Nhà kẹp giữa hai nhà cao: áp bách sát và cách chữa theo phong thủy

Nhà kẹp giữa hai nhà cao là cảnh rất quen ở phố Việt Nam: một căn nhà một, hai tầng nằm lọt thỏm giữa hai khối bốn, năm tầng của hàng xóm, trong nhà tối, bí, nóng, ban ngày cũng phải bật đèn. Hình Pháp gọi đây là áp bách sát, một dạng thế sát mà cách chữa không nằm ở món đồ nào, mà nằm ở ánh sáng, gió và cách ngôi nhà "thở".

"Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai, là thuật trị bệnh cho địa cuộc."

— Thầy Vũ Giới

Nếu coi căn nhà như một cơ thể, thì nhà bị kẹp là cơ thể bị ép ngực, thiếu khí thở. Thuốc chữa trước hết là mở đường cho khí vào và khí ra. Bài viết thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố, trình bày theo Hình Pháp Liên Hoa: áp bách sát là gì, vì sao nhà thấp kẹp giữa nhà cao lại thành sát, cách xét mức độ và những hướng chế – hoá bằng giếng trời, ánh sáng, thông gió và nâng tầng hợp lý.

Nhà kẹp giữa hai nhà cao: áp bách sát là gì?

Áp bách nghĩa là đè ép, dồn ép. Áp bách sát là sát do bị các khối xung quanh ép vào. Ở nhà phố, dạng điển hình là căn nhà thấp nằm giữa hai căn nhà cao hơn hẳn ở hai bên. Nhìn từ ngoài đường, căn nhà như bị hai bức tường lớn kẹp chặt, mái nhà mình nằm sâu dưới tầm nóc của hàng xóm.

Đây là thế sát. Bản thân căn nhà không có hình gì xấu: không góc nhọn, không kết cấu lộ, không đường đâm. Cái xấu nằm ở tương quan với xung quanh. Cũng căn nhà ấy, khi hai bên còn là nhà thấp như nhau, thì hoàn toàn bình thường. Khi hai bên lần lượt xây cao lên, thế đã đổi, và căn nhà dần chuyển sang trạng thái bị kẹp.

Áp bách sát có nhiều mức. Có nhà chỉ thấp hơn hàng xóm một tầng, cảm giác chưa rõ. Có nhà thấp hơn ba, bốn tầng, lại là nhà ống sâu, phần giữa nhà gần như không có ánh sáng tự nhiên. Có nhà bị kẹp hai bên và còn bị một khối cao ở phía sau, gần như bị bao kín ba mặt.

Ở các khu phố đang chuyển đổi, đây là chuyện của rất nhiều gia đình giữ lại căn nhà cũ trong khi cả dãy phố đã xây mới. Chính vì quá phổ biến, người ta thường coi đó là "bình thường", chỉ đến khi trong nhà có những bất ổn kéo dài mới nghĩ tới.

Vì sao nhà thấp bị kẹp lại thành sát?

Thiếu dương khí

Theo lý âm dương, nhà ở là dương trạch, cần đủ dương khí: ánh sáng, gió, sự lưu thông. Khi hai bên là hai khối cao, ánh sáng chỉ còn lọt vào từ mặt tiền hẹp và từ phía trên. Gió ngang gần như không có. Nhà thấp lại nằm ở đáy của một "thung lũng" giữa hai khối, khí lạnh, ẩm, tù đọng dồn xuống. Âm thịnh, dương suy. Đó là gốc của áp bách sát.

Thanh long – bạch hổ áp vào nhà

Hai bên trái phải của căn nhà, trong Hình Pháp, tương ứng với thanh long và bạch hổ. Thầy Vũ Giới giảng: "Long hổ chỉ là cái tên biểu thị động – tĩnh trong quan hệ phu thê chính phối của âm dương nhị khí." Long hổ tốt là hai bên có che chắn vừa phải, ôm lấy nhà, để khí trong nhà được giữ lại. Nhưng khi long hổ cao vượt hẳn lên, áp sát vào, thì không còn là ôm mà là ép. Hai khối ấy không còn bảo vệ, mà đè xuống nhà ở giữa.

Nóc nền không thông

Nhà tốt phải thông thiên thấu địa: phía trên thông với trời, phía dưới tiếp với đất. Nhà kẹp giữa hai nhà cao, nhất là khi mái kín, không có giếng trời, thì phần "thông thiên" bị cắt. Khí từ trên không xuống được, khí trong nhà không lên được. Căn nhà như một cái hộp đặt dưới đáy giếng.

Những biểu hiện đời thường đi kèm thì gia chủ nào cũng nhận ra: phòng giữa tối quanh năm, mùi ẩm, tường hai bên nóng hầm vì nắng chiếu vào tường hàng xóm rồi toả sang, gió không có nên phải dùng quạt, máy lạnh nhiều, nước mưa từ mái nhà cao hắt xuống mái nhà mình.

Xét mức độ áp bách sát ở nhà phố

Bảng dưới đây giúp gia chủ tự đánh giá sơ bộ trước khi bàn đến cách xử lý.

Yếu tố	Nhẹ hơn khi	Nặng hơn khi
Chênh lệch chiều cao	Thấp hơn hàng xóm khoảng một tầng	Thấp hơn nhiều tầng, mái mình nằm sâu dưới nóc hai bên
Số mặt bị kẹp	Chỉ một bên cao	Cả hai bên cao, phía sau cũng có khối cao
Chiều sâu nhà	Nhà nông, ánh sáng mặt tiền vào được gần hết	Nhà ống sâu, phần giữa và phía sau không có sáng tự nhiên
Giếng trời, khoảng thông	Có giếng trời hoặc sân sau thông lên trời	Mái kín toàn bộ, không có lối thông lên
Mặt tiền	Mặt tiền thoáng, có sân trước	Mặt tiền hẹp, bị che bởi mái hiên, biển, đồ đạc
Khoảng hở hai bên	Có khe hở, lối đi bên hông với nhà bên	Tường sát tường, không có khoảng hở

Nhà ở mức nhẹ thường chỉ cần điều chỉnh nhỏ. Nhà ở mức nặng, đặc biệt là nhà ống sâu mái kín, thấp hơn hai bên nhiều tầng, thì gần như phải tính đến cải tạo kiến trúc mới giải được tận gốc.

Chế – hoá nhà kẹp giữa hai nhà cao bằng Hình Pháp

Trình tự vẫn như cả chuyên đề: Hình Pháp trước, pháp khí sau. Với áp bách sát, gần như toàn bộ phần chế – hoá nằm ở kiến trúc và bố cục, vì bệnh gốc là thiếu dương khí và không thông, mà dương khí thì không thể "đặt" vào nhà bằng một vật.

Mở giếng trời: cho nhà "thông thiên"

Đây là cách quan trọng nhất. Một giếng trời ở giữa nhà hoặc phía sau nhà đưa ánh sáng và khí từ trên xuống, tạo luồng đối lưu: khí nóng bốc lên thoát ra, khí mát được kéo vào từ mặt tiền. Với nhà ống bị kẹp, giếng trời giống như mở lại một lá phổi. Vị trí, kích thước giếng trời phải tính theo chiều sâu nhà và vị trí cầu thang, xem thêm bài giếng trời nhà phố.

Mái lấy sáng, ô thoáng trên cao

Khi không mở được giếng trời lớn, có thể dùng mái lấy sáng, ô thoáng trên cao ở tường đầu hồi phía trên phần tường hàng xóm (nếu còn), hoặc lỗ thông ở sàn các tầng để ánh sáng lọt xuống. Mục đích là cắt cái "nắp hộp" phía trên.

Thông gió theo chiều dọc nhà

Nhà kẹp không có gió ngang, nên phải tạo gió dọc: mở mặt tiền và mặt sau, bố trí cửa, vách thoáng sao cho khí đi được từ trước ra sau. Nhưng cần tránh để cửa trước thẳng hàng cửa sau, khiến khí vào thẳng ra thẳng không tụ. Điểm cân bằng giữa thông và tụ được bàn kỹ trong bài cửa trước thẳng cửa sau nhà ống.

Nâng tầng hợp lý

Khi có điều kiện xây lại hoặc nâng tầng, nhiều gia chủ muốn xây cao bằng hoặc vượt hàng xóm. Theo Hình Pháp, không nhất thiết phải "đọ chiều cao". Mục tiêu là thoát khỏi đáy kẹp, để phần ở chính của gia đình đón được sáng và gió. Nâng thêm một, hai tầng cho tầng trên cùng ngang tầm nóc hai bên, có sân thượng mở, giếng trời thông suốt, thường đã đổi thế rất nhiều. Xây vượt quá cao, cạnh sắc, có khi lại tự biến nhà mình thành khối áp nhà khác, hoặc thành hình sát cho cả dãy phố.

Sắp lại công năng theo ánh sáng

Phòng sinh hoạt chung, bếp, bàn thờ nên đặt ở chỗ có sáng và khí tốt nhất, thường là gần giếng trời hoặc ở tầng trên. Kho, vệ sinh, phòng phụ đặt ở chỗ tối nhất. Đừng để phòng ngủ chính nằm ở giữa nhà, nơi tối và bí nhất của căn nhà kẹp.

Màu sắc và vật liệu

Tường trong nhà dùng màu sáng, ấm; tránh màu tối làm âm thêm nặng. Cây xanh đặt ở giếng trời, mặt tiền, ban công để đưa sinh khí vào. Đây là những điều chỉnh nhỏ nhưng làm nhà bớt âm rõ rệt.

Một ví dụ thường gặp

Hình dung một căn nhà ống hai tầng, mặt tiền 4 m, sâu gần 20 m, nằm giữa hai căn đã xây năm tầng. Phòng khách phía trước còn sáng, nhưng từ cầu thang trở vào là tối hẳn, bếp ở cuối nhà phải bật đèn cả ngày, phòng ngủ tầng hai nằm ở giữa nhà, không có cửa sổ. Hướng xử lý theo Hình Pháp sẽ đi từ gốc: mở một giếng trời ngay cạnh cầu thang, đưa bếp và bàn ăn ra sát giếng trời, dời phòng ngủ chính lên phía trước hoặc lên tầng trên nếu có nâng tầng, làm sân thượng mở có cây. Khi khí đã lưu thông và có chỗ tụ, căn nhà tự khác. Còn các bước khác, nếu cần, phải xét theo lý khí của chính căn nhà.

Sau tất cả những bước trên, nếu cần thêm phần bổ cứu thì mới bàn đến pháp khí, và phải theo lý khí của chính căn nhà. Bài viết dừng ở lý pháp; thủ pháp cụ thể phải xem tận nơi. Nếu phong thuỷ cố định hoá phép trấn, như Thầy Vũ Giới nói, thì là phong thuỷ chết. Với nhà kẹp, càng thấy rõ: nhà đang thiếu khí thở, đặt thêm vật thì không làm nó thở được.

Những sai lầm thường gặp với nhà bị kẹp

• Bịt luôn mặt tiền. Sợ bụi, sợ ồn, đóng cửa cuốn suốt ngày. Nhà đã thiếu dương, nay lại cắt luôn nguồn sáng duy nhất.
• Lợp kín giếng trời cũ. Nhiều nhà cũ vốn có giếng trời, nhưng khi sửa lại thì lợp kín để lấy thêm diện tích hoặc tránh mưa. Đó là tự cắt lá phổi của nhà. Xem thêm bài lỗi phong thuỷ khi cải tạo nhà phố cũ.
• Đọ chiều cao bằng mọi giá. Xây vượt hàng xóm rất cao mà không tính giếng trời, thông gió. Nhà cao lên nhưng ruột nhà vẫn tối.
• Chỉ dùng đèn, máy lạnh thay cho khí tự nhiên. Đèn và máy lạnh giải quyết cảm giác, không giải quyết sự lưu thông của khí. Nhà vẫn bí, chỉ là bí trong ánh đèn.
• Mong một món đồ giải được thế kẹp. Áp bách sát là bệnh thiếu thở; không có vật nào thay được giếng trời và cửa thông.

Tóm lại: nhà kẹp giữa hai nhà cao không phải là nhà bỏ đi. Mở cho nhà thông thiên bằng giếng trời, cho khí đi dọc nhà mà vẫn tụ, nâng tầng vừa đủ để thoát đáy kẹp, sắp phòng theo ánh sáng. Làm được vậy, căn nhà thấp vẫn có thể là căn nhà có sự sống giữa hai khối cao.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Thiên trảm sát nhà phố
• Cửa trước thẳng cửa sau trong nhà ống
• Phong thuỷ nhà phố liền kề theo nguyên tắc Hình Pháp

Câu hỏi thường gặp

Nhà thấp hơn hàng xóm một tầng có bị áp bách sát không?

Thường ở mức nhẹ, nhất là khi nhà không quá sâu và có giếng trời. Cần xét thêm nhà có bị kẹp cả hai bên, phía sau có khối cao hay không.

Có bắt buộc phải xây cao bằng hàng xóm không?

Không bắt buộc. Mục tiêu là cho phần ở chính đón được sáng và gió. Nhiều khi mở giếng trời, nâng thêm một tầng có sân thượng mở đã đủ đổi thế.

Giếng trời đặt ở đâu trong nhà kẹp?

Tuỳ chiều sâu nhà và vị trí cầu thang, thường ở giữa hoặc phía sau nhà để đưa sáng vào phần tối nhất. Cần tính để khí thông mà vẫn tụ.

Nhà kẹp có dùng pháp khí được không?

Pháp khí chỉ là bổ cứu sau khi đã xử lý ánh sáng, thông gió và bố cục, và phải theo lý khí từng nhà. Nó không thay được giếng trời hay cửa thông.

Mua nhà phố cũ thấp giữa hai nhà cao có nên không?

Có thể, nếu tính trước được phương án cải tạo: mở giếng trời, nâng tầng hợp lý, sắp lại phòng. Nên xem kỹ hiện trạng và khả năng sửa trước khi quyết định.