Ngọc Tủy Chân Kinh
玉髓真經 (卷二 · 五星穿變龍髓 · 金星圖 · 土星圖)
Tác giả: Trương Động Huyền (張洞玄, tự Tử Vi 子微, quốc sư niên hiệu Khai Bảo, đầu đời Tống) soạn · Lưu Doãn Trung (劉允中) chú · Thái Nguyên Định (蔡元定, tự Quý Thông) phát huy
Bản gốc: bản khắc đời Minh, có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), 23 tập.
Xuyên biến long tủy (2) dịch và giảng phần đồ bản Kim tinh và Thổ tinh trong chương Ngũ tinh xuyên biến của Ngọc Tủy Chân Kinh. Sau bài ca quyết lý luận (đã dịch ở bài trước), sách vẽ từng dãy long mẫu: Kim tinh mười bốn đồ, Thổ tinh mười bốn đồ, mỗi đồ có một bài thơ bốn chữ tóm cách cục và lời phát huy của Thái Quý Thông giải thích tạo hoá. Trong phần Thổ có đồ mộ tổ của Bặc Thức (卜式), vị đại thần nổi tiếng đời Hán Vũ Đế, là một trong số rất ít ngôi mộ có thật được vẽ trong sách. Cuối chương, Thái Quý Thông giải thích vì sao sách vẽ đồ thành từng cặp tốt xấu và ghi lại những đồ đã thất lạc.
Trả lời nhanh: Đồ bản Kim, Thổ của Ngọc Tủy dạy đọc "tạo hoá" của một dãy long: sao chủ gặp những sao gì, theo thứ tự nào. Kim cần Hoả để rèn và Thuỷ để tôi; Kim gặp Thổ thì giàu mà chỉ ra võ chức; Kim gặp nhiều Thuỷ thì ly hương; Kim bị nhiều Hoả vây thì quý mà yểu. Thổ cần Thuỷ để thông, Mộc để sơ, Hoả để sinh; Thổ thuần không biến thì chỉ làm đất chùa quán; Thổ bị Mộc khắc nhiều thì nghèo; Thổ có Hoả sinh là phú quý, khoa bảng. Nguyên tắc chung của lời phát huy: "chủ thắng khách, khách giúp chủ là sinh; khách thắng chủ, chủ phải giúp khách là khắc".
Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc đồ Ngọc Tủy là đọc đủ năm hành trong một dãy long. Thiếu hành nào thì nhà ấy thiếu cái ấy: thiếu Thuỷ thì không tú, thiếu Hoả thì không quý, thiếu Mộc thì không văn, thiếu Thổ thì không giàu bền. Sách nói rõ: tạo hoá khó vẹn toàn."
Kim tinh: rèn bằng Hoả, tôi bằng Thuỷ – 金星一 · 二 · 三
Nguyên văn – 原文
(金星二)金祖巍峩。落金脆嫩。又生礦金。必資火煅。金鎔而員。水淬金堅。秀曜發見。文武兼全。
(發揮)大金落爲小金。故曰脆嫩。後出石山。故曰礦金。……金既出火。必資水淬。則爲堅剛。……一箇金星落火時。鎔瀉團圓無欠缺。變成兩箇漸圓長。三箇出火金剛烈。四箇定連刀劍生。此是金精成器說。此說正合此格。
(金星三)金祖金父。金母金子。金旺則麄。非火不美。火鎔而圓。圓金自傳。更以水秀。福祿乃堅。
(發揮)金老則變爲麄頑之金。非火鎔化則不成美質。……得火鎔液則爲團圓粹美之金。
(金星一發揮)金武星也。水秀星也。……武星爲祖。又以入穴。所生之人必清貴能文。乃以武功著績。……金水相資之龍。其應如此也。
Dịch: (Đồ Kim hai) Tổ Kim cao lớn, lạc xuống Kim non giòn, lại sinh Kim quặng; ắt nhờ lửa rèn, Kim chảy mà tròn, nước tôi Kim cứng, diệu tú hiện ra, văn võ vẹn toàn. (Phát huy) Kim lớn lạc thành Kim nhỏ nên gọi là non giòn; sau ra núi đá nên gọi là Kim quặng. Kim đã ra khỏi lửa thì ắt nhờ nước tôi mới cứng rắn. Bài ca nói một Kim vào lửa chảy tròn, hai cái dần tròn dài, ba cái ra lửa cứng mạnh, bốn cái liền sinh đao kiếm; thuyết ấy hợp đúng với cách này. (Đồ Kim ba) Tổ Kim, cha Kim, mẹ Kim, con Kim; Kim vượng thì thô, không có lửa thì không đẹp; lửa nung mà tròn, Kim tròn tự truyền, lại được nước làm tú, phúc lộc mới bền. (Phát huy) Kim già thì thành Kim thô cứng, không nhờ lửa nung chảy thì không thành chất đẹp; được lửa nung lỏng thì thành Kim tròn trịa thuần mỹ. (Phát huy đồ Kim một) Kim là sao võ, Thuỷ là sao tú; sao võ làm tổ lại vào huyệt, người sinh ra ắt thanh quý, giỏi văn mà lập công bằng võ; long Kim Thuỷ giúp nhau thì ứng như vậy.
Giảng: Ba đồ đầu dựng lên "chuẩn" của long Kim: Kim thuần mà không có gì khác thì thô (金旺則麄), phải qua Hoả (rèn) và Thuỷ (tôi) mới thành khí cụ quý. Đồ Kim hai đủ cả Hoả và Thuỷ nên được khen "văn võ vẹn toàn". Đồ Kim một chỉ có Kim và Thuỷ: con cháu học giỏi mà làm nên nhờ võ công. Cách nghĩ này rất gần với nghề rèn: thép tốt cần lò lửa và chậu nước. Trong sách, đồ Kim bốn đã mất trang (bản khắc ghi "nguyên khuyết").


Kim gặp Thổ, gặp Thuỷ: giàu võ chức, ly hương – 金星五 · 六 · 七
Nguyên văn – 原文
(金星五)金落金生土。復平育□涵出嫩金。復大其頭。再逢厚土。嫩金中簇出爲金穴。武臣之福。
(發揮)金本武星。加以土濁。故土只爲武臣之福。然論其造化。則金土生旺。得其地位。金貴土富。亦是富貴雙全之地。但不以文顯爾。若論造化之精微。則尚欠水以發其秀也。
(金星六)金以水秀。亦以水生。水盛金蕩。汨沒不明。金穴孤孕。洪水蒲盈。以貴以秀。防其易傾。
(金星七)金落變水。水傳數里。屈曲委蛇。滔流不止。金小隨波。水腳搖拽。水出金穴。離鄉之貴。
(發揮)……此格乃於水中作金穴。其能自立乎。必至離鄉。猥退至後龍吉處。然後能出貴也。
Dịch: (Đồ Kim năm) Kim lạc Kim sinh Thổ, lại bằng phẳng nuôi ra Kim non, lại làm lớn đầu, lại gặp Thổ dày, Kim non mọc giữa làm huyệt Kim: phúc của võ thần. (Phát huy) Kim vốn là sao võ, thêm Thổ đục nên chỉ là phúc võ thần. Nhưng xét tạo hoá thì Kim Thổ sinh vượng, được vị trí, Kim quý Thổ giàu, cũng là đất phú quý song toàn, chỉ là không hiển đạt về văn; xét tinh vi thì còn thiếu Thuỷ để phát tú. (Đồ Kim sáu) Kim nhờ Thuỷ mà tú, cũng nhờ Thuỷ mà sinh; Thuỷ thịnh thì Kim trôi, chìm lấp không rõ; huyệt Kim mang thai lẻ loi, nước lũ tràn đầy; dẫu quý dẫu tú, phải phòng dễ đổ. (Đồ Kim bảy) Kim lạc biến Thuỷ, Thuỷ truyền mấy dặm, uốn khúc quanh co, chảy mãi không dừng; Kim nhỏ theo sóng, chân Thuỷ lắc lư; Thuỷ ra huyệt Kim, quý mà ly hương. (Phát huy) Cách này là làm huyệt Kim giữa nước, sao tự đứng được; ắt phải ly hương, lui về chỗ tốt của hậu long rồi mới ra quý.
Giảng: Ba đồ này cho thấy mỗi hành thêm vào làm đổi kết quả. Kim với Thổ: giàu và có võ chức, nhưng "đục", thiếu Thuỷ nên không ra văn. Kim với Thuỷ vừa phải: tú; Thuỷ quá nhiều: Kim trôi, quý mà dễ đổ, phải ly hương mới phát. Đây cũng là ý "thuyền qua nước" ở bài ca quyết: Thuỷ nhiều mà không có Thổ giữ thì của và người đều trôi đi.
Kim bị Hoả vây và Kim bị Mộc đè – 金星八 · 九 · 十
Nguyên văn – 原文
(金星八)金星祖落。而火即生。傳火尖金。愈高愈明。衆曜之中。金穴忽成。貴秀瘟火。災禍類仍。
(發揮)金固不能尅火。然非火不成。然穴是金。衆火燒金。焉能不滅。此當出人貴而夭折。瘟火盜賊災禍類仍。……蓋金雖需火以成。亦以火而敗。……造化者。以土爲爐。以火煅煉。以水淬礪。而以良工主之。若徒以猛然之火日夜燒焚。則不以良工區處。惟有銷滅而已。
(金星九)一金落火。衆火發燄。燄頭著金。金力虧。火欲鎔未鎔。欲滅未滅。凶胎其中。形穴醜拙。
(金星十)金蓋落金。木蓋自生。木旺而秀。金爲不明。埋光鏟彩。沉而不升。武職汨沒。子孫公卿。
Dịch: (Đồ Kim tám) Kim tinh làm tổ lạc xuống thì Hoả liền sinh; truyền Hoả nhọn, Kim càng cao càng sáng; giữa đám diệu tinh, huyệt Kim chợt thành; quý tú mà dịch bệnh, cháy nhà, tai hoạ liên miên. (Phát huy) Kim vốn không khắc được Hoả, nhưng không có Hoả thì không thành; song huyệt là Kim mà đám Hoả đốt Kim thì sao khỏi diệt. Cách này ứng ra người quý mà chết yểu, dịch bệnh, hoả hoạn, trộm cướp, tai hoạ nối nhau. Kim cần Hoả để thành mà cũng vì Hoả mà bại. Tạo hoá là lấy Thổ làm lò, lấy Hoả rèn luyện, lấy Thuỷ tôi mài, và có thợ giỏi làm chủ; nếu chỉ lấy lửa mạnh đốt ngày đêm, không có thợ giỏi xử lý, thì chỉ có tiêu diệt. (Đồ Kim chín) Một Kim lạc vào Hoả, đám Hoả bốc ngọn, đầu ngọn lửa bám vào Kim, sức Kim hao; Hoả muốn nung mà chưa nung, muốn tắt mà chưa tắt, thai dữ nằm trong, hình huyệt xấu vụng. (Đồ Kim mười) Kim lớn lạc Kim, Mộc lớn tự sinh; Mộc vượng mà tú, Kim thành không rõ, vùi ánh mất sắc, chìm mà không lên; võ chức chìm lấp, (nhưng) con cháu làm công khanh.
Giảng: Lời phát huy của đồ Kim tám là một trong những đoạn hay nhất chương này: "lấy Thổ làm lò, Hoả rèn, Thuỷ tôi, có thợ giỏi làm chủ". Bốn yếu tố ấy là đủ tạo hoá cho Kim. Thiếu thợ (tức thiếu trật tự, cứ Hoả dồn dập) thì Kim chảy mất. Đồ Kim chín còn tệ hơn: một Kim nhỏ giữa vô số ngọn Hoả, hình huyệt méo mó. Lời phát huy chê thầy đời thấy núi nhọn tú thì mừng mà không biết tạo hoá. Đồ Kim mười là trường hợp Mộc lấn át: Kim bị "vùi ánh", võ chức không lên, nhưng vì Mộc tú nên con cháu về sau lại làm công khanh, phát chậm.

Kim đủ tạo hoá và Kim thuần không ai giúp – 金星十一 · 十二 · 十三 · 十四
Nguyên văn – 原文
(金星十一)金祖落金。闕爲蓋星。穿木聳秀。三台入真。一土一培。一土生金。以金入穴。位至公卿。
(發揮)……入穴造化具足。貴秀得地。必出人清秀。文章科第致身。位至公卿。
(金星十二)以金落金。金穿一溜。變傳小金。純金無侑。得土而傳。武職致富。無土入穴。神廟之厚。
(發揮)純金之龍一線孤出。若得一土生於其間而後出脆嫩之金。則主武臣致富。無土而金獨傳。不過爲神廟香火之地。……此無它。金無造化爾。
(金星十三)獻天之金。土質中藏。再傳變土。土星脈長。以土入穴。重濁非良。富可自積。名譽不揚。
(金星十四)金即落土。土落平岡。單孤無侑。神廟崇香。……
(發揮)……金星於五星之中惟遇土木無大凶禍。然亦要造化具足而後富貴全。……火星無造化則禍大。水星無造化則禍小。以見造化之關係如此。
Dịch: (Đồ Kim mười một) Tổ Kim lạc Kim, khuyết làm sao Cái; xuyên Mộc vọt tú, Tam Thai vào thật; một Thổ vun bồi, một Thổ sinh Kim; lấy Kim vào huyệt, chức đến công khanh. (Phát huy) Vào huyệt tạo hoá đầy đủ, quý tú được đất, ắt sinh người thanh tú, nhờ văn chương khoa bảng mà lập thân, chức đến công khanh. (Đồ Kim mười hai) Lấy Kim lạc Kim, Kim xuyên một dải, biến truyền Kim nhỏ, Kim thuần không ai giúp; được Thổ mà truyền thì võ chức giàu có; không Thổ mà vào huyệt thì chỉ dày cho miếu thần. (Phát huy) Long Kim thuần một sợi đi lẻ; nếu có một Thổ sinh ở giữa rồi mới ra Kim non thì chủ võ thần giàu; không Thổ mà Kim truyền một mình thì chỉ là đất hương hoả miếu thần; không gì khác, chỉ vì Kim không có tạo hoá. (Đồ Kim mười ba) Kim dâng trời, chất Thổ giấu trong; truyền lại biến Thổ, mạch Thổ dài; lấy Thổ vào huyệt, nặng đục không tốt; giàu thì tự tích được, danh tiếng không lên. (Đồ Kim mười bốn) Kim lạc Thổ, Thổ lạc gò bằng, lẻ loi không ai giúp, miếu thần thịnh hương. (Phát huy) Kim tinh trong năm sao chỉ gặp Thổ, Mộc là không có hoạ lớn; nhưng cũng phải đủ tạo hoá mới phú quý vẹn toàn. Hoả tinh không có tạo hoá thì hoạ lớn, Thuỷ tinh không có tạo hoá thì hoạ nhỏ; đủ thấy tạo hoá quan hệ thế nào.
Giảng: Đồ Kim mười một là mẫu "đủ tạo hoá": Kim làm tổ, có sao Cái (蓋), xuyên qua Mộc cao tú như Tam Thai, rồi một Thổ nuôi Mộc, một Thổ sinh Kim, cuối cùng Kim vào huyệt: đủ Kim, Mộc, Thổ, có trật tự sinh, nên "chức đến công khanh". Ngược lại, Kim thuần một mạch không có sao giúp (無侑) thì chỉ hợp làm đền miếu: thần linh, hương khói thịnh, mà người ở hay người táng thì không được gì. Ý "đất thuần một hành hợp làm đền chùa" sẽ còn lặp lại ở phần Thổ tinh.
Thổ tinh có tạo hoá: phú quý, khoa bảng – 土星一 · 三 · 四 · 八
Nguyên văn – 原文
(土星一 · 財星)奏天之土。落爲蓋星。蓋星帶福。變水以行。水復傳土。土潤木生。疏通入穴。富貴並稱。
(發揮)……土得水潤。再傳之後又復生木以疏通之。然後傳土入穴。則水秀也。木文也。既秀且文。何憔乎土濁。所以厚其資爾。故主富貴雙全。
(土星三)土生於火而能克之。土潤於水而能壅之。有火有水。是謂相宜。以秀獲福。富貴孫枝。
(土星四)土祖土父。金母穿土。土子金孫。脈傳父母。復起厚土。傳金爲主。武臣顯蹟。家致巨富。
(發揮)土財星。金武星。造化欠木欠火。故止出武職致富。家地綿遠也。
(土星八)土以火生。火以土宿。二者相資。發富發祿。科第顯名。家享備福。執性剛烈。乃火所育。
(發揮)此格頗合造化。故火祿發貴。土財發富。科第顯名則火有文明之象也。所惜無水以潤之。故出人性剛烈。
Dịch: (Đồ Thổ một, sao Tài) Thổ tâu trời lạc làm sao Cái, sao Cái mang phúc, biến Thuỷ mà đi, Thuỷ lại truyền Thổ, Thổ nhuận Mộc sinh, khai thông vào huyệt, phú quý đều xưng. (Phát huy) Thổ được Thuỷ nhuận, truyền tiếp lại sinh Mộc khai thông, rồi truyền Thổ vào huyệt: Thuỷ là tú, Mộc là văn, đã tú lại văn thì lo gì Thổ đục, chỉ làm dày thêm của cải, nên chủ phú quý song toàn. (Đồ Thổ ba) Thổ sinh từ Hoả mà khắc được Hoả, Thổ nhuận nhờ Thuỷ mà chặn được Thuỷ; có Hoả có Thuỷ gọi là hợp; nhờ tú được phúc, con cháu phú quý. (Đồ Thổ bốn) Tổ Thổ cha Thổ, mẹ Kim xuyên Thổ, con Thổ cháu Kim, mạch truyền cha mẹ, lại nổi Thổ dày, truyền Kim làm chủ: võ thần hiển đạt, nhà giàu lớn. (Phát huy) Thổ là sao tài, Kim là sao võ; tạo hoá thiếu Mộc thiếu Hoả nên chỉ ra võ chức mà giàu, đất nhà lâu bền. (Đồ Thổ tám) Thổ nhờ Hoả sinh, Hoả nhờ Thổ chứa; hai bên giúp nhau, phát giàu phát lộc, khoa bảng nổi danh, nhà hưởng đủ phúc; tính tình cứng mạnh, vì Hoả nuôi nên. (Phát huy) Cách này khá hợp tạo hoá: Hoả lộc phát quý, Thổ tài phát giàu, khoa bảng nổi danh vì Hoả có tượng văn minh; tiếc là không có Thuỷ nhuận nên người sinh ra tính cương liệt.
Giảng: Lời phát huy gán cho mỗi hành một "phần" rất rõ: Thổ là tài (giàu), Kim là võ, Mộc là văn, Hoả là lộc và văn minh (khoa bảng), Thuỷ là tú (thanh nhã). Một dãy long có hành nào thì nhà có phần ấy, thiếu hành nào thì thiếu phần ấy. Đồ Thổ một có Thổ, Thuỷ, Mộc nên giàu mà văn tú; đồ Thổ bốn có Thổ, Kim nên giàu mà võ; đồ Thổ tám có Thổ, Hoả nên giàu mà khoa bảng, nhưng thiếu Thuỷ nên tính nóng. Đây là cách đọc rất thực dụng, người học có thể dùng ngay khi đi long.

Mộ tổ Bặc Thức: phú mà quý nhờ long, sa, thuỷ – 土星五 · 卜式祖
Nguyên văn – 原文
(土星五)御屏極貴。落爲小蓋。土脈續傳。爲帶福蓋。出爲土穴。進納頭大。卜式以之。貴氣自在。
(發揮)土財星主濁富而不主清貴。然御屏却是蓋星。又主大富。出爲土穴。入貲而致貴顯。御屏星蓋皆帶貴氣。故曰卜式以之貴氣自在。漢武帝時卜式入貲爲郎。亦能名著史冊。非尋常進納者之比也。
(卜式祖圖)右卜式祖。古詩云。土星侵天後亘地。出富巨萬不可計。中有貴人見天子。頭戴朝冠卿踏履。又云。一水縈迴曾作潭。貴人御座聳天參。出得貴人召上殿。白衣變作紫衣衫。
(發揮)……今卜式之祖自御屏起祖。凡穿三蓋星。皆穿心開障。雖以土星主富而貴氣存乎其間。所惜無木無火。故不以文章顯而以貲致身。然無前朝御屏貴人應之。亦未能著名青史。……故富而貴者龍也。貴而文者砂也。濁而能清者水也。三者假合以成造化。然後著名顯譽如此。
Dịch: (Đồ Thổ năm) Ngự Bình cực quý, lạc làm Cái nhỏ, mạch Thổ nối truyền, làm Cái mang phúc, ra làm huyệt Thổ, nộp của đứng đầu; Bặc Thức nhờ đó, quý khí tự còn. (Phát huy) Thổ là sao tài, chủ giàu đục mà không chủ thanh quý; nhưng Ngự Bình lại là sao Cái, chủ giàu lớn; ra làm huyệt Thổ thì nhờ nộp của mà được quý hiển. Thời Hán Vũ Đế, Bặc Thức nộp của được làm Lang, tên cũng ghi vào sử sách, không phải hạng nộp của thường. Nhà (Thái) có giữ đồ mộ tổ Bặc Thức, nay vẽ ở sau. (Đồ mộ tổ Bặc Thức) Thơ cổ nói: Thổ tinh chọc trời, sau trải dài trên đất, ra giàu hàng vạn không đếm xuể; trong có quý nhân gặp thiên tử, đầu đội mũ triều, chân đi giày khanh. Lại nói: một dòng nước quanh co từng thành đầm, ghế ngự quý nhân vọt lên trời; ra được quý nhân được vời lên điện, áo trắng đổi thành áo tía. (Phát huy) Mộ tổ Bặc Thức từ Ngự Bình khởi tổ, xuyên qua ba sao Cái, đều xuyên giữa mở trướng; tuy Thổ chủ giàu mà quý khí vẫn ở trong. Tiếc là không có Mộc, Hoả nên không nổi bằng văn chương mà lập thân nhờ của cải; nhưng nếu không có án Ngự Bình quý nhân ứng phía trước thì cũng không ghi tên sử xanh. Cho nên: giàu mà quý là nhờ long, quý mà văn là nhờ sa, đục mà trong được là nhờ thuỷ; ba thứ hợp lại thành tạo hoá, rồi mới nổi danh như thế.
Giảng: Bặc Thức là người chăn dê giàu có thời Hán Vũ Đế, nhiều lần dâng của cho triều đình khi đánh Hung Nô, được phong quan, về sau làm đến Ngự sử đại phu. Ngọc Tủy dùng mộ tổ ông để minh hoạ "giàu đục hoá thành quý": long Thổ chủ giàu, nhưng nhờ tổ là Ngự Bình, xuyên qua ba sao Cái mở trướng, phía trước có án quý nhân, có nước quanh co thành đầm, nên giàu mà còn quý. Câu tổng kết "giàu mà quý là long, quý mà văn là sa, đục mà trong là thuỷ" là một công thức rất gọn để phân vai long, sa, thuỷ khi đoán một ngôi đất.

Thổ thiếu tạo hoá: bị Thuỷ cuốn, Hoả đốt, Mộc khắc – 土星六 · 七 · 九 · 十 · 十一
Nguyên văn – 原文
土弱不傳。爲水所流。水以土濁。不止不休。流出潰土。聚爲穴頭。醜拙無取。終潰可憂。
(土星七)火之生土。乃理之常。土少火盛。不滅則傷。焦枯硬确。土用弗良。瘟火入屋。速貴易亡。
(土星九)土落生木。相間而行。謂之駁雜。龍必不精。前去偏斜。穴不分明。仙人所棄。俗眼營營。
(土星十)土落小蓋。可以致富。乃耗於木。土不能厚。木焦不旺。穴偏而醜。能以文貴。不顯不壽。
(發揮)……王峰寶傳云。龍貴生旺而畏尅害。凡龍生尅須定星辰賓主之位而後考之。主勝於客。客能助主。則爲生。客勝於主。主反助客。則爲尅。貧富貴賤於此乎分。
(土星十一)土之生金。理非不然。客旺於主。不一其傳。復出土穴。失其後先。進納武職。求官失錢。
Dịch: Thổ yếu không truyền, bị Thuỷ cuốn đi; Thuỷ vì Thổ mà đục, không dừng không nghỉ; chảy ra đất lở, tụ làm đầu huyệt; xấu vụng không lấy được, rốt cuộc lở mất, đáng lo. (Đồ Thổ bảy) Hoả sinh Thổ là lẽ thường; Thổ ít Hoả thịnh, không diệt thì thương; khô cháy cứng sỏi, Thổ dùng không tốt; dịch lửa vào nhà, quý nhanh mất nhanh. (Đồ Thổ chín) Thổ lạc sinh Mộc, xen nhau mà đi, gọi là lộn xộn, long ắt không tinh; đi tới lệch xiên, huyệt không rõ ràng; tiên nhân bỏ đi, mắt tục bon chen. (Đồ Thổ mười) Thổ lạc Cái nhỏ, có thể làm giàu; lại bị Mộc hao, Thổ không dày được; Mộc khô không vượng, huyệt lệch mà xấu; có thể quý nhờ văn, mà không hiển, không thọ. (Phát huy) Vương Phong Bảo Truyện nói: long quý ở sinh vượng mà sợ khắc hại; phàm xét sinh khắc của long phải định vị chủ khách của các sao rồi mới xét. Chủ thắng khách, khách giúp chủ là sinh; khách thắng chủ, chủ lại phải giúp khách là khắc; nghèo giàu sang hèn chia ở đó. (Đồ Thổ mười một) Thổ sinh Kim, lý không phải không đúng; nhưng khách vượng hơn chủ, truyền không nhất quán, lại ra huyệt Thổ, mất thứ tự trước sau; nộp của lấy võ chức, cầu quan mất tiền.
Giảng: Năm đồ này là mặt trái của nhóm trước, minh hoạ đúng lời Thái Quý Thông: sách vẽ mỗi sao "trước năm đồ tạo hoá tốt, rồi các đồ tạo hoá thiếu mà hung, ra từng cặp". Thổ yếu bị Thuỷ cuốn thì huyệt méo mó, con cháu ly tán. Thổ ít Hoả nhiều thì "quý nhanh mất nhanh". Thổ bị Mộc xen lộn xộn hay bị Mộc hao thì nghèo, có văn mà không thọ. Câu dẫn từ Vương Phong Bảo Truyện là chìa khoá cho cả chương: không phải cứ tương sinh là tốt, phải xem ai là chủ, ai là khách; chủ mạnh, khách phục vụ chủ thì là sinh; khách lấn chủ thì dù là sinh trên giấy vẫn thành khắc.
Thổ thuần: giàu mà không quyền, đất chùa quán – 土星十二 · 十三 · 十四
Nguyên văn – 原文
(土星十二)一土落金。金成九數。無火無水。金失之粗。若有貴朝。能富武藝。致身不識丁字。
(土星十三)土落土變。土穿土傳。十土接續。合數自然。不見秀名。富盛多錢。子孫進納。有職無權。
(土星十四)土星不變。無腳單獨。鐘鼓香火。富盛陸續。徒黨聚集。寺觀之福。人或遷之。出家離俗。
(發揮)土本濁。又無變化。加以其行單獨。無腳手撓棹。雖合天地自然之數。只作寺觀基址。自然徒黨衆會集。香火旺相。並受其福。若人遷葬其間。出人亦主離俗出家也。
Dịch: (Đồ Thổ mười hai) Một Thổ lạc Kim, Kim thành chín số; không Hoả không Thuỷ, Kim thô mất đẹp; nếu có án quý, giàu được nhờ võ nghệ, lập thân mà không biết chữ. (Đồ Thổ mười ba) Thổ lạc Thổ biến, Thổ xuyên Thổ truyền, mười Thổ nối nhau, hợp số tự nhiên; không thấy danh tú, giàu thịnh nhiều tiền; con cháu nộp của, có chức không quyền. (Đồ Thổ mười bốn) Thổ tinh không biến, không chân lẻ loi; chuông trống hương khói, giàu thịnh nối nhau; đồ chúng tụ tập, là phúc của chùa quán; người nếu táng vào, ra người xuất gia lìa tục. (Phát huy) Thổ vốn đục, lại không biến hoá, đi lẻ loi không có chân tay chèo chống; dẫu hợp số tự nhiên của trời đất, chỉ làm nền chùa quán; tự nhiên đồ chúng tụ hội, hương khói thịnh, cùng hưởng phúc. Nếu người táng vào đó thì con cháu cũng chủ lìa tục đi tu.
Giảng: Nhóm cuối nói về "thuần mà không biến". Chín Kim liên tiếp mà không Hoả, không Thuỷ thì ra người giàu nhờ võ nghệ mà "không biết chữ Đinh". Mười Thổ liên tiếp thì giàu nhiều đời, mua được chức mà không có quyền. Thổ đơn độc không chân tay thì là đất chùa: hợp cho đền chùa, tu viện, mà người táng vào thì con cháu đi tu. Đây là căn cứ cổ cho kinh nghiệm dân gian: nhiều ngôi chùa lớn ngồi trên gò đất đỉnh bằng, đơn độc, không có long hổ ôm.
Lời kết chương: đồ vẽ thành cặp, đồ thất lạc – 五星穿變圖之闕
Nguyên văn – 原文
子微於正經中論五星傳變之理。但交互見之。不曾逐星詳論。故每星先出五圖。配五星而見造化之吉者。然後又合配五星而見造化之不足而凶者。皆雙出之。或以一吉一凶而相反者。亦其變故。……所以窮五星之理。盡五星之性。發造化之蘊者也。象山略之。我則不敢。觀者幸毋忽諸。
按本通發揮每星各十五圖。今水星止十一圖。水星圖必脫落四格。金星與土星亦各止有十四圖。二星圖必各脫落一格。余參考數本。至有五星穿變之圖皆無者。豈傳者秘之而不出歟。抑所傳之本各不同歟。後人倘得闕文。當備載之。以廣子微之志云。
Dịch: Tử Vi trong chính kinh luận lý truyền biến của năm sao, chỉ đan xen mà thấy, chưa từng xét kỹ từng sao; cho nên mỗi sao trước vẽ năm đồ phối năm sao để thấy tạo hoá tốt, rồi lại phối năm sao để thấy tạo hoá thiếu mà hung, đều vẽ thành cặp; hoặc một tốt một xấu trái nhau, cũng là biến cố của nó. Như vậy là để cùng tận lý năm sao, tính năm sao, phát hết uẩn áo của tạo hoá. Tượng Sơn lược bỏ đi, ta thì không dám; người xem chớ coi thường. Xét bản Thông phát huy thì mỗi sao có mười lăm đồ; nay Thuỷ tinh chỉ có mười một đồ, ắt rơi mất bốn cách; Kim tinh và Thổ tinh mỗi sao chỉ có mười bốn đồ, ắt mỗi sao rơi mất một cách. Ta đã tham khảo mấy bản, có bản không có đồ xuyên biến nào; phải chăng người truyền giấu đi không đưa ra, hay các bản truyền lại vốn khác nhau? Người sau nếu được phần khuyết thì nên chép đủ, để mở rộng chí của Tử Vi.
Giảng: Đoạn kết cho biết hai điều. Một là cấu trúc: mỗi sao vẽ đồ thành cặp tốt xấu để người học so sánh, tức là học bằng đối chiếu. Hai là lịch sử văn bản: ngay đời Minh người khắc sách đã ghi rằng đồ Thuỷ thiếu bốn, Kim, Thổ mỗi sao thiếu một, và có bản không có đồ nào. Trong bản này, trang đồ Kim bốn và lời của đồ Thổ sáu cũng ghi là khuyết. Người học nên biết phần nào là nguyên văn, phần nào đã mất, để không gán cho sách những điều sách không nói.
| Đồ | Tạo hoá (thứ tự sao) | Lời đoán theo sách |
|---|---|---|
| Kim 2 | Kim → Kim non → Kim quặng → Hoả rèn → Thuỷ tôi | Văn võ vẹn toàn |
| Kim 5 | Kim → Thổ → Kim non → Thổ dày → huyệt Kim | Võ thần, giàu; thiếu Thuỷ nên không văn |
| Kim 6, 7 | Kim → nhiều Thuỷ | Quý mà dễ đổ, ly hương |
| Kim 8, 9 | Kim giữa nhiều Hoả | Quý mà yểu, dịch bệnh, hoả hoạn |
| Kim 11 | Kim → Cái → Mộc (Tam Thai) → Thổ → Thổ → Kim | Khoa bảng, chức đến công khanh |
| Kim 12, 14 | Kim thuần, không sao giúp | Đất miếu thần |
| Thổ 1 | Thổ → Cái → Thuỷ → Thổ → Mộc → Thổ | Phú quý song toàn |
| Thổ 5 (Bặc Thức) | Ngự Bình → ba sao Cái → huyệt Thổ, án quý nhân, nước thành đầm | Giàu mà quý, tên ghi sử sách |
| Thổ 8 | Thổ ↔ Hoả giúp nhau | Giàu, khoa bảng; thiếu Thuỷ nên tính nóng |
| Thổ 9, 10 | Thổ bị Mộc xen, Mộc hao | Nghèo; có văn mà không thọ |
| Thổ 13 | Mười Thổ liên tiếp | Giàu, có chức không quyền |
| Thổ 14 | Thổ đơn độc không chân tay | Đất chùa quán; táng vào thì đi tu |

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đồ bản Kim, Thổ của Ngọc Tủy là một bộ "bài tập mẫu" về đọc tạo hoá của long. Hình Pháp Liên Hoa dùng đúng phép ấy khi đi thực địa: ghi lại thứ tự các sao từ tổ đến huyệt, rồi hỏi năm câu: có Thổ để giàu bền chưa, có Kim để có chức chưa, có Mộc để có văn chưa, có Hoả để có lộc và khoa bảng chưa, có Thuỷ để thanh tú chưa; rồi xét ai là chủ, ai là khách theo lời Vương Phong Bảo Truyện. Công thức "giàu mà quý là long, quý mà văn là sa, đục mà trong là thuỷ" ở mộ tổ Bặc Thức nên được nhớ như một câu khẩu quyết. Khi đã định được long, sa, thuỷ và huyệt, người học mới dùng la kinh và vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục để xét thời vận. Một lưu ý cho người Việt: nhiều ngôi chùa cổ ở đồng bằng Bắc Bộ ngồi trên gò đất đơn độc đỉnh bằng, đúng như đồ Thổ mười bốn; còn những dòng họ khoa bảng lâu đời thì thường có long đủ Mộc, Hoả và Thổ.
Tóm lại – 總結: Kim cần Thổ làm lò, Hoả rèn, Thuỷ tôi và trật tự làm "thợ giỏi"; Kim thuần thì chỉ làm đất miếu, Kim nhiều Thuỷ thì ly hương, Kim nhiều Hoả thì yểu. Thổ cần Thuỷ nhuận, Mộc khai thông, Hoả sinh; Thổ thuần đơn độc là đất chùa, Thổ bị Mộc khắc thì nghèo. Chủ thắng khách, khách giúp chủ là sinh; khách thắng chủ là khắc. Giàu mà quý là long, quý mà văn là sa, đục mà trong là thuỷ.
Bài trước: Xuyên biến long tủy (1): ngũ tinh xuyên biến. Bài sau: Chân long danh tủy 真龍名髓.
Nguồn: Ngọc Tủy Chân Kinh (玉髓真經), Trương Động Huyền (tự Tử Vi) soạn, Lưu Doãn Trung chú, Thái Nguyên Định phát huy, bản khắc đời Minh có tựa năm Gia Tĩnh Canh Tuất (1550), quyển hai, Ngũ tinh xuyên biến long tủy, đồ Kim tinh và Thổ tinh, đồ mộ tổ Bặc Thức, lời kết chương. Hiệu đính: đồ Kim bốn bản khắc ghi khuyết trang; lời đồ Thổ sáu ghi "kinh truyện khuyết"; câu 復平育涵出嫩金 chữ 育 đọc chưa chắc; câu 洪水蒲盈 chữ 蒲 đọc theo nét khắc; câu 金失之粗 chữ cuối đọc chưa chắc. Một số đoạn lược (……) là lời phát huy dài lặp lại ca quyết. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng long đi, toạ hướng huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: phân cung mặt bằng sau khi đã định tâm.
Bài liên quan – 相關文章
- Xuyên biến long tủy (1): ngũ tinh xuyên biến
- Ngũ tinh long tủy (5): Kim tinh long
- Ngũ tinh long tủy (4): Thổ tinh long
- Hám Long Kinh 撼龍經: đề yếu Tứ Khố và tổng luận tầm long
- Ngọc Tủy Chân Kinh: tựa sách và tổng mục
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Ghi được thứ tự các sao từ tổ đến huyệt, nhận ra chủ khách và phần tạo hoá còn thiếu cần nhiều buổi đi long có người hướng dẫn. Phần Nhãn và Tâm ấy học trực tiếp ngoài thực địa. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Đồ bản xuyên biến trong Ngọc Tủy là gì? – 穿變圖
Là các bức vẽ dãy long mẫu, mỗi bức kèm thơ bốn chữ và lời phát huy, cho thấy sao chủ gặp các sao khác theo thứ tự nào và ứng ra phú quý, hoạ phúc ra sao. Theo bản phát huy, mỗi sao có mười lăm đồ, vẽ thành cặp tốt xấu.
Vì sao Kim cần cả Hoả lẫn Thuỷ? – 金需火水
Lời phát huy nói tạo hoá của Kim là "lấy Thổ làm lò, Hoả rèn, Thuỷ tôi, có thợ giỏi làm chủ". Không Hoả thì Kim thô, không Thuỷ thì không tú; Hoả quá nhiều không trật tự thì Kim chảy mất.
Mộ tổ Bặc Thức trong Ngọc Tủy nói gì? – 卜式祖墳
Long Thổ khởi từ Ngự Bình, xuyên ba sao Cái, có án quý nhân và nước thành đầm, nên giàu mà quý. Sách tổng kết: giàu mà quý là long, quý mà văn là sa, đục mà trong là thuỷ.
Thế nào là chủ khách sinh khắc? – 賓主生尅
Dẫn Vương Phong Bảo Truyện: chủ thắng khách, khách giúp chủ là sinh; khách thắng chủ, chủ phải giúp khách là khắc. Phải định sao nào làm chủ rồi mới xét sinh khắc.
Đất Thổ đơn độc hợp làm gì? – 寺觀之地
Theo đồ Thổ mười bốn, Thổ không biến, không chân tay, đi lẻ loi chỉ hợp làm nền chùa quán, hương khói thịnh; người táng vào thì con cháu chủ lìa tục đi tu.








