Ống khói gần nhà: hình trụ, hoả khí và hướng gió theo phong thủy

Ống khói gần nhà, thường là ống khói nhà máy, lò hơi, lò đốt của một cơ sở sản xuất ở ven đô hay khu dân cư xen kẽ xưởng, là một hình tướng rất rõ: một thân trụ cao, mang hoả, đầu toả khói. Bài này chỉ bàn theo Hình Pháp, tức bàn về hình và thế của nó với căn nhà; còn chất lượng không khí, ảnh hưởng sức khoẻ là việc của cơ quan môi trường, y tế, phong thuỷ không có cơ sở để nhận định.

"Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

— Thầy Vũ Giới

Người hỏi về ống khói thường lo đủ thứ cùng lúc: sợ "hoả sát", sợ khói, sợ ồn, sợ giá nhà. Muốn trả lời cho đúng thì phải tách ra. Phần đo đạc khí thải, tiếng ồn, khoảng cách an toàn môi trường là phần kỹ thuật, có quy chuẩn, có cơ quan kiểm tra; ai lo ngại thì hỏi đúng chỗ. Phần phong thuỷ chỉ là: một hình trụ cao mang hoả đứng ở đâu so với nhà, khói bay về phía nào, và nhà mình mở cửa đón cái gì. Bài viết thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố.

Ống khói gần nhà nhìn theo hình pháp

Một ống khói mang ba lớp hình tướng chồng lên nhau, và mỗi lớp được đọc theo một cách.

Lớp thứ nhất: hình trụ cao

Ống khói là một thân trụ dày, tròn hoặc vuông, cao vượt hẳn mái nhà xung quanh. Khác với cột ăng-ten chỉ là một đường mảnh, ống khói có thân, có khối, nên vừa kéo mắt lên cao vừa "nặng" trong tầm nhìn. Đứng trước nhà, nó như một cây cột lớn cắm giữa minh đường.

Lớp thứ hai: hoả khí

Ống khói là nơi nhiệt và lửa của cả một dây chuyền thoát ra. Theo lý ngũ hành, đó là nơi hoả khí rõ nhất của cơ sở ấy. Một hình trụ đứng thẳng là hình mộc; mộc mà mang hoả bên trong, đầu toả lên, thì thế hoả càng mạnh, vì mộc sinh hoả.

Lớp thứ ba: khói

Khói là hình động, bay theo gió, lúc dày lúc mỏng, lúc có lúc không. Trong phong thuỷ, minh đường cần trong, cần sáng; một vệt khói thường trực trên bầu trời trước nhà làm minh đường đục đi. Đây là chuyện của hình và cảm nhận, không phải nhận định về không khí.

Ba lớp này cộng lại cho thấy vì sao người xưa không ưa thấy lò lửa, ống khói trước cửa. Không phải vì "có ma", mà vì nó làm minh đường mất yên, mất trong và lệch về hoả. Sơ đồ dưới đây minh hoạ vị trí ống khói so với nhà, hướng gió đưa khói và hướng mở cửa nên tránh.

Gió đưa khói về đâu: yếu tố quyết định

Với cột ăng-ten, mái nhọn, thứ cần xét chủ yếu là góc nhìn. Với ống khói thì phải thêm một yếu tố: gió. Phong thuỷ là phong và thuỷ; gió đưa khí đi, gió đưa khói đi.

Ở Việt Nam, gió đổi theo mùa. Có mùa gió thổi từ phía ống khói về phía nhà, có mùa ngược lại. Nhà nằm ở phía cuối gió của ống khói trong mùa gió chính thì chịu lớp khói nhiều hơn nhà nằm phía đầu gió, dù hai nhà cách ống khói bằng nhau. Vì vậy, trước khi kết luận nặng nhẹ, gia chủ nên quan sát qua nhiều tháng: khói thường bay về hướng nào, có đi ngang qua trước cửa, qua ban công nhà mình không.

Cũng cần xét địa hình. Nhà nằm thấp hơn khu có ống khói, ở trong một vùng trũng, thì khói dễ đọng lại khi trời lặng gió. Nhà nằm cao, thoáng, có gió lưu thông thì khói tan nhanh hơn. Đây là quan sát thực tế; các con số kỹ thuật thì cơ quan môi trường mới đo được.

Vị trí nhà so với ống khói	Mức độ theo hình – thế	Ghi chú
Phía đầu gió mùa chính, ống khói lệch, ở xa	Nhẹ	Thường chỉ là một hình trong đường chân trời
Phía đầu gió, ống khói chính diện cửa	Vừa	Xét hình trụ và hoả khí trong tầm nhìn
Phía cuối gió, ống khói lệch	Vừa	Khói đi ngang minh đường theo mùa
Phía cuối gió, ống khói chính diện, gần	Nặng	Cả ba lớp hình, hoả, khói cùng tác động
Nhà trong vùng trũng, gió kém lưu thông	Vừa đến nặng	Khói dễ đọng khi lặng gió

Xét mức độ: khoảng cách, chiều cao và góc nhìn

Chiều cao so với khoảng cách

Một ống khói rất cao ở xa vẫn có thể hiện rõ trong khung cửa; một ống khói thấp ở gần có khi khuất sau dãy nhà đối diện. Cách cảm nhận như với các vật cao khác: đứng ở cửa chính, ở ban công từng tầng, xem ống khói có phải là thứ nổi bật nhất trong tầm nhìn không.

Chính diện hay lệch

Ống khói đứng ngay trước trục cửa chính là nặng nhất, vì khí vào nhà đi qua trục ấy. Lệch sang một bên, nhìn chéo mới thấy thì nhẹ hơn nhiều.

Hoạt động liên tục hay theo giờ

Có cơ sở chạy lò liên tục ngày đêm, có nơi chỉ đốt theo ca, theo mùa. Ống khói nguội, không toả khói thì chỉ còn là hình trụ cao; ống khói hoạt động thường xuyên thì đủ cả hoả khí lẫn khói.

Ống khói nhỏ trong phố: bếp hàng quán, lò nướng

Trong khu phố đông, nhiều khi thứ gia chủ gặp không phải ống khói nhà máy mà là ống thoát khói của bếp nhà hàng, lò nướng, lò bánh ở nhà bên hoặc nhà đối diện, gắn dọc tường lên mái. Hình nhỏ hơn nhiều, nhưng ở rất gần, có khi miệng ống chĩa ngay về phía ban công, cửa sổ nhà mình. Cách xét vẫn như trên: hình, hoả, khói và hướng gió; chỉ khác là vì ở sát vách nên việc đầu tiên là trao đổi hoà nhã với hàng xóm về hướng miệng ống, và tìm hiểu quy định chung về lắp đặt ở khu dân cư, thay vì tự xử lý một mình.

Phòng nào nhìn ra

Ngoài cửa chính, cần xét phòng thờ, phòng ngủ, bếp. Bàn thờ mà phía trước, qua ô cửa, là ống khói đang toả khói là điều nên sửa. Bếp vốn là hoả, lại đặt ở phía nhìn ra ống khói thì hoả chồng hoả.

Chế – hoá bằng Hình Pháp: hướng cửa, cây xanh, bố cục

Nguyên tắc giữ đúng như cả chuyên đề: sửa hình trước, pháp khí sau. Với ống khói, ta không sửa được ống khói, cũng không nên tìm cách "đối đầu" với nó. Cái sửa được là cách nhà mình mở ra, đón vào.

Chọn hướng mở cửa đón khí

Đây là việc quan trọng nhất. Nếu mặt tiền nhìn thẳng ra ống khói mà nhà có thể mở cửa đón khí từ phía khác, như lối vào bên hông, giếng trời, ban công phía sau, thì nên ưu tiên. Với nhà ống mặt tiền 4–5 m chỉ có một mặt tiền, vẫn có thể dời cửa đi lệch sang một bên, lùi cửa vào làm tiền sảnh, và lấy sáng, lấy gió chính từ giếng trời giữa nhà thay vì từ mặt tiền.

Cây xanh làm lớp đệm

Một lớp cây xanh trước nhà, trên ban công là lớp đệm vừa che bớt thân trụ khỏi tầm nhìn, vừa đem sinh khí ra minh đường. Theo lý ngũ hành, cây mộc gặp hoả thì sinh hoả, nên không phải cứ trồng thật nhiều là tốt; cái cần là cây xanh tươi, tán mềm, đặt đúng chỗ che tầm nhìn, chứ không phải dựng một bức tường cây. Cây phải sống khoẻ; cây héo, khô trước nhà lại thành điều ngược lại.

Cân hoả bằng hình thổ cho mặt tiền

Hoả sinh thổ, thổ nhận và làm dịu hoả. Mặt tiền có đường ngang vững như mái hiên, ô văng, lan can đặc, bồn cây vuông giúp nhà có thế ổn định trước một hình trụ mang hoả. Màu mặt tiền nên trầm ấm, tránh đỏ chói. Tỉ lệ cụ thể còn theo cục nhà.

Sắp lại phòng

Phòng thờ, phòng ngủ chính nên về phía không nhìn ra ống khói. Bếp nếu được thì đặt xa mặt nhìn ra ống khói, tránh hoả chồng hoả. Ô cửa sổ khung trọn ống khói có thể thu nhỏ, chia ô, dùng lam.

Khi nào nên cân nhắc kỹ trước khi mua

Nếu ống khói chính diện, gần, nhà ở phía cuối gió mùa chính, lại trong vùng trũng, thì cả ba lớp hình, hoả, khói đều nặng. Trường hợp này chế – hoá bằng hình chỉ giảm được một phần. Nên cân nhắc kỹ, và nên hỏi cơ quan chuyên môn về môi trường khu vực trước khi quyết định.

Pháp khí chỉ là bổ cứu

Sau khi đã sửa hình mà vẫn cần bổ cứu thì phải theo lý khí riêng của nhà. Không có "toa" cố định cho nhà gần ống khói. Thủ pháp cụ thể thuộc về tư vấn tận nơi; bài viết dừng ở lý pháp.

Ví dụ thường gặp và những sai lầm cần tránh

Một ví dụ điển hình

Hình dung một căn nhà phố ba tầng, mặt tiền 5 m, sâu 20 m, ở khu dân cư ven đô, xen kẽ vài xưởng sản xuất. Chếch về bên trái, cách vài dãy nhà, có một ống khói lò hơi cao hơn hẳn mái nhà xung quanh. Gia chủ quan sát thấy vào mùa gió chính, khói thường bay ngang qua phía trước nhà; mùa còn lại khói đi hướng khác. Phòng thờ ở tầng ba, có cửa sổ nhìn đúng về phía ống khói.

Theo Hình Pháp, hướng xử lý sẽ là: dời bàn thờ sang vị trí không nhìn ra phía ống khói, thu nhỏ ô cửa sổ ấy; làm giếng trời giữa nhà để lấy sáng và gió từ trên xuống; mặt tiền làm mái hiên ngang, bồn cây xanh tươi, cửa chính lệch sang phải; bếp đặt về phía sau, xa mặt nhìn ra ống khói. Còn phương vị ống khói so với cục nhà và có cần bổ cứu gì thêm hay không thì phải xem tận nơi theo lý khí. Về không khí, gia chủ nên hỏi cơ quan môi trường địa phương nếu có băn khoăn.

Những sai lầm cần tránh

• Dùng phong thuỷ để nói chuyện sức khoẻ. Phong thuỷ không đo được khí thải. Lo ngại thì hỏi cơ quan môi trường, y tế.
• Chỉ nhìn một lần rồi kết luận. Gió đổi theo mùa; phải quan sát hướng khói qua nhiều tháng.
• Trồng quá nhiều cây để "chặn". Cây phải đúng chỗ, xanh tươi; một bức tường cây ẩm tối lại làm nhà thiếu sáng.
• Đặt bếp, bàn thờ nhìn ra ống khói. Hoả chồng hoả, nơi tĩnh nhìn ra nơi động.
• Treo vật trấn chĩa về phía nhà máy. Không đúng lý, và cũng không giải quyết được điều gì.
• Bỏ qua địa hình. Nhà trong vùng trũng, kém gió, khác hẳn nhà ở chỗ cao thoáng.

Tóm lại: ống khói gần nhà, theo Hình Pháp, có ba lớp: hình trụ cao, hoả khí và khói. Xét chiều cao với khoảng cách, chính diện hay lệch, hướng gió theo mùa, địa hình và phòng nào nhìn ra. Sửa bằng hướng mở cửa, giếng trời, cây xanh, mặt tiền ngang vững, sắp lại bếp, bàn thờ. Còn chuyện không khí thì hỏi người có chuyên môn.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cột ăng-ten gần nhà theo hình pháp
• Nhà đối diện cây xăng: hoả khí và bố cục
• Giếng trời nhà phố

Câu hỏi thường gặp

Ống khói gần nhà có xấu về phong thuỷ không?

Tuỳ vị trí. Ống khói chính diện, gần, nhà nằm cuối gió thì cần xét kỹ; ống khói lệch, ở xa, nhà đầu gió thì tác động nhẹ.

Phong thuỷ có đánh giá được khói ống khói không?

Không. Phong thuỷ chỉ bàn hình, thế và bố cục. Chất lượng không khí là việc của cơ quan môi trường, y tế.

Vì sao phải xét hướng gió?

Gió đưa khói đi. Nhà cuối gió mùa chính chịu lớp khói đi ngang minh đường nhiều hơn nhà đầu gió, dù cách ống khói bằng nhau.

Nên làm gì đầu tiên?

Xét hướng mở cửa đón khí: dời cửa lệch, lùi cửa, lấy sáng từ giếng trời; rồi sắp lại bàn thờ, bếp, phòng ngủ khỏi hướng nhìn ra ống khói.

Có pháp khí riêng cho nhà gần ống khói không?

Không có món cố định. Sửa hình trước, pháp khí chỉ là bổ cứu sau và phải theo lý khí từng nhà.