Nhà gần cầu vượt: thế đè, thế cắt và cách chế hoá phong thủy

Nhà gần cầu vượt, gần đường trên cao hay tuyến đường sắt trên cao là một thế sát mới của đô thị hiện đại, sách xưa chưa có tên riêng nhưng Hình Pháp vẫn đọc được bằng hai chữ: thế đè và thế cắt. Đọc đúng hai thế này thì biết căn nhà bị ảnh hưởng ở tầng nào, mặt nào, và nên sửa từ đâu.

"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."

— Thầy Vũ Giới

Những năm gần đây, các thành phố lớn ở Việt Nam mọc lên nhiều cầu vượt nút giao, đường vành đai trên cao, tuyến metro đi trên cầu cạn. Dọc theo những công trình ấy là hàng nghìn căn nhà phố có sẵn từ trước: nhà ống mặt tiền 4–5 m, nhà hẻm sát chân cầu, dãy nhà liền kề nhìn thẳng ra trụ cầu. Gia chủ thường băn khoăn: nhà mình nằm cạnh cầu vượt thì có bị "đè", có bị "chém" không, có nên bán đi không?

Câu trả lời không thể là một chữ "có" hay "không". Bài này phân tích nhà gần cầu vượt theo khung của bài trụ hình sát và thế sát nhà phố: cầu vượt là vật thể gì về hình, tạo thế gì với ngôi nhà, mức độ phụ thuộc vào độ cao, khoảng cách và vị trí tầng ra sao; rồi đến hướng chế hoá bằng việc chọn tầng ở, xử lý mặt dựng, cây xanh và bố cục trong nhà. Pháp khí, như mọi bài khác trong loạt này, chỉ là phần bổ cứu sau cùng.

Thế đè và thế cắt: cầu vượt tác động vào nhà như thế nào

Cầu vượt là một khối rất lớn, dài, nằm ngang trên không, đỡ bởi những hàng trụ. Về hình, nó vừa là một khối nặng (sơn) vì cao và đặc, vừa là một dòng động mạnh (thuỷ) vì xe chạy liên tục trên đó. Hiếm có vật thể nào trong đô thị mang cả hai tính chất ấy cùng lúc ở quy mô lớn như vậy.

Thế đè

Khi mặt cầu cao ngang hoặc cao hơn mái nhà và nằm sát mặt tiền, căn nhà bị một khối lớn đè ép từ phía trước và phía trên. Ánh sáng bị che, bầu trời trước nhà bị cắt mất một phần, khí từ trên xuống không thông. Người xưa nói nhà phải "thông thiên thấu địa", trên thông với trời, dưới tiếp với đất. Cầu vượt đè trước mặt làm mất phần "thông thiên" của mặt tiền.

Thế cắt

Khi mặt cầu nằm ngang tầm tầng hai, tầng ba của nhà, dải bê tông dài ấy như một lưỡi dao nằm ngang chạy qua trước cửa sổ, ban công. Dòng xe trên đó chạy nhanh, tạo ra luồng gió, tiếng ồn, rung và ánh đèn quét. Đây là thế cắt: khí của nhà ở tầng ấy bị một dòng động cực mạnh chém ngang.

Trụ cầu, đường dẫn và gầm cầu

Ngoài thân cầu còn có trụ cầu (giống trụ chắn cửa nếu nằm đúng tâm cửa, xem bài cột điện trước cửa nhà phố), đường dẫn lên cầu (thường là dốc và cong, có thể sinh thế phản cung), và gầm cầu (vùng tối, ít người qua lại, dễ thành nơi khí âm tụ). Mỗi thành phần cần xét riêng.

Mức độ ảnh hưởng: độ cao, khoảng cách và tầng của nhà

Cùng nằm cạnh một cây cầu, hai căn nhà cách nhau vài chục mét có thể chịu mức ảnh hưởng rất khác nhau. Hình Pháp đánh giá theo các yếu tố cụ thể nhìn thấy được, không theo cảm giác chung chung.

1. Độ cao mặt cầu so với tầng nhà: đây là yếu tố quan trọng nhất. Mặt cầu ngang tầng nào thì tầng đó chịu thế cắt nặng nhất; các tầng dưới mặt cầu chịu thế đè; các tầng cao hẳn hơn mặt cầu thì thoát được phần lớn.
2. Khoảng cách từ mép cầu tới mặt tiền: sát chân cầu khác hẳn cách một làn đường gom và vỉa hè rộng có cây.
3. Cầu chạy song song hay đâm vào nhà: cầu chạy song song mặt tiền là thế cắt ngang; nhánh cầu hướng thẳng về phía nhà thì có thêm tính chất đường đâm.
4. Lưu lượng và loại xe: cầu chủ yếu xe máy, ô tô con khác với tuyến có xe tải nặng chạy cả đêm hoặc tàu điện chạy theo giờ.
5. Có làn đường gom bên dưới hay không: làn đường gom làm nhà vừa có thuỷ trên cao vừa có thuỷ dưới thấp, hai tầng dòng động chồng lên nhau.

Một tình huống điển hình

Hình dung một căn nhà ống mặt tiền 4 m, sâu khoảng 18 m, ba tầng, nằm bên đường gom ngay cạnh một cầu vượt nút giao. Mặt cầu chạy song song mặt tiền, cao ngang sàn tầng hai. Ở tầng trệt, ngẩng lên là thấy đáy dầm cầu che mất bầu trời: đó là thế đè. Ở tầng hai, mở cửa ban công là thấy thành cầu và dòng xe chạy ngang tầm mắt: đó là thế cắt, nặng nhất trong nhà. Lên tầng ba, mắt nhìn đã cao hơn mặt cầu, thấy được bầu trời phía trước: tầng này nhẹ hơn hẳn. Chỉ cần đứng ba chỗ như vậy là gia chủ đã có bản đồ khí của ngôi nhà theo chiều đứng, và biết phải sắp công năng ra sao. Không cần la bàn để thấy điều này, chỉ cần mắt nhìn ra hình.

Gia chủ có thể tự kiểm tra rất đơn giản: lên từng tầng, đứng ở cửa sổ mặt tiền nhìn ra. Ở tầng nào mắt nhìn ngang là thấy mặt cầu, thành cầu, xe chạy ngang tầm mắt, tầng đó chịu thế cắt. Ở tầng nào phải ngẩng lên mới thấy đáy dầm cầu, tầng đó chịu thế đè.

Bảng nhận biết và hướng chế hoá nhà gần cầu vượt

Tình huống	Thế chính	Mức độ	Hướng chế hoá bằng hình
Mặt cầu cao hơn mái nhà, sát mặt tiền	Đè	Nặng	Lấy sáng, lấy khí từ giếng trời và mặt sau; mặt tiền làm kín, nhiều lớp đệm
Mặt cầu ngang tầng 2–3 của nhà	Cắt	Nặng ở tầng đó	Không bố trí phòng ngủ, bàn thờ ở tầng ngang cầu phía mặt tiền; làm ban công cây, lam chắn
Nhà cao hẳn hơn mặt cầu	Cắt ở tầng thấp	Trung bình	Dồn sinh hoạt chính lên tầng cao, tầng thấp làm kho, kinh doanh, để xe
Trụ cầu nằm đúng giữa cửa chính	Trụ chắn	Nặng	Dời lối vào, bồn cây, vách đệm như với cột điện
Nhà bên đường dẫn lên cầu, dốc và cong	Phản cung, dốc	Trung bình	Xử lý như nhà phản cung: minh đường, vật che, lùi cửa
Nhà sát gầm cầu, tối, ít người qua	Âm khí tụ	Trung bình	Tăng sáng, giữ sạch, cây xanh, mặt tiền có sinh hoạt
Cầu cách nhà một làn gom và vỉa hè rộng có cây	Cắt nhẹ	Nhẹ	Giữ và bổ sung cây, mặt dựng có ban công xanh

Với nhánh cầu hướng thẳng về phía nhà, nên xem thêm phần phân tích lộ xung sát trong bài nhà bị đường đâm thẳng. Với nhánh đường dẫn cong, xem bài nhà phản cung ở khúc cua.

Chế hoá bằng Hình Pháp: chọn tầng, mặt dựng, cây xanh

Với cầu vượt, gia chủ không thể dời cầu, cũng không thể "đấu" với một công trình hàng trăm mét. Thế nên tư duy chế hoá phải là: chấp nhận cái thế lớn bên ngoài, rồi tổ chức lại ngôi nhà để phần sống quan trọng nhất của gia đình nằm ở nơi khí còn yên. Đây chính là tinh thần "chế – hoá" của Hình Pháp: không xoá được cái hung thì sắp lại để nó không chạm vào chỗ cốt yếu, và chuyển dần sang cát.

1. Chọn tầng ở và công năng từng tầng

Tầng ngang mặt cầu phía mặt tiền là tầng chịu thế cắt nặng nhất. Không nên đặt phòng ngủ chính, phòng thờ hay chỗ làm việc cần tĩnh ở đó. Có thể dùng làm kho, phòng phụ, hoặc lùi phòng về phía sau, phía trước để ban công rộng có cây. Phòng ngủ, bàn thờ nên dồn về phía sau nhà hoặc lên tầng cao hơn mặt cầu.

2. Mặt dựng nhiều lớp

Mặt tiền nhà gần cầu vượt cần ít nhất hai lớp: lớp ngoài là ban công, lam, cây; lớp trong là cửa kính kín, khung chắc. Lớp ngoài làm dịu luồng gió, ánh đèn và tầm nhìn thẳng vào dòng xe; lớp trong giữ cho không gian bên trong tĩnh. Không nên để mặt tiền một lớp kính phẳng nhìn thẳng ra thành cầu.

3. Lấy sáng và khí từ phía khác

Khi mặt trước bị đè, ngôi nhà phải "thở" bằng đường khác: giếng trời giữa nhà, ô thoáng mặt sau, sân thượng. Giếng trời không chỉ lấy sáng mà còn làm chỗ tụ khí cho căn nhà ống, phần này có trong bài giếng trời nhà phố. Ô thoáng có thể chọn kích thước theo cung tốt 52,2 cm trên thước Lỗ Ban.

4. Cây xanh là lớp đệm có sinh khí

Hàng cây trên vỉa hè, chậu cây trên ban công, dàn leo trên lam là thứ vừa che chắn, vừa mang sinh khí vào một mặt tiền vốn rất cứng và động. Cây phải sống, khoẻ, được chăm; cây chết khô treo ngoài ban công thì phản tác dụng.

5. Pháp khí sau cùng, theo lý khí từng nhà

Sau khi đã tổ chức lại công năng, mặt dựng và cây xanh, nếu còn cần bổ cứu thì người làm nghề mới xét đến pháp khí theo lý khí của chính căn nhà. Không có món đồ nào "chống cầu vượt" dùng chung cho mọi nhà. Thủ pháp cụ thể thuộc phần dạy trực tiếp.

Những sai lầm khi xử lý nhà gần cầu vượt

• Đặt phòng ngủ, bàn thờ đúng tầng ngang mặt cầu phía trước chỉ vì đó là phòng rộng nhất, sáng nhất.
• Bịt kín toàn bộ mặt tiền mà không mở đường khí khác, làm nhà thành hộp tối, khí tù.
• Treo vật phẩm hướng ra cầu theo kiểu một toa chung, trong khi bố cục bên trong vẫn để nguyên.
• Bỏ quên gầm cầu: không gian tối, ít sinh hoạt trước nhà cũng cần được làm sáng, sạch, có sinh khí.
• Kết luận vội "nhà này phải bán": nhiều căn gần cầu vẫn ở và kinh doanh ổn nếu tổ chức đúng; điều quan trọng là biết rõ tầng nào, mặt nào chịu thế nào.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, nhà gần cầu vượt là bài toán của thế đè và thế cắt. Đứng ở từng tầng nhìn ra là thấy ngay tầng nào bị đè, tầng nào bị cắt. Từ đó sắp công năng, làm mặt dựng nhiều lớp, mở đường khí phía sau, trồng cây. Phần lớn việc chế hoá nằm ở kiến trúc và bố cục. Lý khí và pháp khí là bước sau, cần xem tận nơi.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà kẹp giữa hai nhà cao: áp bách sát
• Thiên trảm sát nhà phố
• Giếng trời nhà phố

Câu hỏi thường gặp

Nhà gần cầu vượt có xấu không?

Tuỳ vị trí. Nhà sát cầu, mặt cầu ngang hoặc cao hơn nhà thì chịu thế đè, thế cắt rõ; nhà cách xa, có cây và làn đường đệm thì nhẹ hơn nhiều.

Tầng nào của nhà chịu ảnh hưởng nặng nhất?

Tầng ngang với mặt cầu phía mặt tiền chịu thế cắt nặng nhất. Các tầng thấp hơn mặt cầu chịu thế đè; tầng cao hẳn hơn cầu thoát được phần lớn.

Nên bố trí phòng ngủ thế nào trong nhà gần cầu vượt?

Nên đưa phòng ngủ, bàn thờ về phía sau nhà hoặc lên tầng cao hơn mặt cầu; tầng ngang cầu phía trước dùng làm phòng phụ, kho hoặc ban công cây.

Có cần treo vật phẩm hướng ra cầu vượt?

Không nên làm theo toa chung. Trước hết sửa bố cục, mặt dựng, cây xanh, đường khí. Pháp khí chỉ là bổ cứu, phải theo lý khí từng nhà.

Nhà gần đường sắt trên cao có giống cầu vượt?

Về hình thế thì cùng nhóm thế đè, thế cắt. Khác ở nhịp: tàu chạy theo giờ, có lúc động mạnh, có lúc tĩnh, nên cần xét thêm tầng và mặt dựng cụ thể.