; Tiền Thể Nguyên cùng hiệu đính.
Sách được in năm nào? – 何年刊刻
Sách được Vương Tượng Càn khắc in lần đầu; tựa của Tiêu Hoằng ghi năm 1615. Bản đang dùng là bản khắc lại của Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624), có tựa của Tiền Ứng Nguyên.
"Cửu tinh" trong sách là gì? – 九星何謂
Theo tựa của Tiền Ứng Nguyên, cửu tinh là bảy sao Bắc Đẩu cộng thêm sao Tả Phụ và Hữu Bật. Chuôi Bắc Đẩu chỉ mười hai chi theo mười hai tháng, nên sao gắn với phương của đất và thời của năm.
Bát trạch có dùng được cho vùng núi, sông nhiều không? – 江南可用八卦否
Tiền Ứng Nguyên cho là dùng được, vì bát quái là tám phương của đất và sao trời soi khắp. Phong Thuỷ Liên Hoa đồng ý nhưng nhấn mạnh thứ tự: xét hình thế núi nước trước, dùng bát quái cửu tinh sau.
Nên đọc quyển sách này theo thứ tự nào? – 讀之次第
Nên đọc từ bài 1 đến bài 37. Quyển một là nền về đất và lý số; quyển hai về tám nhà tám cửa; quyển ba về phép hoá và nhà nhiều tầng; quyển bốn và ba tập phụ về dựng sửa nhà, nước và ngày giờ.









