Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之二 (論八宅氣口 · 八宮氣口靜舍吉凶定式)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).
Luận khí khẩu tám nhà (論八宅氣口) là đoạn mở đầu quyển hai của Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣), sách xem nhà ở của Trần Thời Dương đời Minh. Đoạn văn ngắn này đặt nền cho cả quyển: một căn nhà ngồi một quẻ thì khí chủ đã định, nhưng lành hay dữ còn tuỳ cửa phối với cung, và sao bay vào cung ấy. Bài này dịch song ngữ trọn đoạn, giảng từng câu, và hướng dẫn đọc tám bảng "tám cửa cát hung" in ngay sau đó.
Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, khí khẩu là cửa, chỗ khí vào nhà. Nhà ngồi quẻ nào thì khí chủ theo quẻ ấy và không quẻ nào tự nó xấu; lành dữ sinh ra ở ba tầng: cung của nhà và cung của cửa sinh nhau, khắc nhau hay tỉ hoà; sao bay vào cung ấy là cát tinh hay hung tinh; và sao ấy thuận hay nghịch với khí chủ. Cát gặp cát thì thêm phúc, cát gặp hung còn có thể hoá giải.
Thầy Vũ Giới giảng: "Bát Trạch không sai, chỉ đặt sai chỗ. Học Bát Trạch mà chỉ thuộc bảng bốn tốt bốn xấu thì mới thấy cái ngọn. Phải hỏi tại sao cửa này tốt, cửa kia xấu thì mới thấy gốc."
Khí khẩu tám nhà là gì? – 八宅氣口
Khí khẩu (氣口) trong Dương Trạch Chân Quyết là cửa của căn nhà, chỗ khí bên ngoài đi vào bên trong. "Tám nhà" (八宅) là tám loại nhà chia theo tám quẻ của phía ngồi: Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Luận khí khẩu tám nhà là xét cửa mở ở phương nào thì hợp hay không hợp với từng loại nhà.
Nguyên văn – 原文
陽宅真訣卷之二。論八宅氣口。夫一宅坐一卦,其主炁已定。凡卦皆具先後天之炁,無有不吉者。第門宮相配,則有相生、相尅、比和之異,而吉凶已有變易。然又一宮有一宮之星,飛伏于其間,而星氣之吉凶,或從主氣之旺,合主氣之吉凶;或因星氣之背戾,則吉凶始殊也。故吉與吉媾,氤氳致祥;吉與凶併,可化凶不殃。此雖分宮條設,而至于合門宮星方五行以調劑之,是其義又在于象先也。
Dịch: Dương Trạch Chân Quyết, quyển thứ hai. Luận khí khẩu tám nhà. Phàm một căn nhà ngồi một quẻ thì khí chủ của nó đã định. Quẻ nào cũng đủ khí tiên thiên và hậu thiên, không quẻ nào là không tốt. Có điều cửa và cung phối nhau thì có chỗ khác nhau: tương sinh, tương khắc, tỉ hoà, và lành dữ đã đổi khác từ đó. Nhưng mỗi cung lại có sao của cung ấy bay đến, nấp trong đó; sao khí lành hay dữ, có khi theo cái vượng của khí chủ mà hợp với lành dữ của khí chủ, có khi vì sao khí trái ngược nên lành dữ mới khác hẳn. Cho nên lành gặp lành thì khí giao hoà mà sinh điềm tốt; lành đi cùng dữ thì có thể hoá dữ, không thành tai vạ. Phần này tuy chia từng cung, đặt từng điều, nhưng đến chỗ hợp cửa, cung, sao, phương và ngũ hành lại để điều hoà với nhau, thì nghĩa của nó lại ở trước cả hình tượng.

Giảng: Câu đầu "một nhà ngồi một quẻ" là định nghĩa của Bát Trạch. Nhà ngồi Bắc thuộc Khảm, ngồi Nam thuộc Ly, ngồi Tây Bắc thuộc Càn… Tám phía ngồi cho tám loại nhà. Khí chủ (主炁) là khí của quẻ ngồi ấy, nó là "cái tôi" của căn nhà. Khí chủ đã định thì mọi thứ khác, cửa, phòng, bếp, đều phải đem so với khí chủ.
Chữ "炁" là cách viết cổ của chữ khí (氣), sách Đạo gia hay dùng. Trần Thời Dương dùng cả hai cách viết trong cùng đoạn văn: "主炁", "先後天之炁" rồi lại "星氣", "主氣". Bản dịch đọc là một chữ khí.
Vì sao sách nói "không quẻ nào là không tốt"? – 無有不吉者
Dương Trạch Chân Quyết nói không quẻ nào tự nó xấu, vì quẻ nào cũng đủ khí tiên thiên và hậu thiên. Nhà ngồi Khảm không tốt hơn nhà ngồi Khôn, nhà ngồi Càn không xấu hơn nhà ngồi Tốn. Lành dữ chỉ sinh ra khi đem cửa, cung, sao phối vào khí chủ.
Câu này quan trọng vì nó chặn một cách hiểu sai rất phổ biến: coi có hướng nhà "tốt" và hướng nhà "xấu" tự thân. Theo Trần Thời Dương, phía ngồi nào cũng là một khí chủ trọn vẹn. "Khí tiên thiên" là khí của quẻ trong Tiên Thiên Bát Quái (thể, gốc); "khí hậu thiên" là khí của quẻ trong Hậu Thiên Bát Quái (dụng, vận hành). Quyển một của sách đã giảng hai đồ này (xem bài 4 của bộ). Một quẻ có cả thể lẫn dụng thì tự nó đủ, không thiếu.

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) cũng giảng theo lẽ ấy: "Tiên thiên hữu dư, hậu thiên bất túc." Cái gốc trời cho thì đủ; cái thiếu nằm ở chỗ người dựng nhà phối cửa, phối phòng chưa đúng. Vì vậy chọn nhà không bắt đầu từ câu hỏi "hướng này tốt hay xấu", mà từ câu hỏi "căn nhà ngồi thế này thì cửa, bếp, phòng nên đặt ở đâu cho hợp".
Cửa phối với cung: sinh, khắc, tỉ hoà – 門宮相配
Tầng thứ nhất của lành dữ là quan hệ ngũ hành giữa cung của nhà (quẻ ngồi) và cung của cửa (quẻ của phương mở cửa). Có ba trường hợp: tương sinh, tương khắc, tỉ hoà (cùng hành). Dương Trạch Chân Quyết gọi chung là "môn cung tương phối" (門宮相配).

Ngũ hành của tám quẻ theo Hậu Thiên như sau, đây cũng là cách các bảng của sách ghi ở ô giữa:
| Quẻ | Phương | Hành | Âm dương trong sách |
|---|---|---|---|
| Càn 乾 | Tây Bắc | Kim | lão dương 老陽 |
| Khảm 坎 | Bắc | Thuỷ | trung dương 中陽 |
| Cấn 艮 | Đông Bắc | Thổ | thiếu dương 少陽 |
| Chấn 震 | Đông | Mộc | trưởng dương 長陽 |
| Tốn 巽 | Đông Nam | Mộc | trưởng âm 長陰 |
| Ly 離 | Nam | Hoả | trung âm 中陰 |
| Khôn 坤 | Tây Nam | Thổ | lão âm 老陰 |
| Đoài 兌 | Tây | Kim | thiếu âm 少陰 |
Ví dụ: nhà ngồi Khảm (Thuỷ) mở cửa Tốn (Mộc) thì cung nhà sinh cung cửa, gọi là tương sinh. Nhà ngồi Khảm mở cửa Khôn (Thổ) thì cung cửa khắc cung nhà, gọi là tương khắc. Nhà ngồi Càn mở cửa Đoài, cùng hành Kim, gọi là tỉ hoà. Sách nói "lành dữ đã đổi khác từ đó": chỉ riêng tầng này đã làm cho cùng một khí chủ mà cửa khác nhau thì kết quả khác nhau.
Sao bay vào cung: tầng thứ hai của lành dữ – 星飛伏于其間
Tầng thứ hai là sao. Mỗi cung, tính từ quẻ ngồi, có một trong tám sao "bay đến, nấp trong đó" (飛伏). Sao ấy mang ngũ hành và tính lành dữ riêng, nên cùng một quan hệ cung cửa mà sao khác thì lành dữ khác.
Tám sao trong các bảng của sách được ghi bằng một chữ tắt. Bảng dưới đây giúp đọc các bảng tám cửa ở các bài 14 đến 17:
| Chữ tắt trong bảng | Tên đủ | Hành | Tính |
|---|---|---|---|
| 貪 hoặc 生 | Tham Lang, Sinh Khí 生氣 | Mộc | đại cát |
| 巨 | Cự Môn, Thiên Y 天醫 | Thổ | cát |
| 武 hoặc 延 | Vũ Khúc, Diên Niên 延年 | Kim | cát |
| 伏 | Phục Vị 伏位 (Phụ Bật) | theo cung | tiểu cát, bình |
| 祿 hoặc 禍 | Lộc Tồn, Hoạ Hại 禍害 | Thổ | hung |
| 文 hoặc 六 | Văn Khúc, Lục Sát 六煞 | Thuỷ | hung |
| 廉 | Liêm Trinh, Ngũ Quỷ 五鬼 | Hoả | đại hung |
| 絕 | Phá Quân, Tuyệt Mệnh 絕命 | Kim | đại hung |

Cách gọi này là cách của phép Đại Du Niên (大游年) đã giảng ở quyển một (bài 5 của bộ): từ quẻ ngồi, biến hào theo thứ tự để biết cung nào được sao nào. Điểm đáng chú ý là sách ghi hai lớp tên cùng lúc, tên sao Bắc Đẩu (Tham, Cự, Vũ, Văn, Liêm, Lộc, Phá) và tên du niên (Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên…), có bảng dùng lớp này, có bảng dùng lớp kia. Người đọc cần nhận ra "延" và "武" là một, "禍" và "祿" là một, "六" và "文" là một.
Sao thuận hay nghịch với khí chủ – 從主氣之旺 · 星氣之背戾
Tầng thứ ba là quan hệ giữa sao và khí chủ. Dương Trạch Chân Quyết nói sao khí "có khi theo cái vượng của khí chủ", tức sao được khí chủ sinh hoặc cùng hành nên mạnh lên; "có khi trái ngược" (背戾), tức sao khắc khí chủ hoặc bị khí chủ khắc, khi đó lành dữ "mới khác hẳn".
Đây là chỗ Trần Thời Dương khác cách học Bát Trạch rút gọn. Cách rút gọn chỉ nói: Sinh Khí, Thiên Y, Diên Niên, Phục Vị là tốt; bốn sao còn lại là xấu. Dương Trạch Chân Quyết thì nói: cùng là Sinh Khí, nhưng ở nhà này sao Sinh Khí được cung nhà sinh nên vượng, ở nhà kia sao Sinh Khí bị cung cửa khắc nên yếu; cùng là Ngũ Quỷ, có nhà thì Ngũ Quỷ bị chế, có nhà thì Ngũ Quỷ được sinh mà càng dữ. Vì vậy các bảng tám cửa ở bài sau không chỉ ghi "cát" hay "hung", mà ghi một câu ngắn như "cung sao đều sinh vượng", "cung khí tương khắc", "sao khí đốt cung khí".

Ví dụ trong bảng nhà Khảm: cửa Tốn được sao Tham Lang (Mộc), sách ghi "cung sao tương sinh vượng, âm dương chính tỉ hoà", là cửa tốt trọn vẹn. Còn cửa Chấn được Cự Môn (Thổ), sách ghi "cung sao chính tương sinh, sao khí khắc nhưng không hung": cửa vẫn tốt nhưng có chỗ vướng, vì Thổ của sao khắc Thuỷ của nhà.
"Cát gặp cát thì thêm phúc, cát gặp hung thì hoá hung" nghĩa là gì? – 吉與吉媾 · 吉與凶併
Câu này nghĩa là lành dữ của một cửa là kết quả tổng hợp của ba tầng, không phải một tầng. Nếu cả cung, sao và khí chủ đều lành thì "khí giao hoà sinh điềm tốt"; nếu có một tầng lành đi cùng một tầng dữ thì cái lành có thể kìm cái dữ, "không thành tai vạ".
Chữ "氤氳" (nhân uân) là khí trời đất giao hoà, mờ mịt mà sinh sôi, Kinh Dịch Hệ từ có câu "天地絪縕,萬物化醇". Chữ "媾" là giao hợp, phối ngẫu. Trần Thời Dương dùng hình ảnh âm dương giao hoà để nói: khi các tầng khí ăn khớp nhau thì cái tốt tự sinh ra, không cần cưỡng cầu.
Vế sau "lành đi cùng dữ thì có thể hoá dữ" là cơ sở của phần "chế hoá" ở quyển ba (các bài 22, 23 của bộ). Một cửa xấu chưa phải hết đường: nếu cung tốt, hoặc sao được chế, hoặc phòng, bếp đặt đúng để điều hoà, thì cái xấu được hoá giải. Đây cũng là lý do sách gọi bảng ở quyển hai là "tĩnh xá định thức", tức bảng chuẩn cho nhà tĩnh, còn nhà nhiều lớp thì phải xét động biến ở quyển ba.

"Bát cung khí khẩu tĩnh xá cát hung định thức" đọc thế nào? – 八宮氣口靜舍吉凶定式
"Bát cung khí khẩu tĩnh xá cát hung định thức" là tên chung của tám bảng in ngay sau đoạn văn này, mỗi bảng cho một loại nhà. "Tĩnh xá" (靜舍) là nhà tĩnh, căn nhà một lớp, chưa xét nhiều tầng, nhiều lớp sân; "định thức" là khuôn cố định. Mỗi bảng chia chín ô theo chín cung, ô giữa ghi khí chủ, tám ô quanh ghi tám cửa.
Mỗi ô cửa có bốn phần, đọc như sau:
- Chữ đầu: sao của cửa ấy (ví dụ 絕, 貪, 巨…).
- Chữ lớn: quẻ của phương mở cửa (ví dụ 離 là cửa hướng Nam).
- Chữ nhỏ cạnh quẻ: hành của sao (金, 木, 水, 火, 土).
- Hai dòng chú nhỏ: một dòng xét cung và sao (宮星), một dòng xét âm dương hoặc sao khí (陰陽, 星氣).
Ô giữa ghi tên quẻ, chữ "宅", tính âm dương và hành ưa, hành kỵ. Ví dụ ô giữa nhà Càn: "乾 · 宅 · 老陽,怕火喜土", nghĩa là nhà Càn thuộc lão dương, sợ Hoả (Hoả khắc Kim), ưa Thổ (Thổ sinh Kim). Chỉ đọc ô giữa đã biết cửa nào mang sao hành Hoả là đáng ngại, cửa nào mang sao hành Thổ là được trợ.

Bảng đầu tiên của sách là nhà Càn, rồi đến nhà Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Bài 14 đến bài 17 của bộ lần lượt dịch trọn tám bảng, mỗi bài hai bảng.
"Nghĩa ở trước hình tượng" là sao? – 其義又在于象先
"Nghĩa ở trước hình tượng" (義在象先) nghĩa là cái lý điều hoà cửa, cung, sao, phương, ngũ hành có trước các bảng và các con chữ. Bảng chỉ là khuôn chia sẵn từng cung; còn biết hợp chúng lại mà điều hoà là việc của người hiểu lý.
Câu kết này là lời dặn của Trần Thời Dương cho người học: đừng học thuộc bảng rồi dừng. Bảng ghi "cung sao đều tương khắc" ở cửa Ly nhà Càn, nhưng người hiểu lý sẽ hỏi tiếp: phòng chủ đặt ở đâu, bếp đặt ở đâu, sân có lớp nào chặn khí không. Chữ "象先" (trước tượng) lấy ý từ Đạo Đức Kinh "象帝之先", cái có trước mọi hình tượng.

Tình huống thường gặp: gia chủ tra bảng Bát Trạch trên mạng, thấy cửa nhà mình là "Lục Sát" liền lo lắng muốn đổi cửa. Theo Dương Trạch Chân Quyết, cửa Lục Sát chỉ là tầng sao; còn phải xem cung cửa và cung nhà sinh hay khắc, sao bị chế hay được sinh, và cả căn nhà có những lớp nào. Nhìn một tầng mà kết luận cả căn nhà là trái với chính sách gốc.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn "Luận khí khẩu tám nhà" cho thấy Bát Trạch đời Minh không phải phép bốn tốt bốn xấu đơn giản. Trần Thời Dương dựng ba tầng: cung với cung, sao với cung, sao với khí chủ; rồi dặn hợp cả năm thứ cửa, cung, sao, phương, ngũ hành để điều hoà. Phong Thuỷ Liên Hoa xem đây là chỗ Bát Trạch gặp nguyên lý gốc: âm dương và ngũ hành là "cha mẹ", bát quái và cửu tinh là "con cháu". Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí vào nhà qua cửa như khí vào thân người qua hơi thở; cửa đúng mà trong nhà khí không có chỗ tụ thì cũng chưa thành cục. Vì vậy Thầy Vũ Giới luôn dặn: "Nhất hình nhì khí", "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số." Trước khi tra bảng tám cửa, phải định đúng tâm nhà, nhìn rõ hình nhà, hình đất, đường đi, lối nước. Có hình rồi mới dùng các bảng của Dương Trạch Chân Quyết để biết cửa nào thuận khí chủ. Phong Thuỷ Liên Hoa cũng không chủ trương nắn cửa, xoay hướng cho bằng được: nhà ở cần đoan chính; cửa chưa hợp thì tìm cách chế hoá theo lý của sách, như đoạn văn đã nói "cát đi cùng hung có thể hoá hung". Lý pháp như trên thì chia sẻ; xét một căn nhà thật, biết tầng nào nặng tầng nào nhẹ, là thủ pháp phải học trực tiếp.

Tóm lại – 總結: Dương Trạch Chân Quyết mở quyển hai bằng ba tầng của lành dữ. Nhà ngồi một quẻ thì khí chủ đã định, quẻ nào cũng đủ tiên thiên hậu thiên nên không quẻ nào tự xấu. Cửa phối cung sinh ra tương sinh, tương khắc, tỉ hoà. Sao bay vào cung mang lành dữ riêng. Sao thuận khí chủ thì lành dữ theo khí chủ, sao trái khí chủ thì lành dữ khác hẳn. Cát gặp cát thêm phúc, cát gặp hung có thể hoá hung. Tám bảng "tĩnh xá định thức" là khuôn, còn lý điều hoà thì ở trước khuôn.
Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (12): Ngũ hành tương khắc sinh bệnh; Phá Quân xuyên nhà, Ngũ Quỷ nhập hào.
Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (14) – Tám cửa nhà Càn, nhà Khảm 乾坎宅八門.
Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) quyển hai, đoạn "論八宅氣口" và đề mục "八宮氣口靜舍吉凶定式", tờ 1a–1b, bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624). Mục lục đầu sách ghi đề mục là "論八宅口氣", trong thân sách khắc "論八宅氣口"; bài theo thân sách. Chữ "炁" giữ như bản khắc, đọc là khí; "尅" là dị thể của "剋"; "于" giữ như bản khắc. Bảng tên tắt tám sao do Phong Thuỷ Liên Hoa lập từ tám bảng của chính quyển này. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: đo phía ngồi để biết nhà thuộc quẻ nào trong tám nhà.
- Lập Cục Pháp: định tâm nhà, chia tám cung trước khi xét cửa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: đánh dấu cửa, phòng, bếp trên mặt bằng theo tám cung.
Bài liên quan – 相關文章
- Hoàng Đế Trạch Kinh (2): nhà là then chốt của âm dương
- Hoàng Đế Trạch Kinh (4): phương phúc đức và phương hình hoạ
- Bát Trạch Tự (3): cửa ngõ, đường đi, đổi cửa đổi vận
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc được bảng tám cửa là phần Thư; nhìn một căn nhà thật mà biết tầng cung, tầng sao, tầng khí chủ nặng nhẹ thế nào, chế hoá ra sao, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Khí khẩu trong phong thuỷ nhà ở là gì? – 何謂氣口
Khí khẩu là cửa của căn nhà, chỗ khí bên ngoài đi vào. Dương Trạch Chân Quyết xét khí khẩu bằng cách đem quẻ của phương mở cửa so với quẻ của phía ngồi.
Có hướng nhà nào xấu sẵn không? – 有無凶宅之卦
Theo Dương Trạch Chân Quyết thì không. Quẻ nào cũng đủ khí tiên thiên và hậu thiên; lành dữ chỉ sinh ra khi phối cửa, cung, sao với khí chủ.
Cửa phạm Ngũ Quỷ hay Tuyệt Mệnh có phải đổi ngay không? – 凶門須改否
Chưa nên vội. Sách nói cát đi cùng hung có thể hoá hung; phải xét thêm cung sinh khắc, sao được chế hay được sinh, và bố cục cả căn nhà. Nên nhờ người có nghề xem tại chỗ trước khi sửa cửa.
Vì sao bảng có chỗ ghi 延, có chỗ ghi 武? – 延武之別
Vì sách dùng hai lớp tên cho cùng một sao: 武 là Vũ Khúc, 延 là Diên Niên. Tương tự 祿 và 禍 là Lộc Tồn, Hoạ Hại; 文 và 六 là Văn Khúc, Lục Sát; 貪 và 生 là Tham Lang, Sinh Khí.
"Tĩnh xá" là gì? – 靜舍
Tĩnh xá là nhà tĩnh, căn nhà một lớp chưa xét nhiều tầng nhiều lớp sân. Tám bảng ở quyển hai là khuôn cho nhà tĩnh; nhà nhiều lớp được Dương Trạch Chân Quyết xét ở quyển ba.









