💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Chân Quyết (4): Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái; tám quẻ hai mươi bốn sơn 先天後天八卦

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Chân Quyết (4): Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái; tám quẻ hai mươi bốn sơn 先天後天八卦

Dương Trạch Chân Quyết
陽宅真訣 卷之一 (伏羲八卦方位之圖 · 文王八卦方位之圖 · 八卦定體明配陰陽 · 八卦二十四山之圖)
Tác giả: Trần Thời Dương 陳時暘 (tự Hạnh Xương 幸昌, hiệu Huyền Tố 玄素, người Mạt Lăng, đời Minh) · con Trần Thái Vận 陳泰運 (tự Đương Kỳ 當期) tục bổ, Trần Thái Hội 陳泰會 biên chính · Tiêu Hoằng 焦竑 tham duyệt · Tiền Thể Nguyên 錢體元 đồng đính
Bản gốc: Trùng tuyên Trần Huyền Tố tiên sinh Kham dư chân thuyên Trạch nguyên chân quyết tập 重鐫陳玄素先生堪輿真詮宅元真訣集, Nhất Lộc Trai tàng bản, Thiên Khải Giáp Tý (1624).

Bài này đi tiếp phần đồ thuyết ở quyển một của Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣) với bốn mục: Phục Hy bát quái phương vị đồ (bát quái Tiên Thiên), Văn Vương bát quái phương vị đồ (bát quái Hậu Thiên), Tám quẻ định thể, rõ phối âm dương (八卦定體明配陰陽) và Tám quẻ hai mươi bốn sơn (八卦二十四山之圖). Đây là chỗ sách chuyển từ con số sang phương vị thật của căn nhà: quẻ nào đứng phương nào, quẻ nào là cha, là mẹ, là con trai, con gái, và mỗi quẻ quản ba sơn nào trên la kinh. Bài chép nguyên văn từ bản khắc, dịch, giảng, vẽ lại ba đồ hình và chỉ ra chỗ người xem nhà hay nhầm.

Trả lời nhanh: Theo Dương Trạch Chân Quyết, bát quái Tiên Thiên (Phục Hy) đặt Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây, là thể đối đãi; bát quái Hậu Thiên (Văn Vương) đặt Ly Nam, Khảm Bắc, Chấn Đông, Đoài Tây, Càn Tây Bắc, Khôn Tây Nam, Cấn Đông Bắc, Tốn Đông Nam, là phương thụ khí mà dương trạch dùng để chia tám cung. Càn là cha, Khôn là mẹ; Chấn, Khảm, Cấn là ba con trai; Tốn, Ly, Đoài là ba con gái. Hai mươi bốn sơn chia về tám quẻ, mỗi quẻ quản ba sơn; lập nhà phải phân rõ sơn, không được vượt cung, mở cửa phải theo cung của sơn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Có hai bản bát quái, một bản để hiểu, một bản để dùng. Tiên Thiên cho biết vì sao quẻ này đi đôi với quẻ kia; Hậu Thiên cho biết quẻ ấy nằm ở góc nào của căn nhà. Đem bản để hiểu ra mà chia phòng là sai từ bước đầu."

Mái nhà làng cổ Tây Đệ nhìn từ trên cao
Mái nhà làng cổ Tây Đệ (西遞): mỗi căn ngồi một phương, mỗi phương mang một quẻ của Hậu Thiên. Ảnh: Anna Frodesiak, Wikimedia Commons, Public domain.

Hai bản đồ tám quẻ đặt cạnh nhau – 先天後天對照

Sách đặt hai đồ hình phương vị ở hai trang đối nhau. Nhìn cạnh nhau mới thấy rõ: cùng tám quẻ nhưng hai cách xếp. Trong cả hai hình, phương Nam ở trên, theo lối vẽ của sách cổ.

Sơ đồ Phục Hy bát quái phương vị, tám quẻ Tiên Thiên
Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây, Chấn Đông Bắc, Tốn Tây Nam, Cấn Tây Bắc, Đoài Đông Nam; bốn cặp quẻ đối nhau qua tâm là thể đối đãi của Tiên Thiên. Vẽ lại theo Dương Trạch Chân Quyết – Phong Thuỷ Liên Hoa
Sơ đồ Văn Vương bát quái phương vị, tám quẻ Hậu Thiên
Càn Tây Bắc Kim, Khảm Bắc Thuỷ, Cấn Đông Bắc Thổ, Chấn Đông Mộc, Tốn Đông Nam Mộc, Ly Nam Hoả, Khôn Tây Nam Thổ, Đoài Tây Kim; cha mẹ và sáu con đứng ở tám phương thụ khí. Vẽ lại theo Dương Trạch Chân Quyết – Phong Thuỷ Liên Hoa

Bản Tiên Thiên xếp các quẻ thành bốn cặp đối nhau qua tâm, cặp nào cũng là một dương một âm trọn vẹn: Càn đối Khôn, Ly đối Khảm, Chấn đối Tốn, Cấn đối Đoài. Bản Hậu Thiên xếp theo vòng bốn mùa: Chấn ở Đông là mùa xuân, Ly ở Nam là mùa hạ, Đoài ở Tây là mùa thu, Khảm ở Bắc là mùa đông, bốn quẻ góc chuyển mùa. Dương trạch dùng Hậu Thiên để chia nhà, dùng Tiên Thiên để hiểu quan hệ giữa các quẻ.

Phục Hy bát quái phương vị đồ – 伏羲八卦方位之圖

Đồ hình Tiên Thiên trong bản khắc có vệt mực nhoè ở phần trên và giữa, nhưng tám quẻ và tên quẻ đều đọc rõ. Lời chú bên dưới lấy ý từ thiên Thuyết Quái của Kinh Dịch.

Trời đất định vị, nước lửa không bắn nhau – 天地定位 水火不相射

乾南坤北,天地定位;離東坎西,水火不相射;震東北,巽西南,雷風相搏;艮西北,兌東南,山澤通氣。此先天對待之體也,玄經蓋本於此。

Dịch: Càn ở Nam, Khôn ở Bắc, trời đất định ngôi; Ly ở Đông, Khảm ở Tây, nước lửa không bắn vào nhau; Chấn ở Đông Bắc, Tốn ở Tây Nam, sấm gió xô vào nhau; Cấn ở Tây Bắc, Đoài ở Đông Nam, núi đầm thông khí với nhau. Đây là thể đối đãi của Tiên Thiên; các kinh huyền học đại khái đều gốc ở đây.

Giảng: "Đối đãi" (對待) là đứng đối mặt mà chờ nhau, tức là mỗi quẻ có một quẻ đối nghịch hoàn toàn với mình: Càn ba vạch dương thì Khôn ba vạch âm, Ly giữa âm thì Khảm giữa dương. Bốn cặp này không phải kẻ thù mà là hai nửa của một thể. Trời ở trên che, đất ở dưới chở; một ngôi nhà đứng được là nhờ có cả hai.

Làng Dẫn Phong ở Vụ Nguyên giữa trời và núi
Làng Dẫn Phong, Vụ Nguyên: trời che ở trên, đất chở ở dưới, nhà cửa đứng giữa, đúng ý "trời đất định vị". Ảnh: MNXANL, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

"Nước lửa không bắn nhau" (水火不相射) nghĩa là nước và lửa đối nhau mà không diệt nhau, vì mỗi bên giữ đúng chỗ của mình. Trong nhà, bếp lửa và chum nước, giếng nước cùng có mặt, cùng nuôi người; chỉ khi đặt sát đè lên nhau mới thành xung.

Gian bếp cổ trong một ngôi nhà xưa ở Cao Bưu
Gian bếp nhà xưa ở Cao Bưu: lửa bếp và nước cùng nuôi người, "nước lửa không bắn nhau" khi mỗi thứ ở đúng chỗ. Ảnh: Huanokinhejo, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Sấm gió xô nhau, núi đầm thông khí – 雷風相搏 山澤通氣

Hai cặp còn lại là hai cặp động. Sấm (Chấn) và gió (Tốn) đi cùng nhau trong cơn giông, xô đẩy mà làm cho vạn vật chuyển động. Núi (Cấn) và đầm (Đoài) một cao một thấp, nước trên núi chảy xuống đầm, hơi nước từ đầm bốc lên núi, nên gọi là thông khí.

Tia sét đánh xuống gần một ngôi làng
Sấm sét và gió giông đi cùng nhau trên một ngôi làng: "sấm gió xô nhau", cặp Chấn với Tốn. Ảnh: Uroš Novina, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Một làng nằm dưới chân núi, trước làng có hồ nước, là hình ảnh sống của câu "núi đầm thông khí". Người xưa chọn chỗ dựng làng như vậy vì khí của núi và khí của nước qua lại được với nhau. Đây cũng là gốc của cặp Cấn với Đoài mà bài trước nói là một trong bốn cặp chính phối.

Nhà làng Hoằng Thôn bên mặt nước dưới chân núi
Làng Hoằng Thôn: núi sau, nước trước, "núi đầm thông khí", cặp Cấn với Đoài. Ảnh: Siyuwj, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Văn Vương bát quái phương vị đồ – 文王八卦方位之圖

Đồ hình Hậu Thiên trong bản khắc ghi rõ thân phận từng quẻ trong gia đình: Ly trung nữ, Khôn lão mẫu, Đoài thiếu nữ, Càn lão phụ, Khảm trung nam, Cấn thiếu nam, Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ. Lời chú bên dưới gắn mỗi quẻ với một phương và một hành.

Chân dung Chu Văn Vương trong tập Chân dung danh nhân
Chu Văn Vương, trong tập chân dung danh nhân Trung Hoa xưa: người lập quẻ Hậu Thiên "định phương bố khí". Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Tám cung, năm hành, phương thụ khí – 後天受氣之方

乾西北金宮,坎正北水宮,艮東北土宮,震正東木宮,巽東南木宮,離正南火宮,坤西南土宮,兌正西金宮。此後天受氣之方也。

Dịch: Càn ở Tây Bắc là cung Kim, Khảm ở chính Bắc là cung Thuỷ, Cấn ở Đông Bắc là cung Thổ, Chấn ở chính Đông là cung Mộc, Tốn ở Đông Nam là cung Mộc, Ly ở chính Nam là cung Hoả, Khôn ở Tây Nam là cung Thổ, Đoài ở chính Tây là cung Kim. Đây là các phương nhận khí của Hậu Thiên.

Giảng: Chữ "thụ khí" (受氣) là chìa khoá. Tiên Thiên nói về thể, Hậu Thiên nói về dụng: mỗi phương nhận một thứ khí theo mùa, theo hành. Nhà ở cũng nhận khí từ tám phương, nên khi chia nhà thành tám cung phải dùng bản này. Lưu ý cung Tốn ở Đông Nam hành Mộc, cung Khôn ở Tây Nam hành Thổ; đây là chỗ nhiều tài liệu chép lại bị lẫn, sách ghi rõ ràng và đúng.

Sân nha môn phủ Nam Dương ngồi Bắc nhìn Nam
Nha môn phủ Nam Dương (南陽府衙): công đường ngồi Bắc nhìn Nam, mở cửa về phương Ly đón khí dương. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Các công đường, dinh thự xưa đều ngồi Bắc nhìn Nam, cửa chính mở về phương Ly. Đó là cách dùng Hậu Thiên đơn giản nhất: phương Nam nhiều ánh sáng, khí dương vượng, đón vào nhà; lưng tựa phương Bắc kín đáo. Các cung còn lại được sắp theo vị trí tương ứng quanh sân.

Tám quẻ định thể, rõ phối âm dương – 八卦定體明配陰陽

Mục này giải thích vì sao tám quẻ được gọi là cha, mẹ và sáu con. Mỗi quẻ có một câu dễ nhớ về hình vạch, rồi một câu giảng về chỗ nó nhận hào từ Càn hay từ Khôn.

Cha mẹ và sáu con – 一父一母 三男三女

乾三連,為天,屬金,為老陽,為父。蓋天統元炁而主其施,有父之道也。乾,天也,以易而知大始,故稱乎天而有父之名。
坎中滿,為水,屬水,為中男。蓋坎得乾之中爻而間於陰以為陽,以得乾之畫其次也,乃名之中男。
艮覆碗,為山,屬土,為少男。蓋艮得乾之上爻隆於陽以統陰,以得乾之畫者其三也,乃名之少男。
震仰盂,為雷,屬木,為長男。蓋震得乾之初爻主於陽以兼陰,成乾之畫者其最先也,故謂之長男。
巽下斷,為風,屬木,為長女。蓋巽得坤之初爻主於陰以兼陽,成坤之畫者其最先也,故謂之長女。
離中虛,為火,屬火,為中女。蓋離得坤之中爻而間於陽以為陰,以得坤之畫者其次也,乃名中女。
坤六斷,為地,屬土,為老陰,為母。蓋地統元形而主其生,有母道也。坤,地也,以簡而成萬物,故稱母也。
兌上缺,為澤,屬金,為少女。蓋兌得坤之上爻隆於陰以統陽,以成坤之畫者其最後也,故謂少女。

Dịch: Càn ba vạch liền, là trời, thuộc Kim, là lão dương, là cha: trời nắm nguyên khí mà chủ việc ban phát, có đạo của người cha; Càn là trời, nhờ dễ dàng mà biết cái bắt đầu lớn, nên gọi là trời và mang tên cha. Khảm đầy ở giữa, là nước, thuộc Thuỷ, là con trai giữa: Khảm được hào giữa của Càn, xen giữa hai hào âm mà làm dương, được nét của Càn ở hàng thứ hai nên gọi là trung nam. Cấn như cái bát úp, là núi, thuộc Thổ, là con trai út: Cấn được hào trên của Càn, nổi lên ở trên mà thống hai hào âm, được nét của Càn ở hàng thứ ba nên gọi là thiếu nam. Chấn như cái chậu ngửa, là sấm, thuộc Mộc, là con trai cả: Chấn được hào đầu của Càn, làm chủ dương mà gồm âm, thành nét của Càn sớm nhất nên gọi là trưởng nam. Tốn đứt ở dưới, là gió, thuộc Mộc, là con gái cả: Tốn được hào đầu của Khôn, làm chủ âm mà gồm dương, thành nét của Khôn sớm nhất nên gọi là trưởng nữ. Ly rỗng ở giữa, là lửa, thuộc Hoả, là con gái giữa: Ly được hào giữa của Khôn, xen giữa hai hào dương mà làm âm, ở hàng thứ hai nên gọi là trung nữ. Khôn sáu nét đứt, là đất, thuộc Thổ, là lão âm, là mẹ: đất nắm nguyên hình mà chủ việc sinh, có đạo của người mẹ; Khôn là đất, nhờ giản dị mà thành vạn vật nên gọi là mẹ. Đoài khuyết ở trên, là đầm, thuộc Kim, là con gái út: Đoài được hào trên của Khôn, nổi lên ở trên mà thống hai hào dương, thành nét của Khôn sau cùng nên gọi là thiếu nữ.

Giảng: Quy luật rất gọn: quẻ con nhận một hào từ cha hoặc mẹ, hào ấy ở vị trí nào thì quyết định thứ bậc. Hào nhận được ở dưới cùng là con cả, ở giữa là con thứ, ở trên cùng là con út. Ba quẻ chỉ có một hào dương (Chấn, Khảm, Cấn) là con trai, vì "quẻ lấy hào ít làm chủ"; ba quẻ chỉ có một hào âm (Tốn, Ly, Đoài) là con gái. Các câu "ba vạch liền", "giữa đầy", "bát úp", "chậu ngửa", "dưới đứt", "giữa rỗng", "sáu nét đứt", "trên khuyết" là khẩu quyết để nhớ hình quẻ, người học nên thuộc trước tiên.

Từ đường Lưu Canh Đường ở Sa Loan
Từ đường Lưu Canh Đường (留耕堂), Sa Loan: nơi cả dòng họ, cha mẹ và các con, quy về một nếp nhà. Ảnh: Haier7917, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
QuẻHìnhTượngHànhTrong nhàHào chủ
Càn 乾ba vạch liềntrờiKimchathuần dương
Khôn 坤sáu nét đứtđấtThổmẹthuần âm
Chấn 震chậu ngửasấmMộctrưởng namhào đầu của Càn
Khảm 坎giữa đầynướcThuỷtrung namhào giữa của Càn
Cấn 艮bát úpnúiThổthiếu namhào trên của Càn
Tốn 巽dưới đứtgióMộctrưởng nữhào đầu của Khôn
Ly 離giữa rỗnglửaHoảtrung nữhào giữa của Khôn
Đoài 兌trên khuyếtđầmKimthiếu nữhào trên của Khôn

Trong dương trạch, thân phận của quẻ không chỉ để gọi tên. Nhà ngồi quẻ nào thì người nào trong nhà ứng nhiều nhất với quẻ ấy; phòng ở cung nào thì hợp người nào. Các quyển sau của sách sẽ dùng bảng này để đoán việc của từng người trong gia đình.

Tám quẻ hai mươi bốn sơn – 八卦二十四山之圖

Đồ hình cuối cùng của mục này là vòng hai mươi bốn sơn bao quanh tám quẻ Hậu Thiên, giữa ghi "trung cung". Đây là cầu nối từ bát quái sang la kinh mà người xem nhà cầm trong tay.

Sơ đồ tám quẻ quản hai mươi bốn sơn theo Dương Trạch Chân Quyết
Mỗi quẻ Hậu Thiên quản ba sơn: Khảm Nhâm Tý Quý, Cấn Sửu Cấn Dần, Chấn Giáp Mão Ất, Tốn Thìn Tốn Tị, Ly Bính Ngọ Đinh, Khôn Mùi Khôn Thân, Đoài Canh Dậu Tân, Càn Tuất Càn Hợi. Vẽ lại theo Dương Trạch Chân Quyết – Phong Thuỷ Liên Hoa

Một quẻ quản ba sơn, lập nhà không vượt cung – 一卦管三方 不可越宮

二十四山統於八卦,一卦管三方。凡立宅坐山,必分經明白,不可越宮。凡開門必依山卦分宮,務使地支用事,最關緊要。

Dịch: Hai mươi bốn sơn quy về tám quẻ, mỗi quẻ quản ba phương. Phàm dựng nhà định sơn toạ, phải phân rõ đường chia, không được vượt sang cung khác. Phàm mở cửa phải theo cung quẻ của sơn mà chia, cốt cho địa chi làm chủ việc; đây là điều hệ trọng nhất.

Giảng: Mỗi cung 45 độ chia làm ba sơn, mỗi sơn 15 độ. Khảm gồm Nhâm, Tý, Quý; Cấn gồm Sửu, Cấn, Dần; Chấn gồm Giáp, Mão, Ất; Tốn gồm Thìn, Tốn, Tị; Ly gồm Bính, Ngọ, Đinh; Khôn gồm Mùi, Khôn, Thân; Đoài gồm Canh, Dậu, Tân; Càn gồm Tuất, Càn, Hợi. "Phân kinh minh bạch" là khi đo nhà phải biết hướng nằm ở sơn nào, gần đường ranh giữa hai cung thì phải xét rất kỹ. Nhà ngồi Quý mà đo lệch sang Sửu là đã từ cung Khảm vượt sang cung Cấn, quẻ nhà đổi hẳn.

Ba chiếc la kinh phong thuỷ có vòng hai mươi bốn sơn
La kinh phong thuỷ: vòng hai mươi bốn sơn chia đều quanh tám quẻ, mỗi quẻ quản ba sơn. Ảnh: Nesnad, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Mở cửa theo cung của sơn – 開門依山卦分宮

Câu "mở cửa phải theo cung quẻ của sơn" nghĩa là cửa cũng phải được đo và quy về một trong tám cung, như nhà. Vế "cốt cho địa chi làm chủ việc" (務使地支用事) là lời dặn riêng của sách: trong ba sơn của một cung, sơn địa chi là chính khí của cung ấy. Cách dùng cụ thể sẽ được nói ở các mục phân kim và cửa chính, cửa góc ở những bài sau; phần đo đạc tận nơi là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Cổng trước một ngôi nhà kiểu tứ hợp viện
Cổng trước một ngôi nhà dựng theo kiểu tứ hợp viện: cửa cũng phải đo và quy về cung, như nhà. Ảnh: Calistemon, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Kinh nói: ba trai ba gái, tám can, hai mươi bốn hướng – 經曰八卦初分

經曰:八卦初分,天地定位,乾坤相配,然後生三男三女。震坎艮為三男,巽離兌為三女。雷風相搏,震與巽也;水火不相射,坎對離也;山澤通氣,艮配兌也。中央戊己,名曰奇偶,土旺四季,乃生八天干,為少陰少陽:春生甲乙,夏生丙丁,秋生庚辛,冬生壬癸,明配八龍,分八卦之山水,生二十四向,夫婦配合,生男育女。陽資陰以生,陰資陽以育,為一陰一陽之謂道也。

Dịch: Kinh nói: tám quẻ mới chia, trời đất định ngôi, Càn Khôn phối nhau rồi sinh ra ba trai ba gái. Chấn, Khảm, Cấn là ba trai; Tốn, Ly, Đoài là ba gái. Sấm gió xô nhau là Chấn với Tốn; nước lửa không bắn nhau là Khảm đối Ly; núi đầm thông khí là Cấn phối Đoài. Ở giữa là Mậu Kỷ, gọi là kỳ ngẫu, Thổ vượng ở bốn mùa, bèn sinh ra tám thiên can làm thiếu âm, thiếu dương: mùa xuân sinh Giáp Ất, mùa hạ sinh Bính Đinh, mùa thu sinh Canh Tân, mùa đông sinh Nhâm Quý; phối rõ với tám long, chia núi nước của tám quẻ, sinh ra hai mươi bốn hướng; vợ chồng phối hợp, sinh trai nuôi gái. Dương nhờ âm mà sinh, âm nhờ dương mà nuôi, đó là "một âm một dương gọi là đạo".

Giảng: Đoạn kinh này giải thích hai mươi bốn sơn từ đâu ra. Tám quẻ (bốn quẻ góc Càn Khôn Cấn Tốn làm sơn, bốn quẻ chính đổi thành bốn chi Tý Ngọ Mão Dậu), cộng mười hai địa chi, cộng tám thiên can (bỏ Mậu Kỷ vì thuộc trung ương), thành hai mươi bốn. Mậu Kỷ không có phương riêng vì Thổ gửi vào cuối mỗi mùa. Câu cuối nối lại với bài trước: mọi sự phối hợp trong bát trạch đều theo luật "vợ chồng" một âm một dương.

Ngõ hẹp giữa hai dãy nhà ở làng cổ Tây Đệ
Ngõ hẹp làng Tây Đệ: hai dãy nhà hai bên ngõ đi theo phương thật của trời đất, không theo bên trái bên phải người đi. Ảnh: Anna Frodesiak, Wikimedia Commons, Public domain.

Thầy thời nay lấy trái phải chia cung – 時師以左右分宮

此後天八卦分野作用之圖,本象方員,陽宅之八方亦如此佈。時師不解此理,即以左右分宮,並不論佈氣之原,甚為可笑。

Dịch: Đây là đồ hình phân vùng và tác dụng của bát quái Hậu Thiên, vốn theo hình vuông tròn; tám phương của dương trạch cũng bày như thế. Thầy địa lý thời nay không hiểu lý này, bèn lấy bên trái bên phải mà chia cung, hoàn toàn không bàn đến gốc của sự phân bố khí, thật đáng cười.

Giảng: Lỗi mà Trần Huyền Tố phê bình từ bốn trăm năm trước vẫn còn: chia nhà theo "bên trái là Thanh Long, bên phải là Bạch Hổ" rồi gán quẻ theo trái phải, không đo phương thật. Bát quái Hậu Thiên gắn với phương Bắc, Nam, Đông, Tây thật của trời đất, vì khí đến từ phương thật. Một căn nhà quay mặt về hướng nào thì tám cung của nó vẫn nằm đúng ở tám phương địa lý, không xoay theo cửa.

So sánh Tiên Thiên và Hậu Thiên – 先天後天異同

Điểm soTiên Thiên (Phục Hy)Hậu Thiên (Văn Vương)
Phương NamCànLy
Phương BắcKhônKhảm
Phương Đông, TâyLy Đông, Khảm TâyChấn Đông, Đoài Tây
Bốn gócĐoài ĐN, Chấn ĐB, Tốn TN, Cấn TBTốn ĐN, Cấn ĐB, Khôn TN, Càn TB
Ý nghĩaThể đối đãi, quan hệ cặpPhương thụ khí, vòng bốn mùa
Dùng trong nhà ởHiểu cặp phối, biến quẻChia tám cung, định quẻ nhà, cửa, phòng

Những hiểu lầm thường gặp – 常見誤解

Treo bát quái Tiên Thiên rồi chia phòng theo nó. Gương bát quái treo cửa thường vẽ Tiên Thiên, nhưng tám cung trong nhà phải chia theo Hậu Thiên. Hai việc khác nhau.

Lẫn hành của Tốn và Khôn. Sách ghi rõ: Tốn Đông Nam là Mộc, Khôn Tây Nam là Thổ. Ba sơn của Tốn là Thìn, Tốn, Tị; ba sơn của Khôn là Mùi, Khôn, Thân.

Đo hướng mà không biết nằm ở sơn nào. Chỉ nói "nhà hướng Đông Nam" là chưa đủ; phải biết cụ thể là Thìn, Tốn hay Tị, và có sát đường ranh với cung bên cạnh không.

Chia cung theo trái phải của người đứng trong nhà. Đây chính là lỗi sách gọi là "đáng cười". Tám cung đi theo phương thật, không đi theo cửa.

Áp dụng cho nhà ở hôm nay – 今日應用

Với một căn nhà cụ thể, người đọc có thể làm theo các bước lý pháp sau. Vẽ mặt bằng, tìm trung cung như bài trước. Đặt la kinh, xác định phương Bắc thật, kẻ tám cung Hậu Thiên mỗi cung 45 độ. Đo sơn toạ của nhà, ghi rõ sơn nào trong hai mươi bốn sơn, và cung quẻ của nó. Ghi thân phận từng cung (cha, mẹ, trưởng nam…) để đối chiếu với người đang ở các phòng.

Dãy nhà cổ ở phố Hội An
Nhà cổ Hội An mặt tiền ra phố: hướng nhà theo con phố, nhưng tám cung bên trong vẫn chia theo phương thật. Ảnh: Supanut Arunoprayote, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Nhà cổ ở Hội An, nhà ống ở phố cổ Hà Nội thường hẹp ngang, dài sâu, cửa chính mở ra phố. Hướng nhà vì thế phụ thuộc vào con phố, nhưng tám cung bên trong vẫn chia theo phương thật. Hai căn nhà cùng một dãy phố, cùng mặt tiền, nếu ngồi ở hai sơn khác cung thì cách sắp phòng hợp lý cũng khác nhau.

Gia chủ hay hỏi: nhà tôi hướng nằm ngay đường ranh giữa hai sơn thì tính thế nào. Sách gọi đó là chỗ phải "phân kinh minh bạch"; các bài phân kim ở sau sẽ bàn kỹ. Nhà nằm ở ranh cung là trường hợp phải xem tận nơi, không nên tự đoán.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa coi bài này là bài nhập môn bắt buộc của dương trạch. Tiên Thiên dạy cách nhìn cặp: mọi thứ trong nhà đều có đôi, cửa với nhà, bếp với nước, phòng cha mẹ với phòng con. Hậu Thiên dạy cách nhìn phương: khí đến từ phương thật, theo mùa thật. Người học phải giữ cả hai trong đầu cùng lúc.

Lời phê "lấy trái phải chia cung" của Trần Huyền Tố cũng là lời nhắc cho người học hôm nay: đừng lấy cảm giác thay cho la kinh. Lý pháp như trên thì chia sẻ được; còn đứng trong một căn nhà lệch hướng, nhiều khối, nhiều tầng mà định đúng sơn, đúng cung là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.

Tóm lại – 總結

Bát quái Tiên Thiên là thể đối đãi: Càn Nam Khôn Bắc, Ly Đông Khảm Tây, Chấn Tốn, Cấn Đoài đối nhau. Bát quái Hậu Thiên là phương thụ khí: Ly Nam Hoả, Khảm Bắc Thuỷ, Chấn Đông và Tốn Đông Nam Mộc, Đoài Tây và Càn Tây Bắc Kim, Khôn Tây Nam và Cấn Đông Bắc Thổ. Càn cha, Khôn mẹ, Chấn Khảm Cấn ba trai, Tốn Ly Đoài ba gái. Mỗi quẻ quản ba sơn; lập nhà phải phân rõ sơn, không vượt cung, mở cửa theo cung của sơn. Chia cung theo trái phải là sai.

Bài trước: Dương Trạch Chân Quyết (3): Tám nhà theo tám quẻ; Thái Cực, Hà Đồ, Lạc Thư.

Bài sau: Dương Trạch Chân Quyết (5) – Đại Du Niên, chỗ ở của Thiên tinh, âm dương ngũ hành của Cửu tinh 大游年.

Nguồn: Dương Trạch Chân Quyết (陽宅真訣), quyển một, bản khắc Nhất Lộc Trai năm Thiên Khải Giáp Tý (1624), các trang 8 đến 11: Phục Hy bát quái phương vị đồ, Văn Vương bát quái phương vị đồ, Bát quái định thể minh phối âm dương, Bát quái nhị thập tứ sơn đồ và đoạn kinh kèm theo; sách thuộc công cộng. Nguyên văn chép theo bản khắc, chữ dị thể đổi về chính thể (炁, 尅 giữ như bản in). Đồ hình Tiên Thiên trong bản in có vệt mực nhoè ở phần trên, đồ vẽ lại theo lời chú. Lời chú Tiên Thiên lấy ý từ thiên Thuyết Quái. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem tám quẻ Hậu Thiên và hai mươi bốn sơn, biết hướng nhà nằm ở sơn nào.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, kẻ tám cung theo phương thật.
  • Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc hai bản bát quái và hai mươi bốn sơn là phần Thư; đứng trong một căn nhà thật mà đo đúng sơn, nhận ra nhà nằm sát ranh cung, chia đúng tám cung theo phương thật là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Bát quái Tiên Thiên và Hậu Thiên khác nhau thế nào? – 先天後天何異

Tiên Thiên đặt Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây, nói về thể đối đãi của các cặp quẻ. Hậu Thiên đặt Ly Nam, Khảm Bắc, Chấn Đông, Đoài Tây, nói về phương nhận khí theo mùa và được dùng để chia tám cung nhà.

Xem nhà dùng bát quái nào? – 陽宅用何卦位

Chia tám cung, định quẻ nhà, quẻ cửa, quẻ phòng dùng Hậu Thiên. Tiên Thiên dùng để hiểu các cặp phối và các phép biến quẻ.

Vì sao Chấn, Khảm, Cấn là con trai? – 震坎艮何以為男

Ba quẻ này mỗi quẻ chỉ có một hào dương, nhận từ Càn; quẻ lấy hào ít làm chủ nên là con trai. Hào dương ở dưới là trưởng nam (Chấn), ở giữa là trung nam (Khảm), ở trên là thiếu nam (Cấn).

Mỗi quẻ quản những sơn nào? – 一卦管三方

Khảm: Nhâm Tý Quý; Cấn: Sửu Cấn Dần; Chấn: Giáp Mão Ất; Tốn: Thìn Tốn Tị; Ly: Bính Ngọ Đinh; Khôn: Mùi Khôn Thân; Đoài: Canh Dậu Tân; Càn: Tuất Càn Hợi.

"Không được vượt cung" nghĩa là gì? – 不可越宮

Khi định sơn toạ của nhà phải biết rõ nó thuộc cung nào; đo lệch sang sơn của cung bên cạnh thì quẻ nhà đổi hẳn, mọi phép tính sau đều sai.

Từ khoá: bát quái tiên thiên · bát quái hậu thiên · 先天八卦 · 後天八卦 · hai mươi bốn sơn · dương trạch chân quyết · tám quẻ phối âm dương · phục hy văn vương

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…