Nhà hai mặt đường trước sau: phong thủy, chọn mặt chính

Nhà hai mặt đường trước sau thường được rao bán như một lợi thế: hai mặt tiền, hai lối ra vào, buôn bán được cả hai phía. Nhưng nhìn bằng Hình Pháp, căn nhà nằm kẹp giữa hai con đường lại là một thế sát rất dễ bị bỏ qua, vì khí bị kéo cả hai đầu và ngôi nhà không còn chỗ dựa phía sau.

"Tọa là quan trọng nhất – tọa xấu thì hướng phế."

— Thầy Vũ Giới

Câu này nói thẳng vào cái yếu của nhà hai mặt đường. Người ta chỉ lo hướng nào đẹp, mặt nào đón khách, mà quên rằng một căn nhà phải có tọa, tức là có lưng, có chỗ dựa. Bài viết thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố, trình bày theo Hình Pháp Liên Hoa: vì sao nhà kẹp hai đường trước sau thành sát, khi nào nó lại thành lợi, cách chọn mặt chính và xử lý mặt sau để nhà vừa giữ được khí vừa dùng được lợi thế của hai mặt tiền.

Nhà hai mặt đường trước sau là thế nào?

Ở đô thị Việt Nam, kiểu nhà này gặp rất nhiều. Có căn nhà ống mặt tiền 4–5 m, sâu hai, ba chục mét, đầu trước ra đường lớn, đầu sau ra một con hẻm song song. Có căn nằm trong khu quy hoạch mới, các lô được chia kiểu "lưng tựa lưng" nhưng thiếu một hàng, nên lô ở rìa có đường cả trước lẫn sau. Có căn vốn chỉ có một mặt, sau này phía sau mở thêm một con đường nội bộ hoặc một lối đi chung, thế là thành nhà hai mặt.

Điểm chung của tất cả các trường hợp ấy: trước có đường, sau cũng có đường, và giữa hai con đường chỉ là chiều sâu của một căn nhà. Hai bên hông thì sát vách với hàng xóm. Như vậy căn nhà giống một cái ống thông hai đầu, nằm ngang giữa hai dòng chảy.

Theo Hình Pháp, đường là thuỷ, là dòng khí động. Một con đường trước nhà là minh đường, là nơi khí tới. Phía sau nhà, theo lẽ thường, phải là phần tĩnh: tường đặc, nhà hàng xóm, khối cao hơn, để nhà có chỗ dựa, gọi là hậu chẩm hay huyền vũ. Khi phía sau cũng là đường, phần tĩnh ấy mất. Nhà có hai mặt động mà không có mặt tĩnh nào để tựa.

Cần phân biệt kiểu nhà này với nhà kẹp giữa hai nhà cao. Nhà kẹp giữa hai nhà cao bị ép từ hai bên hông bởi khối đặc, thiếu sáng, thiếu thở. Nhà kẹp hai đường thì ngược lại: bị kéo ở hai đầu bởi dòng động, thừa thoáng mà thiếu tụ. Cũng là "kẹp", nhưng bệnh khác nhau, thuốc khác nhau. Xem sơ đồ dưới đây để thấy rõ hai dòng khí kéo căn nhà về hai phía.

Vì sao nhà kẹp hai đường lại thành thế sát?

Khí bị kéo hai đầu

Mỗi con đường là một dòng khí có hướng chảy, có tốc độ. Khi nhà chỉ có một mặt đường, khí từ đường vào cửa, đi sâu vào trong rồi gặp tường sau, dừng lại, quẩn lại và tụ. Khi nhà có đường cả hai đầu, khí vào từ đầu này chưa kịp dừng đã bị dòng ở đầu kia hút ra. Thêm nữa, hai con đường thường không cùng nhịp: đường trước đông, đường sau vắng, hoặc ngược lại. Hai dòng chênh nhau thì căn nhà ở giữa thành chỗ khí bị giằng co, lúc nghiêng về trước, lúc nghiêng về sau, không yên.

Không có hậu chẩm

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ." Cái hình để khí tụ ở dương trạch, trước hết là có tọa vững. Người ngồi ghế không có lưng tựa thì lúc nào cũng phải gồng, không thể thư thả. Nhà cũng vậy. Phía sau là đường thì lưng nhà hở, khí trong nhà không có chỗ dựa, người ở dễ có cảm giác bất an, công việc khó bền. Đây là chỗ khác hẳn với nhà có toà cao phía sau làm huyền vũ: một bên lưng có núi, một bên lưng là sông.

Âm dương lệch về động

Đường là động, tường là tĩnh. Một căn nhà cân bằng phải có động có tĩnh, có chỗ đón khí và chỗ giữ khí. Nhà hai mặt đường là nhà hai mặt động, chỉ hai bên hông là tĩnh, mà hai bên hông lại là tường chung với nhà khác, không phải của mình. Động quá thì khí tán. Đó là gốc của thế sát này.

Cửa trước, cửa sau dễ thành một trục

Phần lớn nhà hai mặt đường đều mở cửa ở cả hai đầu, và rất hay mở thẳng hàng nhau, vì nhà ống hẹp không có nhiều chỗ để lệch. Lúc đó thế sát bên ngoài cộng với lỗi bên trong: khí vào thẳng ra thẳng, xuyên suốt nhà. Lỗi này đã được bàn riêng trong bài cửa trước thẳng cửa sau nhà ống; với nhà hai mặt đường thì nó gần như luôn đi kèm.

Khi nào nhà hai mặt đường lại thành lợi?

Không phải nhà hai mặt đường nào cũng xấu. Hình Pháp không phán một câu "nhà hai mặt là hung" rồi bỏ đó. Cùng một thế, dùng đúng thì thành lợi, dùng sai thì thành hại.

Trường hợp thành lợi rõ nhất là nhà kinh doanh hai mặt, mà phần ở được tách hẳn khỏi phần buôn bán. Ví dụ tầng trệt làm cửa hàng, mở cả hai phía để đón khách từ hai con đường, còn các tầng trên là chỗ ở, có lối lên riêng, có vách đặc ở phía sau. Lúc này phần động (kinh doanh) cần động, lấy được khí từ hai dòng đường; phần tĩnh (ở, ngủ, thờ) được khép lại, có tọa riêng. Một nhà, hai công năng, hai cách dùng khí.

Thế cũng nhẹ đi nhiều khi con đường phía sau rất nhỏ, rất vắng, chỉ là lối đi bộ hoặc một con hẻm cụt ít người qua. Dòng khí phía sau yếu, gần như tĩnh, khi đó chỉ cần đóng mặt sau lại là nhà đã có chỗ dựa tương đối.

Ngoài ra, chiều sâu nhà cũng quyết định nhiều. Nhà càng sâu, khoảng cách giữa hai dòng khí càng xa, phần giữa nhà càng có cơ hội tụ. Nhà nông mà hai đầu đều là đường lớn thì thế kéo rất mạnh, gần như không còn chỗ nào yên.

Bảng dưới đây giúp gia chủ tự xếp căn nhà của mình vào mức nặng nhẹ trước khi tính cách xử lý.

Yếu tố	Nhẹ hơn khi	Nặng hơn khi
Đường phía sau	Hẻm nhỏ, lối đi bộ, ít người qua	Đường lớn, xe chạy nhiều như đường trước
Chiều sâu nhà	Nhà sâu, có khoảng giữa đủ để khí dừng	Nhà nông, hai đầu gần nhau
Cửa hai đầu	Mặt sau đóng đặc hoặc cửa nhỏ, lệch trục	Cửa lớn hai đầu, thẳng hàng nhau
Công năng	Kinh doanh tầng trệt, ở tầng trên có tọa riêng	Ở cả trệt, phòng ngủ, bàn thờ sát mặt sau
Cao độ hai đường	Hai đường ngang nhau	Đường sau cao hơn, khí và nước dồn vào lưng nhà
Bên trong nhà	Có giếng trời, cầu thang, vách làm chỗ tụ ở giữa	Thông suốt từ đầu này đến đầu kia

Chọn mặt chính: việc đầu tiên phải làm

Một căn nhà chỉ có một mặt chính, một tọa, một hướng. Hai mặt tiền không có nghĩa là hai hướng. Gia chủ nhà hai mặt đường phải chọn: mặt nào là mặt đón khí, mặt nào là lưng. Chưa chọn được thì mọi việc sau đều chênh vênh.

Tiêu chí chọn mặt chính

• Mặt có minh đường tốt hơn. Phía nào trước cửa thoáng hơn, có khoảng sân, vỉa hè rộng, không bị đường đâm, cột chắn, góc nhọn, thì phía đó hợp làm mặt chính. Về minh đường, xem bài minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp.
• Mặt có dòng khí vừa phải. Không phải cứ đường lớn là tốt. Đường quá lớn, xe quá nhanh, khí đi qua mà không ghé. Đường vừa, có nhịp, có người dừng lại, thì khí mới vào nhà.
• Mặt mà phía đối diện là lưng tốt. Chọn mặt chính cũng là chọn lưng. Nếu một trong hai con đường nhỏ, vắng, phía bên kia đường có khối nhà đặc, cao vừa, thì mặt ấy hợp làm lưng hơn.
• Cao độ. Theo lẽ thường, lưng nên cao hơn hoặc ngang mặt trước, không nên để lưng trũng. Nếu đường sau thấp hơn đường trước, đó là một điểm cộng cho việc chọn đường trước làm mặt chính.

Định tâm rồi mới lấy hướng

Khi đã chọn mặt chính, việc tiếp theo là định tâm nhà và lấy hướng theo mặt ấy, không phải theo mặt "đẹp" hay mặt "hợp tuổi". Thầy Vũ Giới luôn nhắc không xoay hướng, nắn cửa để hợp hướng; lập cục trọng ở trung chính. Với nhà hai mặt, sai lầm hay gặp là đo hướng bên này thấy không hợp thì quay sang đo bên kia, rồi dùng mặt nào "đẹp số" hơn. Làm vậy là để số dẫn hình, ngược với Hình Pháp. Cách định tâm cho nhà ống được trình bày trong bài định tâm nhà.

Đóng mặt sau và tạo hậu chẩm cho nhà

Khi mặt chính đã rõ, mặt còn lại phải được "đóng" để trở thành lưng. Đóng ở đây không có nghĩa là xây kín bít bùng, mà là làm cho mặt ấy tĩnh lại, đặc lại, giữ được khí.

Thu nhỏ và lệch cửa sau

Cửa sau nên nhỏ hơn hẳn cửa chính, chỉ đủ dùng. Nếu được, đặt lệch khỏi trục cửa trước, không để hai cửa nhìn thẳng vào nhau. Cổng sau làm đặc, không dùng song thoáng. Khi cần làm lại cửa, nên dùng thước Lỗ Ban ở cung tốt: kích thước thông thuỷ lấy theo thước 52,2 cm.

Tạo khối đặc phía sau

Phía sau nhà nên là phần tĩnh: kho, cầu thang, khu phụ, tường đặc. Ở các tầng trên, mặt sau có thể xây cao hơn hoặc ngang mặt trước, hạn chế ô cửa lớn, dùng cửa sổ nhỏ hoặc lam đặc để vẫn có thông gió mà không mở toang lưng nhà. Với nhà có sân sau, có thể dùng tường rào đặc, hàng cây dày làm lớp lưng mềm.

Làm chỗ tụ ở giữa nhà

Dù đã đóng mặt sau, nhà hai mặt đường vẫn cần một chỗ để khí dừng ở giữa: một giếng trời, một khoảng sinh hoạt chung có vách đỡ, hoặc cầu thang đặt ngang để làm vật đổi dòng. Đây là "huyệt" trong lòng nhà, nơi khí từ mặt chính vào gặp chỗ dừng trước khi chạm lưng. Cách làm chi tiết tham khảo bài giếng trời nhà phố.

Sắp phòng theo động tĩnh

Phòng khách, cửa hàng, khu tiếp khách đặt ở mặt chính. Phòng ngủ, bàn thờ, phòng làm việc đặt ở phần giữa hoặc các tầng trên, tránh sát mặt sau giáp đường. Bàn thờ tuyệt đối không nên dựa lưng vào bức tường mà sau lưng là đường xe chạy.

Một ví dụ thường gặp

Hình dung một căn nhà ống mặt tiền 4 m, sâu khoảng 25 m, trước là đường lớn, sau là hẻm xe máy. Gia chủ mở cửa cuốn cả hai đầu cho tiện, phòng ngủ chính ở tầng hai sát mặt hẻm, bàn thờ ở tầng trên cùng, cũng quay lưng ra hẻm. Theo Hình Pháp, hướng đi sẽ là: lấy mặt đường lớn làm mặt chính vì minh đường rộng hơn; đóng mặt hẻm thành cửa nhỏ, đặc, lệch trục; dời bàn thờ về phía trước hoặc giữa nhà để có tường đặc phía sau; đưa phòng ngủ chính vào khoảng giữa, gần giếng trời; dùng phần sau làm bếp, kho, cầu thang. Nhà vẫn có hai lối, nhưng chỉ có một mặt, một lưng.

Chỉ sau khi hình đã được sửa như vậy, nếu còn cần bổ cứu thì mới bàn đến pháp khí, và phải theo lý khí của chính căn nhà, không có món nào dùng chung cho mọi nhà hai mặt đường. Bài viết dừng ở lý pháp; thủ pháp phải xem tận nơi.

Những sai lầm thường gặp với nhà hai mặt đường

• Coi hai mặt tiền là hai hướng. Mỗi mặt một cửa lớn, mỗi mặt một kiểu trang trí, rồi không biết nhà mình hướng gì. Nhà không có chủ hướng thì khí không có chủ.
• Chọn mặt chính theo số, không theo hình. Đo hai đầu, lấy đầu nào "hợp tuổi". Hình chưa đúng thì số cũng vô dụng.
• Mở toang cả hai đầu cho thoáng. Thoáng thì có thoáng, nhưng thoáng đến mức khí không ở lại. Nhà mát mà không ấm, sáng mà không tụ.
• Đặt phòng ngủ, bàn thờ sát mặt sau. Lưng nhà đã yếu, lại đặt chỗ cần tĩnh nhất vào đó.
• Bỏ mặc mặt sau thành nơi bừa bộn. Mặt sau không phải là nơi vứt đồ. Lưng nhà bừa bộn, ẩm bẩn thì chính phần tĩnh ít ỏi của nhà cũng hỏng.

Tóm lại: nhà hai mặt đường trước sau không phải nhà bỏ đi, cũng không phải nhà "hai mặt tiền là phát". Phải chọn một mặt làm chính, đóng mặt kia làm lưng, tạo chỗ tụ ở giữa, sắp phòng theo động tĩnh. Có tọa rồi thì hướng mới có nghĩa.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Cửa trước thẳng cửa sau trong nhà ống
• Toà nhà cao tầng làm huyền vũ cho nhà hiền
• Nhà bị toà nhà cao tầng chắn trước mặt

Câu hỏi thường gặp

Nhà hai mặt đường trước sau có tốt không?

Tuỳ cách dùng. Để ở mà mở cả hai đầu thì khí khó tụ, thiếu chỗ dựa. Kinh doanh tầng trệt, ở tầng trên có tọa riêng thì có thể thành lợi.

Nên chọn mặt nào làm mặt chính?

Mặt có minh đường thoáng, dòng khí vừa phải, không bị đường đâm hay vật chắn; mặt còn lại nên là phía đường nhỏ, vắng hoặc cao hơn để làm lưng.

Có nên bịt hẳn cửa sau không?

Không cần bịt hẳn. Nên thu nhỏ, làm đặc, đặt lệch trục với cửa trước, và để phía sau là phần tĩnh như kho, bếp, cầu thang.

Bàn thờ trong nhà hai mặt đường đặt ở đâu?

Tránh dựa lưng vào tường mà phía sau là đường xe chạy. Nên đặt ở phần giữa hoặc phía mặt chính, có tường đặc, yên tĩnh phía sau.

Nhà hai mặt đường có cần pháp khí không?

Trước hết phải chọn mặt chính, đóng lưng, tạo chỗ tụ. Pháp khí chỉ là bổ cứu sau đó, và phải theo lý khí của từng nhà.