Nhà chân dốc cầu: dòng xe lao xuống và cách chế hoá theo phong thủy

Nhà chân dốc cầu là căn nhà nằm sát chỗ con dốc từ mặt cầu đổ xuống mặt đường, cửa nhà đón dòng xe đang lao xuống, hoặc mặt tiền thấp dần so với đường dẫn lên cầu. Ở những thành phố nhiều sông, kênh như TP.HCM, kiểu nhà này rất nhiều, và nó có cái lý riêng, khác với chuyện nhà nằm cạnh một cây cầu vượt.

"Nhất vị, nhì hướng."

— Thầy Vũ Giới

Bài này thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố. Ở bài nhà gần cầu vượt, trọng tâm là thế đè và thế cắt của một khối cầu chạy ngang trên cao. Ở đây trọng tâm là con dốc và dòng xe lao xuống. Vị trí của nhà so với con dốc ấy quyết định trước, hướng nhà là chuyện sau.

Nhà chân dốc cầu là gì, khác nhà gần cầu vượt ở đâu?

Mỗi cây cầu, dù bắc qua sông, qua kênh hay vượt qua một nút giao, đều có hai đường dẫn: một bên đi lên, một bên đi xuống. Con dốc ấy dài hay ngắn, gắt hay thoải, tuỳ độ cao của cầu. Những căn nhà nằm quanh chân dốc rơi vào mấy vị trí:

• Cuối dốc, đối diện dòng xe xuống. Con dốc đổ xuống rồi gặp một ngã ba, căn nhà nằm ngay chỗ dòng xe từ trên cầu lao về.
• Dọc đường dẫn. Nhà nằm hai bên đường dẫn, càng gần cầu thì mặt đường dẫn càng cao hơn nền nhà. Nhiều nơi có đường gom nhỏ chạy sát chân đường dẫn, nhà mở cửa ra đường gom.
• Chân dốc nhưng lệch. Xe xuống dốc rồi rẽ ngang, căn nhà không đón thẳng trục dốc mà chỉ nhìn thấy con dốc ở một bên.
• Đầu dốc phía lên. Nhà ở chỗ xe bắt đầu leo dốc, xe thường giảm tốc, về động thì nhẹ hơn nhiều.

Khác với cầu vượt, cái đáng xét ở đây không phải là một khối nằm ngang đè trên đầu, mà là một mặt nghiêng có dòng chảy đổ về một phía. Xem sơ đồ dưới đây để thấy mặt cầu, con dốc, dòng xe lao xuống và căn nhà ở chân dốc.

Vì sao nhà chân dốc cầu thành thế sát?

Thuỷ đổ dốc: dòng xe như thác

Trong phong thuỷ đô thị, đường là thuỷ. Trên đường bằng, dòng thuỷ chảy đều. Trên con dốc, dòng thuỷ chảy xiết. Xe xuống cầu thường trôi theo đà, nhanh dần, đến chân dốc mới phanh, rẽ. Như nước từ trên thác đổ xuống, sức của dòng tập trung lại ở chân thác. Căn nhà nằm ngay chân dốc, cửa đón thẳng trục dốc, là nhận đúng chỗ dòng thuỷ mạnh nhất.

So với đường đâm thẳng trên mặt bằng, chân dốc cầu có thêm một yếu tố: dòng đến từ trên cao xuống. Cái thế "từ trên đổ xuống" ấy làm khí xung gấp hơn, nặng hơn.

Nhà thấp dần so với mặt cầu

Với nhà dọc đường dẫn, mặt đường càng gần cầu càng cao. Nhà vốn ngang mặt đường, nay nằm thấp hơn, rồi có khi mặt tiền chỉ còn nhìn vào bức tường chắn của đường dẫn. Thế của nhà bị lép xuống: phía trước cao hơn mình, minh đường bị chặn, ánh sáng giảm. Đây là thế bị đè từ một phía, gần với tình trạng nhà thấp hơn mặt đường nhưng nặng hơn vì độ chênh tăng dần và có dòng xe chạy bên trên.

Nước, bụi, tiếng phanh dồn về chân dốc

Mưa xuống, nước trên mặt cầu và đường dẫn chảy về chân dốc. Bụi, rác cũng theo dòng ấy. Tiếng phanh, tiếng còi, tiếng xe tải sang số đều tập trung ở chỗ đổi dốc. Những thứ đời thường này chính là phần hình của thế sát, nhìn được, nghe được.

Động mà không tĩnh

Khí tốt có động có tĩnh. Chân dốc cầu là nơi động gần như suốt ngày đêm. Nhà ở đó thiếu phần tĩnh, người ở dễ mệt mỏi, khó yên. Hình Pháp gọi đó là dương quá, không có chỗ cho âm điều hoà lại.

Phân biệt vị trí và mức độ nặng nhẹ

Vị trí của nhà so với con dốc quyết định gần hết mức độ. Bảng dưới đây giúp gia chủ tự định vị căn nhà của mình.

Vị trí	Tác động chính	Mức độ	Hướng xử lý bằng hình
Cuối dốc, cửa đón thẳng trục xe xuống	Khí xung gấp từ trên đổ xuống, đèn xe, tiếng phanh	Nặng	Khoảng lùi, minh đường, lớp đệm chắn trục, lệch lối vào
Cuối dốc nhưng xe rẽ ngang trước nhà	Dòng xe đổi hướng sát mặt tiền	Vừa	Bồn cây, mái hiên, mặt tiền nhiều lớp
Dọc đường dẫn, mặt tiền nhìn vào tường chắn	Bị đè một phía, thiếu sáng, minh đường bị chặn	Vừa đến nặng	Lấy sáng từ trên và từ phía sau, dùng đường gom làm mặt chính
Nhà ở đường gom dưới chân đường dẫn	Nước, bụi từ trên đổ xuống, ồn	Vừa	Nâng cốt nền, rãnh thu nước, cây xanh
Đầu dốc phía lên cầu	Xe giảm tốc, động ít hơn	Nhẹ	Giữ mặt tiền gọn, lớp đệm cơ bản

Ví dụ dễ gặp: một căn nhà ống mặt tiền 4 m nằm ở ngã ba ngay dưới chân một cây cầu bắc qua kênh. Xe từ trên cầu xuống, đến ngã ba mới rẽ trái, rẽ phải, nên dòng xe lao về phía cửa nhà rồi mới tách ra. Căn nhà này vừa chịu thế chân dốc, vừa chịu thế ngã ba. Nếu cửa cuốn mở sát vỉa hè, không có lớp đệm nào, thì mức độ nặng.

Nhà dọc đường dẫn: khi mặt cầu cao dần trước mặt

Đây là dạng gia chủ hay than phiền nhất. Trước kia nhà mặt đường, buôn bán thuận lợi. Sau khi cầu được xây mới hoặc nâng cao, đường dẫn chạy ngang trước mặt, nhà chỉ còn mở ra một đường gom hẹp, nhìn lên là tường chắn và lan can.

Về Hình Pháp, minh đường của nhà gần như bị lấp, phía trước có một khối cao chạy ngang. Khí từ đường lớn không vào được nhà, mà chạy vượt qua trên cao. Nhà chỉ còn nhận khí từ đường gom, vốn nhỏ và tù.

Hướng xử lý không phải là chống lại đường dẫn, mà là đổi nguồn khí cho nhà:

• Coi đường gom là mặt chính thật sự, chăm minh đường phía đường gom cho sạch, sáng, có cây.
• Lấy sáng từ trên cao: giếng trời, mái lấy sáng, ô thoáng tầng trên, để bù phần ánh sáng mặt tiền bị mất.
• Nếu nhà có mặt sau, hẻm sau thoáng hơn, có thể cân nhắc mở rộng lối và lấy khí từ phía đó.
• Công năng tầng trệt nên dùng cho việc ít cần ánh sáng tự nhiên; phòng ngủ, phòng thờ đưa lên tầng trên, nơi có sáng và ít ồn hơn.

Chế – hoá nhà chân dốc cầu bằng Hình Pháp

Nguyên tắc vẫn là sửa hình trước, lớp đệm tự nhiên sau, pháp khí chỉ bổ cứu. Với nhà ở cuối dốc, đón dòng xe xuống, các hướng làm được như sau.

1. Khoảng lùi và minh đường

Lùi cửa chính vào trong so với chỉ giới, tạo hiên hay sân trước. Đây là chỗ để dòng khí từ dốc xuống được giảm tốc trước khi vào nhà. Nhà phố 4–5 m khó có sân rộng, nhưng một hiên một mét có mái che cũng đã khác hẳn cửa mở sát lề.

2. Lớp đệm chắn trục dốc

Đặt bồn cây, hàng cây bụi, vách lam thoáng ngay trên trục dòng xe xuống, giữa cửa nhà và mép đường. Lớp đệm này đỡ phần khí xung đầu tiên, che đèn xe, giảm bụi và tiếng ồn. Phải giữ cho lớp đệm thoáng, không xây kín.

3. Lệch lối vào khỏi trục dốc

Nếu mặt tiền đủ rộng, đặt cửa chính lệch sang phía xa trục dốc, cửa vẫn giữ ngay ngắn theo mặt tiền. Nhà có sân thì đặt cổng ở phía khí đã yếu đi. Không bẻ cửa xiên để né, vì sẽ sinh góc nhọn, lối vào gãy.

4. Nâng cốt nền và dẫn nước

Chân dốc là chỗ nước dồn về. Nền nhà nên cao hơn mặt đường, có bậc tam cấp, rãnh thu nước trước cửa, sân dốc ra ngoài. Việc nâng nền cần kỹ sư đánh giá kết cấu, nhất là với nhà cũ.

5. Mặt dựng nhiều lớp phía cầu

Mặt tiền đối diện con dốc nên có nhiều lớp: lam, ban công có cây, kính cách âm, rèm. Mỗi lớp lọc bớt một phần động. Phòng ngủ không đặt ngay mặt tiền phía dốc.

6. Công năng theo vị trí

Tầng trệt dùng làm nơi động như để xe, kinh doanh thì hợp với thế chân dốc hơn là làm phòng khách gia đình hay phòng thờ. Phần tĩnh của nhà đặt lên trên và lùi về phía sau.

Khi làm lại cửa, cổng, có thể chọn kích thước thông thuỷ theo cung tốt của thước Lỗ Ban, ví dụ 52,2 cm cho thông thuỷ cửa và ô thoáng; khối xây như bồn cây, bậc thềm tra theo cung tốt 42,9 cm.

Khi mua nhà gần chân cầu, nên xem gì?

Thầy Vũ Giới vẫn nhắc nhất vị nhì hướng: chọn đúng vị trí quan trọng hơn chọn hướng đẹp. Với nhà gần cầu, vài việc nên làm trước khi quyết định:

1. Đứng ở chân dốc vào giờ cao điểm để thấy dòng xe xuống nhanh thế nào, phanh ở đâu, rẽ ở đâu.
2. Quan sát vào ngày mưa để thấy nước từ mặt cầu chảy về đâu.
3. Xem quy hoạch: cầu có kế hoạch xây mới, mở rộng, nâng tĩnh không hay không. Đường dẫn cầu mới có thể cao hơn, dài hơn, đổi hẳn thế của cả dãy nhà.
4. Xem đường gom: nếu mặt tiền sẽ chỉ còn mở ra đường gom thì giá trị sử dụng và khí của nhà thay đổi nhiều.
5. Xem mặt sau nhà: có lối sau thoáng thì có thêm phương án lấy khí khi mặt trước bị ép.

Pháp khí chỉ được xét sau khi đã sửa hình mà thế vẫn còn nặng, và phải theo lý khí của căn nhà: con dốc nằm ở phương nào, phương ấy trong cục nhà vượng hay suy. Không có một vật cố định dùng cho mọi nhà chân dốc cầu. Bài viết dừng ở lý pháp.

Những sai lầm thường gặp

• Nhầm với nhà gần cầu vượt. Xử lý thế đè trên cao mà quên dòng xe lao xuống ở chân dốc.
• Mở cửa sát lề đón thẳng trục dốc. Không có lớp đệm nào, toàn bộ khí xung vào nhà.
• Chống lại đường dẫn bằng cách xây kín. Nhà dọc đường dẫn đã thiếu sáng, xây kín thêm thì càng tối, bí.
• Không tính nước. Nâng nền không đủ, nước từ dốc chảy vào mỗi mùa mưa.
• Chỉ treo vật phẩm. Cửa vẫn đón trục dốc, minh đường vẫn trống, gốc của sát vẫn còn.

Tóm lại: nhà chân dốc cầu chịu dòng thuỷ đổ dốc, gấp và mạnh, cộng với thế bị lép dần khi đường dẫn cao lên. Định vị nhà so với con dốc để biết nặng nhẹ. Chế – hoá bằng khoảng lùi, minh đường, lớp đệm chắn trục dốc, lệch lối vào, nâng nền dẫn nước, mặt dựng nhiều lớp; nhà dọc đường dẫn thì đổi nguồn khí và lấy sáng từ trên. Pháp khí đến sau cùng.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà gần cầu vượt: thế đè, thế cắt
• Nhà thấp hơn mặt đường
• Nhà đối diện miệng hầm xe

Câu hỏi thường gặp

Nhà chân dốc cầu có xấu không?

Nhà ở cuối dốc, cửa đón thẳng dòng xe xuống là thế sát khá nặng. Nhà ở đầu dốc phía lên hoặc lệch khỏi trục dốc thì nhẹ hơn nhiều.

Nhà chân dốc cầu khác nhà gần cầu vượt thế nào?

Nhà gần cầu vượt chủ yếu chịu thế đè, thế cắt của khối cầu trên cao. Nhà chân dốc cầu chịu dòng xe lao xuống và thế bị lép dần theo đường dẫn.

Nhà dọc đường dẫn lên cầu nên làm gì?

Coi đường gom là mặt chính, chăm minh đường phía đó, lấy sáng từ giếng trời và tầng trên, đưa phòng ngủ, phòng thờ lên cao.

Có nên mua nhà ở chân dốc cầu để kinh doanh?

Có thể, nếu tầng trệt dùng làm nơi động và có khoảng lùi, lớp đệm. Cần xem dòng xe có dừng được trước cửa không và quy hoạch cầu sắp tới.

Pháp khí có giải được thế chân dốc không?

Pháp khí chỉ bổ cứu sau khi đã sửa hình, và phải theo lý khí từng nhà. Cửa vẫn đón trục dốc thì đặt vật phẩm không chạm tới gốc của sát.