Đất thóp hậu: đầu to đuôi nhỏ và cách thiết kế bù theo phong thủy

Đất thóp hậu là lô đất đầu to đuôi nhỏ: mặt tiền rộng, càng vào sâu càng hẹp lại, ngược hẳn với đất nở hậu mà người mua nhà vẫn săn tìm. Nhiều người nghe "thóp hậu" là bỏ chạy, nhưng theo Hình Pháp, điều cần hỏi không phải là "có thóp không" mà là "thóp bao nhiêu, thóp ở đâu, và thiết kế có bù lại được không".

"Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số."

— Thầy Vũ Giới

Ở các đô thị Việt Nam, đất thóp hậu không hiếm. Lô đất ở góc cong của một con đường, lô bị cắt chéo vì ranh giới cũ, lô được tách thửa theo hình rẻ quạt quanh một khúc cua, hay lô nằm cuối một dãy mà ranh đất phía sau chạy xiên. Có lô mặt tiền 5 m nhưng đến cuối đất chỉ còn 3 m; có lô chỉ hụt vài chục phân ở góc sau. Hai trường hợp đó khác nhau rất xa, không thể gọi chung một chữ "thóp" rồi kết luận như nhau.

Bài này thuộc loạt bài hình sát, thế sát đô thị, tiếp nối bài trụ hình sát – thế sát nhà phố. Đất nở hậu đã có bài riêng là đất nở hậu; ở đây ta đi theo chiều ngược lại: vì sao đầu to đuôi nhỏ thì khí khó tụ, phân mức độ thóp thế nào, và người thiết kế có thể làm gì bằng khối, sân sau và bố trí phòng để bù lại.

Đất thóp hậu là gì? Vì sao khí vào nhiều mà tụ ít

Một lô đất trong phong thuỷ được nhìn như một cái túi chứa khí. Mặt tiền là miệng túi, nơi khí từ đường, từ minh đường đi vào. Phần sau là đáy túi, nơi khí lắng lại và tụ. Đất vuông vức hoặc nở hậu thì đáy túi rộng bằng hoặc rộng hơn miệng, khí vào bao nhiêu có chỗ chứa bấy nhiêu. Đất thóp hậu thì ngược lại: miệng rộng, đáy hẹp, khí vào nhiều nhưng không có chỗ dừng, bị dồn ép về phía cuối rồi tắc lại hoặc thoát ra hai bên.

Đây là một dạng hình sát của chính lô đất: cái sát sinh ra từ hình tướng của đất, không phải từ vật gì bên ngoài. Người xưa hay ví đất như thân người, thân phải có hậu chẩm, có chỗ tựa phía sau. Lô đất mà phía sau nhọn lại thì phần hậu yếu, giống người đứng mà lưng không có chỗ dựa vững. Xem sơ đồ dưới đây: mặt bằng lô đất với mặt tiền rộng, hai cạnh bên chụm dần về phía sau, mũi tên chỉ dòng khí vào rồi bị dồn ép ở cuối đất.

Cũng cần nói rõ: thóp hậu không phải là một lời phán định mệnh. Nó là một khuyết điểm về hình, và đã là hình thì có thể chế hoá bằng hình. Chính vì vậy Thầy Vũ Giới vẫn nhấn mạnh hình thế là phần gốc: nhìn đúng hình thì mới biết sửa ở đâu; nếu chỉ tra hướng, tra tuổi mà bỏ qua hình lô đất thì tính toán phía sau đều đặt trên nền lệch.

Phân mức độ thóp: không phải lô nào cũng nặng như nhau

Muốn biết mức độ, gia chủ cần có bản vẽ hiện trạng hoặc sổ đất có kích thước các cạnh. Đo bề ngang ở mặt tiền và bề ngang ở cuối đất, rồi xem thêm phần thóp bắt đầu từ đâu.

Ba yếu tố chính

• Tỷ lệ hụt bề ngang: cuối đất hẹp hơn mặt tiền bao nhiêu phần. Hụt ít thì gần như vuông; hụt nhiều thì thành hình thang nhọn.
• Vị trí bắt đầu thóp: thóp từ ngay mặt tiền chạy đều về sau khác với lô vuông đến giữa rồi mới thóp, và khác với lô chỉ bị vát một góc ở cuối.
• Thóp một bên hay hai bên: một cạnh thẳng, một cạnh xiên thì nhà vẫn có một bên tựa vững; hai cạnh cùng chụm vào thì hậu yếu hơn.

Bảng phân mức đất thóp hậu

Mức	Dấu hiệu nhận biết	Ảnh hưởng về hình	Hướng xử lý chính
Nhẹ	Cuối đất hụt dưới khoảng một phần mười bề ngang mặt tiền, hoặc chỉ vát một góc nhỏ	Gần như vuông, khí vẫn tụ được	Xây khối vuông, phần hụt làm hộp kỹ thuật, bồn cây
Trung bình	Hụt khoảng một phần mười đến một phần tư, thóp đều một bên	Hậu hơi yếu, một bên tựa tốt	Khối nhà vuông theo cạnh thẳng, phần xiên làm sân sau, giếng trời
Nặng	Hụt trên một phần tư, hai cạnh cùng chụm về sau	Đáy túi nhọn, khí bị ép, phòng cuối méo	Rút khối nhà về phần vuông, cuối đất làm sân, cây, không đặt phòng chính
Rất nặng	Cuối đất gần thành mũi nhọn	Gần với đất tam giác, sinh góc nhọn	Xét như lô tam giác, cân nhắc kỹ trước khi mua

Các ngưỡng trong bảng là để gia chủ tự sắp xếp, không phải con số tuyệt đối. Người làm nghề còn xét lô đất nằm trong trung cục nào, đường trước mặt ra sao, nhà hai bên cao thấp thế nào. Một lô thóp trung bình nhưng có nhà hai bên đỡ chắc, phía sau là khối cao vững thì vẫn ổn hơn một lô vuông mà phía sau trống hoác. Trường hợp gần thành mũi nhọn thì đọc thêm bài đất hình tam giác ở đô thị.

Thiết kế bù cho đất thóp hậu: khối, sân sau, bố trí phòng

Nguyên tắc của Phong Thuỷ Liên Hoa là sửa hình bằng hình. Với đất thóp hậu, cái cần làm là tạo ra bên trong lô đất một khối nhà vuông vức, còn phần méo, phần nhọn thì dùng cho những công năng không cần tụ khí.

Lấy khối vuông làm thân nhà

Đừng xây nhà bám theo đúng ranh đất. Hãy vẽ một hình chữ nhật lớn nhất có thể nằm trọn trong lô, ưu tiên bám theo cạnh thẳng và theo mặt tiền. Đó là thân nhà. Phần tam giác dư ra hai bên hoặc phía sau là phần "phụ", không phải phần chính của khối. Nhà ống mặt tiền 5 m, cuối đất còn 4 m, thì thân nhà có thể giữ bề ngang 4 m chạy suốt, phần 1 m dư ở mặt tiền dùng làm lối xe, bồn cây hoặc hộp kỹ thuật.

Có người tiếc diện tích, muốn xây kín ranh. Nhưng khi tường bao chạy xiên, các phòng phía sau sẽ méo, góc nhọn xuất hiện trong phòng ngủ, cuối nhà thành một cái phễu. Diện tích được thêm vài mét vuông mà mất cái vuông vức của thân nhà thì không đáng.

Sân sau, giếng trời ở phần thóp

Phần cuối đất hẹp là chỗ tốt để làm sân sau, giếng trời, sân phơi hoặc một khoảng cây xanh. Khi phần nhọn trở thành khoảng trống có ánh sáng, nó không còn là góc chết mà thành chỗ khí được thở. Một khoảng sân sau có tường bao chắc, cây vừa phải, còn giúp tạo hậu chẩm cho nhà: lưng nhà có chỗ tựa là bức tường và tán cây, chứ không tựa vào một mũi nhọn. Cách tổ chức giếng trời cho nhà ống có trong bài giếng trời nhà phố.

Phòng chính đặt ở phần vuông

Phòng ngủ chủ nhà, bàn thờ, bếp nên đặt trong thân nhà vuông, không đặt ở phần cuối đất bị chụm. Phần chụm nếu buộc phải có mái che thì dùng cho kho, khu giặt, cầu thang phụ, nhà vệ sinh có thông gió tốt. Đây cũng là cách để trung cung, tức tâm của khối nhà, rơi vào phần vuông vức chứ không bị kéo lệch về phía nhọn. Muốn xác định tâm của một lô méo, xem bài định tâm nhà.

Tăng độ vững ở phía sau

Đất thóp hậu thiếu hậu chẩm, nên phía sau nhà cần chắc. Tường hậu xây đặc, ít cửa lớn, có thể nâng tầng phía sau cao hơn phía trước một chút trong phạm vi quy hoạch cho phép, để nhà có thế "trước thấp sau cao". Không nên mở cửa sau lớn đối thẳng cửa trước, vì đất đã khó tụ mà còn mở đường cho khí thoát.

Đất thóp hậu khi mua nhà phố cũ

Với nhà đã xây sẵn trên đất thóp, việc sửa khó hơn nhưng vẫn có đường. Trước khi xuống tiền, gia chủ nên xem mấy điểm:

1. Đo thật bề ngang cuối đất, đừng chỉ tin vào lời giới thiệu "đất vuông vức". Nhiều nhà xây tường hậu thẳng che đi ranh xiên, khi đo mới biết.
2. Xem các phòng phía sau có bị méo, có góc nhọn trong phòng ngủ hay không.
3. Xem phần cuối đất đang dùng làm gì: nếu là sân, giếng trời thì tốt; nếu là phòng ngủ chính, bếp thì cần tính đến cải tạo.
4. Xem phía sau có gì tựa: nhà khác cao vững, tường bao chắc, hay là khoảng trống, hẻm thông.
5. Tính khả năng cải tạo: có thể dời bếp, đổi phòng ngủ về phần vuông, mở giếng trời ở phần thóp hay không.

Nếu cải tạo được, một nhà thóp hậu mức nhẹ hoặc trung bình vẫn có thể ở yên. Nếu phần thóp quá nặng mà cấu trúc nhà cũ không cho phép sửa, thì cần cân nhắc kỹ. Các tiêu chí chọn nhà phố cũ khác có trong bài mua nhà phố cũ hợp phong thuỷ.

Những hiểu lầm thường gặp về đất thóp hậu

• "Thóp hậu là đất xấu, tuyệt đối không mua": không đúng. Thóp nhẹ gần như không đáng kể; thóp trung bình có thể bù bằng thiết kế. Chỉ thóp nặng, hai bên cùng chụm, mới là khuyết điểm lớn.
• "Nở hậu thì cứ là tốt": nở quá nhiều, cuối đất loe rộng mà mặt tiền hẹp, cũng là một dạng méo. Đất tốt là đất vuông vức, cân đối; nở hậu chỉ tốt khi nở vừa phải.
• "Xây kín ranh cho được nhiều diện tích": chính việc bám ranh xiên làm méo thân nhà và đẩy góc nhọn vào trong phòng.
• "Chỉ cần đặt vật phẩm ở cuối đất": phần hình chưa sửa, khối nhà vẫn méo, phòng vẫn nhọn thì vật đặt lên không thay được việc tạo lại khối vuông.
• "Xoay cửa cho hợp hướng là xong": hướng cửa không sửa được hình lô đất. Thầy Vũ Giới vẫn phản đối việc nắn cửa, xoay hướng để "hợp" khi bố cục chưa trung chính.

"Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng."

— Thầy Vũ Giới

Tóm lại, đất thóp hậu là lô đầu to đuôi nhỏ, khí vào nhiều mà tụ ít, hậu chẩm yếu. Mức nặng nhẹ phụ thuộc tỷ lệ hụt bề ngang, chỗ bắt đầu thóp và thóp một hay hai bên. Cách chữa là Hình Pháp: lấy khối vuông làm thân nhà, dùng phần thóp cho sân sau, giếng trời, cây xanh, đặt phòng chính trong phần vuông, làm chắc phía sau. Làm được như vậy thì một lô đất có khuyết điểm vẫn có thể thành một ngôi nhà ổn định. Pháp khí, nếu cần, là phần bổ cứu sau và theo lý khí của từng nhà.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát – thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Đất nở hậu trong phong thuỷ
• Đất hình tam giác ở đô thị: góc nhọn và cách tạo khối
• Phong thuỷ bất động sản khi mua nhà đất

Câu hỏi thường gặp

Đất thóp hậu có nên mua không?

Tuỳ mức độ. Thóp nhẹ gần như vuông thì không đáng ngại; thóp trung bình có thể bù bằng thiết kế; thóp nặng, hai cạnh cùng chụm về sau thì cần cân nhắc kỹ và xem khả năng tạo khối vuông bên trong.

Đất thóp hậu khác đất nở hậu thế nào?

Nở hậu là đầu nhỏ đuôi to, khí vào rồi có chỗ tụ; thóp hậu là đầu to đuôi nhỏ, khí vào nhiều nhưng bị dồn ép ở cuối, hậu chẩm yếu.

Phần đất bị thóp phía sau nên dùng làm gì?

Nên làm sân sau, giếng trời, sân phơi, cây xanh hoặc công năng phụ như kho, khu giặt. Không nên đặt phòng ngủ chính, bàn thờ, bếp ở phần này.

Có cần xây kín ranh đất thóp hậu không?

Không nên bám ranh xiên. Hãy lấy một khối chữ nhật lớn nhất nằm trọn trong lô làm thân nhà; phần dư dùng cho sân, cây, hộp kỹ thuật.

Nhà cũ trên đất thóp hậu cải tạo thế nào?

Dời phòng chính về phần vuông, mở giếng trời hoặc sân ở phần thóp, làm chắc tường hậu, tránh mở cửa sau lớn đối thẳng cửa trước.