Nhà phản cung ở khúc cua: hiểu đúng thế đường và phong thủy

Nhà phản cung là ngôi nhà nằm ở phía lưng của một khúc cua đường, nơi con đường uốn cong quay lưng ra ngoài như cánh cung giương về phía nhà. Nhiều người nghe xong chỉ nhớ một câu "phản cung thì treo gương bát quái", nhưng Hình Pháp Liên Hoa nhìn khác: đường là thuỷ, và phải hiểu thuỷ chạy thế nào thì mới biết sửa ở đâu.

"Nếu phong thuỷ cố định hoá phép trấn thì là phong thuỷ chết – khí chết."

— Thầy Vũ Giới

Ở đô thị Việt Nam, khúc cua có mặt khắp nơi: con đường ven kênh uốn theo bờ nước, đường vành đai bẻ cong quanh một khu dân cư, con hẻm lượn theo ranh đất cũ, vòng xoay trước chợ. Cùng một khúc cua, có những căn nằm phía trong được đường ôm lấy, và có những căn nằm phía ngoài bị đường quay lưng vào. Hai nhóm nhà ấy, theo phong thuỷ hình thế, chịu hai loại khí hoàn toàn khác nhau.

Bài này thuộc loạt bài về hình sát và thế sát nhà phố. Nếu bạn chưa nắm khung chung về hai loại sát, nên đọc trước bài trụ hình sát và thế sát nhà phố. Ở đây ta đi sâu vào thế phản cung: vì sao người xưa xem đường như nước, nhà trong khúc cua và nhà ngoài khúc cua khác nhau ra sao, cách đánh giá mức độ nặng nhẹ, và hướng chế hoá bằng bố cục mặt tiền, lối vào trước khi nghĩ tới bất kỳ pháp khí nào.

Vì sao đường là thuỷ? Gốc lý của thế phản cung

Trong phong thuỷ hình thế, những gì cao, tĩnh, nhô lên là sơn; những gì thấp, động, chảy đi là thuỷ. Ngày xưa người ta xét sông, suối, mương nước quanh nhà. Ở đô thị ngày nay, con đường chính là dòng thuỷ lớn nhất trước mặt ngôi nhà: xe cộ, người đi, gió, bụi, âm thanh, tất cả chảy dọc theo nó như nước chảy dọc lòng sông.

Nước chảy qua khúc cua có một tính chất ai cũng thấy được ở bờ sông: phía trong khúc cua dòng chậm, phù sa bồi lại thành bãi; phía ngoài khúc cua dòng mạnh, xoáy, đất bị khoét lở dần. Người xưa nhìn ra điều đó nên gọi phía trong là thế ôm, thế ngọc đái, như sợi đai ngọc quấn quanh lưng; còn phía ngoài là phản cung, hay liêm đao thuỷ, vì dòng nước như lưỡi liềm cong quét vào bờ.

Đường phố cũng vậy. Xe chạy vào khúc cua có xu hướng văng ra phía ngoài. Gió đi dọc phố cũng bị đẩy ra phía ngoài khúc cua. Đèn pha xe ban đêm quét thẳng vào mặt tiền những căn nằm phía lưng cung. Ta không cần thần bí hoá để hiểu: khí ở phía ngoài khúc cua động hơn, gắt hơn, khó tụ hơn; khí ở phía trong chậm lại, dễ dừng, dễ tụ.

Ngọc đái và phản cung: hai mặt của một khúc cua

• Nhà trong khúc cua (thế ôm, ngọc đái): con đường uốn quanh trước mặt như vòng tay. Khí từ đường chậm lại, có xu hướng dừng trước nhà. Đây là thế được xem là thuận cho tụ khí.
• Nhà ngoài khúc cua (phản cung, liêm đao thuỷ): đường cong quay lưng vào nhà, phần lồi của cung chĩa thẳng vào mặt tiền. Khí đi qua nhanh, quét vào rồi văng đi, không dừng lại được.

Cũng cần nói: đây là xét riêng thế đường. Một căn nằm phía trong khúc cua mà cửa hở toang, mặt tiền lộn xộn, minh đường bị lấn chiếm thì cũng chưa chắc đã tốt. Một căn phản cung mà bố cục mặt tiền khéo, có minh đường, có vật che thì vẫn có thể ở yên. Hình Pháp không có kết luận theo một tiêu chí.

Nhận diện nhà phản cung trên thực địa

Muốn nhận diện đúng, gia chủ nên đứng ở giữa cửa chính nhìn ra, rồi đi bộ dọc mặt đường một đoạn hai đầu. Câu hỏi đầu tiên: phần lồi của đường cong có chĩa vào nhà mình không? Nếu đứng ở cửa mà thấy hai đầu con đường đều "chạy ra xa" khỏi nhà, mặt đường như mặt lưng một cái vỏ sò úp ngược vào mình, thì đó là phản cung.

Các tình huống phản cung thường gặp ở nhà phố

1. Nhà ở mép ngoài đường cong ven kênh, ven sông: đường uốn theo bờ nước, dãy nhà phía đất liền đôi khi nằm phía lưng cung.
2. Nhà ở góc ngoài vòng xoay: vòng xoay là khúc cua liên tục, các căn quay mặt vào vòng xoay thường chịu thế xe quét quanh.
3. Nhà ở phía ngoài khúc cua của hẻm: hẻm lượn theo ranh đất cũ, khúc cua gắt, xe máy cua sát mặt tiền.
4. Nhà cạnh đường dẫn lên cầu, lên nút giao: nhánh rẽ cong thường kèm thêm độ dốc, phần này liên quan tới bài nhà gần cầu vượt.
5. Nhà đối diện khúc cua chữ U: đường đi tới, cua gắt rồi quay lại; nhà nằm ở đỉnh chữ U vừa bị phản cung vừa có phần giống đường đâm.

Trường hợp cuối nên được xem chung với bài nhà bị đường đâm thẳng, vì khi khúc cua quá gắt, phần đầu đường trước khi cua gần như đâm thẳng vào nhà.

Bảng mức độ nặng nhẹ và hướng chế hoá nhà phản cung

Mức độ của thế phản cung phụ thuộc vào ba yếu tố chính: độ gắt của khúc cua, độ rộng và lưu lượng của đường, khoảng cách từ mặt đường tới cửa chính. Bảng dưới đây giúp gia chủ tự đánh giá sơ bộ.

Dấu hiệu	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Đường cong nhẹ, rộng, xe chạy chậm, nhà lùi sâu có sân	Nhẹ	Giữ minh đường sạch, có cây thấp, cổng rào vừa phải
Hẻm cong, xe máy cua sát mặt tiền, không có vỉa hè	Trung bình	Làm bậc thềm, bồn cây, ô văng; lối vào lùi vào trong một chút
Đường lớn cong gắt, xe tải, đèn pha quét vào nhà ban đêm	Nặng	Lùi mặt dựng, tạo minh đường, tường rào hoặc hàng cây, đổi lối vào chính
Nhà ở đỉnh khúc cua chữ U	Nặng	Xử lý như đường đâm kết hợp phản cung: vật che, đổi trục cửa, lùi cổng
Nhà góc ngoài vòng xoay	Trung bình đến nặng	Đưa lối vào chính ra mặt phụ nếu có, mặt chính làm mặt dựng kín hơn
Đường cong nhưng nhà có minh đường rộng, cây lớn còn sống	Nhẹ	Giữ nguyên cây, tỉa thoáng, chăm sân

Bảng này dừng ở hình thế. Còn phương vị của khúc cua so với toạ hướng ngôi nhà, khí ở từng phương ra sao thì thuộc lý khí, phải dùng la kinh và lập cục cho từng nhà.

Chế hoá nhà phản cung: sửa mặt tiền trước, đừng chỉ treo gương

Lối nghĩ "phản cung thì treo gương bát quái" là ví dụ điển hình cho kiểu phong thuỷ một bệnh một toa mà Thầy Vũ Giới phản đối. Gương có thể có chỗ dùng, nhưng không thể là câu trả lời mặc định. Treo gương không làm cho khúc cua bớt gắt, không làm xe bớt văng ra phía ngoài, không làm khí dừng lại trước nhà. Nó chỉ là một vật đặt thêm, và nếu đặt sai còn có thể phản khí sang nhà đối diện.

Thầy Vũ Giới giảng: "Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai." Đã là chữa bệnh thì phải tìm đúng chỗ bệnh. Bệnh của nhà phản cung là khí quét qua mà không dừng. Vậy thuốc phải là thứ làm cho khí dừng lại và làm cho dòng quét bớt gắt trước khi chạm vào khẩu khí của nhà.

1. Tạo minh đường, dù nhỏ

Minh đường là khoảng trống trước cửa, nơi khí dừng lại và tụ trước khi vào nhà. Với nhà phản cung, minh đường quan trọng gấp đôi. Nếu có thể lùi mặt dựng tầng trệt vào một hai mét, hoặc làm một khoảng sân nhỏ có cổng, thì khí quét từ đường vào sẽ có chỗ chậm lại. Xem thêm bài minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp.

2. Làm "vòng tay" giả cho mặt tiền

Khi đường không ôm nhà thì ta làm cho phần trước nhà tự ôm lấy mình. Hai bồn cây hai bên cửa, một bức tường rào thấp hơi khum vào trong, hàng cây xanh ở mép vỉa hè, mái hiên vươn ra: tất cả tạo ra một vòng đệm mềm, như phía trong của một khúc cua nhỏ ngay trước cửa. Đây là cách dùng hình để chế hình.

3. Đổi lối vào chính

Nếu nhà có mặt hông, mặt hẻm phụ, hoặc nhà góc, nên cân nhắc đưa lối ra vào chính ra mặt ít bị quét hơn. Mặt bị phản cung làm mặt dựng kín hơn, có cửa sổ, có vách lam, nhưng không phải là cửa sinh hoạt chính. Với nhà phố chỉ có một mặt tiền 4–5 m thì có thể lùi cửa vào trong, tạo sảnh nhỏ, để cửa chính không nằm sát mép đường.

4. Chọn mặt dựng phù hợp

Mặt tiền nhà phản cung không nên toàn kính trong suốt, phẳng lì. Nên có lớp đệm: ban công có cây, lam chắn, ô văng. Tầng trên có thể làm lùi so với tầng dưới để giảm cảm giác bị đường "quét" vào. Kích thước cửa đi và ô thoáng có thể chọn theo cung tốt 52,2 cm trên thước Lỗ Ban.

5. Pháp khí chỉ là phần bổ cứu

Sau khi đã sửa hình mà phần khí vẫn chưa ổn, người làm nghề mới tính tới pháp khí, và phải chọn theo lý khí của chính căn nhà. Không có một món đồ nào dùng chung cho mọi nhà phản cung. Thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp, không trình bày qua bài viết.

Những hiểu lầm thường gặp về nhà phản cung

• "Nhà phản cung là nhà không ở được": sai. Phản cung là một thế bất lợi cần chế hoá, không phải bản án. Rất nhiều nhà phố ở vị trí này vẫn sinh hoạt, buôn bán ổn khi bố cục mặt tiền được làm đúng.
• "Nhà trong khúc cua là chắc chắn tốt": cũng sai. Thế ôm là một điểm thuận, nhưng nhà còn phải xét hình của chính nó, minh đường, cửa, nội thất và lý khí.
• "Cứ treo gương là xong": gương không sửa được dòng khí quét; đặt sai còn sinh chuyện với hàng xóm.
• "Xoay lệch cửa cho tránh khúc cua": nắn méo cửa thường làm hỏng trung chính của nhà. Dời vị trí cửa, lùi cửa thì được; bóp méo hướng cửa thì không nên.
• Chỉ nhìn đường mà quên dòng người, dòng xe: một con đường cong mà vắng xe khác hẳn đường cong có xe tải chạy suốt ngày đêm.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, nhà phản cung là bài toán của thuỷ: dòng khí chạy dọc con đường, đi qua khúc cua, và quét vào phía lưng cung. Hiểu được dòng chạy thì biết cách làm cho nó chậm lại, dừng lại trước nhà mình. Phần lớn công việc nằm ở mặt tiền, lối vào, minh đường và cây xanh. Đến khi đã sửa hình xong mà vẫn cần, mới bàn tới lý khí và pháp khí, mà phần đó phải xem tận nơi.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà bị đường đâm thẳng: lộ xung sát và cách chế hoá
• Hoá giải khí xấu: nguyên lý, không có toa chung
• Mặt tiền nhà phố đẹp và hợp phong thuỷ

Câu hỏi thường gặp

Nhà phản cung là gì?

Là nhà nằm ở phía ngoài, phía lưng của khúc cua đường, nơi phần lồi của đường cong chĩa vào mặt tiền. Khí đi dọc đường quét qua nhà mà khó dừng lại.

Nhà phản cung khác nhà ngọc đái thế nào?

Nhà ngọc đái nằm phía trong khúc cua, được đường ôm lấy, khí chậm và dễ tụ. Nhà phản cung nằm phía ngoài, đường quay lưng vào, khí động và khó tụ.

Có bắt buộc treo gương bát quái cho nhà phản cung?

Không. Trước hết sửa hình: minh đường, bồn cây, tường rào, lùi cửa, đổi lối vào. Pháp khí chỉ là bổ cứu và phải theo lý khí từng nhà.

Nhà phố mặt tiền 4 m bị phản cung sửa được không?

Được. Có thể lùi cửa vào trong tạo sảnh nhỏ, làm bồn cây hai bên, ô văng, ban công có cây, chọn mặt dựng có lớp đệm thay vì kính phẳng.

Mua nhà có nên tránh hẳn nhà phản cung?

Nên cân nhắc kỹ, nhất là khi khúc cua gắt và đường đông xe. Nếu vẫn mua, hãy tính trước phương án mặt tiền và minh đường khi thiết kế, cải tạo.