Nhà bị đường bao quanh: mất chỗ dựa và cách tạo hậu chẩm phong thủy

Nhà bị đường bao quanh là nhà có ba, thậm chí bốn mặt giáp đường, đứng giữa như một hòn đảo trong vòng xe chạy. Người mua thường thấy cái lợi là thoáng, nhiều mặt tiền, dễ cho thuê; nhưng theo Hình Pháp, nhà nào cũng cần một chỗ dựa, và nhà bị đường vây kín thì chính chỗ dựa ấy là thứ đầu tiên bị mất.

"Tọa là quan trọng nhất – tọa xấu thì hướng phế."

— Thầy Vũ Giới

Bài này thuộc chuyên đề Hình sát – Thế sát nhà phố. Trường hợp nhà có hai mặt đường trước và sau đã được phân tích ở bài nhà hai mặt đường trước sau, còn nhà hai mặt đường vuông góc ở bài lô góc, lô đầu hồi. Ở đây ta đi thêm một bước: khi đường đã quấn tới mặt thứ ba, mặt thứ tư, thì bài toán không còn là "chọn mặt nào làm mặt tiền" nữa, mà là "nhà dựa vào đâu".

Nhà bị đường bao quanh là thế nào?

Ở đô thị Việt Nam, nhà bị đường bao quanh hay xuất hiện ở mấy chỗ sau:

• Lô đất "đầu ô" trong khu phân lô. Một ô phố bị chia nhỏ, căn ở đầu ô có đường phía trước, đường bên hông, và một con hẻm kỹ thuật phía sau.
• Nhà còn sót lại sau giải toả. Mở đường mới, cắt ngang khu dân cư cũ, có căn nhà còn lại một mảnh đất nhỏ, ba phía là đường, phía còn lại là bãi trống.
• Nhà trên đảo giao thông, dải đất giữa hai nhánh đường. Hai con đường tách ra rồi nhập lại, kẹp giữa là một dải đất hẹp có vài căn nhà.
• Biệt thự đơn lập bốn mặt đường nội bộ trong khu đô thị mới, nhà đứng riêng, đường chạy vòng quanh hàng rào.

Điểm chung là: nhìn từ trên xuống, ngôi nhà giống một khối đứng giữa một vòng dây. Dòng xe không nhắm thẳng vào nhà như đường đâm, cũng không chỉ chạy qua một mặt như nhà phố thường, mà chảy vòng, ôm lấy nhà từ nhiều phía. Sơ đồ dưới đây vẽ một căn nhà có đường chạy qua ba mặt, mặt còn lại là hẻm nhỏ, cùng các mũi tên cho thấy dòng khí bị cuốn quanh khối nhà ra sao.

Vì sao nhà bị đường vây lại thành thế sát?

Ta vẫn đi từ một lý: đường là thuỷ. Một ngôi nhà tốt theo Hình Pháp thường có thế "lưng dựa, mặt thoáng". Phía sau có khối cao, đặc, tĩnh làm chỗ dựa, gọi là huyền vũ hay hậu chẩm. Phía trước có khoảng trống, có thuỷ đến, là minh đường. Hai bên có long hổ như hai cánh tay ôm lại. Nhà bị đường bao quanh thì cả bốn phía đều là thuỷ.

Không có chỗ dựa

Lưng nhà không tựa vào một khối nhà khác, một hàng cây, một ngọn đồi, mà tựa vào một con đường. Đường là động. Lấy động làm chỗ dựa thì giống như ngồi tựa lưng vào dòng nước. Câu của Thầy Vũ Giới "tọa là quan trọng nhất – tọa xấu thì hướng phế" nói đúng chỗ này: hướng nhà có đẹp đến đâu, phía sau không có chỗ tựa thì cái đẹp ấy không giữ được lâu.

Khí bị cuốn, không dừng

Dòng xe chạy vòng quanh nhà tạo ra một vòng khí động liên tục. Khí vào nhà qua cửa chính chưa kịp dừng thì lại bị kéo ra ở mặt bên, mặt sau. Nhà nhiều cửa, nhiều cửa sổ ở các mặt lại càng dễ bị "hút" khí theo vòng đó. Ở trong nhà, người ta có cảm giác lúc nào cũng có tiếng xe ở đâu đó, không có một góc nào hoàn toàn yên.

Long hổ đều động

Theo lý âm dương, long và hổ là hai cánh tay động – tĩnh phối với nhau. Một bên chuyển động, một bên lặng. Nhà bị đường bao quanh thì cả hai bên đều là đường, đều động. Thế cân bằng hai bên bị phá, giống như hai tay đều đang vung chứ không bên nào giữ.

Nhà như ốc đảo: lộ khí mọi phía

Nhà phố liền kề thường được các nhà bên cạnh che hai hông, vừa chắn gió, vừa giữ khí. Nhà bị đường vây thì không có ai che. Nắng chiều, gió mùa, bụi đường đều tác động trực tiếp lên mọi mặt tường. Đây là phần "hình" rất cụ thể, ai ở nhà kiểu này cũng cảm nhận được, không cần biết phong thuỷ.

Khi nào nhiều mặt đường lại là lợi?

Không phải nhà nào nhiều mặt đường cũng xấu. Có những trường hợp thế này lại thành lợi thế:

• Công trình công cộng, thương mại. Trung tâm thương mại, siêu thị, ngân hàng, nhà hàng lớn cần đón khách từ nhiều phía. Với các công trình này, "động" là điều kiện sống còn.
• Khối nhà lớn, có sân vườn riêng. Nhà đứng giữa một khuôn viên rộng, có cây, có sân, có tường rào dày, thì đường bên ngoài cách nhà một lớp đệm rất lớn. Khi ấy nhà tự có chỗ dựa trong khuôn viên của mình.
• Đường bao là đường nhỏ, ít xe. Hẻm nội bộ yên tĩnh chạy quanh nhà khác hẳn ba con đường đông xe vây lấy một căn nhà ống nhỏ.

Cái xấu thật sự nằm ở chỗ: nhà nhỏ, đường lớn, không có lớp đệm, dùng để ở. Một căn nhà 4 x 12 m mà ba mặt là đường đông xe thì gần như không còn chỗ nào để khí dừng.

Đánh giá mức độ nặng nhẹ

Yếu tố	Nhẹ hơn khi	Nặng hơn khi
Số mặt giáp đường	Ba mặt, mặt thứ tư là nhà khác hoặc khối đặc	Đủ bốn mặt đều là đường
Loại đường	Hẻm nội bộ, đường nhỏ, ít xe	Đường lớn, đường một chiều xe chạy nhanh vòng quanh
Diện tích đất so với đường	Đất rộng, có sân vườn, có khoảng lùi	Đất nhỏ, nhà xây kín đất, tường sát lề
Phía sau nhà	Có hàng cây lớn, tường cao, khối phụ	Lưng nhà trống, nhìn thẳng ra đường
Số cửa mở ra các mặt	Một cửa chính, các mặt khác ít mở	Mặt nào cũng mở cửa lớn, cửa kính
Công năng	Kinh doanh, văn phòng	Nhà ở gia đình, có bàn thờ, phòng ngủ ở tầng thấp

Ví dụ dễ gặp: một căn nhà còn lại sau khi mở đường, đất khoảng 5 x 14 m, phía trước là đường cũ, bên hông là đường mới mở, phía sau là hẻm 3 m, chỉ một bên còn giáp nhà hàng xóm. Ba mặt giáp đường, đất nhỏ, dùng để ở. Đây là mức nặng, cần xử lý cả bố cục lẫn lớp đệm.

Chọn mặt chính và tạo hậu chẩm cho nhà

Việc đầu tiên với nhà bị đường bao quanh là phải định lại thế ngồi của nhà. Nhà không thể "mặt nào cũng là mặt tiền". Phải chọn một mặt làm mặt chính, một mặt làm lưng, rồi dồn sức tạo chỗ dựa cho cái lưng ấy.

1. Chọn một mặt chính

Tiêu chí thường xét: mặt nào có minh đường thoáng mà không bị xung, mặt nào dòng xe chảy ôm chứ không chảy cắt, mặt nào đón được khí tốt theo cục nhà. Không phải mặt rộng nhất, đường lớn nhất là mặt chính. Có khi chọn mặt đường nhỏ, yên làm mặt chính lại giữ khí tốt hơn. Việc này phải định tâm nhà rồi mới xét hướng, không làm ngược.

Lấy lại căn nhà 5 x 14 m còn sót sau giải toả ở trên. Đường mới mở bên hông rộng, xe chạy nhanh; đường cũ phía trước hẹp hơn nhưng xe đi chậm, có vỉa hè và hàng cây. Nhiều gia chủ muốn quay mặt ra đường mới cho "sang", nhưng xét theo hình thì mặt đường cũ có minh đường yên hơn, dòng xe ôm hơn. Giữ mặt cũ làm mặt chính, mặt đường mới làm tường đặc có lớp cây, thường là lựa chọn giữ khí tốt hơn. Đây chỉ là ví dụ để thấy cách nghĩ; nhà thật phải xem cục và lý khí cụ thể.

2. Tạo hậu chẩm bằng khối đặc

Mặt đối diện với mặt chính là lưng nhà. Ở đó nên có khối đặc: tường dày, ít cửa, có thể bố trí cầu thang, kho, khu vệ sinh, tủ âm tường. Mục đích là biến mặt sau thành một "bức tường dựa" thay vì một mặt tiền thứ hai. Trên mái, phía sau có thể nâng cao hơn phía trước một chút để tạo thế trước thấp sau cao, nhưng phải làm hài hoà, không gượng.

3. Tạo hậu chẩm bằng cây

Nếu đất có khoảng lùi phía sau, hàng cây xanh cao, tán dày là chỗ dựa sống rất tốt. Cây giảm gió, giảm bụi, ngăn tầm nhìn từ đường vào. Ở nhà phố đất chật, có thể dùng bồn cây cao, giàn leo dọc tường rào phía sau, hoặc trồng cây trên ban công các tầng phía sau. Chọn cây khoẻ, dễ sống, chăm được lâu dài.

4. Thu nhỏ và giảm cửa ở các mặt phụ

Hai mặt bên và mặt sau không cần mở cửa lớn. Cửa sổ lấy sáng nên vừa phải, đặt cao, có lam hoặc rèm. Hạn chế mở cửa đi ở mặt sau; nếu cần, đặt lệch khỏi trục cửa chính để không thành cửa trước thẳng cửa sau. Ít khẩu thì khí ít bị kéo ra.

5. Làm chỗ tụ ở giữa nhà

Khi các mặt bên ngoài đều động, phần lõi nhà phải là chỗ tĩnh nhất. Giếng trời nhỏ, sảnh giữa, phòng sinh hoạt chung ở trung tâm, không bị cửa nào nhìn thẳng vào, chính là "minh đường trong" của nhà. Bàn thờ, phòng ngủ chính nên ở vùng được che chắn nhiều lớp nhất.

6. Pháp khí là bổ cứu, theo lý khí từng nhà

Khi đã chọn mặt chính, làm khối đặc, trồng cây, giảm cửa mà nhà vẫn còn chỗ lộ, mới xét đến pháp khí. Lưng nhà nằm ở phương nào, phương ấy cần bổ thế nào, phải tính theo cục và lý khí của từng nhà. Thầy Vũ Giới nhiều lần nhắc rằng phong thuỷ không phải "một bệnh một toa". Thủ pháp cụ thể phải xem tận nơi; bài viết dừng ở lý pháp.

Khi xây tường rào, bồn cây, khối xây phía sau, có thể lấy kích thước theo cung tốt 42,9 cm của thước Lỗ Ban; cửa sổ, ô thoáng lấy thông thuỷ theo 52,2 cm. Đây là phần bổ trợ cho bố cục, không phải phần chính.

Những sai lầm thường gặp với nhà bị đường vây

• Mở cửa ở mọi mặt cho "tận dụng mặt tiền". Nhà thành một cái lồng nhiều cửa, khí vào ra tứ phía, không chỗ nào giữ.
• Không chọn mặt chính. Mỗi tầng một hướng, mỗi cửa một kiểu, nhà không có thế ngồi rõ ràng.
• Làm kính toàn bộ cho hiện đại. Nhà kính đứng giữa vòng đường, không có lớp đặc nào làm chỗ dựa.
• Cho thuê mặt sau làm cửa hàng. Mặt sau đáng lẽ là lưng lại biến thành mặt tiền thứ hai, đông người ra vào.
• Chỉ treo vật trấn bốn góc. Bố cục vẫn hở mọi phía, chỉ thêm đồ vật mà không sửa hình.

Tóm lại: nhà bị đường bao quanh mất trước hết cái chỗ dựa. Đừng vội mừng vì nhiều mặt tiền. Hãy chọn một mặt chính, biến mặt đối diện thành lưng bằng khối đặc và cây xanh, giảm cửa ở các mặt phụ, giữ lõi nhà tĩnh. Có lưng rồi, mặt mới có giá trị.

— Vũ Giới —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Hình sát thế sát nhà phố: nhận diện và chế hoá
• Nhà hai mặt đường trước sau: chọn mặt chính
• Toà nhà cao thay thế núi làm huyền vũ cho nhà
• Đường đâm sau nhà: khi chỗ dựa bị xung

Câu hỏi thường gặp

Nhà bị đường bao quanh có nên mua không?

Tuỳ mục đích. Để kinh doanh, nhà nhiều mặt đường có lợi. Để ở, nhất là đất nhỏ, đường lớn, cần xét kỹ có tạo được chỗ dựa phía sau và lớp đệm hay không.

Nhà ba mặt đường nên chọn mặt nào làm mặt chính?

Chọn mặt có minh đường thoáng, dòng xe chảy ôm, không bị xung và hợp cục nhà. Mặt đường lớn nhất chưa chắc là mặt tốt nhất.

Làm sao tạo chỗ dựa khi phía sau nhà là đường?

Dùng khối đặc phía sau như cầu thang, kho, tường dày ít cửa, kết hợp hàng cây hoặc bồn cây cao. Mục tiêu là biến mặt sau thành lưng chứ không phải mặt tiền thứ hai.

Biệt thự đơn lập bốn mặt đường nội bộ có sao không?

Nếu khuôn viên rộng, có sân vườn và tường rào làm lớp đệm, đường nội bộ ít xe, thì nhà vẫn tự tạo được chỗ dựa. Cần chú ý không mở cửa lớn ở mọi mặt.

Có cần pháp khí cho nhà bị đường vây?

Pháp khí chỉ là bổ cứu sau khi đã chọn mặt chính, tạo hậu chẩm và giảm cửa, và phải theo lý khí từng nhà. Sửa hình trước, vật phẩm sau.