Cống trước cửa nhà: uế thuỷ ở minh đường và cách xử lý phong thủy

Cống trước cửa nhà – hố ga, miệng cống, mương thoát nước lớn nằm ngay minh đường – là một thế sát mà nhiều gia chủ nhà phố coi là chuyện vệ sinh đô thị, không liên quan phong thuỷ. Thực ra đây là trường hợp thuỷ ô uế nằm đúng chỗ lẽ ra phải là nơi tụ khí sạch của ngôi nhà, nên cần nhìn bằng con mắt Hình Pháp chứ không chỉ bằng cái mũi.

"Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."

— Thầy Vũ Giới

Ở các đô thị Việt Nam, hệ thống thoát nước chạy dọc vỉa hè, dưới lòng đường, có hố ga thăm cách nhau vài chục mét. Nhà nào xây đúng chỗ hố ga, miệng thu nước mưa, hoặc nằm bên bờ một con mương, con rạch thoát nước của khu dân cư thì gần như mở cửa ra là thấy nó. Ngày nắng thì có mùi, ngày mưa lớn thì nước dâng, rác từ miệng cống tràn lên vỉa hè. Nhà trong hẻm còn hay gặp cảnh rãnh thoát nước hở chạy giữa hẻm, đi qua trước cửa từng nhà.

Bài này thuộc loạt bài về hình sát và thế sát đô thị, tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Ở đây ta xét cống, hố ga, mương như một dạng thuỷ trước cửa: thuỷ ấy sạch hay bẩn, động hay tĩnh, gần hay xa, chảy đi hay đọng lại, và gia chủ làm được gì trong phạm vi nhà mình mà không đụng đến công trình công cộng.

Cống trước cửa nhà là thế sát gì? Uế thuỷ ở minh đường

Trong Hình Pháp Liên Hoa, phần không gian trước cửa nhà gọi là minh đường. Đó là chỗ khí từ ngoài đi vào, dừng lại, lắng xuống rồi mới vào nhà. Minh đường tốt thì rộng vừa phải, sáng, sạch, phẳng, có chỗ cho khí tụ. Với nhà phố, minh đường có khi chỉ là khoảng sân trước 2–3 m, có khi chỉ là đoạn vỉa hè trước cửa, nhưng vai trò thì vẫn vậy.

Thuỷ trong phong thuỷ không chỉ là sông hồ. Đường đi là thuỷ, dòng người dòng xe là thuỷ, và nước thoát của đô thị cũng là thuỷ. Khác ở chỗ: sông hồ sạch, có dòng chảy tự nhiên là thuỷ sinh khí; còn nước cống là nước thải, mang theo rác, bùn, chất bẩn của cả khu. Khi một dòng thuỷ như vậy nằm đúng minh đường, ta gọi là uế thuỷ trước cửa: nơi lẽ ra để khí sạch dừng lại thì lại là chỗ uế khí bốc lên.

Đây là một thế sát, không phải hình sát. Miệng cống không có góc nhọn đâm vào nhà, không có khối đè. Cái sát nằm ở chỗ cách bố trí của hạ tầng làm cho dòng khí trước cửa bị ô uế, ẩm thấp, có lúc còn bị nước dâng lấn vào. Xem sơ đồ dưới đây để thấy vị trí hố ga, miệng thu nước và mương nằm thế nào so với cửa nhà và minh đường.

Thầy Vũ Giới vẫn nhắc rằng phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống. Sự sống ấy bắt đầu từ chỗ khí vào nhà. Nếu khí vào đã mang mùi, mang ẩm, mang rác thì bên trong bố trí khéo đến đâu cũng khó trọn vẹn. Vì thế với loại sát này, việc đầu tiên không phải là tìm vật trấn mà là tìm cách cho minh đường sạch lại, khô lại và có ranh giới với dòng uế thuỷ.

Các dạng cống, hố ga, mương thường gặp trước nhà phố

Cùng gọi là "cống trước cửa" nhưng mỗi dạng có tính chất khác nhau. Phân biệt rõ thì mới biết mức nặng nhẹ và cách làm.

Hố ga thăm dưới vỉa hè, nắp kín

Đây là dạng nhẹ nhất. Hố ga có nắp gang hoặc nắp bê tông, nằm dưới vỉa hè, bình thường không thấy nước, không có mùi rõ. Nó chỉ thành vấn đề khi nắp hở, nắp vỡ, hoặc khi mưa lớn nước từ hố ga trào lên.

Miệng thu nước mưa sát cửa

Miệng thu nước có song chắn rác, thường đặt ở mép đường sát bó vỉa. Ngày thường nó hút gió từ dưới cống lên nên hay có mùi; ngày mưa nó là điểm nước cả đoạn đường dồn về. Nếu miệng thu đặt đúng trước cửa, nhất là với nhà mặt tiền 4–5 m, thì người ra vào gần như bước qua nó mỗi ngày. Đây là dạng cần chú ý vì vừa có mùi vừa có dòng nước đổ về phía nhà.

Rãnh thoát nước hở trong hẻm

Nhiều hẻm cũ còn rãnh hở hoặc rãnh đậy tấm đan không kín, chạy dọc hẻm qua trước cửa từng nhà. Nước sinh hoạt của cả dãy chảy qua đây. Về hình thế, đó là một dòng uế thuỷ chạy ngang minh đường, khí đi theo dòng chứ không dừng lại được. Nếu rãnh dốc về phía nhà mình, nước còn có xu hướng đọng trước cửa.

Mương, rạch thoát nước lớn đối diện nhà

Nhà nằm bên bờ một con mương, con rạch thoát nước của khu dân cư thì minh đường chính là con mương đó. Khác với bài cảnh quan thuỷ mạch sông, hồ, kênh trong khu dân cư nói về thuỷ sạch có lợi, ở đây nước đục, đọng, có rác, nên tính chất ngược lại. Mương càng rộng, càng gần, càng ít dòng chảy thì càng nặng.

Cống thoát ngay giữa cửa và đường

Có những nhà mà lối xe vào đi qua một tấm đan, bên dưới là đoạn cống ngang nối ra đường. Mỗi lần bước vào là bước qua miệng cống. Dạng này hay đi kèm với nhà thấp hơn mặt đường, xem thêm bài nhà thấp hơn mặt đường, vì nước từ đường và từ cống đều có xu hướng chảy ngược về phía nhà.

Bảng mức độ nặng nhẹ của uế thuỷ trước cửa

Không phải cứ có cống trước nhà là xấu nặng. Người làm nghề xét bằng mắt, bằng mũi và bằng việc quan sát qua các mùa, chứ không phán một câu cho mọi trường hợp. Bảng dưới đây giúp gia chủ tự sắp xếp mức độ trước khi tính cách làm.

Yếu tố	Nhẹ	Trung bình	Nặng
Vị trí so với cửa	Lệch hẳn sang bên, ngoài bề ngang mặt tiền	Trong bề ngang mặt tiền nhưng lệch trục cửa	Ngay trục cửa chính, sát bậc tam cấp
Dạng hạ tầng	Hố ga nắp kín	Miệng thu nước mưa có song chắn	Rãnh hở, mương lộ thiên
Mùi	Hầu như không	Có mùi lúc nắng nóng	Có mùi thường xuyên
Nước khi mưa	Thoát nhanh	Đọng ngắn trên vỉa hè	Trào lên, tràn vào sân hoặc vào nhà
Cao độ nền nhà	Cao hơn vỉa hè rõ ràng	Ngang vỉa hè	Thấp hơn mặt đường
Khoảng cách	Trên 3 m	Từ 1 đến 3 m	Dưới 1 m hoặc ngay lối đi

Khi đa số yếu tố rơi vào cột "nặng", đặc biệt là có nước tràn vào nhà, thì đây không còn là chuyện phong thuỷ thuần tuý nữa mà là chuyện an toàn và sức chịu của công trình. Lúc đó cần làm việc với địa phương và đơn vị quản lý thoát nước trước, rồi mới tính đến phần bố cục của nhà mình.

Chế hoá bằng Hình Pháp: tầng nền, cổng, minh đường

Nguyên tắc chung của Phong Thuỷ Liên Hoa là sửa hình trước, pháp khí sau. Với cống trước cửa, những gì gia chủ làm được trong phạm vi đất nhà mình thường đã giải quyết phần lớn vấn đề.

Nâng và tách cao độ nền

Nền nhà cao hơn vỉa hè là lớp bảo vệ đầu tiên: nước không lấn vào, uế khí ở thấp không tràn lên. Khi xây mới hoặc cải tạo lớn, nên tính cao độ nền theo cốt đường hiện tại và dự kiến nâng đường về sau, không chỉ theo cốt cũ. Bậc tam cấp lên nhà nên đủ cao để có một "ngưỡng" rõ giữa ngoài và trong. Nếu chọn kích thước bậc, có thể tham khảo cung tốt 42,9 cm trên thước Lỗ Ban cho khối xây.

Tạo minh đường riêng trong đất nhà

Khi minh đường ngoài vỉa hè đã bị ô uế, ta tạo một minh đường thứ hai ngay trong ranh đất: khoảng sân trước, hiên, hoặc một khoảng lùi nhỏ sau cổng. Chỉ cần 1–2 m sân lát sạch, khô, có chỗ cho ánh sáng, là khí đã có nơi dừng lại trước khi vào nhà. Nhà ống mặt tiền 4 m không có sân thì có thể lùi cửa chính vào trong một chút, làm hiên. Cách tổ chức minh đường được bàn kỹ hơn ở bài minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp.

Cổng và lối vào lệch khỏi miệng cống

Nếu miệng cống nằm đúng trục cửa, hãy xét việc dời cổng, dời lối xe hoặc đổi vị trí cửa chính sang một bên trong bề ngang mặt tiền, để người và khí không phải đi thẳng qua miệng cống. Một dải bồn cây thấp trong ranh đất, giữa sân và vỉa hè, làm thêm ranh giới; không trồng cây lớn sát hố ga vì rễ làm hỏng hạ tầng. Việc chọn vị trí cửa chính nên xét chung với toàn bộ mặt bằng, xem bài phong thuỷ cửa chính.

Thoát nước của chính nhà mình

Rất nhiều nhà chê cống ngoài đường nhưng ống thoát của nhà mình lại xả thẳng ra rãnh trước cửa, không có hố ga riêng, không có xi phông chặn mùi. Sửa phần này trước: ống thoát có bẫy mùi, hố ga trong nhà đậy kín, nước mưa trên mái dẫn về đúng chỗ. Nhà mình sạch thì mới có cớ đòi hỏi minh đường sạch.

Làm việc với địa phương: không tự ý đậy cống công cộng

Đây là điểm cần nói rõ. Hố ga, miệng thu nước, mương thoát nước là công trình công cộng, phục vụ cả khu. Tự ý đổ bê tông bịt miệng thu, đặt chậu cây lên nắp hố ga, hay lấn mương làm sân là sai về pháp luật và gây hại cho chính khu phố: nước không thoát được sẽ dồn sang nhà khác hoặc dâng ngược vào nhà mình.

Phong thuỷ không bao giờ là lý do để làm hại người khác. Một dòng thuỷ bị chặn sai chỗ sẽ thành sát ở chỗ khác. Gia chủ nên làm những việc đúng mực:

• Báo cho tổ dân phố, phường hoặc đơn vị quản lý thoát nước khi nắp hố ga vỡ, song chắn rác hỏng, cống nghẹt gây ngập.
• Đề nghị nạo vét định kỳ nếu mương, rãnh trước nhà thường xuyên đọng bùn, có mùi.
• Khi phường có kế hoạch nâng cấp hạ tầng, hỏi trước về cao độ đường mới để tính nền nhà cho phù hợp.
• Giữ đoạn vỉa hè trước nhà sạch, không quét rác xuống miệng cống, không xả dầu mỡ ra rãnh.

Những việc này nghe như chuyện dân sinh, nhưng chính là cách sửa minh đường bền nhất. Khi dòng thuỷ trước cửa được thông, được sạch, thì tính chất sát giảm từ gốc, không cần đến vật phẩm nào.

Những sai lầm thường gặp với cống trước cửa nhà

• Chỉ lo mùi, không lo nước: xịt thơm, đặt than hoạt tính nhưng không nâng nền, không có ngưỡng chặn, đến mùa mưa nước vẫn lấn vào.
• Tự bịt cống công cộng: vừa sai luật vừa làm ngập cả khu, sát không mất mà chỉ chuyển đi chỗ khác, có khi quay lại chính nhà mình.
• Đặt một vật trấn trước cửa rồi coi như xong: cùng kiểu "đường đâm thì đặt cục đá". Hình chưa sửa thì vật đặt lên cũng không thay được việc dọn sạch minh đường.
• Bỏ quên thoát nước trong nhà: ống thoát xả thẳng ra trước cửa, hố ga trong nhà hở nắp, chính nhà mình góp thêm uế thuỷ cho minh đường.
• Mua nhà không xem vào ngày mưa: đi xem nhà ngày nắng thấy hố ga kín nắp, vỉa hè khô ráo; ở rồi mới biết mỗi trận mưa nước từ cống trào lên tận bậc cửa. Nên hỏi hàng xóm, xem dấu nước trên chân tường.

"Phong thuỷ chính là y học dành cho đất đai, là thuật trị bệnh cho địa cuộc."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, cống trước cửa nhà là uế thuỷ nằm ở minh đường: thuỷ bẩn, có lúc đọng, có lúc dâng, làm cho khí vào nhà không sạch. Mức nặng nhẹ phụ thuộc vị trí so với trục cửa, dạng hạ tầng, mùi, nước khi mưa và cao độ nền. Cách chữa trước hết là Hình Pháp trong phạm vi đất nhà mình: nâng nền, tạo minh đường riêng, dời cổng và cửa lệch khỏi miệng cống, sửa thoát nước của nhà mình; song song đó làm việc với địa phương để hạ tầng được thông sạch. Pháp khí, nếu cần, là phần bổ cứu sau cùng và phải theo lý khí của từng nhà.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà thấp hơn mặt đường: nước, khí dồn vào và cách sửa
• Căn hộ gần phòng rác, ống kỹ thuật: uế khí trong chung cư
• Minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp

Câu hỏi thường gặp

Cống trước cửa nhà có phải lúc nào cũng xấu?

Không. Hố ga nắp kín, lệch khỏi trục cửa, không mùi, thoát nước tốt và nền nhà cao hơn vỉa hè thì ảnh hưởng nhẹ. Nặng là khi miệng cống, rãnh hở nằm ngay trục cửa, có mùi thường xuyên và nước trào vào khi mưa.

Có nên tự đậy kín miệng cống trước nhà không?

Không nên. Đó là công trình công cộng; bịt lại sẽ làm ngập khu phố và sai quy định. Hãy báo tổ dân phố, phường hoặc đơn vị quản lý thoát nước để sửa nắp, nạo vét.

Nhà mặt tiền 4 m không có sân thì xử lý thế nào?

Có thể lùi cửa chính vào trong làm hiên nhỏ, nâng bậc tam cấp tạo ngưỡng, dịch cửa lệch khỏi trục miệng cống, và sửa hệ thoát nước của nhà mình cho kín mùi.

Mua nhà có hố ga trước cửa cần kiểm tra gì?

Xem vào ngày mưa hoặc hỏi hàng xóm về ngập, xem dấu nước trên chân tường, so cao độ nền với mặt đường, kiểm tra mùi lúc trưa nắng và vị trí miệng cống so với trục cửa.

Đặt vật phẩm trước cửa có giải được uế thuỷ không?

Vật phẩm không thay được việc làm sạch, làm khô minh đường. Sửa hình trước: nền, sân, cổng, thoát nước; pháp khí chỉ là bổ cứu sau và phải theo lý khí từng nhà.